Genesis 1:1¹ In den beginne schiep God de hemel en de aarde. – 2:4a

Hoe indrukwekkend goed het scheppingswerk van de HERE is, blijkt uitvoerig uit de beschrijving hier aan het begin van de Bijbel.
We hebben hier trouwens direct geloof nodig om onze ogen te openen voor de werkelijkheid van Zijn scheppend werk. Uiteraard is voor ieder mens de schoonheid, orde, structuur en doelmatigheid van de geschapen dingen te zien. Je hoeft daar geen wetenschapper voor te zijn. Maar om te weten dat God alles zo goed geschapen heeft, is geloof in dit Schriftwoord nodig. En dat Hij de mens naar Zijn beeld heeft geschapen en deze over Zijn schepping wil laten heersen, is ook een kwestie van geloof in Zijn Woord. Want los van dit Woord, komt de mens tot bedenkelijke opvattingen over natuur en leven. Dan verdwijnt ook het doel, om het beeld Gods te vertonen. Dan wordt de mens niet hoger gewaardeerd dan het dier. En gaat de mens de schepping dienen, om zichzelf in leven te houden, in plaats van God te dienen, die door Zijn Woord het leven geeft.

De werken van Gods handen zijn een niet te weerspreken getuigenis van Zijn oneindige wijsheid en almacht. Aanbiddelijk is de HERE, die door Zijn Woord en Geest alles uit niets heeft geschapen.

Verder lezen: Hebreeën 11:1-10¹ Het geloof nu is de zekerheid der dingen, die men hoopt, en het bewijs der dingen, die men niet ziet. ² Want door dit (geloof) is aan de ouden een getuigenis gegeven. ³ Door het geloof verstaan wij, dat de wereld door het woord Gods tot stand gebracht is, zodat het zichtbare niet ontstaan is uit het waarneembare. ⁴ Door het geloof heeft Abel Gode een beter offer gebracht dan Kaïn; hierdoor werd van hem getuigd, dat hij rechtvaardig was, daar God getuigenis gaf aan zijn gaven, en hierdoor spreekt hij nog, nadat hij gestorven is. ⁵ Door het geloof is Henoch weggenomen zodat hij de dood niet zag, en hij werd niet meer gevonden, want God had hem weggenomen. Want vóórdat hij werd weggenomen, is van hem getuigd, dat hij Gode welgevallig was geweest; ⁶ maar zonder geloof is het onmogelijk (Hem) welgevallig te zijn. Want wie tot God komt, moet geloven, dat Hij bestaat en een beloner is voor wie Hem ernstig zoeken. ⁷ Door het geloof heeft Noach, nadat hij een godsspraak ontvangen had over iets, dat nog niet gezien werd, eerbiedig de ark toebereid tot redding van zijn huisgezin; en door dat (geloof) heeft hij de wereld veroordeeld en is hij een erfgenaam geworden der gerechtigheid, die aan het geloof beantwoordt. ⁸ Door het geloof is Abraham, toen hij geroepen werd, in gehoorzaamheid getrokken naar een plaats, die hij ter erfenis zou ontvangen, en hij vertrok, zonder te weten waar hij komen zou. ⁹ Door het geloof heeft hij vertoefd in het land der belofte, als in een vreemd land, waar hij in tenten woonde met Isaak en Jakob, die medeërfgenamen waren van dezelfde belofte; ¹⁰ want hij verwachtte de stad met fundamenten, waarvan God de ontwerper en bouwmeester is.

Genesis 2:4b - 25

Voordat de mens van de Here God zijn ambt krijgt, verzorgt de Here alles. De mens werd duidelijk goed en liefdevol behandeld. En het gebod dat God hem oplegde was goed. Als de Here zoveel heeft gegeven, het hele paradijs, met de rivier en vele vruchtbomen, dan is Hij groots te prijzen. Adam mag in de hof wonen, werken en leven. En via de rivieren kan hij grote gebieden bereiken. En dan stelt God alle dieren onder Adam, omdat hij ze een naam moet geven. Zo mag Adam heersen over de dieren. God schiep de dieren uit de aardbodem. Ze zijn van dezelfde stof gemaakt, maar ieder naar zijn aard, zodat ze niet te vermengen zijn. En de mens krijgt ook zijn metgezel, waarover hij zich groots verheugd. Samen hebben ze een bestemming, die God hen gaf (hoofdstuk 1:28.). Dus is alles goed door God geschapen en voorbereid om tot ontplooiing te komen. De lofprijzing op de Schepper en Vader van alle leven wordt erdoor vermeerderd. God is te prijzen om Zijn heerlijke schepping. Elke dag opnieuw. Ook vandaag. Elke dag is weer een getuigenis van zijn alvermogen, waardoor Hij alles tot stand heeft gebracht. Onbevattelijk goed is het wat Hij de mens gaf. En zo zal het nog meer zijn, in het hernieuwde paradijs.

Verder lezen: Openbaring 22:1-5¹ En hij toonde mij een rivier van water des levens, helder als kristal, ontspringende uit de troon van God en van het Lam. ² Midden op haar straat en aan weerszijden van de rivier staat het geboomte des levens, dat twaalfmaal vrucht draagt, iedere maand zijn vrucht gevende; en de bladeren van het geboomte zijn tot genezing der volkeren. ³ En niets vervloekts zal er meer zijn. En de troon van God en van het Lam zal daarin zijn en zijn dienstknechten zullen Hem vereren, ⁴ en zij zullen zijn aangezicht zien en zijn naam zal op hun voorhoofden zijn. ⁵ En er zal geen nacht meer zijn en zij hebben geen licht van een lamp of licht der zon van node, want de Here God zal hen verlichten en zij zullen als koningen heersen tot in alle eeuwigheden.

Genesis 3:1-24¹ De slang nu was het listigste van alle dieren des velds, die de Here God gemaakt had; en zij zeide tot de vrouw: God heeft zeker wel gezegd: Gij zult niet eten van enige boom in de hof? ² Toen zeide de vrouw tot de slang: Van de vrucht van het geboomte in de hof mogen wij eten, ³ maar van de vrucht van de boom, die in het midden van de hof staat, heeft God gezegd: Gij zult daarvan niet eten noch die aanraken; anders zult gij sterven. ⁴ De slang echter zeide tot de vrouw: Gij zult geenszins sterven, ⁵ maar God weet, dat ten dage, dat gij daarvan eet, uw ogen geopend zullen worden, en gij als God zult zijn, kennende goed en kwaad. ⁶ En de vrouw zag, dat de boom goed was om van te eten, en dat hij een lust was voor de ogen, ja, dat de boom begeerlijk was om daardoor verstandig te worden, en zij nam van zijn vrucht en at, en zij gaf ook haar man, die bij haar was, en hij at. ⁷ Toen werden hun beider ogen geopend, en zij bemerkten, dat zij naakt waren; zij hechtten vijgebladeren aaneen en maakten zich schorten. ⁸ Toen zij het geluid van de Here God hoorden, die in de hof wandelde in de avondkoelte, verborgen de mens en zijn vrouw zich voor de Here God tussen het geboomte in de hof. ⁹ En de Here God riep de mens tot Zich en zeide tot hem: Waar zijt gij? ¹⁰ En hij zeide: Toen ik uw geluid in de hof hoorde, werd ik bevreesd, want ik ben naakt; daarom verborg ik mij. ¹¹ En Hij zeide: Wie heeft u te kennen gegeven, dat gij naakt zijt? Hebt gij van de boom gegeten, waarvan Ik u verboden had te eten? ¹² Toen zeide de mens: De vrouw, die Gij aan mijn zijde gesteld hebt, die heeft mij van de boom gegeven en toen heb ik gegeten. ¹³ Daarop zeide de Here God tot de vrouw: Wat hebt gij daar gedaan? En de vrouw zeide: De slang heeft mij verleid en toen heb ik gegeten. ¹⁴ Daarop zeide de Here God tot de slang: Omdat gij dit gedaan hebt, zijt gij vervloekt onder al het vee en onder al het gedierte des velds; op uw buik zult gij gaan en stof zult gij eten, zolang gij leeft. ¹⁵ En Ik zal vijandschap zetten tussen u en de vrouw, en tussen uw zaad en haar zaad; dit zal u de kop vermorzelen en gij zult het de hiel vermorzelen. ¹⁶ Tot de vrouw zeide Hij: Ik zal zeer vermeerderen de moeite uwer zwangerschap; met smart zult gij kinderen baren en naar uw man zal uw begeerte uitgaan, en hij zal over u heersen. ¹⁷ En tot de mens zeide Hij: Omdat gij naar uw vrouw hebt geluisterd en van de boom gegeten, waarvan Ik u geboden had: Gij zult daarvan niet eten, is de aardbodem om uwentwil vervloekt; al zwoegende zult gij daarvan eten zolang gij leeft, ¹⁸ en doornen en distelen zal hij u voortbrengen, en gij zult het gewas des velds eten; ¹⁹ in het zweet uws aanschijns zult gij brood eten, totdat gij tot de aardbodem wederkeert, omdat gij daaruit genomen zijt; want stof zijt gij en tot stof zult gij wederkeren. ²⁰ En de mens noemde zijn vrouw Eva, omdat zij de moeder van alle levenden is geworden. ²¹ En de Here God maakte voor de mens en voor zijn vrouw klederen van vellen en bekleedde hen daarmede. ²² En de Here God zeide: Zie, de mens is geworden als Onzer een door de kennis van goed en kwaad; nu dan, laat hij zijn hand niet uitstrekken en ook van de boom des levens nemen en eten, zodat hij in eeuwigheid zou leven. ²³ Toen zond de Here God hem weg uit de hof van Eden om de aardbodem te bewerken, waaruit hij genomen was. ²⁴ En Hij verdreef de mens en Hij stelde ten oosten van de hof van Eden de cherubs met een flikkerend zwaard, dat zich heen en weer wendde, om de weg tot de boom des levens te bewaken.

De zonde van de hoogmoed, om als God te willen zijn, brengt de mens tot het overtreden van geboden. De straffen die de Here aan de slang, de mens en zijn vrouw oplegt zijn zeer gepast. Maar wonderlijk is toch de barmhartigheid van de Here. Want hoe genadig is God dat Hij de belofte van overwinning geeft (vers 15¹⁵ En Ik zal vijandschap zetten tussen u en de vrouw, en tussen uw zaad en haar zaad; dit zal u de kop vermorzelen en gij zult het de hiel vermorzelen.). Die belofte moet dan wel buiten het paradijs geloofd worden, toch wijst het naar een nieuw paradijs. De duivel gaat er helemaal aan. De zonde ook. En Hij, die daarvoor zorgt, zal uit het vlees en bloed van de mens geboren worden. Maar Hij komt van boven. Hij is de Zoon der belofte, de Zoon van God. Die niet uit de wil van de man geboren zal worden. Hij leert de weg ter zaligheid, en, baant die weg. Maar leert daarbij ook onze zonde en zondige aard. Nu Hij is gekomen, moet het dan ook eens gedaan zijn met het vingerwijzen naar de ander, zoals Adam en Eva deden. Adam beschuldigde Eva, die God hem gegeven had, terwijl hij gewoon instemde met de zonde. En Eva verwijt de slang. Het kwaad van de zonde zit diep. Alleen Christus verlost hiervan. Naar Hem moet u dan ook steeds weer toe. Hij is de enige Verlosser. In Hem geloofden onze allereerste voorouders al, want God beloofde Hem!

Verder lezen: Johannes 1:1-18¹ In den beginne was het Woord en het Woord was bij God en het Woord was God. ² Dit was in den beginne bij God. ³ Alle dingen zijn door het Woord geworden en zonder dit is geen ding geworden, dat geworden is. ⁴ In het Woord was leven en het leven was het licht der mensen; ⁵ en het licht schijnt in de duisternis en de duisternis heeft het niet gegrepen. ⁶ Er trad een mens op, van God gezonden, wiens naam was Johannes; ⁷ deze kwam als getuige om van het licht te getuigen, opdat allen door hem geloven zouden. ⁸ Hij was het licht niet, maar was om te getuigen van het licht. ⁹ Het waarachtige licht, dat ieder mens verlicht, was komende in de wereld. ¹⁰ Hij was in de wereld, en de wereld is door Hem geworden, en de wereld heeft Hem niet gekend. ¹¹ Hij kwam tot het zijne, en de zijnen hebben Hem niet aangenomen. ¹² Doch allen, die Hem aangenomen hebben, hun heeft Hij macht gegeven om kinderen Gods te worden, hun, die in zijn naam geloven; ¹³ die niet uit bloed, noch uit de wil des vlezes, noch uit de wil eens mans, doch uit God geboren zijn. ¹⁴ Het Woord is vlees geworden en het heeft onder ons gewoond en wij hebben zijn heerlijkheid aanschouwd, een heerlijkheid als van de eniggeborene des Vaders, vol van genade en waarheid. ¹⁵ Johannes heeft van Hem getuigd en heeft geroepen, zeggende: Deze was het, van wie ik zeide: Die na mij komt, is vóór mij geweest, want Hij was eer dan ik. ¹⁶ Immers uit zijn volheid hebben wij allen ontvangen zelfs genade op genade; ¹⁷ want de wet is door Mozes gegeven, de genade en de waarheid zijn door Jezus Christus gekomen. ¹⁸ Niemand heeft ooit God gezien; de eniggeboren Zoon, die aan de boezem des Vaders is, die heeft Hem doen kennen.

Genesis 4:1-26¹ De mens nu had gemeenschap met Eva, zijn vrouw, en zij werd zwanger en baarde Kaïn; en zij zeide: Ik heb met des Heren hulp een man verkregen. ² Voorts baarde zij zijn broeder Abel; en Abel werd schaapherder, Kaïn landbouwer. ³ Na verloop van tijd nu bracht Kaïn van de vruchten der aarde aan de Here een offer; ⁴ ook Abel bracht er een van de eerstelingen zijner schapen, van hun vet; en de Here sloeg acht op Abel en zijn offer, ⁵ maar op Kaïn en zijn offer sloeg Hij geen acht. Toen werd Kaïn zeer toornig en zijn gelaat betrok. ⁶ En de Here zeide tot Kaïn: Waarom zijt gij toornig en waarom is uw gelaat betrokken? ⁷ Moogt gij het niet opheffen, indien gij goed handelt? Doch indien gij niet goed handelt, ligt de zonde als een belager aan de deur, wiens begeerte naar u uitgaat, doch over wie gij moet heersen. ⁸ Maar Kaïn zeide tot zijn broeder Abel: (Laten wij het veld ingaan). Toen zij nu in het veld waren, stond Kaïn tegen zijn broeder Abel op en doodde hem. ⁹ Toen zeide de Here tot Kaïn: Waar is uw broeder Abel? En hij zeide: Ik weet het niet; ben ik mijns broeders hoeder? ¹⁰ En Hij zeide: Wat hebt gij gedaan? Hoor, het bloed van uw broeder roept tot Mij van de aardbodem. ¹¹ En nu, vervloekt zijt gij, ver van de bodem, die zijn mond heeft opengesperd om het bloed van uw broeder van uw hand te ontvangen. ¹² Wanneer gij de aardbodem bewerken zult, zal hij u zijn volle opbrengst niet meer geven; een zwerver en een vluchteling zult gij op de aarde zijn. ¹³ Toen zeide Kaïn tot de Here: Mijn misdaad is te groot om de straf te dragen. ¹⁴ Zie, Gij verdrijft mij heden uit het land en ik zal voor uw aangezicht verborgen zijn, een zwerver en een vluchteling op de aarde; ieder, die mij aantreft, zal mij doden. ¹⁵ Toen zeide de Here tot hem: Geenszins; ieder, die Kaïn doodt, zal zevenvoudig boeten. En de Here stelde een teken aan Kaïn, dat niemand, die hem zou aantreffen, hem zou verslaan. ¹⁶ Toen ging Kaïn weg van het aangezicht des Heren, en ging wonen in het land Nod, ten oosten van Eden. ¹⁷ En Kaïn had gemeenschap met zijn vrouw en zij werd zwanger en baarde Henoch; daarna werd hij de stichter van een stad en hij noemde deze stad naar zijn zoon Henoch. ¹⁸ En aan Henoch werd Irad geboren en Irad verwekte Mechujaël, en Mechujaël verwekte Metusaël, en Metusaël verwekte Lamech. ¹⁹ En Lamech nam zich twee vrouwen; de ene heette Ada, en de andere Silla. ²⁰ En Ada baarde Jabal; hij is de vader geworden van hen, die in tenten en bij de kudde wonen. ²¹ En de naam van zijn broeder was Jubal; hij is de vader geworden van allen, die citer en fluit bespelen. ²² En Silla baarde eveneens, namelijk Tubal-Kaïn, (de vader van) de smeden, allen, die koper en ijzer bewerken. En de zuster van Tubal-Kaïn was Naäma. ²³ En Lamech zeide tot zijn vrouwen: Ada en Silla, hoort naar mijn stem; vrouwen van Lamech, neigt uw oor tot mijn rede. Ik sloeg een man dood om mijn wonde, een knaap om mijn striem; ²⁴ want Kaïn wordt zevenvoudig gewroken, maar Lamech zevenenzeventig maal! ²⁵ En Adam had weer gemeenschap met zijn vrouw en zij baarde een zoon en gaf hem de naam Set, want (zeide zij) God heeft mij een andere zoon gegeven in plaats van Abel; hem immers heeft Kaïn gedood. ²⁶ En ook aan Set werd een zoon geboren, en hij noemde hem Enos. Toen begon men de naam des Heren aan te roepen.

De doorwerking van de zonde wordt hier zo duidelijk beschreven. Het is hier de zonde van de jaloezie en de nijd om de goedheid die de HERE bewijst aan wie Hem liefhebben. Straks komt het terug bij Ismaël tegen Izak en bij Ezau tegen Jakob. Hier nu komt vooral de hardnekkigheid van het kwaad tot uitdrukking, doordat Kaïn, hoewel gewaarschuwd, toch in toorn zijn broer dood slaat. Vervolgens zien we door het geslacht van Kaïn al spoedig een stad gebouwd worden en is er cultuurvorming. Maar positief is het allerminst te noemen. De stad is er om zichzelf te beschermen en te bewaren. De bescherming die Kaïn van de HERE kreeg (vers 15¹⁵ Toen zeide de Here tot hem: Geenszins; ieder, die Kaïn doodt, zal zevenvoudig boeten. En de Here stelde een teken aan Kaïn, dat niemand, die hem zou aantreffen, hem zou verslaan.) wordt van de naam Gods ontdaan en misbruikt voor eigen eer (vers 24²⁴ want Kaïn wordt zevenvoudig gewroken, maar Lamech zevenenzeventig maal!). Daarentegen wordt in de kerkfamilie van Seth en Enos eer aan God gebracht en Zijn Naam aangeroepen. Daar is geen stedenbouw tot roem van eigen naam, maar altaarbouw tot roem van Gods naam, om de belofte die Hij gaf. De tegenstelling (antithese) wordt helder getekend en zal steeds scherper zich aftekenen. En omdat het kwaad van het zoeken van eigen eer en het roemen in eigen vlees ook de kerk steeds bedreigt, wordt in de hele Bijbel deze antithese tot waarschuwing en tot troost geleerd.

Verder lezen: Matteüs 23:29-39²⁹ Wee u, schriftgeleerden en Farizeeën, gij huichelaars, want gij bouwt de grafsteden der profeten en verfraait de gedenktekenen der rechtvaardigen, ³⁰ en gij zegt: Indien wij geleefd hadden in de dagen onzer vaderen, zouden wij met hen geen gemene zaak gemaakt hebben ten opzichte van het bloed der profeten. ³¹ Gij getuigt dus van uzelf, dat gij zonen zijt van de moordenaars der profeten. ³² Maakt ook gij de maat uwer vaderen vol! ³³ Slangen, adderengebroed, hoe zult gij ontkomen aan het oordeel der hel? ³⁴ Daarom, zie, Ik zend tot u profeten en wijzen en schriftgeleerden. Van hen zult gij sommigen doden en kruisigen en van hen zult gij anderen geselen in uw synagogen en vervolgen van stad tot stad, ³⁵ opdat over u kome al het rechtvaardige bloed, dat vergoten werd op de aarde, van het bloed van Abel, de rechtvaardige, tot het bloed van Zacharias, de zoon van Berekja, die gij vermoord hebt tussen het tempelhuis en het altaar. ³⁶ Voorwaar, Ik zeg u: Al deze dingen zullen komen over dit geslacht. ³⁷ Jeruzalem, Jeruzalem, dat de profeten doodt, en stenigt, wie tot u gezonden zijn, hoe dikwijls heb Ik uw kinderen willen vergaderen, gelijk een hen haar kuikens onder haar vleugels vergadert, en gij hebt niet gewild. ³⁸ Zie, uw huis wordt aan u overgelaten. ³⁹ Want Ik zeg u, gij zult Mij van nu aan niet meer zien, totdat gij zegt: Gezegend Hij, die komt in de naam des Heren!

Genesis 5:1-32¹ Dit is het geslachtsregister van Adam. Ten dage, dat God Adam schiep, maakte Hij hem naar de gelijkenis Gods; ² man en vrouw schiep Hij hen, en Hij zegende hen en noemde hen "mens" ten dage, dat zij geschapen werden. ³ Toen Adam honderd dertig jaar geleefd had, verwekte hij (een zoon) naar zijn gelijkenis, als zijn beeld, en noemde hem Set. ⁴ En de dagen van Adam, nadat hij Set verwekt had, waren achthonderd jaar, en hij verwekte zonen en dochteren. ⁵ Zo waren al de dagen van Adam, die hij geleefd heeft, negenhonderd dertig jaar; en hij stierf. ⁶ Toen Set honderd vijf jaar geleefd had, verwekte hij Enos. ⁷ En Set leefde, nadat hij Enos verwekt had, achthonderd zeven jaar, en hij verwekte zonen en dochteren. ⁸ Zo waren al de dagen van Set negenhonderd twaalf jaar; en hij stierf. ⁹ Toen Enos negentig jaar geleefd had, verwekte hij Kenan. ¹⁰ En Enos leefde, nadat hij Kenan verwekt had, achthonderd vijftien jaar, en hij verwekte zonen en dochteren. ¹¹ Zo waren al de dagen van Enos negenhonderd vijf jaar; en hij stierf. ¹² Toen Kenan zeventig jaar geleefd had, verwekte hij Mahalalel. ¹³ En Kenan leefde, nadat hij Mahalalel verwekt had, achthonderd veertig jaar, en hij verwekte zonen en dochteren. ¹⁴ Zo waren al de dagen van Kenan negenhonderd tien jaar; en hij stierf. ¹⁵ Toen Mahalalel vijfenzestig jaar geleefd had, verwekte hij Jered. ¹⁶ En Mahalalel leefde, nadat hij Jered verwekt had, achthonderd dertig jaar, en hij verwekte zonen en dochteren. ¹⁷ Zo waren al de dagen van Mahalalel achthonderd vijfennegentig jaar; en hij stierf. ¹⁸ Toen Jered honderd tweeënzestig jaar geleefd had, verwekte hij Henoch. ¹⁹ En Jered leefde, nadat hij Henoch verwekt had, achthonderd jaar, en hij verwekte zonen en dochteren. ²⁰ Zo waren al de dagen van Jered negenhonderd tweeënzestig jaar; en hij stierf. ²¹ Toen Henoch vijfenzestig jaar geleefd had, verwekte hij Metuselach. ²² En Henoch wandelde met God, nadat hij Metuselach verwekt had, driehonderd jaar, en hij verwekte zonen en dochteren. ²³ Zo waren al de dagen van Henoch driehonderd vijfenzestig jaar. ²⁴ En Henoch wandelde met God, en hij was niet meer, want God had hem opgenomen. ²⁵ Toen Metuselach honderd zevenentachtig jaar geleefd had, verwekte hij Lamech. ²⁶ En Metuselach leefde, nadat hij Lamech verwekt had, zevenhonderd tweeëntachtig jaar, en hij verwekte zonen en dochteren. ²⁷ Zo waren al de dagen van Metuselach negenhonderd negenenzestig jaar; en hij stierf. ²⁸ Toen Lamech honderd tweeëntachtig jaar geleefd had, verwekte hij een zoon, ²⁹ en gaf hem de naam Noach, zeggende: Deze zal ons troosten over de moeitevolle arbeid onzer handen op deze aardbodem, die de Here vervloekt heeft. ³⁰ En Lamech leefde, nadat hij Noach verwekt had, vijfhonderd vijfennegentig jaar, en hij verwekte zonen en dochteren. ³¹ Zo waren al de dagen van Lamech zevenhonderd zevenenzeventig jaar; en hij stierf. ³² Toen Noach vijfhonderd jaar oud geworden was, verwekte Noach Sem, Cham en Jafet.

De hoge leeftijden van de eerste mensen laten iets zien van het eeuwige leven dat God voor de mens bestemd heeft. Dat het einde van het refrein is, dat zij stierven, laat zien, dat het beeld Gods in de mens kapot was gemaakt. De eens volkomen band tussen God en de mens was door de mens doorgesneden. Het paradijsverbond was verbroken en dus heeft ieder mens uit Adam geboren niet het leven met God in zich. Adam was geschapen naar Gods beeld, maar Set werd verwekt naar Adams beeld. En daar tussen in staat de geschiedenis van de zondeval en de verdrijving uit het paradijs met de vloek die op de aardbodem is gekomen. Lamech spreekt er van. Maar Lamech weet ook van Gods genadige ontferming. Lamech heeft zijn grootvader Henoch gekend en weet van het wandelen met God. Waarbij God Henoch had opgenomen, zonder dat hij stierf. (Wat daarna alleen Elia is ten deel gevallen.) Lamech dan, doet belijdenis van de troost van het Woord van God, dat van vader op zoon werd doorgegeven. Hij noemt zijn zoon Noach, dat betekent: Troost. Troost, dat heeft de HERE hen in die oude dagen gegeven. Zijn Woord ging en gaat altijd met de zijnen mee. Tot vandaag de dag aan toe!

Verder lezen: Judas 1:9-16⁹ Maar Michaël, de aartsengel, durfde, toen hij met de duivel in twist gewikkeld was over het lichaam van Mozes, geen smadelijk oordeel uitbrengen, doch hij zeide: De Here straffe u! ¹⁰ Zij echter lasteren al wat zij niet kennen en in hetgeen zij, gelijk de redeloze wezens, van nature weten, ligt hun verderf. ¹¹ Wee hun, want zij zijn de weg van Kaïn opgegaan, zij zijn voor de verleiding van een Bileamsloon bezweken en door het verzet van een Korach ten onder gegaan. ¹² Dezen zijn de schandvlekken bij uw liefdemalen, zij, die zonder schroom tezamen feesten om zichzelf te weiden; wolken, die geen water geven, daar zij door winden voorbijgejaagd worden; bomen, die in de late herfst geen vrucht geven; tweemaal gestorven zijn zij en ontworteld; ¹³ wilde baren der zee, die hun eigen schande opschuimen; dwaalsterren. Voor hen is de donkerste duisternis voor eeuwig weggelegd. ¹⁴ Ook over hen heeft Henoch, de zevende van Adam af, geprofeteerd, zeggende: Zie, de Here is gekomen met zijn heilige tienduizenden, ¹⁵ om over allen de vierschaar te spannen en alle goddelozen te straffen voor al hun goddeloze werken, die zij goddeloos bedreven hebben, en voor al de harde taal, die de goddeloze zondaars tegen Hem gesproken hebben. ¹⁶ Dit zijn de morrenden, mokkend om hun lot, wandelende naar hun begeerten, maar hun mond spreekt hoogdravend, als zij om des voordeels wil (de mensen) in hun gezicht vleien.

Genesis 6:1-4¹ Toen de mensen zich op de aarde begonnen te vermenigvuldigen en hun dochters geboren werden, ² zagen de zonen Gods, dat de dochters der mensen schoon waren, en zij namen zich daaruit vrouwen, wie zij maar verkozen. ³ En de Here zeide: Mijn Geest zal niet altoos in de mens blijven, nu zij zich misgaan hebben; hij is vlees; zijn dagen zullen honderd twintig jaar zijn. ⁴ De reuzen waren in die dagen op de aarde, en ook daarna, toen de zonen Gods tot de dochters der mensen kwamen, en zij hun (kinderen) baarden; dit zijn de geweldigen uit de voortijd, mannen van naam.

Dat de mensen zich op aarde vermeerderden was in overeenstemming met Gods opdracht. Maar dat daaraan werd voldaan, is na de zondeval niet zonder meer goed. Vooral niet, als de nakomelingen van Set en Enos, die de naam des Heren aanriepen, zich vermengen gaan met de dochters van de mensen. Dat is een steeds terugkomend kwaad, waardoor de heiligheid van de kerk wordt aangetast. De uitleg dat de zonen van God hier engelen zouden zijn, die dan bij machte waren mens te worden, lijkt niet aannemelijk, omdat hier verder van straf aan engelen ook niet gesproken wordt. Nee, het gaat vooral om de begeerte van de ogen, van het vlees, waardoor Gods kinderen zich lieten verleiden. Ze wandelden niet met God als Henoch, maar lieten zich in met de geest van het Kaïns-geslacht, om de mens op nummer één te zetten. De antithese die God stelde, eerbiedigden ze niet.

Stel jezelf deze vragen: Laat ik de Here op nummer één staan, of laat ik alles om mezelf draaien? Leef ik uit geloof in God, of leef ik uit geloof in mezelf en eigen kunnen? Doe ik wat God wil, of doe ik alleen wat ik zelf wil, zonder aan Gods wil te denken?

Verder lezen: 2 Korintiërs 6:11-7:1¹¹ Onze mond heeft zich tegen u geopend, Korintiërs, ons hart staat wijd open; ¹² bij ons vindt gij niet te weinig ruimte, maar in uw binnenste is het te eng. ¹³ Maar dan ook gelijk op, - ik spreek als tot mijn kinderen - gij moet ook ruimer worden. ¹⁴ Vormt geen ongelijk span met ongelovigen, want wat heeft gerechtigheid gemeen met wetteloosheid, of welke gemeenschap heeft het licht met de duisternis? ¹⁵ Welke overeenstemming is er tussen Christus en Belial, of welk deel heeft een gelovige samen met een ongelovige? ¹⁶ Welke gemeenschappelijke grondslag heeft de tempel Gods met afgoden? Wij toch zijn de tempel van de levende God, gelijk God gesproken heeft: Ik zal onder hen wonen en wandelen, en Ik zal hun God zijn en zij zullen mijn volk zijn. ¹⁷ Daarom gaat weg uit hun midden, en scheidt u af, spreekt de Here, en houdt niet vast aan het onreine. ¹⁸ en Ik zal u aannemen, en Ik zal u tot Vader zijn en gij zult Mij tot zonen en dochteren zijn, zegt de Here, de Almachtige. ¹ Daar wij nu deze beloften bezitten, geliefden, laten wij ons reinigen van alle bezoedeling des vlezes en des geestes, en zo onze heiligheid volmaken in de vreze Gods.

Genesis 6:5-9:7⁵ Toen de Here zag, dat de boosheid des mensen groot was op de aarde en al wat de overleggingen van zijn hart voortbrachten te allen tijde slechts boos was, ⁶ berouwde het de Here, dat Hij de mens op de aarde gemaakt had, en het smartte Hem in zijn hart. ⁷ En de Here zeide: Ik zal de mensen, die Ik geschapen heb, van de aardbodem uitroeien, de mensen zowel als het vee en het kruipend gedierte en het gevogelte des hemels, want het berouwt Mij, dat Ik hen gemaakt heb. ⁸ Maar Noach vond genade in de ogen des Heren. ⁹ Dit is de geschiedenis van Noach. Noach was onder zijn tijdgenoten een rechtvaardig en onberispelijk man; Noach wandelde met God. ¹⁰ En Noach verwekte drie zonen: Sem, Cham en Jafet. ¹¹ De aarde nu was verdorven voor Gods aangezicht, en de aarde was vol geweldenarij. ¹² En God zag de aarde aan, en zie, zij was verdorven, want al wat leeft had zijn weg op de aarde verdorven. ¹³ Toen zeide God tot Noach: Het einde van al wat leeft is door Mij besloten, want door hun schuld is de aarde vol geweldenarij, en zie, Ik ga hen met de aarde verdelgen. ¹⁴ Maak u een ark van goferhout; met vakken zult gij de ark maken en haar van binnen en van buiten met pek bestrijken. ¹⁵ En zó zult gij haar maken: driehonderd el zal de lengte der ark zijn, vijftig el haar breedte en dertig el haar hoogte. ¹⁶ Gij zult aan de ark een lichtopening maken, en een el van boven af zult gij die afwerken, en de ingang der ark zult gij in haar zijkant aanbrengen; met een onderste, een tweede en een derde verdieping zult gij haar maken. ¹⁷ Want zie, Ik ga een watervloed over de aarde brengen om al wat leeft, waarin een levensgeest is, van onder de hemel te verdelgen; alles wat op de aarde is, zal omkomen. ¹⁸ Maar met u zal Ik mijn verbond oprichten, en gij zult in de ark gaan, gij en uw zonen en uw vrouw en de vrouwen uwer zonen met u. ¹⁹ En van al wat leeft, van alle vlees, van alles zult gij één paar in de ark brengen om het met u in het leven te behouden; mannetje en wijfje zullen zij zijn. ²⁰ Van het gevogelte naar zijn aard en van het vee naar zijn aard, van al het kruipend gedierte van de aardbodem naar zijn aard, van alles zal één paar tot u komen om het in het leven te behouden. ²¹ En gij, neem u van alle voedsel, dat gegeten wordt, en verzamel het bij u, opdat het voor u en voor hen tot spijze zij. ²² En Noach deed het; geheel zoals God het hem geboden had, deed hij. ¹ En de Here zeide tot Noach: Ga in de ark, gij en geheel uw huis, want u heb Ik in dit geslacht voor mijn aangezicht rechtvaardig bevonden. ² Van alle reine dieren zult gij zeven paar nemen, het mannetje en zijn wijfje, maar van de dieren, die niet rein zijn, één paar, het mannetje en zijn wijfje; ³ ook van het gevogelte des hemels zeven paar, mannetjes en wijfjes, om het geslacht in het leven te behouden op de gehele aarde. ⁴ Want over nog zeven dagen zal Ik het op de aarde veertig dagen en veertig nachten doen regenen, en Ik zal alles wat bestaat, hetgeen Ik gemaakt heb, van de aardbodem verdelgen. ⁵ En Noach deed naar alles wat de Here hem geboden had. ⁶ En Noach was zeshonderd jaar oud, toen de watervloed over de aarde kwam. ⁷ En Noach ging met zijn zonen en zijn vrouw en de vrouwen zijner zonen met hem, in de ark vanwege de wateren van de vloed. ⁸ Van de reine dieren en van de dieren, die niet rein waren, van het gevogelte en (van) alles wat op de aarde kruipt, ⁹ kwamen er twee aan twee tot Noach in de ark, mannetje en wijfje, zoals God Noach geboden had. ¹⁰ Na zeven dagen kwamen de wateren van de vloed over de aarde. ¹¹ In Noachs zeshonderdste levensjaar, in de tweede maand, op de zeventiende dag der maand, op die dag braken alle kolken der grote waterdiepten open en werden de sluizen des hemels geopend. ¹² En de slagregen was veertig dagen en veertig nachten over de aarde. ¹³ Op diezelfde dag gingen Noach en Sem, Cham en Jafet, Noachs zonen, en de vrouw van Noach en de drie vrouwen zijner zonen met hem in de ark, ¹⁴ zij en al het wild gedierte naar zijn aard en al het vee naar zijn aard en al het kruipend gedierte, dat op de aarde kruipt, naar zijn aard en al het gevogelte naar zijn aard, alle vogels van allerlei gevederte; ¹⁵ zij kwamen dan tot Noach in de ark twee aan twee, van al wat leeft, waarin een levensgeest is. ¹⁶ En die kwamen, kwamen als mannetjes en wijfjes van al wat leeft, zoals God hem geboden had; en de Here sloot de deur achter hem. ¹⁷ En de vloed was veertig dagen over de aarde en de wateren wiesen en hieven de ark op, zodat zij oprees boven de aarde. ¹⁸ Toen de wateren zeer toenamen en sterk wiesen boven de aarde, dreef de ark op de wateren. ¹⁹ En de wateren namen geweldig sterk toe over de aarde, en alle hoge bergen onder de ganse hemel werden overdekt. ²⁰ Vijftien el daarboven stegen de wateren, en de bergen werden overdekt. ²¹ En al wat leeft, dat zich op de aarde roert, het gevogelte, het vee en het wild gedierte en alle wemelend gedierte, dat op de aarde wemelt, benevens alle mensen, kwamen om. ²² Alles, in welks neus de adem van de levensgeest was, alles wat op het droge was, stierf. ²³ Zo verdelgde Hij alles wat bestond, wat op de aardbodem was, mensen zowel als vee en kruipend gedierte en het gevogelte des hemels, zodat zij verdelgd werden van de aarde; Noach alleen bleef over en wat met hem in de ark was. ²⁴ En de wateren hadden de overhand over de aarde, honderd vijftig dagen lang. ¹ Toen gedacht God Noach en al het wild gedierte en al het vee, dat met hem in de ark was, en God deed een wind over de aarde strijken, zodat de wateren daalden. ² De kolken der waterdiepte en de sluizen des hemels werden toegesloten en de regen uit de hemel hield op, ³ en de wateren vloeiden gestadig van de aarde weg. Aldus namen de wateren na verloop van honderd vijftig dagen af. ⁴ En in de zevende maand, op de zeventiende dag der maand, bleef de ark vastzitten op het gebergte van Ararat. ⁵ En de wateren namen tot de tiende maand gestadig af; in de tiende maand, op de eerste der maand, werden de toppen der bergen zichtbaar. ⁶ Na verloop van veertig dagen opende Noach het venster, dat hij in de ark gemaakt had, ⁷ en hij liet een raaf uit, en deze vloog heen en weer, totdat de wateren van de aarde waren opgedroogd. ⁸ Daarna liet hij een duif uit om te zien, of de wateren afgenomen waren van de aardbodem. ⁹ Doch de duif vond geen rustplaats voor het hol van haar voet en keerde tot hem in de ark terug, omdat op de gehele aarde water was, en hij stak zijn hand uit, greep haar en bracht haar tot zich in de ark. ¹⁰ Toen wachtte hij nog zeven dagen en hij liet de duif weer uit de ark; ¹¹ tegen de avond kwam de duif bij hem, en zie, een vers olijfblad was in haar snavel. Hieraan bemerkte Noach, dat de wateren afgenomen waren van de aarde. ¹² Voorts wachtte hij nog zeven dagen en hij liet de duif uit, en zij keerde niet weer tot hem terug. ¹³ In het zeshonderd en eerste jaar, in de eerste (maand), op de eerste der maand, waren de wateren opgedroogd van de aarde; daarop verwijderde Noach het luik van de ark, en hij zag uit, en zie, de aardbodem droogde op. ¹⁴ In de tweede maand, op de zevenentwintigste dag der maand, was de aarde droog. ¹⁵ En God sprak tot Noach: ¹⁶ Ga uit de ark, gij en uw vrouw en uw zonen en de vrouwen uwer zonen met u; ¹⁷ doe al het gedierte dat met u is, van al wat leeft: het gevogelte, het vee en al het kruipend gedierte, dat op de aarde kruipt, met u uitgaan, opdat zij wemelen op de aarde, en vruchtbaar zijn en talrijk worden op de aarde. ¹⁸ Toen ging Noach uit, en zijn zonen en zijn vrouw en de vrouwen zijner zonen met hem. ¹⁹ Al het wild gedierte, al het kruipend gedierte en al het gevogelte, alles wat zich op de aarde roert, naar hun geslachten, ging uit de ark. ²⁰ En Noach bouwde een altaar voor de Here, en hij nam van al het reine vee en van al het reine gevogelte en bracht brandoffers op het altaar. ²¹ Toen de Here de liefelijke reuk rook, zeide de Here bij Zichzelf: Ik zal de aardbodem niet weer vervloeken om de mens, omdat het voortbrengsel van des mensen hart boos is van zijn jeugd aan, en Ik zal al wat leeft niet weer slaan, zoals Ik gedaan heb. ²² Voortaan zullen, zolang de aarde bestaat, zaaiing en oogst, koude en hitte, zomer en winter, dag en nacht, niet ophouden. ¹ En God zegende Noach en zijn zonen en zeide tot hen: Weest vruchtbaar, wordt talrijk en vervult de aarde. ² En de vrees en de schrik voor u zij over al het gedierte der aarde en over al het gevogelte des hemels, al wat zich op de aardbodem roert en alle vissen der zee; in uw hand zijn zij gegeven. ³ Alles wat zich roert, wat leeft, zal u tot spijze zijn; Ik heb het u alles gegeven evenals het groene kruid. ⁴ Alleen vlees met zijn ziel, zijn bloed, zult gij niet eten. ⁵ En waarlijk, Ik zal uw eigen bloed eisen; van al het gedierte zal Ik het eisen en van de mensen onderling zal Ik het leven des mensen eisen. ⁶ Wie des mensen bloed vergiet, diens bloed zal door de mens vergoten worden, want naar het beeld Gods heeft Hij de mens gemaakt. ⁷ En gij, weest vruchtbaar en wordt talrijk, wemelt op de aarde, ja, wordt talrijk daarop.

Voor en na de zondvloed is het getuigenis over de mens hetzelfde. Je zou denken; een nieuw begin! De aarde is schoongespoeld van een verdorven mensengeslacht. Maar hoewel de Here in het Noachitisch verbond belooft, dat de seizoenen en jaargetijden voortgang zullen hebben, zegt Hij wel: “het voortbrengsel van des mensen hart boos is van zijn jeugd aan” (hoofdstuk 8:22²² Voortaan zullen, zolang de aarde bestaat, zaaiing en oogst, koude en hitte, zomer en winter, dag en nacht, niet ophouden.). Veel geduld had de Here bewezen (hoofdstuk 6:3³ En de Here zeide: Mijn Geest zal niet altoos in de mens blijven, nu zij zich misgaan hebben; hij is vlees; zijn dagen zullen honderd twintig jaar zijn.) maar allen vergingen behalve Noach, die evenals Henoch, wandelde met God. Troost bracht de Here door Noach. Troost is de rust en vrede die komt, wanneer een einde aan onrecht, geweld en chaos wordt gebracht. Want de zondvloed stelt gerust, dat de Here komt met Zijn rechtvaardig oordeel, om eens de geweldenarij op aarde te stoppen. Ook vandaag is dat een troostrijke gedachte voor wie met God wandelt. Het onrecht, dat de kerk ondergaat, wordt begrensd. Bedenk wel, dat uw hart genezing, ja wedergeboorte nodig heeft. Daarvoor moest de beloofde Zoon geboren worden, wiens doopwater uw zonden wegwast zoals het water van de zondvloed de aarde schoon maakte. En zoals Noach in de ark werd gered, zo wordt u in het kerkschip gered; het heilig lichaam van Christus (1 Petrus 3:13-22¹³ En wie zal u kwaad doen, als gij u beijvert voor het goede? ¹⁴ Al moest gij lijden om de gerechtigheid, toch zijt gij zalig. Doch vreest niet voor hun dreiging, en laat u niet verschrikken. ¹⁵ Maar heiligt de Christus in uw harten als Here, altijd bereid tot verantwoording aan al wie u rekenschap vraagt van de hoop, die in u is, doch met zachtmoedigheid en vreze, ¹⁶ en met een goed geweten, opdat bij al het kwaad, dat men van u spreekt, zij, die uw goede wandel in Christus smaden, beschaamd gemaakt worden. ¹⁷ Want het is beter te lijden, indien de wil van God dit eist, goed doende dan kwaad doende. ¹⁸ Want ook Christus is eenmaal om de zonden gestorven als rechtvaardige voor onrechtvaardigen, opdat Hij u tot God zou brengen: Hij, die gedood is naar het vlees, maar levend gemaakt naar de geest, ¹⁹ in welke Hij ook heengegaan is en gepredikt heeft aan de geesten in de gevangenis, ²⁰ die eertijds ongehoorzaam geweest waren, toen de lankmoedigheid Gods bleef afwachten, in de dagen van Noach, terwijl de ark in gereedheid werd gebracht, waarin weinigen, dat is acht zielen, door het water heen gered werden. ²¹ Als tegenbeeld daarvan redt u thans de doop, die niet is een afleggen van lichamelijke onreinheid, maar een bede van een goed geweten tot God, door de opstanding van Jezus Christus, ²² die aan de rechterhand Gods is, naar de hemel gegaan, terwijl engelen en machten en krachten Hem onderworpen zijn.).

Verder lezen: 2 Petrus 3¹ Dit is reeds de tweede brief, geliefden, die ik u schrijf; in beide tracht ik uw zuiver besef door herinnering wakker te houden, ² om aan de woorden te denken, die door de heilige profeten tevoren gesproken zijn, en aan het gebod uwer apostelen van de Here en Heiland. ³ Dit vooral moet gij weten, dat er in de laatste dagen spotters met spotternij zullen komen, die naar hun eigen begeerten wandelen, ⁴ en zeggen: Waar blijft de belofte van zijn komst? Want sedert de vaderen ontslapen zijn, blijft alles zó, als het van het begin der schepping af geweest is. ⁵ Want willens en wetens ontgaat hun, dat door het woord van God de hemelen er sedert lang geweest zijn en de aarde, die uit en door het water bestaat, ⁶ waardoor de toenmalige wereld is vergaan, verzwolgen door het water. ⁷ Maar de tegenwoordige hemelen en de aarde zijn door hetzelfde woord als een schat weggelegd, ten vure bewaard tegen de dag van het oordeel en van de ondergang der goddeloze mensen. ⁸ Doch dit ene mag u niet ontgaan, geliefden, dat één dag bij de Here is als duizend jaar en duizend jaar als één dag. ⁹ De Here talmt niet met de belofte, al zijn er, die aan talmen denken, maar Hij is lankmoedig jegens u, daar Hij niet wil, dat sommigen verloren gaan, doch dat allen tot bekering komen. ¹⁰ Maar de dag des Heren zal komen als een dief. Op die dag zullen de hemelen met gedruis voorbijgaan en de elementen door vuur vergaan, en de aarde en de werken daarop zullen gevonden worden. ¹¹ Daar al deze dingen aldus vergaan, hoedanig behoort gij dan te zijn in heilige wandel en godsvrucht, ¹² vol verwachting u spoedende naar de komst van de dag Gods, ter wille waarvan de hemelen brandende zullen vergaan en de elementen in vuur zullen wegsmelten. ¹³ Wij verwachten echter naar zijn belofte nieuwe hemelen en een nieuwe aarde, waar gerechtigheid woont. ¹⁴ Daarom, geliefden, beijvert u in deze verwachting, onbevlekt en onberispelijk te blijken voor Hem in vrede, ¹⁵ en houdt de lankmoedigheid van onze Here voor zaligheid, zoals ook onze geliefde broeder Paulus naar de hem gegeven wijsheid u geschreven heeft, ¹⁶ evenals in alle brieven, wanneer hij over deze dingen spreekt. Daarin is een en ander moeilijk te verstaan, wat de onkundige en onstandvastige lieden tot hun eigen verderf verdraaien, evenals trouwens de overige schriften. ¹⁷ Geliefden, daar gij het nu van tevoren weet, weest op uw hoede, dat gij niet, door de dwaling der zedelozen medegesleept, afvalt van uw eigen standvastigheid; ¹⁸ maar wast op in de genade en in de kennis van onze Here en Heiland, Jezus Christus. Hem zij de heerlijkheid, zowel nu als tot de dag der eeuwigheid.

Genesis 9:8-17⁸ En God zeide tot Noach en tot zijn zonen met hem: ⁹ Zie, Ik richt mijn verbond op met u en met uw nageslacht, ¹⁰ en met alle levende wezens die bij u zijn: het gevogelte, het vee en het wild gedierte der aarde bij u, allen, die uit de ark gegaan zijn, alle gedierte der aarde. ¹¹ Ik dan richt mijn verbond met u op, dat voortaan niets dat leeft, meer door de wateren van de zondvloed zal worden uitgeroeid, en dat er geen zondvloed meer wezen zal, om de aarde te verderven. ¹² En God zeide: Dit is het teken van het verbond, dat Ik geef tussen Mij en u en alle levende wezens, die bij u zijn, voor alle volgende geslachten: ¹³ mijn boog stel Ik in de wolken, opdat die tot een teken zij van het verbond tussen Mij en de aarde. ¹⁴ Wanneer Ik dan wolken over de aarde breng en de boog in de wolken verschijnt, ¹⁵ zal Ik mijn verbond gedenken, dat tussen Mij en u en alle levende wezens van alle vlees bestaat, zodat de wateren niet weer tot een vloed zullen worden om al wat leeft te verderven. ¹⁶ Als de boog in de wolken is, dan zal Ik hem zien, zodat Ik mijn eeuwig verbond gedenk tussen God en alle levende wezens van alle vlees, dat op aarde is. ¹⁷ En God zeide tot Noach: Dit is het teken van het verbond, dat Ik heb opgericht tussen Mij en al wat op de aarde leeft.

Als je de regenboog ziet denk je aan het verbond van God met Noach na de zondvloed. Dat zal nooit meer gebeuren. Dat geeft troost. Troost met het oog op Christus, die ware rust en eeuwige troost geeft. Wat in de tekst hier opvalt is dat alle dieren, alle levende wezens van alle vlees, ook in het verbond zijn opgenomen (vers 10,11¹⁰ en met alle levende wezens die bij u zijn: het gevogelte, het vee en het wild gedierte der aarde bij u, allen, die uit de ark gegaan zijn, alle gedierte der aarde. ¹¹ Ik dan richt mijn verbond met u op, dat voortaan niets dat leeft, meer door de wateren van de zondvloed zal worden uitgeroeid, en dat er geen zondvloed meer wezen zal, om de aarde te verderven.,12,15,16,17). En ook de aarde wordt apart genoemd, vers 13¹³ mijn boog stel Ik in de wolken, opdat die tot een teken zij van het verbond tussen Mij en de aarde.. Hoe de dieren dit verbond verstaan is ons niet bekend. Maar er is toch een instinct in hen, waarmee ze zich afhankelijk weten van hun Schepper (Psalm 104:27²⁷ Zij alle wachten op U, dat Gij hun spijze geeft te rechter tijd.). Nu komt de Here tot ons spreken in deze perikoop. Het gaat er niet zozeer om dat wij de regenboog zien, maar (dat we bedenken) dat Hij hem ziet. De HERE, Hij ziet de boog aan en denkt aan Zijn verbond. God is bezig dat verbond te gedenken, en niet zijn toorn weer zo over de aarde en alle levende wezens te laten komen. Hij houdt die toorn in en doet die tenslotte over Zijn Zoon komen. Een schepsel zou onder Zijn toorn vergaan, maar God Zelf niet. Zijn Zoon heeft die toorn over onze zonden gedragen. Wat een evangelie brengt de regenboog voor mens en dier op aarde! Zijn trouw is zo groot dat Hij Zijn verbond voor eeuwig zal gedenken.

Verder lezen: Jeremia 33:19-26¹⁹ Het woord des Heren kwam tot Jeremia: ²⁰ Zo zegt de Here: Indien gij mijn verbond aangaande de dag en de nacht kunt verbreken, zodat er geen dag en nacht meer zou zijn op hun tijd, ²¹ dan zal ook mijn verbond met mijn knecht David verbroken worden, dat hij geen zoon meer hebben zal, die koning is op zijn troon, en met de Levieten, de priesters, mijn dienaren. ²² Zoals het heer des hemels niet geteld en het zand der zee niet gemeten kan worden, zó talrijk zal Ik maken het nageslacht van mijn knecht David, en de Levieten, die Mij dienen. ²³ Het woord des Heren kwam tot Jeremia: ²⁴ Hebt gij niet gemerkt, wat dit volk spreekt: De twee geslachten, die de Here verkoren heeft, heeft Hij verworpen? En mijn volk verachten zij, alsof het in hun ogen geen volk meer is. ²⁵ Zo zegt de Here: Indien Ik mijn verbond aangaande de dag en de nacht, de verordeningen van hemel en aarde, niet heb vastgesteld, ²⁶ dan zal Ik ook het nakroost van Jakob en mijn knecht David verwerpen, dat Ik uit zijn nazaten geen heersers neem over het nageslacht van Abraham, Isaak en Jakob, want Ik zal een keer brengen in hun lot en Mij over hen ontfermen.

Genesis 9:18-29¹⁸ De zonen van Noach, die uit de ark gegaan waren, waren Sem, Cham en Jafet; Cham was de vader van Kanaän. ¹⁹ Deze drie waren de zonen van Noach, en uit dezen is de gehele aarde bevolkt. ²⁰ En Noach werd een landman en plantte een wijngaard. ²¹ Toen hij van de wijn gedronken had, werd hij dronken en hij ontblootte zich in zijn tent. ²² Toen zag Cham, de vader van Kanaän, zijns vaders naaktheid en hij vertelde het aan zijn beide broeders buiten. ²³ Daarop namen Sem en Jafet een mantel, legden die op hun beider schouders, liepen achterwaarts en bedekten huns vaders naaktheid, terwijl hun aangezicht afgewend was, zodat zij huns vaders naaktheid niet zagen. ²⁴ Toen Noach uit zijn roes ontwaakte en vernam, wat zijn jongste zoon hem aangedaan had, ²⁵ zeide hij: Vervloekt zij Kanaän, een knecht der knechten zij hij voor zijn broeders. ²⁶ Voorts zeide hij: Geprezen zij de Here, de God van Sem, maar Kanaän zij hem tot knecht. ²⁷ God breide Jafet uit, en hij wone in de tenten van Sem, en Kanaän zij hem tot knecht. ²⁸ En Noach leefde na de vloed driehonderd vijftig jaar; ²⁹ zo waren al de dagen van Noach negenhonderd vijftig jaar; en hij stierf.

De zondaars waren van de aarde verwijderd, maar de zonde niet. Die bleek ook in Noach nog aanwezig. Het kwaad van Cham is dat hij de zonde niet wil bedekken. En hij spotte met zijn vader en vond de zonde daarmee niet zo erg. Omdat Noach een profeet was vervloekte hij volgens Gods ingeving alleen Kanaän, de vierde zoon van Cham. Nadrukkelijk wordt Cham de vader van Kanaän genoemd. In het volgende hoofdstuk wordt van de uitwerking daarvan al iets duidelijk, maar met name ook in de eeuwen er na. De volken uit Kanaän geboren moeten om hun zonden het beloofde land uit. De zegen is voor Sem en Jafet. De gedachte, dat Afrikaanse volken als nakomelingen van Cham slaven moeten zijn, is op deze tekst niet te baseren. De vloek is alleen op Kanaän, en de volken uit hem leefden toch in het gebied van het beloofde land. We zien in de beperking van de vloek Gods inhouding van zijn toorn. Die inhouding is er ook nu vandaag, na Christus’ komst, maar tot de dag aanbreekt.

Deze tekst leert ons, dat we nog te strijden hebben tegen de zonde, ook na gedoopt en verlost te zijn. Dat we de zonde van de ander moeten bedekken, zoals Christus onze bedekt. Leef dan van genade alleen.

Verder lezen: Spreuken 10:1-14¹ De Spreuken van Salomo. Een wijs zoon verheugt zijn vader, maar een dwaas zoon is een bekommering voor zijn moeder. ² Schatten, door goddeloosheid verkregen, doen geen nut, maar gerechtigheid redt van de dood. ³ De Here laat de rechtvaardige geen honger lijden, maar de begerigheid der goddelozen wijst Hij af. ⁴ Een trage hand maakt arm, maar de hand des vlijtigen maakt rijk. ⁵ Wie verzamelt in de zomer, is een verstandig zoon; wie slaapt in de oogsttijd, is een zoon die zich schandelijk gedraagt. ⁶ Zegeningen zijn op het hoofd des rechtvaardigen, maar de mond der goddelozen verbergt geweld. ⁷ De gedachtenis des rechtvaardigen zal tot zegening zijn, maar de naam der goddelozen zal wegrotten. ⁸ Wie wijs van hart is, neemt geboden aan, maar wie dwaas van lippen is, komt ten val. ⁹ Wie in oprechtheid wandelt, gaat veilig, maar wie zijn wegen verdraait, wordt doorzien. ¹⁰ Wie met zijn ogen knipt, veroorzaakt smart, wie dwaas van lippen is, komt ten val. ¹¹ De mond des rechtvaardigen is een bron van leven, maar de mond der goddelozen verbergt geweld. ¹² Haat verwekt krakelen, maar liefde bedekt alle overtredingen. ¹³ Op de lippen van de verstandige wordt wijsheid gevonden, maar de roede is voor de rug van de verstandeloze. ¹⁴ Wijzen bewaren de kennis, maar de mond van de dwaas is een steeds dreigend onheil.

Genesis 10:1-32¹ Dit zijn de nakomelingen der zonen van Noach: Sem, Cham en Jafet; hun werden namelijk zonen geboren na de vloed. ² De zonen van Jafet waren Gomer, Magog, Madai, Jawan, Tubal, Mesek en Tiras. ³ En de zonen van Gomer waren Askenaz, Rifat en Togarma. ⁴ En de zonen van Jawan waren Elisa, Tarsis, de Kittiërs en de Dodanieten. ⁵ Naar dezen zijn de kustlanden der volken in hun landen verdeeld, elk naar zijn taal, naar hun geslachten, onder hun volken. ⁶ En de zonen van Cham waren Kus, Misraïm, Put en Kanaän. ⁷ En de zonen van Kus: Seba, Chawila, Sabta, Rama en Sabteka; en de zonen van Rama waren Seba en Dedan. ⁸ En Kus verwekte Nimrod; deze was de eerste machthebber op de aarde; ⁹ hij was een geweldig jager voor het aangezicht des Heren; daarom zegt men: Een geweldig jager voor het aangezicht des Heren als Nimrod. ¹⁰ En het begin van zijn koninkrijk was Babel, Erek, Akkad en Kalne, in het land Sinear. ¹¹ Uit dat land trok hij naar Assur en hij bouwde Nineve, Rechobot-Ir, Kalach ¹² en Resen tussen Nineve en Kalach; dat is de grote stad. ¹³ En Misraïm verwekte de Ludieten, de Anamieten, de Lehabieten, de Naftuchieten, ¹⁴ de Patrusieten, de Kasluchieten, uit wie de Filistijnen zijn voortgekomen, en de Kaftorieten. ¹⁵ En Kanaän verwekte Sidon, zijn eerstgeborene, en Chet ¹⁶ en de Jebusiet, de Amoriet, de Girgasiet, ¹⁷ de Chiwwiet, de Arkiet, de Siniet, ¹⁸ de Arwadiet, de Semariet en de Hamatiet; en daarna verspreidden zich de geslachten van de Kanaäniet. ¹⁹ En de grens van de Kanaäniet was van Sidon in de richting van Gerar tot Gaza, in de richting van Sodom, Gomorra, Adma en Seboïm tot Lesa. ²⁰ Dit waren de zonen van Cham naar hun geslachten, naar hun talen, in hun landen, in hun volken. ²¹ En aan Sem, de vader van alle zonen van Eber, de oudere broeder van Jafet, werden eveneens (zonen) geboren. ²² De zonen van Sem waren Elam, Assur, Arpaksad, Lud en Aram. ²³ En de zonen van Aram waren: Us, Chul, Geter en Mas. ²⁴ En Arpaksad verwekte Selach, en Selach verwekte Eber. ²⁵ En aan Eber werden twee zonen geboren; de naam van de ene was Peleg, want in zijn dagen werd de aarde verdeeld, en de naam van zijn broeder was Joktan. ²⁶ En Joktan verwekte Almodad, Selef, Chasarmawet, Jerach, ²⁷ Hadoram, Uzal, Dikla, ²⁸ Obal, Abimaël, Seba, ²⁹ Ofir, Chawila en Jobab; deze allen waren de zonen van Joktan. ³⁰ En hun woonplaats strekte zich uit van Mesa in de richting van Sefar, het gebergte in het Oosten. ³¹ Dit waren de zonen van Sem naar hun geslachten, naar hun talen, in hun landen, naar hun volken. ³² Dit zijn de geslachten der zonen van Noach naar hun afstammingen, in hun volken. En van dezen verdeelden zich de volken op de aarde na de vloed.

Genesis is het boek van de geboorten en de geslachtsregisters.
De volken die na de zondvloed op aarde leefden zijn hier al beschreven. Assur, Babel, Amorieten, Filistijnen om enkele te noemen. Eerst worden de nakomelingen van Jafet, de jongste genoemd. Ze gingen de kustlanden bewonen. Voor hen is het Evangelie van de Messias bestemd, Jesaja 51:5⁵ Mijn zege is nabij, mijn heil treedt te voorschijn, en mijn armen zullen de volken richten; op Mij zullen de kustlanden wachten en op mijn arm zullen zij hopen.. Dan volgen de nakomelingen van Noachs tweede zoon, Cham. Uit zijn oudste zoon wordt Nimrod geboren die als eerste machthebber op aarde steden bouwt om daar de menselijke macht te concentreren. De torenbouw van Babel wordt hier voorbereid. Bedenk dat de zonen van Kanaän later uit hun land verdreven worden vanwege hun afschuwelijk misdadige afgoderij (Genesis 15:16¹⁶ Het vierde geslacht echter zal hierheen wederkeren, want eerder is de maat van de ongerechtigheid der Amorieten niet vol., Leviticus 18:24-30²⁴ Verontreinigt u niet door dit alles, want door dit alles hebben zich verontreinigd de volken die Ik voor u uit wegdrijf. ²⁵ Het land toch werd verontreinigd en Ik vergold daaraan zijn ongerechtigheid, zodat het land zijn inwoners uitspuwde. ²⁶ Gij echter zult mijn inzettingen en mijn verordeningen in acht nemen en geen van deze gruwelen doen, noch de geboren Israëliet, noch de vreemdeling die in uw midden vertoeft - ²⁷ want al deze gruwelen deden de lieden van het land, die vóór u waren, zodat het land onrein werd - ²⁸ opdat het land u niet uitspuwe, wanneer gij het verontreinigt, zoals het uitgespuwd heeft het volk, dat vóór u was. ²⁹ Want ieder die iets van al deze gruwelen doet, - degenen, die ze doen, zullen uit het midden van hun volk uitgeroeid worden. ³⁰ Zo zult gij het voorschrift dat Ik u geef, in acht nemen, zodat gij de gruwelijke inzettingen niet doet, die vóór u gedaan werden, opdat gij u daardoor niet verontreinigt. Ik ben de Here, uw God., Deuteronomium 12:29-31²⁹ Wanneer de Here, uw God, de volken, naar wier gebied gij trekt om hen te verdrijven, uitgeroeid heeft, en gij hun gebied in bezit genomen hebt en in hun land woont, ³⁰ neem u er dan voor in acht, dat gij u niet laat verleiden na hun verdelging hun voorbeeld te volgen, en dat gij hun goden niet zoekt, zeggende: hoe dienden deze volken hun goden? zo wil ik het ook doen. ³¹ Niet alzo zult gij de Here, uw God, dienen; want al wat de Here een gruwel is, wat Hij haat, doen zij voor hun goden; zelfs hun zonen en hun dochters verbranden zij voor hun goden met vuur.). Uit Sem zal via zijn derde zoon Eber geboren worden, waarnaar de Hebreeën worden genoemd. In vers 21²¹ Wanneer de plaats die de Here, uw God, verkiezen zal om daar zijn naam te vestigen, te ver voor u is, dan zult gij van de runderen en van het kleinvee, die de Here u gegeven heeft, slachten, zoals ik u geboden heb, en in al uw woonplaatsen daarvan eten zoveel gij wilt. wordt, evenals van Kanaän in hoofdstuk 9:18¹⁸ Daarop wierp ik mij voor de Here neder, zoals de eerste maal, veertig dagen en veertig nachten - brood at ik niet en water dronk ik niet - vanwege heel uw zondig bedrijf: dat gij deedt wat kwaad is in de ogen des Heren en Hem krenktet., benadrukt dat Eber een opvallende plaats krijgt in de geschiedenis van zegen en vloek. Zegen is er voor de volken in het geloof in Christus, die uit Abraham de Hebreeër is, en vloek buiten Christus, waar de zondige mens in zichzelf roemt.

Verder lezen: Psalm 67¹ Voor de koorleider. Bij snarenspel. Een psalm. Een lied. ² God zij ons genadig en zegene ons, Hij doe zijn aanschijn bij ons lichten; sela ³ opdat men op aarde uw weg kenne, onder alle volken uw heil. ⁴ Dat de volken U loven, o God; dat de volken altegader U loven. ⁵ Dat de natiën zich verheugen en jubelen, omdat Gij de volken in rechtmatigheid richt, en de natiën op de aarde leidt. sela ⁶ Dat de volken U loven, o God, dat de volken altegader U loven. ⁷ De aarde gaf haar gewas, God, onze God, zegent ons; ⁸ God zegent ons, opdat alle einden der aarde Hem vrezen.

Genesis 11:1-9¹ De gehele aarde nu was één van taal en één van spraak. ² Toen zij oostwaarts trokken, vonden zij een vlakte in het land Sinear, waar zij zich vestigden. ³ En zij zeiden tot elkander: Welaan, laten wij tichelen maken en die goed bakken. En de tichel diende hun tot steen en het asfalt diende hun tot leem. ⁴ Ook zeiden zij: Welaan, laten wij ons een stad bouwen met een toren, waarvan de top tot de hemel reikt, en laten wij ons een naam maken, opdat wij niet over de gehele aarde verstrooid worden. ⁵ Toen daalde de Here neder om de stad en de toren, die de mensenkinderen bouwden, te bezien, ⁶ en de Here zeide: Zie, het is één volk en zij allen hebben één taal. Dit is het begin van hun streven; nu zal niets van wat zij denken te doen voor hen onuitvoerbaar zijn. ⁷ Welaan, laat Ons nederdalen en daar hun taal verwarren, zodat zij elkanders taal niet verstaan. ⁸ Zo verstrooide de Here hen vandaar over de gehele aarde, en zij staakten de bouw van de stad. ⁹ Daarom noemt men haar Babel, omdat de Here daar de taal der gehele aarde verward heeft en de Here hen vandaar over de gehele aarde verstrooid heeft.

Het boek Genesis laat zien hoe, van de zondeval af aan, de mens geneigd en gericht is zichzelf een naam te maken. De mens wil als God zijn en met zijn toren tot in de hemel God van de troon stoten. Het ijdele van zijn streven wordt in ook deze tekst openbaar. De Here kwam naar beneden om inspectie te houden. En zie het was niet goed. In de stad waar Nimrod heerser van was (Genesis 10:10¹⁰ En het begin van zijn koninkrijk was Babel, Erek, Akkad en Kalne, in het land Sinear.) begon de hoogmoed van de mens al hoger op te klimmen. Meer macht en meer aanzien voor die geweldige mens. Het is vandaag niet anders. De architecten van de nieuwe wereldorde zoeken alle volken en rijken onder één regering te brengen met vervaging van de grenzen. Maar we zien dat God ingrijpt op zijn tijd en wijze. Hij weet op zeer passende wijze de mens alsnog over de aarde te verspreiden zoals Hij wilde. Als de mens niet gehoorzaamt, dan brengt de Here de mens zelf wel naar zijn plaats. Hij stelt de grenzen van de volken (Handelingen 17:26²⁶ Hij heeft uit één enkele het gehele menselijke geslacht gemaakt om op de ganse oppervlakte der aarde te wonen en Hij heeft de hun toegemeten tijden en de grenzen van hun woonplaatsen bepaald.). En het taalverschil dat Hij creëert heft Hij ook weer op wanneer Hem dat schikt, met het oog op de vergadering van Zijn kerk uit alle stam en taal en volk en natie. Heel de aarde moet van Zijn lof vol worden. Laten we Hem op onze eigen plaats en in onze eigen taal loven.

Verder lezen: Handelingen 2:1-11¹ En toen de Pinksterdag aanbrak, waren allen tezamen bijeen. ² En eensklaps kwam er uit de hemel een geluid als van een geweldige windvlaag en vulde het gehele huis, waar zij gezeten waren; ³ en er vertoonden zich aan hen tongen als van vuur, die zich verdeelden, en het zette zich op ieder van hen; ⁴ en zij werden allen vervuld met de heilige Geest en begonnen met andere tongen te spreken, zoals de Geest het hun gaf uit te spreken. ⁵ Nu waren er Joden te Jeruzalem woonachtig, vrome mannen uit alle volken onder de hemel; ⁶ en toen dit geluid gekomen was, liep de menigte te hoop en verbaasde zich, want een ieder hoorde hen in zijn eigen taal spreken. ⁷ En buiten zichzelf van verwondering zeiden zij: Zie, zijn niet al dezen, die daar spreken, Galileeërs? ⁸ En hoe horen wij hen dan een ieder in onze eigen taal, waarin wij geboren zijn? ⁹ Parten, Meden, Elamieten, inwoners van Mesopotamië, Judea en Kapadocië, Pontus en Asia, ¹⁰ Frygië en Pamfylië, Egypte en de streken van Libië bij Cyrene, en hier verblijvende Romeinen, zowel Joden als Jodengenoten, ¹¹ Kretenzen en Arabieren, wij horen hen in onze eigen taal van de grote daden Gods spreken.

Genesis 11:10-32¹⁰ Dit zijn de nakomelingen van Sem. Toen Sem honderd jaar oud was, verwekte hij Arpaksad, twee jaar na de vloed. ¹¹ En Sem leefde, nadat hij Arpaksad verwekt had, vijfhonderd jaar, en hij verwekte zonen en dochteren. ¹² Toen Arpaksad vijfendertig jaar geleefd had, verwekte hij Selach. ¹³ En Arpaksad leefde, nadat hij Selach verwekt had, vierhonderd drie jaar, en hij verwekte zonen en dochteren. ¹⁴ Toen Selach dertig jaar geleefd had, verwekte hij Eber. ¹⁵ En Selach leefde, nadat hij Eber verwekt had, vierhonderd drie jaar, en hij verwekte zonen en dochteren. ¹⁶ Toen Eber vierendertig jaar geleefd had, verwekte hij Peleg. ¹⁷ En Eber leefde, nadat hij Peleg verwekt had, vierhonderd dertig jaar, en hij verwekte zonen en dochteren. ¹⁸ Toen Peleg dertig jaar geleefd had, verwekte hij Reü. ¹⁹ En Peleg leefde, nadat hij Reü verwekt had, tweehonderd negen jaar, en hij verwekte zonen en dochteren. ²⁰ Toen Reü tweeëndertig jaar geleefd had, verwekte hij Serug. ²¹ En Reü leefde, nadat hij Serug verwekt had, tweehonderd zeven jaar, en hij verwekte zonen en dochteren. ²² Toen Serug dertig jaar geleefd had, verwekte hij Nachor. ²³ En Serug leefde, nadat hij Nachor verwekt had, tweehonderd jaar, en hij verwekte zonen en dochteren. ²⁴ Toen Nachor negenentwintig jaar geleefd had, verwekte hij Terach. ²⁵ En Nachor leefde, nadat hij Terach verwekt had, honderd negentien jaar, en hij verwekte zonen en dochteren. ²⁶ Toen Terach zeventig jaar geleefd had, verwekte hij Abram, Nachor en Haran. ²⁷ En dit zijn de nakomelingen van Terach: Terach verwekte Abram, Nachor en Haran, en Haran verwekte Lot. ²⁸ En Haran stierf bij het leven van zijn vader Terach in zijn geboorteland, in Ur der Chaldeeën. ²⁹ En Abram en Nachor namen zich vrouwen; de naam van Abrams vrouw was Sarai, en de naam van Nachors vrouw was Milka, de dochter van Haran, de vader van Milka en Jiska. ³⁰ Sarai nu was onvruchtbaar; zij had geen kinderen. ³¹ En Terach nam zijn zoon Abram en Lot, de zoon van Haran, zijn kleinzoon, en Sarai, zijn schoondochter, de vrouw van zijn zoon Abram; en hij deed hen wegtrekken uit Ur der Chaldeeën om te gaan naar het land Kanaän, en zij kwamen te Haran en bleven daar. ³² En de dagen van Terach waren tweehonderd vijf jaar, en Terach stierf te Haran.

Het totaal van het aantal jaren dat Sem en zijn nakomelingen leefden wordt niet vermeld zoals in hoofdstuk vijf, waar bij herhaling stond: “zo waren al de dagen van.” Hier zien we Sem 600 jaar worden, en zijn nakomelingen minderen in leeftijd. Het menselijk geslacht wordt al zwakker. Wel heeft Sem Abraham, Izaäk en Jakob nog kunnen kennen. Want Abraham is ongeveer 292 jaar na Arpaksad geboren. Toen was Sem 392, en bij Izaäks geboorte 492 en bij Jakobs geboorte ongeveer 552. Of zij elkaar kenden is verder onbekend. Maar het is heel bijzonder te bedenken, dat je tot in het tiende geslacht, of zelfs verder, kinderen kan zien. Terach krijgt pas op late leeftijd kinderen en Haran sterft nog bij zijn leven. Meerdere kinderen van Terach worden genoemd met het oog op de geschiedenis die volgen zou. De Here zou Abraham roepen en zijn verbond met hem oprichten. Izaäk, zijn zoon, zou met Rebekka, de kleindochter van Nachor trouwen. Het lijkt er sterk op dat Terach de roeping van Abram gekend en erkend heeft, want hij nam hen met zich en vertrekt met hen uit Ur, naar Kanaän. Hij sterft op een tussenplaats, maar de belofte blijft. Gods Woord blijft voor eeuwig, ondanks de geslachten die komen en gaan.

Verder lezen: Psalm 105:1-15¹ Looft de Here, roept zijn naam aan, maakt onder de volken zijn daden bekend; ² zingt Hem, psalmzingt Hem, gewaagt van al zijn wonderen. ³ Beroemt u in zijn heilige naam; het hart van wie de Here zoeken, verheuge zich. ⁴ Vraagt naar de Here en zijn sterkte, zoekt zijn aangezicht bestendig. ⁵ Gedenkt aan de wonderen, die Hij heeft gedaan, zijn tekenen en de oordelen van zijn mond, ⁶ gij nakroost van Abraham, zijn knecht, gij kinderen van Jakob, zijn uitverkorenen. ⁷ Hij, de Here, is onze God, zijn oordelen gaan over de ganse aarde; ⁸ Hij gedenkt voor eeuwig aan zijn verbond, - het woord, dat Hij gebood aan duizend geslachten - ⁹ dat Hij met Abraham sloot, en aan zijn eed aan Isaak; ¹⁰ ook stelde Hij het voor Jakob tot een inzetting, voor Israël tot een eeuwig verbond, ¹¹ toen Hij zeide: U zal Ik het land Kanaän geven als het u toegemeten erfdeel. ¹² Toen zij weinige mensen in getal waren, een kleine schare en vreemdelingen daarin, ¹³ en van volk tot volk trokken, van het ene koninkrijk tot de andere natie, ¹⁴ gedoogde Hij niet, dat enig mens hen verdrukte, en bestrafte Hij koningen om hunnentwil: ¹⁵ Raakt mijn gezalfden niet aan, en doet mijn profeten geen kwaad.

Genesis 12:1-9¹ De Here nu zeide tot Abram: Ga uit uw land en uit uw maagschap en uit uws vaders huis naar het land, dat Ik u wijzen zal; ² Ik zal u tot een groot volk maken, en u zegenen, en uw naam groot maken, en gij zult tot een zegen zijn. ³ Ik zal zegenen wie u zegenen, en wie u vervloekt zal Ik vervloeken, en met u zullen alle geslachten des aardbodems gezegend worden. ⁴ Toen ging Abram, zoals de Here tot hem gesproken had, en Lot ging met hem; en Abram was vijfenzeventig jaar oud, toen hij uit Haran trok. ⁵ Abram nu nam zijn vrouw Sarai en Lot, zijns broeders zoon, en al hun have, die zij verworven hadden, en de lieden, die zij in Haran verkregen hadden, en zij trokken uit om te gaan naar het land Kanaän, en zij kwamen in het land Kanaän. ⁶ En Abram trok het land door tot de plek bij Sichem, tot de terebint More; en de Kanaänieten waren toen in het land. ⁷ Toen verscheen de Here aan Abram en zeide: Aan uw nageslacht zal Ik dit land geven. En hij bouwde daar een altaar voor de Here, die hem verschenen was. ⁸ Toen brak hij vandaar op naar het gebergte ten oosten van Betel, en hij spande zijn tent, met Betel tegen het westen en Ai tegen het oosten, en hij bouwde daar een altaar voor de Here en riep de naam des Heren aan. ⁹ Daarna trok Abram steeds verder, naar het Zuiderland.

Door het geloof is Abram uit Haran verder getrokken naar Kanaän. Door geloof in Hem die hem riep. De geloofsgehoorzaamheid die hij de Here bewees is meer dan een voorbeeld. Daarmee is Abram onze vader in het geloof. Zo moeten we vandaag de dag ook leven. Leven uit geloof, dat God Zijn belofte vervullen zal en Christus zal wederkomen. Zodat wanneer u al uw hoop op God vestigt, u ook tot de zaligheid zal worden gebracht in het hemels Kanaän. Christus heeft de weg daar naartoe bereid. Om te geloven komt de roepstem van de Here tot ons in het gepredikte Woord. Gods stem klinkt vandaag, zoals het in Abrams oren klonk. En Gods verschijning aan Abram heeft zijn vervulling in de verschijning van Gods Zoon in ons vlees. Christus, Hij is Zelf de beloofde Zoon, in wie alle geslachten van de aarde gezegend worden. Ook het geslacht van de Batavieren, Saksen en Friezen. Het heil van God is langs de weg van de verkiezing en roeping van Abram tot alle volken gekomen. Dat heil, de zegen van de Here, heeft Christus Zelf voor ons verworven. In Hem, het nageslacht van Abraham (Galaten 3:16¹⁶ Nu werden aan Abraham de beloften gedaan en aan zijn zaad. Hij zegt niet: en aan zijn zaden, in het meervoud, maar in het enkelvoud: en aan uw zaad, dat wil zeggen: aan Christus.) is alle zaligheid gelegen. Hij heeft het verkregen en heeft er voor geleden. Dit vraagt alleen: geloof.

Verder lezen: Hebreeën 11:8-19⁸ Door het geloof is Abraham, toen hij geroepen werd, in gehoorzaamheid getrokken naar een plaats, die hij ter erfenis zou ontvangen, en hij vertrok, zonder te weten waar hij komen zou. ⁹ Door het geloof heeft hij vertoefd in het land der belofte, als in een vreemd land, waar hij in tenten woonde met Isaak en Jakob, die medeërfgenamen waren van dezelfde belofte; ¹⁰ want hij verwachtte de stad met fundamenten, waarvan God de ontwerper en bouwmeester is. ¹¹ Door het geloof heeft ook Sara kracht ontvangen om moeder te worden, en dat ondanks haar hoge leeftijd, daar zij Hem, die het beloofd had, betrouwbaar achtte. ¹² Daarom zijn er dan ook uit één man, en wel een verstorvene, voortgekomen als de sterren des hemels in menigte en gelijk het zand aan de oever der zee, dat ontelbaar is. ¹³ In (dat) geloof zijn deze allen gestorven, zonder de beloften verkregen te hebben; slechts uit de verte hebben zij die gezien en begroet, en zij hebben beleden, dat zij vreemdelingen en bijwoners waren op aarde. ¹⁴ Want wie zulke dingen zeggen, geven te kennen, dat zij een vaderland zoeken. ¹⁵ En als zij gedachtig geweest waren aan het vaderland, dat zij verlaten hadden, zouden zij gelegenheid gehad hebben terug te keren; ¹⁶ maar nu verlangen zij naar een beter, dat is een hemels, vaderland. Daarom schaamt God Zich voor hen niet hun God te heten, want Hij had hun een stad bereid. ¹⁷ Door het geloof heeft Abraham, toen hij verzocht werd, Isaak ten offer gebracht, en hij, die de beloften aanvaard had, wilde zijn enige zoon offeren, ¹⁸ hij, tot wie gezegd was: Door Isaak zal men van nageslacht van u spreken. Hij heeft overwogen, dat God bij machte was hem zelfs uit de doden op te wekken, ¹⁹ en daaruit heeft hij hem ook bij wijze van spreken teruggekregen.

Genesis 12:10-20¹⁰ Toen er hongersnood in het land uitbrak, trok Abram naar Egypte, om daar als vreemdeling te vertoeven, want de hongersnood was zwaar in het land. ¹¹ Toen hij op het punt stond Egypte binnen te trekken, zeide hij tot zijn vrouw Sarai: Zie toch, ik weet, dat gij een vrouw zijt schoon van uiterlijk. ¹² Wanneer de Egyptenaren u zien, zullen zij zeggen: Dit is zijn vrouw; en zij zullen mij doden, en u in het leven laten. ¹³ Zeg toch, dat gij mijn zuster zijt, opdat het mij om uwentwil welga, en ik om uwentwil in het leven moge blijven. ¹⁴ Zodra Abram Egypte binnentrok, zagen de Egyptenaren, dat de vrouw zeer schoon was; ¹⁵ en toen de vorsten van Farao haar zagen, roemden zij haar bij Farao, zodat de vrouw naar het huis van Farao gehaald werd. ¹⁶ En hij deed Abram wèl om harentwil, zodat hij schapen, runderen, ezels, slaven, slavinnen, ezelinnen en kamelen ontving. ¹⁷ Maar de Here sloeg Farao met zware plagen, evenals zijn huis, ter oorzake van Sarai, de vrouw van Abram. ¹⁸ Toen riep Farao Abram en zeide: Wat hebt gij mij daar aangedaan? Waarom hebt gij mij niet meegedeeld, dat zij uw vrouw is? ¹⁹ Waarom hebt gij gezegd: Zij is mijn zuster, zodat ik haar mij tot vrouw genomen heb? En nu, ziehier uw vrouw, neem haar en ga heen. ²⁰ En Farao gaf enige mannen omtrent hem opdracht, en zij deden hem, zijn vrouw en al wat hij bezat, uitgeleide.

Abram is angstig geweest, ook al had de Here hem rijke beloften toegezegd. De Farao van Egypte kon zijn vrouw hem afnemen en hem doden. Dan zou het gedaan zijn. De HERE had evenwel gezegd: “Ik zal zegenen wie u zegenen, en wie u vervloekt zal Ik vervloeken” (vers 3³ Ik zal zegenen wie u zegenen, en wie u vervloekt zal Ik vervloeken, en met u zullen alle geslachten des aardbodems gezegend worden.). Maar als er gevaar is, zoekt een mens voor zich bescherming. Abrams inschatting van de situatie bleek correct, ten minste wat betreft de benadering van Sarai door de Egyptenaren. Toch laat de Here niet toe dat haar iets wordt aangedaan en zorgt Hij op ongedachte wijze voor uitredding. En dat, ondanks het plan van Abram en Sarai. Met rijke zegeningen trekken zij weer weg uit Egypte zodat ze niet alleen van het gevaar verlost zijn, maar ook nog eens gezegend met goederen. Deze geschiedenis wijst zo vooruit op de Exodus uit Egypte. Steeds blijkt de Here, ondanks angst van de zijnen, de vervulling van zijn belofte te bewerken, zodat Hem de roem en eer wordt toegebracht. Ook vandaag. Voor geen wereldse overmacht hoeven we dan ook bang te zijn. God zal zijn kerk blijven vergaderen tot Christus’ wederkomst. Christus is met ons tot aan de voleinding der wereld. Onze ‘slimme plannetjes’ zijn niet nodig

Verder lezen: Exodus 3¹ Mozes nu was gewoon de kudde van zijn schoonvader Jetro, de priester van Midjan, te hoeden. Eens, toen hij de kudde naar de overkant van de woestijn geleid had, kwam hij bij de berg Gods, Horeb. ² Daar verscheen hem de Engel des Heren als een vuurvlam midden uit een braamstruik. Hij keek toe, en zie, de braamstruik stond in brand, maar werd niet verteerd. ³ Mozes nu dacht: Laat ik toch dat wondere verschijnsel gaan bezien, waarom de braamstruik niet verbrandt. ⁴ Toen de Here zag, dat hij het ging bezien, riep God hem uit de braamstruik toe: Mozes, Mozes! En hij antwoordde: Hier ben ik. ⁵ Daarop zeide Hij: Kom niet dichterbij: doe uw schoenen van uw voeten, want de plaats, waarop gij staat, is heilige grond. ⁶ Voorts zeide Hij: Ik ben de God van uw vader, de God van Abraham, de God van Isaak en de God van Jakob. Toen verborg Mozes zijn gelaat, want hij vreesde God te aanschouwen. ⁷ En de Here zeide: Ik heb terdege gezien de ellende van mijn volk, dat in Egypte is, en hun gejammer over hun drijvers gehoord, ja, Ik ken hun smarten. ⁸ Daarom ben Ik nedergedaald om hen uit de macht der Egyptenaren te redden en uit dit land te voeren naar een goed en wijd land, een land vloeiende van melk en honig, naar de woonplaats van de Kanaänieten, Hethieten, Amorieten, Perizzieten, Chiwwieten en Jebusieten. ⁹ En nu, zie, het gejammer der Israëlieten is tot Mij doorgedrongen; ook heb Ik gezien, hoezeer de Egyptenaren hen verdrukken. ¹⁰ Nu dan, ga, Ik zend u tot Farao, om mijn volk, de Israëlieten, uit Egypte te leiden. ¹¹ Maar Mozes zeide tot God: Wie ben ik, dat ik naar Farao zou gaan en de Israëlieten uit Egypte zou leiden? ¹² Toen zeide Hij: Ik ben immers met u! En dit zal u het teken zijn, dat Ik u gezonden heb: wanneer gij het volk uit Egypte hebt geleid, zult gij God dienen op deze berg. ¹³ Daarop zeide Mozes tot God: Maar wanneer ik tot de Israëlieten kom en hun zeg: De God uwer vaderen heeft mij tot u gezonden, en zij mij vragen: hoe is zijn naam - wat moet ik hun dan antwoorden? ¹⁴ Toen zeide God tot Mozes: Ik ben, die Ik ben. En Hij zeide: Aldus zult gij tot de Israëlieten zeggen: Ik ben heeft mij tot u gezonden. ¹⁵ Voorts zeide God tot Mozes: Aldus zult gij tot de Israëlieten zeggen: De Here, de God uwer vaderen, de God van Abraham, de God van Isaak en de God van Jakob, heeft mij tot u gezonden; dit is mijn naam voor eeuwig en zo wil Ik aangeroepen worden van geslacht tot geslacht. ¹⁶ Ga heen, vergader de oudsten van Israël en zeg tot hen: De Here, de God uwer vaderen, de God van Abraham, Isaak en Jakob is mij verschenen en heeft gezegd: Ik heb terdege acht geslagen op u en op wat u in Egypte wordt aangedaan. ¹⁷ Ik heb gezegd, dat Ik u uit de ellende van Egypte voeren zal naar het land der Kanaänieten, Hethieten, Amorieten, Perizzieten, Chiwwieten en Jebusieten, naar een land vloeiende van melk en honig. ¹⁸ En zij zullen naar uw stem horen; dan zult gij met de oudsten van Israël naar de koning van Egypte gaan en tot hem zeggen: De Here, de God der Hebreeën, heeft ons ontmoet; nu dan, wij wilden wel drie dagreizen ver de woestijn intrekken om de Here, onze God, een offer te brengen. ¹⁹ Ik weet echter, dat de koning van Egypte u niet zal toestaan te gaan, zelfs niet door een sterke hand. ²⁰ Maar Ik zal mijn hand uitstrekken en de Egyptenaren slaan met alle wondertekenen, die Ik in hun midden zal doen; daarna zal hij u laten gaan. ²¹ En Ik zal bewerken, dat de Egyptenaren dit volk gunstig gezind zijn, zodat gij, wanneer gij wegtrekt, niet ledig wegtrekt: ²² iedere vrouw moet dan van haar buurvrouw en van haar huisgenote zilveren en gouden voorwerpen vragen en klederen, die gij uw zoons en dochters te dragen geeft; zo zult gij de Egyptenaren beroven.

Genesis 13:1-18¹ En Abram trok uit Egypte naar het Zuiderland, hij en zijn vrouw en al wat hij bezat, en Lot met hem. ² Abram nu was zeer rijk aan vee, aan zilver en aan goud. ³ En hij ging van de ene pleisterplaats naar de andere, uit het Zuiderland tot bij Betel, de plaats, waar zijn tent in het eerst gestaan had, tussen Betel en Ai, ⁴ naar de plaats van het altaar, dat hij daar vroeger gemaakt had, en Abram riep daar de naam des Heren aan. ⁵ En ook Lot, die met Abram mede ging, had schapen en runderen en tenten. ⁶ Maar het land liet niet toe, dat zij tezamen bleven wonen, want hun have was talrijk, zodat zij niet tezamen konden wonen. ⁷ Daardoor ontstond er twist tussen de herders van Abrams vee en de herders van Lots vee. De Kanaänieten nu en de Perizzieten woonden toen in het land. ⁸ Dus zeide Abram tot Lot: Laat er toch geen twist zijn tussen mij en u, en tussen mijn herders en uw herders, want wij zijn mannen broeders. ⁹ Ligt het gehele land niet voor u open? Scheid u toch van mij af; hetzij naar links, dan ga ik rechts, hetzij naar rechts, dan ga ik links. ¹⁰ Toen sloeg Lot zijn ogen op en zag, dat de gehele streek van de Jordaan rijk aan water was; voordat de Here Sodom en Gomorra verwoest had, was zij tot Soar toe als de hof des Heren, als het land Egypte. ¹¹ Dus koos Lot voor zich de gehele streek van de Jordaan, en Lot brak op naar het oosten; en zij scheidden van elkander. ¹² Abram bleef wonen in het land Kanaän en Lot vestigde zich in de steden van de Streek, en sloeg zijn tenten op tot bij Sodom. ¹³ De mannen van Sodom nu waren zeer slecht en zondig tegenover de Here. ¹⁴ En de Here zeide tot Abram, nadat Lot zich van hem gescheiden had: Sla toch uw ogen op, en zie van de plaats, waar gij zijt, naar het noorden, zuiden, oosten en westen, ¹⁵ want het gehele land, dat gij ziet, zal Ik u en uw nageslacht voor altoos geven. ¹⁶ En Ik zal uw nageslacht maken als het stof der aarde, zodat, indien iemand het stof der aarde zou kunnen tellen, ook uw nageslacht te tellen zou zijn. ¹⁷ Sta op, doorwandel het land in zijn lengte en breedte, want u zal Ik het geven. ¹⁸ Daarna sloeg Abram zijn tenten op en ging wonen bij de terebinten van Mamre, bij Hebron, en hij bouwde daar een altaar voor de Here.

Terug uit Egypte gaat Abram naar het eerder door hem gebouwde altaar en roept de naam des Heren aan. We zien dus dat Hij God dankt voor de verlossing uit Egypte. En aan het einde van het hoofdstuk is daar weer altaarbouw en lofprijzing. Want de Here herhaalt zijn beloften aan Abram. Heel het land zal hij krijgen.

Wat Abram Lot tot keuze voorstelt is eigenlijk een schenking. Het land is immers door de Here aan hem beloofd. Dat Lot enigszins zelfzuchtig en onbeschaamd het voornaamste leefgebied koos, wil niet zeggen dat hij de zegen van God krijgt. Die zegen heeft hij alleen in en met Abrams nageslacht. Lot neemt een groot risico door dichtbij Sodom te gaan wonen. Later zal hij zelfs in de goddeloze stad zijn woning hebben. Begeerte tot rijkdom leidt tot schade aan de ziel. Het leven van de Sodomieten heeft hem kwaad gedaan.

Ook in dit hoofdstuk leren we dat alleen Gods belofte ons rijk maakt. Zijn zegen in Zijn gemeenschap moet voor ons alles zijn. Nu Hij ons goed gezind is in Christus, heeft onze ziel rust. Liever maar iets minder groene weilanden te Hebron, met een altaar, dan de groene weiden van Sodom, waar straks het vuur op neerdaalt en het een onvruchtbare zoutvlakte wordt.

Verder lezen: 2 Petrus 2:1-9¹ Toch zijn er ook valse profeten onder het volk geweest, zoals ook onder u valse leraars zullen komen, die verderfelijke ketterijen zullen doen binnensluipen, zelfs de Heerser, die hen gekocht heeft, verloochenende en een schielijk verderf over zichzelf brengend. ² En velen zullen hun losbandigheden navolgen, zodat door hun schuld de weg der waarheid gelasterd zal worden; ³ en zij zullen uit hebzucht met verzonnen redeneringen u als koopwaar behandelen; maar het oordeel houdt zich reeds lang met hen bezig en hun verderf sluimert niet. ⁴ Want indien God engelen, die gezondigd hadden, niet gespaard heeft, maar hen, door hen in de afgrond te werpen, aan krochten der duisternis heeft overgegeven om hen tot het oordeel te bewaren; ⁵ en de wereld van de voortijd niet gespaard heeft, maar Noach, de prediker der gerechtigheid, met zeven anderen bewaard heeft, toen Hij de zondvloed over de wereld der goddelozen bracht; ⁶ en de steden Sodom en Gomorra tot as verbrand, tot omkering gedoemd en ten voorbeeld gesteld heeft voor hen, die goddeloos zouden leven, ⁷ maar de rechtvaardige Lot, die zwaar te lijden had onder de losbandige wandel dier zedelozen, heeft behouden ⁸ - want deze rechtvaardige heeft, onder hen wonende, dag aan dag zijn rechtvaardige ziel gekweld door het zien en horen van hun tegen alle wet ingaande werken - ⁹ dan weet de Here de godvruchtigen uit de verzoeking te verlossen en de onrechtvaardigen te bewaren om hen op de dag des oordeels te straffen.

Genesis 14:1-17¹ Het gebeurde nu in de dagen van Amrafel, de koning van Sinear, Arjok, de koning van Ellasar, Kedorlaomer, de koning van Elam, en Tidal, de koning der volken, ² dat dezen oorlog voerden tegen Bera, de koning van Sodom, Birsa, de koning van Gomorra, Sinab, de koning van Adma, Semeber, de koning van Seboïm, en de koning van Bela, dat is Soar. ³ Deze allen kwamen in bondgenootschap naar het dal Siddim, dat is de Zoutzee. ⁴ Twaalf jaar hadden zij Kedorlaomer gediend en in het dertiende jaar waren zij in opstand gekomen; ⁵ en in het veertiende jaar kwam Kedorlaomer met de koningen die bij hem waren, en zij sloegen de Refaïeten te Asterot-Karnaïm, de Zuzieten te Ham, de Emieten te Sawe-Kirjataïm ⁶ en de Chorieten op hun gebergte Seïr tot El-Paran, dat aan de rand der woestijn ligt. ⁷ Daarna keerden zij terug en kwamen te En-Mispat, dat is Kades, en sloegen het gehele gebied van de Amalekieten, en ook de Amorieten, die te Chaseson-Tamar woonden. ⁸ Toen rukten de koning van Sodom, de koning van Gomorra, de koning van Adma, de koning van Seboïm en de koning van Bela, dat is Soar, uit en zij stelden zich tegen hen in slagorde in het dal Siddim, ⁹ tegen Kedorlaomer, de koning van Elam, Tidal, de koning der volken, Amrafel, de koning van Sinear, en Arjok, de koning van Ellasar, vier koningen tegen vijf. ¹⁰ Het dal Siddim nu was vol asfaltputten. Toen de koning van Sodom en die van Gomorra vluchtten, vielen zij daarin, en de overgeblevenen vluchtten naar het gebergte. ¹¹ En zij namen al de have van Sodom en Gomorra en al hun voedsel en trokken af. ¹² Ook namen zij Lot mede, de zoon van Abrams broeder, en zijn have, en trokken af - hij nu woonde te Sodom. ¹³ Toen kwam een vluchteling en deelde dit mede aan de Hebreeër Abram, - hij nu woonde bij de terebinten van de Amoriet Mamre, de broeder van Eskol en Aner, die Abrams bondgenoten waren. ¹⁴ Toen Abram hoorde, dat zijn broeder als gevangene was weggevoerd, bracht hij zijn geoefenden, degenen die in zijn huis geboren waren, in de strijd, driehonderd achttien man, en achtervolgde hen tot Dan toe. ¹⁵ En zij verdeelden zich des nachts tegen hen in troepen, hij en zijn slaven, en versloegen hen en achtervolgden hen tot Choba toe, dat ten noorden van Damascus ligt. ¹⁶ En hij bracht al de have terug, en ook zijn broeder Lot en diens have bracht hij terug, evenals de vrouwen en het volk. ¹⁷ Toen ging de koning van Sodom uit, hem tegemoet, nadat hij teruggekeerd was van het verslaan van Kedorlaomer en de koningen die met hem waren, naar het dal Sawe, dat is het Koningsdal.

Dat Abraham met driehonderd man optrok tegen een leger van vier koningen, dat zeer waarschijnlijk wel enkele duizenden manschappen had, is aanwijzing van zijn geloofsmoed. Daarbij ging Abraham, evenals later Gideon, met krijgslist te werk, door in de nacht aan te vallen. Geloofsmoed en overleg zijn niet strijdig. Geloof is dan ook geen sprong in de diepte, waarbij je, je leven op het spel zet, zonder te weten of het goed komt. Hoewel trouw aan de Here wel inzet van het leven vereist, is het toch geen onbestemd lot als je, je leven inzet voor de dienst van God. Abraham mocht met zijn geoefende strijders een klinkende overwinning behalen. De heerszuchtende koningen uit het Oosten versloeg hij. De overmoed van die machthebbers werd zo gestraft. Opmerkelijk ook, dat Abraham maar liefst 318 strijdbare mannen, in zijn huis geboren, kon optrommelen. Wel een aanwijzing dat hijzelf ook een vorst was. Een man van aanzien. Iets wat straks in hoofdstuk 20 duidelijk wordt. Zo rijk had God hem dus al gezegend! Deze oorlog is dus gewonnen door Abraham, door het geloof. Dat is veelzeggend. Ons geloof overwint de wereld (1 Johannes 5:4⁴ want al wat uit God geboren is, overwint de wereld; en dit is de overwinning, die de wereld overwonnen heeft: ons geloof.). Want God doet zijn volk overwinnen.

Verder lezen: Richteren 7¹ En Jerubbaäl - dat is Gideon - stond in de vroegte op met al het volk dat bij hem was, en zij legerden zich bij de bron Charod; de legerplaats van Midjan lag ten noorden van hem, gezien van de heuvel More, in de vlakte. ² En de Here zeide tot Gideon: Er is te veel krijgsvolk bij u dan dat Ik Midjan in hun macht zou geven; anders zou Israël zich tegen Mij kunnen beroemen, zeggende: mijn eigen hand heeft mij verlost. ³ Nu dan, roep ten aanhoren van het volk: wie bang is en beeft, kere terug en sluipe weg van het gebergte Gilead. Toen keerden er tweeëntwintigduizend van het krijgsvolk terug en er bleven tienduizend over. ⁴ Maar de Here zeide tot Gideon: Nog is er te veel krijgsvolk; doe het afdalen naar het water, dan zal Ik hen daar voor u schiften. Ieder van wie Ik u zeggen zal: deze zal met u gaan, die zal met u gaan, maar ieder van wie Ik u zeggen zal: deze zal niet met u gaan, die zal niet gaan. ⁵ Toen deed Gideon het volk afdalen naar het water, en de Here zeide tot hem: Al wie met zijn tong het water opslurpt als een hond, die zult gij afzonderen van al degenen, die op hun knieën gaan liggen om te drinken. ⁶ Het getal nu van hen die slurpten met de hand aan de mond, bedroeg driehonderd man, maar al het overige volk ging op de knieën liggen om water te drinken. ⁷ Toen zeide de Here tot Gideon: Door de driehonderd mannen, die geslurpt hebben, zal Ik u verlossen: Ik zal Midjan in uw macht geven; maar al het overige volk kan heengaan, ieder naar zijn woonplaats. ⁸ Daarop namen zij de teerkost en de horens van dit volk met zich mee; en alle mannen van Israël liet hij heengaan, ieder naar zijn tent, maar die driehonderd mannen hield hij bij zich. De legerplaats nu van Midjan lag beneden hem in de vlakte. ⁹ In die nacht zeide de Here tot hem: Sta op, val de legerplaats binnen, want Ik heb die in uw macht gegeven. ¹⁰ Indien gij echter bevreesd zijt om die binnen te vallen, daal dan met uw dienaar Pura af naar de legerplaats; ¹¹ dan zult gij horen wat zij zeggen; daarna zullen uw handen gesterkt worden en zult gij de legerplaats binnenvallen. Toen daalde hij met zijn dienaar Pura af tot aan de voorposten van de strijdmacht in de legerplaats. ¹² Midjan nu en Amalek en al de stammen van het Oosten lagen in de vlakte, talrijk als sprinkhanen, en hun kamelen waren ontelbaar, talrijk als het zand aan de oever der zee. ¹³ Toen Gideon aankwam, vertelde juist een man een droom aan zijn makker en zeide: Ik heb een droom gehad; zie, een gerstebroodkoek rolde de legerplaats van Midjan binnen, kwam tot aan de tent, stootte die om, zodat ze neerviel, en keerde ze onderstboven, en daar lag de tent. ¹⁴ Toen antwoordde zijn makker en zeide: Dit is niet anders dan het zwaard van Gideon, de zoon van Joas, de Israëliet; God heeft Midjan en de gehele legerplaats in zijn macht gegeven. ¹⁵ Zodra Gideon het verhaal van de droom en de uitlegging daarvan gehoord had, boog hij zich in aanbidding neder; daarop keerde hij terug naar de legerplaats van Israël en zeide: Staat op, want de Here heeft de legerplaats van Midjan in uw macht gegeven. ¹⁶ Toen verdeelde hij de driehonderd man in drie groepen en gaf hun allen horens en ledige kruiken in de hand met fakkels binnen in de kruiken. ¹⁷ En hij zeide tot hen: Gij moet op mij letten en doen als ik. Zie, wanneer ik aan de buitenrand van de legerplaats gekomen ben, doet dan als ik: ¹⁸ wanneer ik op de hoorn blaas met allen die bij mij zijn, dan moet ook gij op de horens blazen rondom de gehele legerplaats, en roepen: Voor de Here en voor Gideon! ¹⁹ Gideon nu en de honderd mannen die bij hem waren, kwamen aan de buitenrand van de legerplaats bij het begin van de middelste nachtwake, toen men juist de wachtposten had uitgezet. Toen bliezen zij op de horens, terwijl zij de kruiken stuksloegen, die zij in de hand hadden. ²⁰ Zo bliezen de drie groepen op de horens, braken de kruiken stuk en hielden in de linkerhand de fakkels en in de rechterhand de horens om te blazen en riepen: Het zwaard van de Here en van Gideon! ²¹ Daarbij bleven zij staan, ieder op zijn plaats, rondom de legerplaats, maar het gehele leger ging op de loop en vluchtte al schreeuwend. ²² Terwijl nu de driehonderd op de horens bliezen, richtte de Here in de gehele legerplaats het zwaard van de één tegen de ander, en het leger vluchtte tot Bet-Hassitta, in de richting van Serera tot aan de oever van Abel-Mechola boven Tabbat. ²³ Toen werden de mannen van Israël bijeengeroepen uit Naftali en uit Aser en uit geheel Manasse en zij achtervolgden Midjan. ²⁴ Ook zond Gideon boden uit in het gehele gebergte van Efraïm met de boodschap: Daalt af de Midjanieten tegemoet, en snijdt hun tot aan Bet-Bara de overtocht af over het water, over de Jordaan. Toen werden alle mannen van Efraïm bijeengeroepen en sneden hun tot aan Bet-Bara de overtocht af over het water, over de Jordaan, ²⁵ en zij namen twee vorsten van Midjan gevangen, Oreb en Zeëb. Oreb doodden zij op de rots Oreb en Zeëb doodden zij in de perskuip Zeëb; en zij vervolgden Midjan; de hoofden van Oreb en Zeëb brachten zij Gideon aan de overzijde van de Jordaan.

Genesis 14:18-24¹⁸ En Melchisedek, de koning van Salem, bracht brood en wijn; hij nu was een priester van God, de Allerhoogste. ¹⁹ En hij zegende hem en zeide: Gezegend zij Abram door God, de Allerhoogste, de Schepper van hemel en aarde, ²⁰ en geprezen zij God, de Allerhoogste, die uw vijanden in uw macht heeft overgeleverd. En hij gaf hem van alles de tienden. ²¹ De koning van Sodom nu zeide tot Abram: Geef mij de mensen, en behoud de have voor u. ²² Doch Abram zeide tot de koning van Sodom: Ik zweer bij de Here, bij God, de Allerhoogste, de Schepper van hemel en aarde: ²³ Zelfs geen draad of schoenriem, ja niets van het uwe zal ik nemen, opdat gij niet kunt zeggen: Ik heb Abram rijk gemaakt! ²⁴ Geenszins, alleen wat de knechten hebben verteerd en het aandeel der mannen, die met mij gegaan zijn, Aner, Eskol en Mamre, laten die hun aandeel ontvangen.

De koning van Salem en de koning van Sodom komen Abraham wat aanbieden. De eerste brood en wijn, de tweede de hele buit. De eerste is betrouwbaar, want hij komt bovenal met de zegen van God, de Allerhoogste, de tweede is niet betrouwbaar (Genesis 13:13¹³ De mannen van Sodom nu waren zeer slecht en zondig tegenover de Here.). De gave van de koning van Sodom, die blijkbaar uit de asfaltput is geklommen (vers 10¹⁰ Toen sloeg Lot zijn ogen op en zag, dat de gehele streek van de Jordaan rijk aan water was; voordat de Here Sodom en Gomorra verwoest had, was zij tot Soar toe als de hof des Heren, als het land Egypte.), heeft een asgeur. Maar de zegen van Melchizedek (vertaald: mijn koning is rechtvaardig) is van de Here. Deze koning van Salem (=vrede) komt met het hoogste wat iemand kan wensen, namelijk met de zegen van de Schepper van hemel en aarde. Door God aangesteld als priesterkoning is Melchizedek dienaar van hemelse zegeningen zoals rechtvaardigheid, verzoening en vrede. Het doet vermoeden dat Abraham hem al kende. In ieder geval erkent Abraham hem als een van God aangestelde priester, door wie Abraham Gods zegen krijgt. En Abraham dankt God voor de overwinning en geeft de tienden, die als symbool staan voor het geheel. Alles is van God afkomstig. Alle zegen komt van Hem, waarom Hij gediend moet worden; het leven Hem toegewijd. Hierbij passen geen geschenken van Sodoms onbetrouwbare koning.

Verder lezen: Hebreeën 7:1-10¹ Want deze Melchisedek, koning van Salem, priester van de allerhoogste God, die Abraham bij zijn terugkeer na het verslaan van de koningen tegemoet kwam en hem zegende, ² aan wie ook Abraham een tiende van alles gegeven heeft, is vooreerst, volgens de uitlegging (van zijn naam): koning der gerechtigheid, vervolgens ook: koning van Salem, dat is: koning des vredes; ³ zonder vader, zonder moeder, zonder geslachtsregister, zonder begin van dagen of einde des levens, en, aan de Zoon van God gelijkgesteld, blijft hij priester voor altoos. ⁴ Merkt dan op, hoe groot deze is, aan wie de aartsvader Abraham een tiende gegeven heeft van het beste van de buit. ⁵ Nu hebben zij, die uit de zonen van Levi het priesterambt verkrijgen, volgens de wet wel de opdracht tienden te heffen van het volk, dat is, van hun broeders, hoewel dezen uit de lendenen van Abraham zijn voortgekomen; ⁶ maar hij, die zich niet tot hun geslacht kon rekenen, heeft van Abraham tienden genomen en een zegen gegeven aan de drager der beloften. ⁷ Nu is het onwedersprekelijk, dat het mindere door het meerdere wordt gezegend. ⁸ En hier ontvangen sterfelijke mensen tienden, doch dáár iemand, van wie wordt getuigd, dat hij leeft. ⁹ Ja, om zo te zeggen, is zelfs Levi, die tienden heft, door Abraham aan het tiendrecht (van een ander) onderworpen, ¹⁰ want hij was nog in de lendenen van zijn vader, toen Melchisedek deze tegemoet kwam.

Genesis 15¹ Hierna kwam het woord des Heren tot Abram in een gezicht: Vrees niet, Abram, Ik ben uw schild; uw loon zal zeer groot zijn. ² En Abram zeide: Here Here, wat zult Gij mij geven, daar ik kinderloos heenga en de bezitter van mijn huis, dat zal deze Damascener Eliëzer zijn. ³ En Abram zeide: Zie, mij hebt Gij geen nakroost gegeven, en nu moet een onderhorige mijn erfgenaam zijn. ⁴ En zie, het woord des Heren kwam tot hem: Deze zal uw erfgenaam niet zijn, maar uw lijfelijke zoon, die zal uw erfgenaam zijn. ⁵ Toen leidde Hij hem naar buiten, en zeide: Zie toch op naar de hemel en tel de sterren, indien gij ze tellen kunt; en Hij zeide tot hem: Zo zal uw nageslacht zijn. ⁶ En hij geloofde in de Here, en Hij rekende het hem toe als gerechtigheid. ⁷ En Hij zeide tot hem: Ik ben de Here, die u uit Ur der Chaldeeën heb geleid om u dit land in bezit te geven. ⁸ En hij zeide: Here Here, waaraan zal ik weten, dat ik het bezitten zal? ⁹ En Hij zeide tot hem: Haal Mij een driejarige jonge koe, een driejarige geit, een driejarige ram, een tortelduif en een jonge duif. ¹⁰ Hij haalde die alle voor Hem, deelde ze middendoor en legde de stukken tegenover elkander, maar het gevogelte deelde hij niet. ¹¹ Toen de roofvogels op de dode dieren neerstreken, joeg Abram ze weg. ¹² Toen de zon op het punt stond onder te gaan, viel een diepe slaap op Abram. En zie, hem overviel een angstwekkende, dikke duisternis. ¹³ En Hij zeide tot Abram: Weet voorzeker, dat uw nakomelingen vreemdelingen zullen zijn in een land, dat het hunne niet is, en dat zij hen dienen zullen, en dat die hen zullen verdrukken, vierhonderd jaar. ¹⁴ Doch ook het volk, dat zij zullen dienen, zal Ik richten, en daarna zullen zij met grote have uittrekken. ¹⁵ Maar gij zult in vrede tot uw vaderen gaan; gij zult in hoge ouderdom begraven worden. ¹⁶ Het vierde geslacht echter zal hierheen wederkeren, want eerder is de maat van de ongerechtigheid der Amorieten niet vol. ¹⁷ Toen de zon was ondergegaan, en er dikke duisternis was, zie, een rokende oven met een vurige fakkel, welke tussen die stukken doorging. ¹⁸ Te dien dage sloot de Here een verbond met Abram, zeggende: Aan uw nageslacht zal Ik dit land geven, van de rivier van Egypte tot de grote rivier, de rivier de Eufraat: ¹⁹ de Keniet, de Kenizziet, de Kadmoniet, ²⁰ de Hethiet, de Perizziet, de Refaïeten, ²¹ de Amoriet, de Kanaäniet, de Girgasiet en de Jebusiet.

Ook hier is het geloof van Abraham een voorbeeld voor ons. Zo ook zijn vrijmoedigheid. Hij spreekt vrijuit tot de HERE. Over hoe hij zeker zal weten dat de HERE zijn belofte zal gaan vervullen (vers 8⁸ En hij zeide: Here Here, waaraan zal ik weten, dat ik het bezitten zal?). Het verbond dat de HERE dan Zelf met Abraham hier sluit is van grote betekenis voor het begrijpen van de latere verbondssluitingen door de HERE. Dat de HERE alleen tussen de stukken doorging, is aanwijzing dat Christus alleen alles voor ons volbrengt. Hij is het, die als de stukgesneden (offer)dieren, geslacht zal worden. Hij moet sterven om de schuld van de verbondspartij (de mens). De zondige verbondsleden, die het verbond met de HERE niet kunnen naleven, verdienen de straf, en moeten als de gedode dieren sterven. Maar de HERE ging alleen tussen de stukken door. Alleen de HERE neemt de verplichting van het verbond waar. En Christus doet dat in onze plaats. Het enige wat Abraham moet doen is gelovig wachten en de roofvogels wegjagen. God maakt de toekomstige dingen bekend en sluit het verbond. De zaken staan vast. En wij, wij hebben slechts te geloven in Christus, Christus, dankzij wie het nageslacht van Abraham geworden is als de sterren des hemels.

Verder lezen: Handelingen 7:1-7¹ En de hogepriester zeide: Is dat zo? ² En hij zeide: Gij, mannen broeders en vaders, hoort toe. De God der heerlijkheid is verschenen aan onze vader Abraham, toen hij nog in Mesopotamië was, voordat hij in Haran ging wonen, ³ en Hij zeide tot hem: Verlaat uw land en uw bloedverwanten en kom herwaarts naar het land, dat Ik u wijzen zal. ⁴ Toen vertrok hij uit het land der Chaldeeën en vestigde zich in Haran. En nadat zijn vader gestorven was, bracht Hij hem vandaar over naar dit land, waar gij nu woont; ⁵ en Hij gaf hem geen erfdeel daarin, zelfs niet één voet, maar Hij beloofde het hem en zijn nakomelingschap tot een bezitting te geven, ofschoon hij geen kinderen had. ⁶ En God sprak aldus, dat zijn nakomelingen bijwoners zouden zijn in een vreemd land en dat zij hen knechten en mishandelen zouden vierhonderd jaren; ⁷ maar het volk, dat zij dienen zullen, zal Ik oordelen, sprak God, en daarna zullen zij uittrekken en Mij vereren aan deze plaats.

Genesis 16¹ Sarai nu, de vrouw van Abram, schonk hem geen kinderen, en zij had een Egyptische slavin, wier naam was Hagar. ² En Sarai zeide tot Abram: Zie toch, de Here heeft mij niet vergund te baren; ga toch tot mijn slavin; misschien zal ik uit haar gebouwd worden. En Abram luisterde naar Sarai. ³ En Sarai, de vrouw van Abram, nam Hagar, de Egyptische, haar slavin, nadat Abram tien jaar in het land Kanaän gewoond had, en gaf haar aan haar man Abram tot vrouw. ⁴ En hij ging tot Hagar en zij werd zwanger; toen zij zag, dat zij zwanger geworden was, was haar meesteres verachtelijk in haar ogen. ⁵ Toen zeide Sarai tot Abram: De krenking mij aangedaan, komt voor uw rekening; ik heb mijn slavin in uw schoot gegeven, en nu zij ziet, dat zij zwanger geworden is, ben ik verachtelijk in haar ogen; de Here doe recht tussen mij en u. ⁶ En Abram zeide tot Sarai: Zie, uw slavin is in uw macht; doe met haar wat goed is in uw ogen. Toen vernederde Sarai haar, en zij vluchtte van haar weg. ⁷ En de Engel des Heren trof haar aan bij een waterbron in de woestijn, bij de bron aan de weg naar Sur. ⁸ En Hij zeide: Hagar, slavin van Sarai, vanwaar komt gij en waarheen gaat gij? En zij zeide: Ik ben op de vlucht voor mijn meesteres Sarai. ⁹ En de Engel des Heren zeide tot haar: Keer naar uw meesteres terug en verneder u onder haar hand. ¹⁰ En de Engel des Heren zeide tot haar: Ik zal uw nageslacht zeer talrijk maken, zodat het vanwege de menigte niet geteld kan worden. ¹¹ Voorts zeide de Engel des Heren tot haar: Zie, gij zijt zwanger, en zult een zoon baren, en hem Ismaël noemen, want de Here heeft naar uw ellende gehoord. ¹² Hij zal een wilde ezel van een mens zijn; zijn hand zal tegen allen zijn en de hand van allen tegen hem, en hij zal ten aanschouwen van al zijn broederen wonen. ¹³ Toen noemde zij de naam des Heren, die tot haar gesproken had: Gij zijt een God des aanziens; want, zeide zij, heb ik hier ook omgezien naar Hem, die naar mij ziet? ¹⁴ Daarom noemt men die put: de put Lachai-Roï; zie, hij is tussen Kades en Bered. ¹⁵ En Hagar baarde Abram een zoon en Abram noemde de zoon, die Hagar gebaard had, Ismaël. ¹⁶ En Abram was zesentachtig jaar oud, toen Hagar Ismaël aan Abram baarde.

Nadat Abraham zijn leven zelf wilde redden tegenover de Farao (Genesis 12:13¹³ Zeg toch, dat gij mijn zuster zijt, opdat het mij om uwentwil welga, en ik om uwentwil in het leven moge blijven.), wat hem mogelijk de slavin Hagar opleverde (Genesis 12:16¹⁶ En hij deed Abram wèl om harentwil, zodat hij schapen, runderen, ezels, slaven, slavinnen, ezelinnen en kamelen ontving.), is nu Sara degene die langs eigen wegen gaat opereren. Ongetwijfeld was het toen, in die cultuur, geen vreemd voorstel. Maar, dit is niet de weg van de HERE. Het is niet uit geloof. Daarom heeft Sara het ook over ‘misschien’ (vers 2² Ik zal u tot een groot volk maken, en u zegenen, en uw naam groot maken, en gij zult tot een zegen zijn.). Het geloof echter twijfelt niet. Abraham, liet evenals Adam, de vrouw leiding nemen. Maar het liep mis.

De HERE evenwel is de vernederde, maar tegelijk ook schuldige slavin genadig, en redt haar van gevaren in de woestijn. Hij ziet naar haar om. En zij blijft in leven en belijdt de HERE als de God die omziet; die omziet naar het verlorene. Zijn verschijning en woorden aan haar neemt Abraham over in de naamgeving van de zoon met de voorgeschreven naam Ismaël. Zijn toekomst zal er één van voortdurende strijd zijn. Juist ook als voortdurende herinnering aan deze geschiedenis. In Genesis wordt de basis gelegd voor de wereldgeschiedenis. De zonde heeft zijn doorwerking, maar de genade eveneens. De Egyptische Hagar wordt weer opgenomen in Abrahams tent, en ook in Egypte is het Evangelie verkondigd (Handelingen 2:10¹⁰ Frygië en Pamfylië, Egypte en de streken van Libië bij Cyrene, en hier verblijvende Romeinen, zowel Joden als Jodengenoten.).

Verder lezen: Galaten 4:21-31²¹ Zegt mij, gij, die onder de wet wilt staan, luistert gij niet naar de wet? ²² Er staat immers geschreven, dat Abraham twee zonen had, één bij de slavin en één bij de vrije. ²³ Maar die van de slavin was naar het vlees verwekt, doch die van de vrije door de belofte. ²⁴ Dit is iets, waarin een diepere zin ligt. Want dit zijn twee bedelingen: de ene van de berg Sinai, die slaven baart, dit is Hagar. ²⁵ Het (woord) Hagar betekent de berg Sinai in Arabië. Het staat op één lijn met het tegenwoordige Jeruzalem, want dat is met zijn kinderen in slavernij. ²⁶ Maar het hemelse Jeruzalem is vrij; en dat is onze moeder. ²⁷ Want er staat geschreven: Verheug u, gij onvruchtbare, die niet baart, breek uit en roep, gij die geen weeën kent; want talrijker zijn de kinderen der eenzame dan van haar, die een man heeft. ²⁸ En gij, broeders, zijt, evenals Isaak, kinderen der belofte. ²⁹ Maar zoals destijds hij, die naar het vlees verwekt was, hem, die naar de geest verwekt was, vervolgde, zo ook nu. ³⁰ Maar wat zegt het schriftwoord? Zend de slavin weg met haar zoon, want de zoon der slavin zal in geen geval erven met de zoon der vrije. ³¹ Daarom, broeders, zijn wij geen kinderen ener slavin, maar van de vrije.

Genesis 17¹ Toen Abram negenennegentig jaar oud was, verscheen de Here aan Abram en zeide tot hem: Ik ben God, de Almachtige, wandel voor mijn aangezicht, en wees onberispelijk; ² Ik zal mijn verbond tussen Mij en u stellen, en u uitermate talrijk maken. ³ Toen wierp Abram zich op zijn aangezicht en God sprak tot hem: ⁴ Wat Mij aangaat, zie, mijn verbond is met u, en gij zult de vader van een menigte volken worden; ⁵ en gij zult niet meer Abram genoemd worden, maar uw naam zal zijn Abraham, omdat Ik u tot een vader van een menigte volken gesteld heb. ⁶ Ik zal u uitermate vruchtbaar maken en u tot volken stellen, en koningen zullen uit u voortkomen. ⁷ Ik zal mijn verbond oprichten tussen Mij en u en uw nageslacht in hun geslachten, tot een eeuwig verbond, om u en uw nageslacht tot een God te zijn. ⁸ Ik zal aan u en uw nageslacht het land, waarin gij als vreemdeling vertoeft, het ganse land Kanaän, tot een altoosdurende bezitting geven, en Ik zal hun tot een God zijn. ⁹ Voorts zeide God tot Abraham: En wat u aangaat, gij zult mijn verbond houden, gij en uw nageslacht, in hun geslachten. ¹⁰ Dit is mijn verbond, dat gij zult houden tussen Mij en u en uw nageslacht: dat bij u al wat mannelijk is besneden worde; ¹¹ gij zult het vlees van uw voorhuid laten besnijden, en dat zal tot een teken van het verbond zijn tussen Mij en u. ¹² Wie acht dagen oud is, zal bij u besneden worden, al wat mannelijk is in uw geslachten: zowel wie in uw huis geboren is, als wie van enige vreemdeling voor geld is gekocht, doch niet van uw nageslacht is. ¹³ Wie in uw huis geboren is en wie door u voor geld gekocht is, moet voorzeker besneden worden; zo zal mijn verbond in uw vlees zijn tot een eeuwig verbond. ¹⁴ En de onbesnedene, de man namelijk, die het vlees van zijn voorhuid niet laat besnijden, die mens zal uitgeroeid worden uit zijn volksgenoten: hij heeft mijn verbond verbroken. ¹⁵ Verder zeide God tot Abraham: Wat uw vrouw Sarai betreft, gij zult haar niet Sarai noemen, maar Sara zal haar naam zijn. ¹⁶ En Ik zal haar zegenen, en ook zal Ik u uit haar een zoon schenken, ja, Ik zal haar zegenen, zodat zij tot volken worden zal; koningen van volken zullen uit haar voortkomen. ¹⁷ Toen wierp Abraham zich op zijn aangezicht, lachte en zeide bij zichzelf: Zal dan aan een honderdjarige een kind geboren worden, en zal Sara, een negentigjarige, baren? ¹⁸ En Abraham zeide tot God: Och, mocht Ismaël voor uw aangezicht leven! ¹⁹ Maar God zeide: Neen, maar uw vrouw Sara zal u een zoon baren, en gij zult hem Isaak noemen, en Ik zal mijn verbond met hem oprichten tot een eeuwig verbond, voor zijn nageslacht. ²⁰ En wat Ismaël betreft, Ik heb u verhoord; zie, Ik zal hem zegenen, hem vruchtbaar doen zijn en uitermate talrijk maken; twaalf vorsten zal hij verwekken, en Ik zal hem tot een groot volk stellen. ²¹ Maar mijn verbond zal Ik oprichten met Isaak, die Sara u op deze zelfde tijd in het volgend jaar baren zal. ²² Toen God geëindigd had met hem te spreken, voer Hij van Abraham op. ²³ Daarop nam Abraham zijn zoon Ismaël en allen die in zijn huis geboren waren, ook allen die door hem voor geld gekocht waren, al wat mannelijk was onder Abrahams huisgenoten, en hij besneed het vlees van hun voorhuid op diezelfde dag, zoals God tot hem gesproken had. ²⁴ En Abraham was negenennegentig jaar oud, toen hij het vlees van zijn voorhuid liet besnijden. ²⁵ En zijn zoon Ismaël was dertien jaar oud, toen hij het vlees van zijn voorhuid liet besnijden. ²⁶ Op diezelfde dag werden Abraham en zijn zoon Ismaël besneden. ²⁷ En al zijn huisgenoten, zowel die in zijn huis geboren, als die van een vreemdeling voor geld gekocht waren, werden met hem besneden.

De HERE komt tot Abraham en verschijnt aan hem. Dat was heel ontzagwekkend. Toch betekende dit niet de dood voor Abraham. Dat was in het paradijs na de zondeval ook niet zo. De HERE komt zijn verbond oprichten en bevestigt wat Hij beloofd had. Grote, heilrijke beloften. Zo verstrekkend, dat het altijd herdacht moet worden. De besnijdenis is het teken dat daaraan dienstbaar is. Een onderscheidingsteken. Daarbij moet Abraham in zijn vlees snijden. Niet alleen letterlijk, maar vooral wat zijn denken betreft. Niet Ismaël, naar het vlees verwekt, volgens het plan van de mens, maar Izaäk, de zoon der belofte, zal de erfgenaam zijn met wie de HERE zijn verbond zal voortzetten.

Zo is het vandaag met ons. Niet wat wij bedenken voor de kerk gebeurt, maar Christus vergadert Zich Gods gemeente. Niet de mensen die wij hoog hebben, maar die de Here verkiest, zijn erfgenamen. Alleen wie zijn vlees laat kruisigen door de besnijdenis van Christus wordt gered. Gods beloften zijn rijker dan wij kunnen indenken. We moeten er gelovig naar horen. Zondaren, in Christus’ gedoopt, gereinigd en opnieuw geboren, beërven het hemels Kanaän.

Verder lezen: Matteüs 19:16-26¹⁶ En zie, iemand kwam tot Hem en zeide: Meester, wat voor goed moet ik doen om het eeuwige leven te verwerven? ¹⁷ Hij zeide tot hem: Wat vraagt gij Mij naar het goede? Eén is de Goede. Maar indien gij het leven wilt binnengaan, onderhoud de geboden. ¹⁸ Hij zeide tot Hem: Welke? Jezus zeide: Deze: Gij zult niet doodslaan, gij zult niet echtbreken, gij zult niet stelen, gij zult geen vals getuigenis geven, ¹⁹ eer uw vader en uw moeder, en gij zult uw naaste liefhebben als uzelf. ²⁰ De jongeling zeide tot Hem: Dat alles heb ik in acht genomen; waarin schiet ik nog te kort? ²¹ Jezus zeide tot hem: Indien gij volmaakt wilt zijn, ga heen, verkoop uw bezit en geef het aan de armen, en gij zult een schat in de hemelen hebben, en kom hier, volg Mij. ²² Toen de jongeling [dit] woord hoorde, ging hij bedroefd heen, want hij bezat vele goederen. ²³ Jezus zeide tot zijn discipelen: Voorwaar, Ik zeg u, een rijke zal moeilijk het Koninkrijk der hemelen binnengaan. ²⁴ Wederom zeg Ik u, het is gemakkelijker, dat een kameel gaat door het oog van een naald dan dat een rijke het Koninkrijk Gods binnengaat. ²⁵ Toen de discipelen dit hoorden, waren zij zeer verslagen en zeiden: Wie kan dan behouden worden? ²⁶ Jezus zag hen aan en zeide: Bij de mensen is dit onmogelijk, maar bij God zijn alle dingen mogelijk.

Genesis 18:1-15¹ En de Here verscheen aan hem bij de terebinten van Mamre, terwijl hij op het heetst van de dag in de ingang der tent zat. ² En hij sloeg zijn ogen op en zag, en zie, drie mannen stonden bij hem; toen hij hen zag, liep hij hun uit de ingang van zijn tent tegemoet, en boog zich ter aarde; ³ en hij zeide: Mijn heer, indien ik uw genegenheid gewonnen heb, ga dan niet aan uw knecht voorbij. ⁴ Laat toch een weinig water gehaald worden, en wast uw voeten en vlijt u neder onder de boom; ⁵ dan wil ik een bete broods gaan halen, opdat gij uw hart versterkt; daarna kunt gij verder trekken; daartoe zijt gij immers langs uw knecht getrokken? En zij zeiden: Doe zoals gij gesproken hebt. ⁶ Toen spoedde Abraham zich naar de tent tot Sara, en zeide: Haast u! Drie maten fijn meel! Kneed het en bereid koeken! ⁷ En Abraham liep naar de runderen, nam een kalf, mals en goed, en gaf het aan een knecht, en deze haastte zich om het te bereiden. ⁸ Ook nam hij boter en melk en het kalf, dat hij bereid had, en zette het hun voor; en hij stond onder de boom bij hen, terwijl zij aten. ⁹ Toen zeiden zij tot hem: Waar is uw vrouw Sara? En hij zeide: Daar, in de tent. ¹⁰ En Hij zeide: Voorzeker zal Ik over een jaar tot u wederkeren, en dan zal uw vrouw Sara een zoon hebben. En Sara luisterde bij de ingang der tent, die zich achter Hem bevond. ¹¹ Abraham nu en Sara waren oud en hoogbejaard; het ging Sara niet meer naar de wijze der vrouwen. ¹² Dus lachte Sara in zichzelf, denkende: Zal ik wellust hebben, nadat ik vervallen ben, terwijl mijn heer oud is? ¹³ Toen zeide de Here tot Abraham: Waarom lacht Sara daar en zegt: Zal ik werkelijk baren, terwijl ik oud geworden ben? ¹⁴ Zou voor de Here iets te wonderlijk zijn? Te bestemder tijd, over een jaar, zal Ik tot u wederkeren, en Sara zal een zoon hebben. ¹⁵ Toen loochende Sara het: Ik heb niet gelachen, want zij was bevreesd; doch Hij zeide: Neen, gij hebt wèl gelachen.

De HERE komt de belofte herhalen, dat een lijfelijke zoon uit Abraham en Sara geboren zal worden (17:16,21¹⁶ En Ik zal haar zegenen, en ook zal Ik u uit haar een zoon schenken, ja, Ik zal haar zegenen, zodat zij tot volken worden zal; koningen van volken zullen uit haar voortkomen. (...) ²¹ Maar mijn verbond zal Ik oprichten met Isaak, die Sara u op deze zelfde tijd in het volgend jaar baren zal.). Deze verschijning heeft betrekkelijk kort na de vorige plaats gehad (vergelijk vers 10¹⁰ En Hij zeide: Voorzeker zal Ik over een jaar tot u wederkeren, en dan zal uw vrouw Sara een zoon hebben. En Sara luisterde bij de ingang der tent, die zich achter Hem bevond.). Deze verschijningswijze door drie mannen maakt de geschiedenis levendig. Redelijk plotseling staan ze voor Abraham. Maar er is geen schrik en beving. De Here past Zich genadig aan, aan onze zwakheid. Sara is er nu ook bij. Abraham en Sara bewijzen de mannen gastvrijheid. En dan komt de Here Zijn belofte aan Abraham herhalen. Waarbij ditmaal Sara een vergelijkbare overweging heeft als Abraham in vers 17¹⁷ En de Here dacht: Zou Ik voor Abraham verbergen wat Ik ga doen? van het vorige hoofdstuk. En hoe begrijpelijk is de redenering van Sara. Maar de grote les is dus: “Zou voor de Here iets te wonderlijk zijn?” Wat Hij belooft, doet Hij. Hij is niet afhankelijk van de mens. Zijn wegen zijn hoger dan onze wegen en zijn gedachten zijn hoger dan onze gedachten. Hij is niet begrensd door de schepping, laat staan door de mogelijkheden van de gevallen mens. Soeverein schept Hij leven uit de doden. Vertrouw dan op deze God, en weet u gezegend in de beloofde Zoon van Abraham, de Here Jezus Christus, die gekomen is langs ongedachte wegen.

Verder lezen: Jesaja 51:1-16¹ Hoort naar Mij, gij die de gerechtigheid najaagt, gij die de Here zoekt. Aanschouwt de rots waaruit gij gehouwen zijt, en de holte van de put waaruit gij gegraven zijt; ² aanschouwt Abraham, uw vader, en Sara, die u baarde; want Ik riep hem als eenling en Ik zegende hem en vermenigvuldigde hem. ³ Want de Here troost Sion, Hij troost al haar puinhopen; Hij maakt haar woestijn als Eden en haar wildernis als de hof des Heren; blijdschap en vreugde zullen er gevonden worden, loflied en geklank van gezang. ⁴ Luistert naar Mij, mijn volk, en mijn natie, neig uw oor tot Mij. Want een wet zal van Mij uitgaan en mijn recht zal Ik stellen tot een licht der volken. ⁵ Mijn zege is nabij, mijn heil treedt te voorschijn, en mijn armen zullen de volken richten; op Mij zullen de kustlanden wachten en op mijn arm zullen zij hopen. ⁶ Heft uw ogen op naar de hemel en aanschouwt de aarde beneden; want de hemel verdwijnt als rook, de aarde vergaat als een kleed en haar bewoners sterven als muggen, maar mijn heil duurt eeuwig en mijn gerechtigheid wordt niet verbroken. ⁷ Hoort naar Mij, gij die de gerechtigheid kent, gij volk, in welks hart mijn wet is. Vreest niet voor de smaad van stervelingen, wordt niet verschrikt vanwege hun beschimpingen. ⁸ Want als een kleed verteert hen de mot en als wol verteert hen de worm; maar mijn gerechtigheid duurt eeuwig en mijn heil van geslacht tot geslacht. ⁹ Waak op, waak op, bekleed u met sterkte, gij arm des Heren! Waak op als in de dagen van ouds, van de geslachten uit de voortijd! Zijt gij het niet, die Rahab neergehouwen, de zeedraak doorboord hebt? ¹⁰ Zijt gij het niet, die de zee hebt drooggelegd, de wateren van de grote diepte; die de diepte der zee hebt gemaakt tot een weg, een doortocht voor verlosten? ¹¹ De vrijgekochten des Heren zullen wederkeren en met gejubel in Sion komen; eeuwige vreugde zal op hun hoofd wezen, blijdschap en vreugde zullen zij verwerven, kommer en gezucht zullen wegvluchten. ¹² Ik, Ik ben het, die u troost. Wie zijt gij, dat gij bevreesd zijt voor een sterfelijk mens, voor een mensenkind, dat als gras wordt weggeworpen; ¹³ dat gij vergeet de Here, uw Maker, die de hemel uitspande en de aarde grondvestte; dat gij bestendig, de gehele dag, verschrikt zijt vanwege de grimmigheid van de verdrukker, wanneer hij uit is op verderven? Waar is nu de grimmigheid van de verdrukker? ¹⁴ IJlings wordt de kromgeslotene ontboeid, hij zal niet sterven, niet in de groeve dalen en hem zal geen brood ontbreken. ¹⁵ Want Ik ben de Here, uw God, die de zee opzweep, zodat haar golven bruisen, wiens naam is Here der heerscharen. ¹⁶ Ik heb mijn woorden in uw mond gelegd en met de schaduw mijner hand heb Ik u bedekt, Ik, die de hemel uitspan en de aarde grondvest en tot Sion zeg: Gij zijt mijn volk.

Genesis 18:16-33¹⁶ Toen vertrokken die mannen vandaar en zagen in de richting van Sodom; en Abraham ging met hen mede om hen uitgeleide te doen. ¹⁷ En de Here dacht: Zou Ik voor Abraham verbergen wat Ik ga doen? ¹⁸ Abraham immers zal voorzeker tot een groot en machtig volk worden en met hem zullen alle volken der aarde gezegend worden; ¹⁹ want Ik heb hem gekend, opdat hij gebieden zou, dat zijn zonen en zijn huis na hem de weg des Heren zouden bewaren door gerechtigheid en recht te doen, opdat de Here aan Abraham vervulle wat Hij over hem gesproken heeft. ²⁰ Daarop zeide de Here: Het geroep over Sodom en Gomorra is voorwaar groot, en haar zonde is voorwaar zeer zwaar. ²¹ Ik wil nederdalen om te zien, of zij inderdaad gedaan hebben naar het geroep, dat tot Mij gekomen is, of niet; Ik wil het weten. ²² Toen wendden die mannen zich vandaar en gingen naar Sodom, maar Abraham bleef nog staan voor de Here. ²³ En Abraham trad nader en zeide: Zult Gij dan de rechtvaardige met de goddeloze verdelgen? ²⁴ Misschien zullen er vijftig rechtvaardigen in de stad zijn; zult Gij haar dan verdelgen, en aan de plaats geen vergiffenis schenken ter wille van de vijftig rechtvaardigen, die in haar zijn? ²⁵ Het zij verre van U, aldus te handelen, de rechtvaardige te doden met de goddeloze, zodat de rechtvaardige zou zijn gelijk de goddeloze; verre zij het van U; zou de Rechter der ganse aarde geen recht doen? ²⁶ En de Here zeide: Indien Ik te Sodom vijftig rechtvaardigen in de stad vind, zal Ik de gehele plaats vergiffenis schenken om hunnentwil. ²⁷ En Abraham antwoordde: Zie toch, ik heb mij verstout tot de Here te spreken, hoewel ik stof en as ben. ²⁸ Misschien ontbreken er aan de vijftig rechtvaardigen vijf; zult Gij dan om die vijf de gehele stad verwoesten? En Hij zeide: Ik zal haar niet verwoesten, indien Ik er vijfenveertig vind. ²⁹ En hij sprak verder tot Hem en zeide: Misschien worden er daar veertig gevonden. En Hij zeide: Ik zal het niet doen ter wille van de veertig. ³⁰ En hij zeide: De Here worde toch niet toornig, als ik nog eens spreek; misschien worden er daar dertig gevonden. En Hij zeide: Ik zal het niet doen, indien Ik er daar dertig vind. ³¹ En hij zeide: Zie toch, ik heb mij verstout tot de Here te spreken; misschien worden er daar twintig gevonden. En Hij zeide: Ik zal haar niet verwoesten ter wille van de twintig. ³² En hij zeide: De Here worde toch niet toornig, als ik nog eenmaal spreek; misschien worden er daar tien gevonden. En Hij zeide: Ik zal haar niet verwoesten ter wille van de tien. ³³ Toen ging de Here weg, nadat Hij geëindigd had tot Abraham te spreken, en Abraham keerde naar zijn woonplaats terug.

Tien rechtvaardigen waren er niet in Sodom. Die tien hadden haar verwoesting kunnen voorkomen. Het waren er minder. Haar einde is nabij. En het is indrukwekkend, hoe genadig en lankmoedig God Zich bewijst tegenover de uitermate goddeloze stad. Het volgende hoofdstuk zal die goddeloosheid duidelijk laten zien, als Zijn engelen die onderzoeken gaan. Zoals bij de torenbouw van Babel komt Hij op aarde onderzoek instellen. Hij komt oordelen en tegelijk komt Hij zijn rijke beloften schenken, zoals we gisteren lazen. De overweging van de Here wordt onder woorden gebracht (vers 17-19¹⁷ En de Here dacht: Zou Ik voor Abraham verbergen wat Ik ga doen? ¹⁸ Abraham immers zal voorzeker tot een groot en machtig volk worden en met hem zullen alle volken der aarde gezegend worden; ¹⁹ want Ik heb hem gekend, opdat hij gebieden zou, dat zijn zonen en zijn huis na hem de weg des Heren zouden bewaren door gerechtigheid en recht te doen, opdat de Here aan Abraham vervulle wat Hij over hem gesproken heeft.). Dit is een heerlijke openbaring van Gods gedachten. Zijn gedachten zijn hetzelfde als Zijn woorden. Volstrekt betrouwbaar is Hij. En in Zijn handelen betrekt Hij Zijn verbondskind Abraham. Abraham mag als middelaar optreden en bidt voor het behoud van Lot en andere rechtvaardigen, mochten die er zijn. En de Here laat tot Zich bidden en bewijst buitengewoon lankmoedig te zijn, terwijl Hij ook laat blijken Zijn gerechtigheid te zullen oefenen. Zo doet de HERE Zich kennen en is Hij te vrezen. Er is ook vandaag ontkoming aan de komende toorn als u in Christus gelooft, God eert, lief hebt en vertrouwt.

Verder lezen: Ezechiël 16:44-63⁴⁴ Zie, iedere spreukendichter zal over u deze spreuk gebruiken: zo moeder, zo dochter. ⁴⁵ Gij zijt de dochter van uw moeder, die een afkeer had van haar man en haar zonen, gij zijt de zuster uwer zusters, die een afkeer hadden van haar mannen en zonen. Uw moeder was een Hethitische en uw vader een Amoriet. ⁴⁶ Uw grote zuster was Samaria, die met haar dochters ten noorden van u woonde; en uw kleine zuster die ten zuiden van u woonde, was Sodom met haar dochters. ⁴⁷ Maar gij hebt zelfs niet gewandeld in haar wegen en naar haar gruwelen gedaan; het duurde niet lang, of gij waart erger dan zij in heel uw gedrag. ⁴⁸ Zo waar Ik leef, luidt het woord van de Here Here, voorzeker, uw zuster Sodom, samen met haar dochters, heeft niet gedaan wat gij gedaan hebt, samen met uw dochters. ⁴⁹ Zie, dit was de ongerechtigheid van uw zuster Sodom: in trots, overdaad en zorgeloze rust leefde zij met haar dochters zonder de ellendige en de arme te ondersteunen. ⁵⁰ Verwaten waren zij en bedreven gruwelen voor mijn aangezicht. Daarom vaagde Ik ze weg, zodra Ik het zag. ⁵¹ En Samaria heeft nog niet de helft van uw zonden bedreven; gij hebt meer gruwelen gedaan dan zij. Zo hebt gij uw zusters onschuldig doen schijnen door al de gruwelen die gij bedreven hebt. ⁵² Draag dan uw schande, gij die het oordeel over uw zusters gunstiger hebt doen worden; door uw zonden, waarin gij gruwelijker hebt gehandeld dan zij, zijn zij minder schuldig dan gij. Schaam u dan en draag uw schande, omdat gij uw zusters onschuldig hebt doen schijnen. ⁵³ En Ik zal een keer brengen in haar lot, het lot van Sodom en haar dochters en het lot van Samaria en haar dochters; en tevens zal Ik een keer brengen in uw lot, ⁵⁴ opdat gij uw schande draagt en u beschaamd gevoelt over alles wat gij gedaan hebt, waardoor gij haar troost hebt verschaft. ⁵⁵ Uw zusters, Sodom en haar dochters, zullen terugkeren tot haar vorige staat; Samaria en haar dochters zullen terugkeren tot haar vorige staat; en gij en uw dochters zult eveneens terugkeren tot uw vorige staat. ⁵⁶ Evenals de naam van uw zuster Sodom nooit over uw lippen kwam ten dage van uw trots, ⁵⁷ voordat uw verdorvenheid openbaar werd, zo is het nu de tijd, waarop gij een voorwerp van smaad zijt voor de dochters van Aram en al zijn naburen, voor de dochters der Filistijnen, die leedvermaak over u hebben, overal om u heen. ⁵⁸ Uw schanddaden en uw gruwelen - gij zult ze dragen, luidt het woord des Heren. ⁵⁹ Want, zo zegt de Here Here: Ik zal u doen, zoals gij gedaan hebt, die de eed gering hebt geacht door het verbond te verbreken. ⁶⁰ Maar ik zal mijn verbond met u uit de dagen van uw jeugd gedenken, en een eeuwig verbond met u oprichten. ⁶¹ Dan zult gij terugdenken aan uw gedrag en u schamen, wanneer gij zowel uw grote als uw kleine zusters zult ontvangen, en Ik u die tot dochters geven zal, hoewel niet op grond van het met u gesloten verbond. ⁶² Ik zal mijn verbond met u oprichten; en gij zult weten, dat Ik de Here ben, ⁶³ opdat gij de herinnering bewaart en u schaamt en gij wegens uw schande uw mond niet meer opendoet - wanneer Ik voor u verzoening doe voor alles wat gij gedaan hebt, luidt het woord van de Here Here.

Genesis 19:1-29¹ En de twee engelen kwamen in de avond te Sodom. Lot zat in de poort van Sodom en toen Lot hen zag, stond hij op, ging hun tegemoet, boog zich neder met het aangezicht ter aarde, ² en zeide: Zie toch, mijne heren, neemt toch uw intrek in het huis van uw knecht, overnacht en wast uw voeten, dan kunt gij morgenvroeg uws weegs gaan. Maar zij zeiden: Neen, wij zullen de nacht op het plein doorbrengen. ³ Toen hij echter sterk bij hen aandrong, namen zij bij hem hun intrek en kwamen in zijn huis; en hij bereidde voor hen een maaltijd en bakte ongezuurde koeken, en zij aten. ⁴ Zij hadden zich nog niet ter ruste gelegd, of de mannen der stad, de mannen van Sodom, omsingelden het huis, van jong tot oud, de gehele bevolking, niemand uitgezonderd, ⁵ en zij riepen Lot toe en zeiden tot hem: Waar zijn de mannen, die vannacht bij u gekomen zijn? Breng hen bij ons buiten, opdat wij met hen gemeenschap hebben. ⁶ Toen ging Lot tot hen naar buiten, maar de deur sloot hij achter zich toe, ⁷ en hij zeide: Mijn broeders, doet toch geen kwaad; ⁸ zie toch, ik heb twee dochters, die met geen man gemeenschap hebben gehad; laat mij die tot u naar buiten brengen en doet met haar, zoals goed is in uw ogen; alleen doet deze mannen niets, want daartoe zijn zij onder de schaduw van mijn dak gekomen. ⁹ Maar zij zeiden: Ga op zij! En zij zeiden: Deze ene is als vreemdeling komen vertoeven om ons geheel en al de wet te stellen! Nu zullen wij u meer kwaad doen dan hun. En zij drongen sterk op tegen de man, tegen Lot, en kwamen naderbij om de deur open te breken. ¹⁰ Maar die mannen staken hun hand uit, trokken Lot tot zich naar binnen en sloten de deur. ¹¹ En de lieden, die bij de ingang van het huis waren, sloegen zij met blindheid, van klein tot groot, zodat zij zich tevergeefs moeite gaven om de ingang te vinden. ¹² Toen zeiden die mannen tot Lot: Wie hebt gij hier nog meer? Schoonzoons, of uw zonen, uw dochters, of wie gij ook in de stad hebt, voer hen uit deze plaats, ¹³ want wij gaan deze plaats verwoesten; want groot is het geroep over haar voor de Here; daarom heeft de Here ons gezonden om haar te verwoesten. ¹⁴ Toen ging Lot heen en sprak tot zijn schoonzoons, die met zijn dochters zouden trouwen, en zeide: Staat op, verlaat deze plaats, want de Here gaat de stad verwoesten. Maar hij was in de ogen van zijn schoonzoons als iemand, die schertste. ¹⁵ Toen de dageraad gekomen was, drongen de engelen bij Lot op spoed aan en zeiden: Sta op, neem uw vrouw en uw beide dochters, die zich hier bevinden, opdat gij niet vanwege de ongerechtigheid der stad verdelgd wordt. ¹⁶ En toen hij talmde, grepen de mannen hem en zijn vrouw en zijn beide dochters bij de hand, omdat de Here hem wilde sparen, en leidden hem uit en brachten hem buiten de stad. ¹⁷ En zodra zij hen naar buiten geleid hadden, zeide een van hen: Vlucht om uws levens wil; zie niet om, en sta nergens in de Streek stil; vlucht naar het gebergte, opdat gij niet verdelgd wordt. ¹⁸ En Lot zeide tot hen: Neen toch, mijn heer. ¹⁹ Zie toch, uw knecht heeft genade gevonden in uw ogen, en gij hebt mij een grote weldaad bewezen door mij in het leven te behouden, maar ik zal niet naar het gebergte kunnen ontkomen, zonder dat het onheil mij achterhaalt en ik sterf. ²⁰ Zie toch, gindse stad is dicht genoeg bij om daarheen de wijk te nemen; zij is maar klein; laat mij toch daarheen vluchten; zij is immers klein? Dan zal ik in het leven blijven. ²¹ Toen zeide hij tot hem: Zie, ik zal u ook in dit opzicht ter wille zijn, dat ik de stad, waarvan gij gesproken hebt, niet zal omkeren. ²² Haast u, vlucht daarheen, want ik zal niets kunnen doen, voordat gij daar aangekomen zijt. ²³ Daarom noemt men die stad Soar. De zon was over de aarde opgegaan, toen Lot te Soar aankwam. ²⁴ Toen liet de Here zwavel en vuur op Sodom en Gomorra regenen, van de Here, uit de hemel; ²⁵ en Hij keerde die steden om, benevens de gehele Streek, met al de inwoners der steden en het gewas van de aardbodem. ²⁶ Maar zijn vrouw, die achter hem liep, zag om, en werd een zoutpilaar. ²⁷ Toen Abraham zich vroeg in de morgen begaf naar de plaats, waar hij voor de Here gestaan had, ²⁸ en uitzag in de richting van Sodom en Gomorra en het gehele land van de Streek, zag hij, en zie, de rook van de aarde steeg op als de rook van een smeltoven. ²⁹ Toen God de steden der Streek verwoestte, gedacht God Abraham, en Hij leidde Lot uit het midden der omkering, toen Hij de steden waarin Lot gewoond had, omkeerde.

Als u gisteren Ezechiël 16¹ Het woord des Heren kwam tot mij: ² Mensenkind, doe Jeruzalem haar gruwelen kennen ³ en zeg: zo spreekt de Here Here tot Jeruzalem: gij zijt naar afkomst en geboorte uit het land der Kanaänieten; uw vader was een Amoriet en uw moeder een Hethitische. ⁴ Wat uw geboorte aangaat: toen gij geboren waart, werd uw navelstreng niet afgesneden en werdt gij niet tot uw reiniging met water gewassen; ook werdt gij niet met zout ingewreven noch in windsels gewikkeld. ⁵ Geen oog zag met ontferming op u neer om uit mededogen één dezer dingen aan u te doen, maar gij werdt weggeworpen op het veld, omdat men geen waarde hechtte aan uw leven, toen gij geboren waart. ⁶ Toen kwam Ik voorbij u, en Ik zag u trappelen in het bloed van uw geboorte en Ik zeide tot u, in uw bloed: leef; ja, Ik zeide tot u, in uw bloed: leef. ⁷ Ik deed u opgroeien als het veldgewas, gij groeidet op en werdt groot en kwaamt tot volle schoonheid; uw borsten werden vast en uw haar groeide; maar gij waart naakt en bloot. ⁸ Toen kwam Ik voorbij u en zag u, en zie, de tijd der liefde was voor u gekomen; Ik spreidde de slip van mijn kleed over u en bedekte uw naaktheid, Ik ging onder ede een verbond met u aan, luidt het woord van de Here Here; zo werdt gij de mijne. ⁹ Toen wies Ik u met water, spoelde het bloed van u af en zalfde u met olie. ¹⁰ Ik bekleedde u met een kleurig geborduurd gewaad, schoeide u met het kostbaarste leder, wond u een fijn linnen hoofddoek om en hulde u in zijde. ¹¹ Ik tooide u met sieraden, deed armbanden aan uw armen en een keten om uw hals. ¹² Ik gaf u een ring voor uw neus, oorringen voor uw oren en een sierlijke kroon op het hoofd. ¹³ Gij tooidet u met goud en zilver, uw kleding was fijn linnen en zijde en kleurig geborduurd gewaad. Gij at fijn meel, honig en olie, en gij werdt uitermate schoon, ja, het koningschap waardig. ¹⁴ Zo ging er een roep van u uit onder de volken vanwege uw schoonheid, want die was volmaakt, dank zij de sieraden waarmee Ik u getooid had, luidt het woord van de Here Here. ¹⁵ Maar gij hebt op uw schoonheid vertrouwd en ontucht gepleegd, trots op uw faam, en gij hebt aan iedere voorbijganger uw ontucht opgedrongen: het zou voor hem zijn. ¹⁶ Gij hebt van uw klederen genomen, de hoogten kleurig gemaakt en daarop ontucht gepleegd; nooit is zo iets voorgekomen en nooit zal het weer geschieden. ¹⁷ Ook hebt gij uw sieraden van goud en zilver, dat Ik u gegeven had, genomen en u daarvan mansbeelden gemaakt en daarmee ontucht gepleegd. ¹⁸ Gij hebt uw kleurig geborduurde gewaden genomen en hen daarin gehuld; mijn olie en mijn reukwerk hebt gij hun voorgezet. ¹⁹ De spijze die Ik u gegeven had - fijn meel, olie en honig gaf Ik u te eten - hebt gij hun tot een liefelijke reuk voorgezet. Zelfs is het zover gekomen, luidt het woord van de Here Here, ²⁰ dat gij de zonen en dochters die gij Mij gebaard hadt, genomen en ten offer gebracht hebt, hun tot spijze. Was uw ontucht niet voldoende, ²¹ dat gij ook mijn zonen geslacht hebt en die hebt overgegeven door ze voor hen te verbranden? ²² Bij al uw gruwelen en uw ontucht hebt gij niet gedacht aan de dagen van uw jeugd, toen gij naakt en bloot waart en laagt te trappelen in uw bloed. ²³ En na al uw boosheid - wee, wee u! luidt het woord van de Here Here - ²⁴ hebt gij u een verhoging gebouwd en een verhevenheid op elk plein gemaakt. ²⁵ Op elk kruispunt hebt gij uw verhevenheid gebouwd, uw schoonheid weggeschonken, u aan iedere voorbijganger schaamteloos aangeboden en veel ontucht gepleegd. ²⁶ Ook hebt gij ontucht gepleegd met de Egyptenaren, uw wellustige naburen; veel ontucht hebt gij gepleegd, waarmee gij Mij hebt gekrenkt. ²⁷ Maar zie, Ik heb mijn hand tegen u uitgestrekt, het u toegewezen deel verkleind en u overgegeven aan het goeddunken van wie u haten: de dochters der Filistijnen, die zich schamen over uw schandelijke levenswijze. ²⁸ Bovendien hebt gij ontucht gepleegd met de Assyriërs, omdat gij niet te bevredigen waart; ja, gij hebt ontucht met hen gepleegd en toch zijt gij niet bevredigd geworden. ²⁹ Eveneens hebt gij veel ontucht gepleegd met het handelsland Chaldea, maar ook daardoor werdt gij niet bevredigd. ³⁰ Hoe werdt gij door hartstocht verteerd, luidt het woord van de Here Here, dat gij dit alles gedaan hebt, het werk van een brutale hoer, ³¹ dat gij uw verhoging gebouwd hebt op elk kruispunt en uw verhevenheid gemaakt op elk plein. Toch hebt gij u zelfs niet als een hoer gedragen, omdat gij het loon van een hoer versmaaddet. ³² Zo'n overspelige vrouw, die vreemden aanhaalt, terwijl zij gehuwd is! ³³ Aan alle hoeren geeft men geschenken, maar gij gaaft zelf geschenken aan al uw minnaars en loktet hen daarmee om van alle kanten naar u toe te komen en ontucht met u te plegen. ³⁴ Zo was het bij u in uw ontucht juist omgekeerd als bij andere vrouwen; want men liep u niet als hoer achterna, maar, terwijl gij zelf het loon van een hoer gaaft, werd er aan u geen gegeven. Zo was het met u juist omgekeerd. ³⁵ Daarom, hoer, hoor het woord des Heren. ³⁶ Zo zegt de Here Here: Omdat uw eer prijsgegeven en uw schaamte ontbloot werd bij uw ontucht met uw minnaars en met al uw gruwelijke afgoden, en om het bloed uwer zonen die gij hun gegeven hebt - ³⁷ daarom zie, Ik ga al de minnaars die gij behaagd hebt, bijeenbrengen, allen die gij hebt liefgehad zowel als allen van wie gij een afkeer gekregen hebt: Ik zal hen van alle kanten tegen u bijeenbrengen en Ik zal uw schaamte voor hen ontbloten, zodat zij heel uw schaamte zien. ³⁸ Ik zal u richten naar wat men met overspeelsters en bloedvergietsters pleegt te doen; Ik zal u maken tot een voorwerp van bloedige grimmigheid en naijver. ³⁹ Ik zal u in hun macht overgeven, zij zullen uw verhoging neerhalen en uw verheven plaatsen slechten, zij zullen u uw klederen uittrekken, uw sieraden wegnemen en u naakt en bloot doen staan. ⁴⁰ Zij zullen een menigte tegen u doen optrekken, die u zal stenigen en met zwaarden neerhouwen, ⁴¹ en ook uw huizen met vuur zal verbranden en gerichten aan u voltrekken ten aanschouwen van vele vrouwen. Ik zal u met de ontucht doen ophouden, en ook het loon van een hoer zult gij niet meer geven. ⁴² Daardoor zal Ik mijn grimmigheid tegen u tot bedaren doen komen en mijn naijver zal van u wijken; dan zal Ik tot rust komen en niet langer vertoornd zijn. ⁴³ Omdat gij niet gedacht hebt aan de dagen van uw jeugd, maar door dit alles Mij tot toorn geprikkeld hebt, zal Ik uw wandel op uw hoofd doen neerkomen, luidt het woord van de Here Here. Want hebt gij niet naast al uw gruwelen deze schandelijke ontucht bedreven? ⁴⁴ Zie, iedere spreukendichter zal over u deze spreuk gebruiken: zo moeder, zo dochter. ⁴⁵ Gij zijt de dochter van uw moeder, die een afkeer had van haar man en haar zonen, gij zijt de zuster uwer zusters, die een afkeer hadden van haar mannen en zonen. Uw moeder was een Hethitische en uw vader een Amoriet. ⁴⁶ Uw grote zuster was Samaria, die met haar dochters ten noorden van u woonde; en uw kleine zuster die ten zuiden van u woonde, was Sodom met haar dochters. ⁴⁷ Maar gij hebt zelfs niet gewandeld in haar wegen en naar haar gruwelen gedaan; het duurde niet lang, of gij waart erger dan zij in heel uw gedrag. ⁴⁸ Zo waar Ik leef, luidt het woord van de Here Here, voorzeker, uw zuster Sodom, samen met haar dochters, heeft niet gedaan wat gij gedaan hebt, samen met uw dochters. ⁴⁹ Zie, dit was de ongerechtigheid van uw zuster Sodom: in trots, overdaad en zorgeloze rust leefde zij met haar dochters zonder de ellendige en de arme te ondersteunen. ⁵⁰ Verwaten waren zij en bedreven gruwelen voor mijn aangezicht. Daarom vaagde Ik ze weg, zodra Ik het zag. ⁵¹ En Samaria heeft nog niet de helft van uw zonden bedreven; gij hebt meer gruwelen gedaan dan zij. Zo hebt gij uw zusters onschuldig doen schijnen door al de gruwelen die gij bedreven hebt. ⁵² Draag dan uw schande, gij die het oordeel over uw zusters gunstiger hebt doen worden; door uw zonden, waarin gij gruwelijker hebt gehandeld dan zij, zijn zij minder schuldig dan gij. Schaam u dan en draag uw schande, omdat gij uw zusters onschuldig hebt doen schijnen. ⁵³ En Ik zal een keer brengen in haar lot, het lot van Sodom en haar dochters en het lot van Samaria en haar dochters; en tevens zal Ik een keer brengen in uw lot, ⁵⁴ opdat gij uw schande draagt en u beschaamd gevoelt over alles wat gij gedaan hebt, waardoor gij haar troost hebt verschaft. ⁵⁵ Uw zusters, Sodom en haar dochters, zullen terugkeren tot haar vorige staat; Samaria en haar dochters zullen terugkeren tot haar vorige staat; en gij en uw dochters zult eveneens terugkeren tot uw vorige staat. ⁵⁶ Evenals de naam van uw zuster Sodom nooit over uw lippen kwam ten dage van uw trots, ⁵⁷ voordat uw verdorvenheid openbaar werd, zo is het nu de tijd, waarop gij een voorwerp van smaad zijt voor de dochters van Aram en al zijn naburen, voor de dochters der Filistijnen, die leedvermaak over u hebben, overal om u heen. ⁵⁸ Uw schanddaden en uw gruwelen - gij zult ze dragen, luidt het woord des Heren. ⁵⁹ Want, zo zegt de Here Here: Ik zal u doen, zoals gij gedaan hebt, die de eed gering hebt geacht door het verbond te verbreken. ⁶⁰ Maar ik zal mijn verbond met u uit de dagen van uw jeugd gedenken, en een eeuwig verbond met u oprichten. ⁶¹ Dan zult gij terugdenken aan uw gedrag en u schamen, wanneer gij zowel uw grote als uw kleine zusters zult ontvangen, en Ik u die tot dochters geven zal, hoewel niet op grond van het met u gesloten verbond. ⁶² Ik zal mijn verbond met u oprichten; en gij zult weten, dat Ik de Here ben, ⁶³ opdat gij de herinnering bewaart en u schaamt en gij wegens uw schande uw mond niet meer opendoet - wanneer Ik voor u verzoening doe voor alles wat gij gedaan hebt, luidt het woord van de Here Here. hebt gelezen, dan zag u dat de zonde van Sodom spreekwoordelijk is geworden in de Bijbel. Ook Jesaja 1¹ Het gezicht van Jesaja, de zoon van Amoz, dat hij heeft gezien over Juda en Jeruzalem in de dagen van Uzzia, Jotam, Achaz en Jechizkia, koningen van Juda. ² Hoort, hemelen, en aarde, neig uw oor, want de Here spreekt: Ik heb kinderen grootgebracht en opgevoed, maar zij zijn van Mij afvallig geworden. ³ Een rund kent zijn eigenaar en een ezel de krib van zijn meester, maar Israël heeft geen begrip, mijn volk geen inzicht. ⁴ Wee het zondige volk, de natie, beladen met ongerechtigheid, het gebroed van boosdoeners, de verdorven kinderen. Zij hebben de Here verlaten, de Heilige Israëls versmaad, zich achterwaarts gewend. ⁵ Waar wilt gij nog meer geslagen worden, dat gij voortgaat met af te wijken? Het gehele hoofd is ziek, het gehele hart vol krankheid; ⁶ van de voetzool af tot de schedel is er niets gaaf; wonden, striemen en verse kwetsuren, die niet uitgedrukt zijn noch verbonden noch met olie verzacht. ⁷ Uw land is een woestenij; uw steden zijn met vuur verbrand; uw akker, daarvan eten vreemden voor uw ogen: een woestenij, als door vreemden onderstboven gekeerd. ⁸ En de dochter van Sion is achtergebleven als een hut in een wijngaard, als een nachthut in een komkommerveld, als een belegerde stad. ⁹ Indien de Here der heerscharen ons niet enige weinige ontkomenen had overgelaten, waren wij als Sodom geworden, aan Gomorra gelijk. ¹⁰ Hoort het woord des Heren, bestuurders van Sodom; neigt uw oor tot de onderwijzing van onze God, volk van Gomorra. ¹¹ Waartoe dient Mij de menigte uwer slachtoffers? zegt de Here; oververzadigd ben Ik van de brandoffers van rammen en het vet van mestkalveren, en aan het bloed van stieren, schapen en bokken heb Ik geen welgevallen. ¹² Wanneer gij komt om voor mijn aangezicht te verschijnen - wie heeft dit van u verlangd mijn voorhoven plat te treden? ¹³ Gaat niet voort met huichelachtige offers te brengen - gruwelijk reukwerk is het Mij; nieuwe maan en sabbat, het bijeenroepen der samenkomsten - Ik verdraag het niet: onrecht met feestelijke vergadering. ¹⁴ Uw nieuwemaansdagen en uw feesten haat Ik met heel mijn ziel, zij zijn Mij een last. Ik ben moede ze te dragen. ¹⁵ Wanneer gij uw handen uitbreidt, verberg Ik mijn ogen voor u; zelfs wanneer gij het gebed vermenigvuldigt, hoor Ik niet; uw handen zijn vol bloed. ¹⁶ Wast u, reinigt u, doet uw boze daden uit mijn ogen weg; houdt op kwaad te doen; ¹⁷ leert goed te doen, tracht naar recht, houdt de geweldenaar in toom, doet recht aan de wees, verdedigt de rechtszaak der weduwe. ¹⁸ Komt toch en laat ons tezamen richten, zegt de Here; al waren uw zonden als scharlaken, zij zullen wit worden als sneeuw; al waren zij rood als karmozijn, zij zullen worden als witte wol. ¹⁹ Als gij gewillig zijt en luistert, zult gij het goede des lands eten; ²⁰ maar als gij weigert en weerspannig zijt, zult gij door het zwaard worden verteerd, want de mond des Heren heeft het gesproken. ²¹ Hoe is de getrouwe veste tot een ontuchtige geworden, zij die vervuld was van recht, en waarin gerechtigheid overnachtte, en nu - enkel moordenaars! ²² Uw zilver is met onzuivere bestanddelen vermengd, uw edele wijn is met water vervalst. ²³ Uw vorsten zijn opstandelingen en metgezellen der dieven; ieder van hen is belust op geschenken en jaagt beloningen na; aan de wees doen zij geen recht en de rechtszaak der weduwe vindt bij hen geen gehoor. ²⁴ Daarom luidt het woord van de Here, de Here der heerscharen, de Machtige Israëls: Wee, Ik zal wraak oefenen aan mijn tegenstanders en Ik wil Mij wreken op mijn vijanden; ²⁵ Ik wil mijn hand tegen u keren en Ik zal uw slakken als met loog uitzuiveren en al uw looddelen verwijderen; ²⁶ uw rechters zal Ik weer maken als weleer en uw raadsheren als in den beginne. Daarna zal men u noemen: stad der gerechtigheid, getrouwe veste. ²⁷ Sion zal door recht verlost worden, en wie daaruit zich bekeren, door gerechtigheid; ²⁸ maar er zal verplettering zijn van de overtreders en de zondaars tezamen, en wie de Here verlaten, zullen vergaan. ²⁹ Want gij zult beschaamd worden over de terebinten die gij hebt begeerd, en gij zult schaamrood worden over de tuinen die gij verkoren hebt. ³⁰ Want gij zult worden als een terebint waarvan het loof afvalt, en als een tuin die geen water heeft. ³¹ En de sterke zal tot afval van vlas worden en zijn werk tot een vonk, en zij zullen beide tezamen verbranden, zonder dat er iemand blust. spreekt er van. De verschrikkelijkheid van hun kwaad is hier getekend evenals de rechtvaardige straf daarover. Vandaag de dag is het hemels zwavel nog in het gebied rond de Dode Zee te vinden. Omwille van Abrahams gebed (vers 29²⁹ Want gij zult beschaamd worden over de terebinten die gij hebt begeerd, en gij zult schaamrood worden over de tuinen die gij verkoren hebt.) wilde de Here Lot sparen (vers 16¹⁶ Wast u, reinigt u, doet uw boze daden uit mijn ogen weg; houdt op kwaad te doen.). De engelen leidden hem met dwang uit. Zozeer was Lot verknocht aan het aardse. Erger was het gesteld met zijn vrouw, die, hoewel ze goed en wel in Soar waren (vers 23²³ Uw vorsten zijn opstandelingen en metgezellen der dieven; ieder van hen is belust op geschenken en jaagt beloningen na; aan de wees doen zij geen recht en de rechtszaak der weduwe vindt bij hen geen gehoor.) zich omkeerde. Waar haar hart was, daarnaar richtte zij zich. En dat werd haar einde. Zij is ten voorbeeld gesteld door de Here Jezus: “Denkt aan de vrouw van Lot.”

Plotseling, als een dief in de nacht, zal het oordeel Gods over deze wereld komen. En wie kan gered worden? Alleen zij, die hun hart volstrekt van deze zondige wereld aftrekken en tot Christus in de hemel opheffen. De zondvloed en de omkering van Sodom zijn tot voorbeeld. Maar hoe rechtvaardig is de Here, dat Hij de rechtvaardige redt en ontkoming biedt. Er is verlossing van de komende toorn door het geloof in Christus, die wij tot onze zaligheid verwachten.

Verder lezen: Lucas 17:20-37²⁰ En op de vraag der Farizeeën, wanneer het Koninkrijk Gods komen zou, antwoordde Hij hun en zeide: Het Koninkrijk Gods komt niet zó, dat het te berekenen is; ²¹ ook zal men niet zeggen: zie, hier is het of daar! Want zie, het Koninkrijk Gods is bij u. ²² En Hij zeide tot zijn discipelen: Er zullen dagen komen, dat gij zult begeren één der dagen van de Zoon des mensen te zien en gij die niet zult zien. ²³ En men zal tot u zeggen: Zie, daar is het; zie, hier is het! Gaat er niet heen, en loopt het niet na. ²⁴ Want gelijk de bliksem flitst en van de ene kant des hemels tot de andere kant licht, zó zal de Zoon des mensen wezen op zijn dag. ²⁵ Maar eerst moet Hij veel lijden en verworpen worden door dit geslacht. ²⁶ En gelijk het geschiedde in de dagen van Noach, zó zal het ook zijn in de dagen van de Zoon des mensen: ²⁷ zij aten, zij dronken, zij huwden, en zij werden ten huwelijk genomen tot op de dag, waarop Noach in de ark ging en de zondvloed kwam en allen verdelgde. ²⁸ Op dezelfde wijze als het geschiedde in de dagen van Lot: zij aten, zij dronken, zij kochten, zij verkochten, zij plantten, zij bouwden. ²⁹ Maar op de dag, waarop Lot uit Sodom ging, regende vuur en zwavel van de hemel en verdelgde hen allen. ³⁰ Op dezelfde wijze zal het gaan op de dag, waarop de Zoon des mensen geopenbaard wordt. ³¹ Wie op die dag op het dak zal zijn, terwijl zijn huisraad in huis is, ga niet naar beneden om het te halen, en wie in het veld is evenzo, hij kere niet terug. ³² Denkt aan de vrouw van Lot! ³³ Ieder, die zijn leven zal trachten te behouden, die zal het verliezen, maar ieder, die het verliezen zal, die zal het vernieuwen. ³⁴ Ik zeg u, in die nacht zullen er twee in één bed zijn, de een zal aangenomen, de ander achtergelaten worden. ³⁵ Twee vrouwen zullen samen bezig zijn met malen, de ene zal aangenomen, de andere achtergelaten worden. ³⁶ [Twee zullen op het land zijn, de een zal aangenomen, de ander achtergelaten worden.] ³⁷ En zij antwoordden en zeiden tot Hem: Waar, Here? Hij zeide tot hen: Waar het lichaam is, daar zullen ook de gieren zich verzamelen.

Genesis 19:30-38³⁰ En Lot trok op uit Soar en vestigde zich met zijn beide dochters op het gebergte, want hij durfde niet in Soar te blijven, en hij ging wonen in een spelonk, hij met zijn beide dochters. ³¹ En de eerstgeborene zeide tot de jongste: Onze vader is oud, en daar is geen man in het land om tot ons te komen, naar de gewoonte der gehele aarde. ³² Kom, laten wij onze vader wijn te drinken geven en bij hem nederliggen, opdat wij door onze vader aan nakroost het leven geven. ³³ Toen gaven zij in die nacht haar vader wijn te drinken, en de eerstgeborene ging naar binnen en legde zich bij haar vader neder, zonder dat hij er iets van merkte toen zij zich nederlegde of toen zij opstond. ³⁴ En de volgende morgen zeide de eerstgeborene tot de jongste: Zie, ik heb gisterennacht bij mijn vader gelegen; wij zullen hem ook deze nacht wijn te drinken geven, en ga gij dan naar binnen, en leg u bij hem neder, opdat wij door onze vader aan nakroost het leven geven. ³⁵ Zo gaven zij haar vader ook die nacht wijn te drinken, en de jongste stond op en legde zich bij hem neder, zonder dat hij er iets van merkte, toen zij zich nederlegde of toen zij opstond. ³⁶ En de beide dochters van Lot werden zwanger van haar vader. ³⁷ En de eerstgeborene baarde een zoon, en noemde hem Moab; hij is de vader van de tegenwoordige Moabieten. ³⁸ Ook de jongste baarde een zoon, en noemde hem Ben-Ammi; hij is de vader van de tegenwoordige Ammonieten.

Het was eerst de bedoeling dat ook Soar omgekeerd zou worden (Genesis 19:21²¹ Toen zeide hij tot hem: Zie, ik zal u ook in dit opzicht ter wille zijn, dat ik de stad, waarvan gij gesproken hebt, niet zal omkeren.). Dat is dus een aanwijzing dat de bevolking daar van eenzelfde slechtheid was als de bewoners van Sodom en dus durfde Lot er niet te blijven. Hij gaat in betrekkelijke eenzaamheid in een grotwoning leven. Omdat de mannen van zijn dochters waren omgekomen door de straf, komt, zoals vaker in Genesis, de moeiten rond het krijgen van kinderen naar voren. Uit vrees voor de straf, zoals die over Sodom kwam, zien de dochters van Lot het niet zitten opnieuw met dergelijke mannen zich in te laten. Maar in plaats van te denken aan verbintenis met Abrahams tent, wordt een, zacht gezegd, niet goed te keuren noodgreep door de eerstgeboren dochter bedacht en uitgevoerd. De omkering van Sodom en Gomorra heeft dus niet geleid tot reiniging van zonden op zedelijk gebied in Lots huis. Zoals na de zondvloed ook de zonde nog bleef in de mens. We moeten er van leren, dat door straffen de zondige natuur niet veranderd wordt. Herschepping van hart en denken is nodig. Opnieuw geboren worden. Dat is werk dat van boven wordt uitgevoerd door de genadige en wederbarende kracht van de Heilige Geest.

Verder lezen: Titus 3:1-7¹ Herinner hen eraan, dat zij zich aan overheid en gezag onderwerpen, gehoorzaam, tot alle goed werk bereid zijn, ² geen lastertaal uiten, niet twisten, vriendelijk zijn en alle zachtmoedigheid bewijzen aan alle mensen. ³ Want vroeger waren ook wij verdwaasd, ongehoorzaam, dwalende, verslaafd aan velerlei begeerten en zingenot, levende in boosheid en nijd, hatelijk en elkander hatende. ⁴ Maar toen de goedertierenheid en mensenliefde van onze Heiland (en) God verscheen, ⁵ heeft Hij, niet om werken der gerechtigheid, die wij zouden gedaan hebben, doch naar zijn ontferming ons gered door het bad der wedergeboorte en der vernieuwing door de heilige Geest, ⁶ die Hij rijkelijk over ons heeft uitgestort door Jezus Christus, onze Heiland, ⁷ opdat wij, gerechtvaardigd door zijn genade, erfgenamen zouden worden overeenkomstig de hope des eeuwigen levens.

Genesis 20¹ Abraham nu brak vandaar op naar het Zuiderland en vestigde zich tussen Kades en Sur, en vertoefde als vreemdeling in Gerar. ² Daar Abraham van zijn vrouw Sara gezegd had: Zij is mijn zuster, liet Abimelek, de koning van Gerar, Sara weghalen. ³ Maar God kwam des nachts in een droom tot Abimelek en zeide tot hem: Zie, gij zijt een kind des doods, omdat gij die vrouw genomen hebt, want zij is gehuwd. ⁴ Abimelek nu was niet tot haar genaderd. En hij zeide: Here, zult Gij dan een rechtvaardig volk doden? ⁵ Heeft hij zelf niet tot mij gezegd: Zij is mijn zuster? En zij heeft zelf ook gezegd: Hij is mijn broeder; in onschuld mijns harten en reinheid mijner handen heb ik dit gedaan. ⁶ En God zeide tot hem in de droom: Ik weet ook, dat gij het in onschuld uws harten gedaan hebt, Ik heb u dan ook ervan weerhouden tegen Mij te zondigen; daarom heb Ik u niet toegelaten haar aan te raken. ⁷ En nu breng de vrouw van deze man terug, want hij is een profeet; dan zal hij voor u bidden, opdat gij in het leven moogt blijven; maar indien gij haar niet terugbrengt, weet, dat gij voorzeker zult sterven, gij en al de uwen. ⁸ De volgende morgen vroeg riep Abimelek al zijn dienaren en bracht dit alles te hunner kennis, en de mannen werden zeer bevreesd. ⁹ Voorts riep Abimelek Abraham en zeide tot hem: Wat hebt gij ons aangedaan, en waarin heb ik tegen u gezondigd, dat gij over mij en mijn koninkrijk een grote zonde hebt gebracht? Gij hebt tegenover mij dingen gedaan, die niet gedaan mochten worden. ¹⁰ Ook zeide Abimelek tot Abraham: Wat hebt gij beoogd, dat gij dit deedt? ¹¹ Toen zeide Abraham: Ik dacht: wellicht is er geen vreze Gods in deze plaats; zij zullen mij doden om mijn vrouw. ¹² En bovendien is zij werkelijk mijn zuster; zij is de dochter van mijn vader, maar niet de dochter van mijn moeder; en zij is mij tot vrouw geworden. ¹³ Toen God mij uit mijns vaders huis liet omzwerven, zeide ik tot haar: Dit zal de liefdedienst zijn, die gij mij bewijzen zult: zeg van mij op elke plaats, waar wij komen: hij is mijn broeder. ¹⁴ Toen nam Abimelek schapen en runderen, slaven en slavinnen, en schonk die aan Abraham, en hij gaf hem zijn vrouw Sara terug. ¹⁵ En Abimelek zeide: Zie, mijn land staat voor u open, vestig u, waar het u goeddunkt. ¹⁶ En tot Sara zeide hij: Zie, ik geef aan uw broeder duizend zilverstukken; zie, dat zal voor u de ogen bedekken van allen die bij u zijn; en gij zult gerechtvaardigd zijn, ja, in elk opzicht. ¹⁷ Toen bad Abraham tot God, en God genas Abimelek en zijn vrouw en zijn slavinnen, zodat zij baarden. ¹⁸ De Here had namelijk elke moederschoot in Abimeleks huis toegesloten ter oorzake van Sara, de vrouw van Abraham.

Deze geschiedenis lijkt bijna een kopie van die in hoofdstuk 12:10-20¹⁰ Toen er hongersnood in het land uitbrak, trok Abram naar Egypte, om daar als vreemdeling te vertoeven, want de hongersnood was zwaar in het land. ¹¹ Toen hij op het punt stond Egypte binnen te trekken, zeide hij tot zijn vrouw Sarai: Zie toch, ik weet, dat gij een vrouw zijt schoon van uiterlijk. ¹² Wanneer de Egyptenaren u zien, zullen zij zeggen: Dit is zijn vrouw; en zij zullen mij doden, en u in het leven laten. ¹³ Zeg toch, dat gij mijn zuster zijt, opdat het mij om uwentwil welga, en ik om uwentwil in het leven moge blijven. ¹⁴ Zodra Abram Egypte binnentrok, zagen de Egyptenaren, dat de vrouw zeer schoon was; ¹⁵ en toen de vorsten van Farao haar zagen, roemden zij haar bij Farao, zodat de vrouw naar het huis van Farao gehaald werd. ¹⁶ En hij deed Abram wèl om harentwil, zodat hij schapen, runderen, ezels, slaven, slavinnen, ezelinnen en kamelen ontving. ¹⁷ Maar de Here sloeg Farao met zware plagen, evenals zijn huis, ter oorzake van Sarai, de vrouw van Abram. ¹⁸ Toen riep Farao Abram en zeide: Wat hebt gij mij daar aangedaan? Waarom hebt gij mij niet meegedeeld, dat zij uw vrouw is? ¹⁹ Waarom hebt gij gezegd: Zij is mijn zuster, zodat ik haar mij tot vrouw genomen heb? En nu, ziehier uw vrouw, neem haar en ga heen. ²⁰ En Farao gaf enige mannen omtrent hem opdracht, en zij deden hem, zijn vrouw en al wat hij bezat, uitgeleide. staat beschreven. Abraham en Sara handelen opnieuw overeenkomstig hun afspraak (vers 13¹³ Toen God mij uit mijns vaders huis liet omzwerven, zeide ik tot haar: Dit zal de liefdedienst zijn, die gij mij bewijzen zult: zeg van mij op elke plaats, waar wij komen: hij is mijn broeder.). Het feit dat zij zo’n afspraak gemaakt hadden, wijst op het kwaad dat er onder de mensen was. De afspraak van Abraham en Sara is begrijpelijk, maar Gods belofte komt erdoor in gevaar. Toch leest u geen woord van afkeuring in de Schrift over dit handelen van Abraham en Sara. Bedenk ook maar eens als u zelf in zo’n situatie komt. Alle nadruk ligt hier op het reddend optreden van de Here. Hij beschermt Sara. Hij voorkomt dat tegen Hem gezondigd wordt (vers 6⁶ En God zeide tot hem in de droom: Ik weet ook, dat gij het in onschuld uws harten gedaan hebt, Ik heb u dan ook ervan weerhouden tegen Mij te zondigen; daarom heb Ik u niet toegelaten haar aan te raken.). Hij is met zijn alom tegenwoordige kracht werkzaam om zijn beloften tot vervulling te doen komen (zie Genesis 21¹ De Here bezocht Sara, zoals Hij gezegd had, en de Here deed aan Sara, zoals Hij gesproken had. ² En Sara werd zwanger, en zij baarde Abraham een zoon in zijn ouderdom, te bestemder tijd, waarvan God tot hem gesproken had. ³ En Abraham noemde de zoon, die hem geboren was, die Sara hem gebaard had, Isaak. ⁴ En Abraham besneed zijn zoon Isaak, toen hij acht dagen oud was, zoals God hem geboden had. ⁵ Abraham nu was honderd jaar oud, toen hem zijn zoon Isaak geboren werd. ⁶ En Sara zeide: God heeft gemaakt, dat ik lach; ieder die het hoort, zal om mijnentwil lachen. ⁷ En zij zeide: Wie had aan Abraham durven toezeggen: Sara zoogt kinderen? Want ik heb een zoon gebaard in zijn ouderdom. ⁸ En het kind groeide op en werd gespeend, en Abraham richtte een grote maaltijd aan op de dag dat Isaak gespeend werd. ⁹ Toen zag Sara, dat de zoon van Hagar, de Egyptische, die zij Abraham gebaard had, spotte, ¹⁰ en zij zeide tot Abraham: Jaag die slavin met haar zoon weg, want de zoon van deze slavin zal niet erven met mijn zoon, met Isaak. ¹¹ Dit nu mishaagde Abraham zeer ter wille van zijn zoon. ¹² Maar God zeide tot Abraham: Laat dit niet kwaad zijn in uw ogen, om de jongen en om uw slavin; in alles wat Sara tot u zegt, moet gij naar haar luisteren, want door Isaak zal men van uw nageslacht spreken. ¹³ Maar ook de zoon der slavin zal Ik tot een volk stellen, omdat hij uw nakomeling is. ¹⁴ De volgende morgen vroeg nam Abraham brood en een zak water, en gaf het aan Hagar, dat leggende op haar schouder, alsook het kind, en hij zond haar weg; daarop ging zij heen en dwaalde door de woestijn van Berseba. ¹⁵ Toen het water uit de zak op was, wierp zij het kind onder één der struiken, ¹⁶ en ging op een afstand zitten, zo ver als een boogschot reikt, want zij zeide: Ik kan het sterven van het kind niet aanzien. Terwijl zij op een afstand zat, verhief zij haar stem en weende. ¹⁷ En God hoorde de stem van de jongen, en de Engel Gods riep van de hemel tot Hagar en zeide tot haar: Wat deert u, Hagar? Vrees niet, want God heeft naar de stem van de jongen gehoord, daar waar hij is. ¹⁸ Sta op, neem de jongen op, en houd hem vast met uw hand, want Ik zal hem tot een groot volk stellen. ¹⁹ Toen opende God haar ogen, en zij zag een waterput; zij ging de zak met water vullen en liet de jongen drinken. ²⁰ En God was met de jongen en hij groeide op; hij ging in de woestijn wonen en werd een boogschutter. ²¹ En hij woonde in de woestijn Paran, en zijn moeder nam voor hem een vrouw uit het land Egypte. ²² In die tijd zeide Abimelek, alsook zijn legeroverste Pikol, tot Abraham: God is met u in alles wat gij doet. ²³ Nu dan, zweer mij toch hier bij God, dat gij niet bedrieglijk met mij zult handelen, noch met mijn kroost, noch met mijn nageslacht; naar de vriendschap, die ik u betoond heb, zult gij mij en het land waarin gij als gast vertoeft, behandelen. ²⁴ En Abraham zeide: Ik zweer het. ²⁵ Maar Abraham maakte Abimelek een verwijt over een waterput, die de knechten van Abimelek zich hadden toegeëigend. ²⁶ Daarop zeide Abimelek: Ik weet niet, wie dat gedaan heeft; ook hebt gij het mij niet meegedeeld, en ik heb het ook niet vernomen vóór vandaag. ²⁷ Toen nam Abraham schapen en runderen en gaf ze aan Abimelek, en die beiden sloten een verbond. ²⁸ Maar Abraham zette zeven lammeren van de schapen afzonderlijk. ²⁹ Toen zeide Abimelek tot Abraham: Wat betekenen die zeven lammeren hier, die gij afzonderlijk gezet hebt? ³⁰ En hij zeide: Voorzeker moet gij de zeven lammeren uit mijn hand aannemen, opdat het mij tot een getuigenis zij, dat ik deze put gegraven heb. ³¹ Daarom noemt men die plaats Berseba, want die beiden hebben daar gezworen. ³² Toen zij te Berseba het verbond gesloten hadden, gingen Abimelek en zijn legeroverste Pikol heen, en keerden naar het land der Filistijnen terug. ³³ En (Abraham) plantte te Berseba een tamarisk, en riep daar de naam van de Here, de eeuwige God, aan. ³⁴ En Abraham vertoefde vele dagen als vreemdeling in het land der Filistijnen.). Hij sluit daartoe elke moederschoot van Abimelechs huis. En in de droom spreekt Hij Abimelech aan. Deze vorst, zijn naam betekent zoveel als ‘mijn vader is koning’, blijkt een zekere rechtschapenheid te hebben, zoals uit zijn woorden blijkt. Hij spreekt vrijuit tot God en gehoorzaamt Hem. Vervolgens zegent hij Abraham en zijn vrouw Sara rijkelijk en geeft hij hen vrijheid in zijn land te verblijven. Zo neigt de Here het hart van de koning om te doen wat Hem behaagt, tot Zijn eer.

Verder lezen: Spreuken 21:1-8¹ Het hart van de koning is in de hand des Heren als waterbeken, Hij leidt het overal heen, waar het Hem behaagt. ² Elke weg van een mens is recht in zijn ogen, maar de Here beproeft de harten. ³ Gerechtigheid en recht doen, is de Here welgevalliger dan offers. ⁴ Trotsheid van ogen en opgeblazenheid van hart - de glans der goddelozen is zonde. ⁵ De plannen van de vlijtige strekken tot louter overvloed, maar al wie overijlt, komt slechts tot gebrek. ⁶ Schatten verwerven met bedrieglijke tong is een verwaaiende nevel, dodelijke valstrikken. ⁷ De gewelddaad der goddelozen sleurt hen mee, want zij weigeren recht te doen. ⁸ Kronkelend is de weg van de bedrieger, maar een eerlijk man is recht in zijn doen.

Genesis 21:1-7¹ De Here bezocht Sara, zoals Hij gezegd had, en de Here deed aan Sara, zoals Hij gesproken had. ² En Sara werd zwanger, en zij baarde Abraham een zoon in zijn ouderdom, te bestemder tijd, waarvan God tot hem gesproken had. ³ En Abraham noemde de zoon, die hem geboren was, die Sara hem gebaard had, Isaak. ⁴ En Abraham besneed zijn zoon Isaak, toen hij acht dagen oud was, zoals God hem geboden had. ⁵ Abraham nu was honderd jaar oud, toen hem zijn zoon Isaak geboren werd. ⁶ En Sara zeide: God heeft gemaakt, dat ik lach; ieder die het hoort, zal om mijnentwil lachen. ⁷ En zij zeide: Wie had aan Abraham durven toezeggen: Sara zoogt kinderen? Want ik heb een zoon gebaard in zijn ouderdom.

Dit is het evangelie van de lach. Het evangelie van de uitzonderlijk grote blijdschap over de geboorte van de beloofde zoon. Een blijdschap die nooit vergaat. Want het is blijdschap om wat de Here heeft gedaan tot vervulling van Zijn belofte. Wat geen mens voor mogelijk houdt, heeft de Here bewerkt. Zijn belofte, dat Abraham en Sara een eigen zoon zouden krijgen, is voor de mens niet met zijn verstand te beredeneren. Zijn belofte moet geloofd worden. En dat gaat tegen het beperkte denken van ons menselijk verstand in. We moeten ons vlees kruisigen, en, door Gods Geest geleid, aanvaarden, dat de Here langs wegen gaat die hoger zijn dan de onze. En als wij alleen geloven zonder dat we het zien, en volkomen vertrouwen op Hem, dan blijkt hoe heerlijk Hij Zijn beloften vervult. Hij schept leven uit de doden. Verstorven lichamen maakt Hij levend en doet nieuw leven geboren worden.

Ook vandaag moeten we niet stilstaan bij wat voor ons onmogelijk lijkt. De Here zal zijn beloften vervullen. Zoals Zijn Zoon werd geboren langs ongedachte wegen en heel onze schuld heeft gedragen. Dankzij Christus is er de belofte van een nieuwe hemel en een nieuwe aarde. Het enige wat nodig is, is geloof!

Verder lezen: Johannes 8:48-59⁴⁸ De Joden antwoordden en zeiden tot Hem: Zeggen wij niet terecht, dat Gij een Samaritaan zijt en bezeten zijt? ⁴⁹ Jezus antwoordde: Ik ben niet bezeten, maar Ik eer mijn Vader, en gij onteert Mij. ⁵⁰ Maar Ik zoek niet mijn eer; Eén is er, die haar zoekt en die oordeelt. ⁵¹ Voorwaar, voorwaar, Ik zeg u, indien iemand mijn woord bewaard heeft, hij zal de dood in eeuwigheid niet aanschouwen. ⁵² De Joden zeiden tot Hem: Nu weten wij, dat Gij bezeten zijt. Abraham is gestorven en ook de profeten, en Gij zegt: indien iemand mijn woord bewaard heeft, zal hij de dood in eeuwigheid niet smaken. ⁵³ Gij zijt toch niet meer dan onze vader Abraham, die gestorven is? Ook de profeten zijn gestorven; voor wie houdt Gij Uzelf? ⁵⁴ Jezus antwoordde: Als Ik Mijzelf eer, betekent mijn eer niets; mijn Vader is het, die Mij eert, van wie gij zegt: Hij is onze God, ⁵⁵ en gij kent Hem niet, maar Ik ken Hem. En indien Ik zeide: Ik ken Hem niet, dan zou Ik u gelijk zijn, een leugenaar; doch Ik ken Hem en zijn woord bewaar Ik. ⁵⁶ Uw vader Abraham heeft zich erop verheugd mijn dag te zien en hij heeft die gezien en zich verblijd. ⁵⁷ De Joden dan zeiden tot Hem: Gij zijt nog geen vijftig jaar en hebt Gij Abraham gezien? ⁵⁸ Jezus zeide tot hen: Voorwaar, voorwaar, Ik zeg u: Eer Abraham was, ben Ik. ⁵⁹ Zij namen dan stenen op om naar Hem te werpen; maar Jezus verborg Zich en verliet de tempel.

Genesis 21:8-21⁸ En het kind groeide op en werd gespeend, en Abraham richtte een grote maaltijd aan op de dag dat Isaak gespeend werd. ⁹ Toen zag Sara, dat de zoon van Hagar, de Egyptische, die zij Abraham gebaard had, spotte, ¹⁰ en zij zeide tot Abraham: Jaag die slavin met haar zoon weg, want de zoon van deze slavin zal niet erven met mijn zoon, met Isaak. ¹¹ Dit nu mishaagde Abraham zeer ter wille van zijn zoon. ¹² Maar God zeide tot Abraham: Laat dit niet kwaad zijn in uw ogen, om de jongen en om uw slavin; in alles wat Sara tot u zegt, moet gij naar haar luisteren, want door Isaak zal men van uw nageslacht spreken. ¹³ Maar ook de zoon der slavin zal Ik tot een volk stellen, omdat hij uw nakomeling is. ¹⁴ De volgende morgen vroeg nam Abraham brood en een zak water, en gaf het aan Hagar, dat leggende op haar schouder, alsook het kind, en hij zond haar weg; daarop ging zij heen en dwaalde door de woestijn van Berseba. ¹⁵ Toen het water uit de zak op was, wierp zij het kind onder één der struiken, ¹⁶ en ging op een afstand zitten, zo ver als een boogschot reikt, want zij zeide: Ik kan het sterven van het kind niet aanzien. Terwijl zij op een afstand zat, verhief zij haar stem en weende. ¹⁷ En God hoorde de stem van de jongen, en de Engel Gods riep van de hemel tot Hagar en zeide tot haar: Wat deert u, Hagar? Vrees niet, want God heeft naar de stem van de jongen gehoord, daar waar hij is. ¹⁸ Sta op, neem de jongen op, en houd hem vast met uw hand, want Ik zal hem tot een groot volk stellen. ¹⁹ Toen opende God haar ogen, en zij zag een waterput; zij ging de zak met water vullen en liet de jongen drinken. ²⁰ En God was met de jongen en hij groeide op; hij ging in de woestijn wonen en werd een boogschutter. ²¹ En hij woonde in de woestijn Paran, en zijn moeder nam voor hem een vrouw uit het land Egypte.

Groot was het feest dat Abraham verzorgde voor Isaak. De gevaarlijke eerste jaren van het leven was Isaak doorgekomen en hij was bewaard. Ook hier bleek de Here trouw voor de verwerkelijking van Zijn belofte te zorgen. Het was immers Zijn Woord geweest dat Hij met Isaak Zijn verbond zou oprichten, en met diens nageslacht (Genesis 17:19¹⁹ Maar God zeide: Neen, maar uw vrouw Sara zal u een zoon baren, en gij zult hem Isaak noemen, en Ik zal mijn verbond met hem oprichten tot een eeuwig verbond, voor zijn nageslacht.). Alles is hier uit Gods belovend spreken. Dus is ook de blijdschap groot als Isaak groter wordt. Maar het vlees heeft daar geen boodschap aan. Ismaël, naar het vlees geboren, bespot de liefde voor Isaak. Hij staat tegen Isaak op en vervolgt hem. En dat is vandaag niet anders (Galaten 4:29²⁹ Maar zoals destijds hij, die naar het vlees verwekt was, hem, die naar de geest verwekt was, vervolgde, zo ook nu.). De vrije genade van God waarvan de vrije kerk leeft, staat tegenover de aan haar wetten gebonden ‘kerk’ die het van eigen werken moet hebben. Die, aan wetten gebonden ‘kerk’, brengt slaven voort. Mensen die alleen maar uitwendige godsdienst kennen. Het hemels Jeruzalem waar wij burgers van zijn, brengt kinderen Gods voort, door het Woord van Gods verkiezende genade. Dat is door de leer van Christus, de beloofde Zoon van Abraham, die via Isaak is geboren. Uit Gods zuivere beloftewoord alleen is er leven. Maar niet iedereen vat dit. Ook dat, is een kwestie van genade.

Verder lezen: Romeinen 9-1¹ Ik spreek de waarheid in Christus, ik lieg niet, want mijn geweten betuigt mij dit mede door de heilige Geest: ² ik heb een grote smart en een voortdurend hartzeer. ³ Want zelf zou ik wel wensen van Christus verbannen te zijn ten behoeve van mijn broeders, mijn verwanten naar het vlees; ⁴ immers, zij zijn Israëlieten, hunner is de aanneming tot zonen en de heerlijkheid en de verbonden en de wetgeving en de eredienst en de beloften: ⁵ hunner zijn de vaderen en uit hen is, wat het vlees betreft, de Christus, die is boven alles, God, te prijzen tot in eeuwigheid! Amen. ⁶ Maar het is niet mogelijk, dat het woord Gods zou vervallen zijn. Want niet allen, die van Israël afstammen, zijn Israël, ⁷ en zij zijn ook niet allen kinderen, omdat zij nageslacht van Abraham zijn, maar: Door Isaak zal men van nageslacht van u spreken. ⁸ Dat wil zeggen: niet de kinderen van het vlees zijn kinderen Gods, maar de kinderen der belofte gelden voor nageslacht. ⁹ Want er ligt een belofte in dit woord: omstreeks deze tijd zal Ik komen en Sara zal een zoon hebben. ¹⁰ Maar dit niet alleen; daar is ook Rebekka, bevrucht van één man, onze vader Isaak. ¹¹ Want toen de kinderen nog niet geboren waren en goed noch kwaad hadden gedaan - opdat het verkiezend voornemen Gods zou blijven, niet op grond van werken, maar op grond daarvan, dat Hij riep, - ¹² werd tot haar gezegd: De oudste zal de jongste dienstbaar zijn, ¹³ gelijk geschreven staat: Jakob heb Ik liefgehad, maar Esau heb Ik gehaat. ¹⁴ Wat zullen wij dan zeggen: Zou er onrechtvaardigheid zijn bij God? Volstrekt niet! ¹⁵ Want Hij zegt tot Mozes: Over wie Ik Mij ontferm, zal Ik Mij ontfermen, en jegens wie Ik barmhartig ben, zal Ik barmhartig zijn. ¹⁶ Het hangt dus niet daarvan af, of iemand wil, dan wel of iemand loopt, maar van God, die Zich ontfermt. ¹⁷ Want het schriftwoord zegt tot Farao: Daartoe heb Ik u doen opstaan, opdat Ik in u mijn kracht zou tonen en mijn naam verbreid zou worden over de gehele aarde. ¹⁸ Hij ontfermt Zich dus over wie Hij wil en Hij verhardt wie Hij wil. ¹⁹ Gij zult nu tot mij zeggen: Wat heeft Hij dan nog aan te merken? Want wie wederstaat zijn wil? ²⁰ Maar gij, o mens! wie zijt gij, dat gij God zoudt tegenspreken? Zal het geboetseerde soms tot zijn boetseerder zeggen: Waarom hebt gij mij zo gemaakt? ²¹ Of heeft de pottebakker niet de vrije beschikking over het leem om uit dezelfde klomp het ene voorwerp te vervaardigen tot eervol, het andere tot alledaags gebruik? ²² En als God nu, zijn toorn willende tonen en zijn kracht bekend maken, de voorwerpen des toorns, die ten verderve toebereid waren, met veel lankmoedigheid verdragen heeft - ²³ juist om de rijkdom zijner heerlijkheid bekend te maken over de voorwerpen van ontferming, die Hij tot heerlijkheid heeft voorbereid? ²⁴ En dat zijn wij, die Hij geroepen heeft, niet alleen uit de Joden, maar ook uit de heidenen, ²⁵ gelijk Hij ook bij Hosea zegt: Ik zal niet-mijn-volk noemen: mijn-volk, en de niet-geliefde: geliefde. ²⁶ En het zal geschieden ter plaatse, waar [tot hen] gezegd was: gij zijt mijn volk niet, daar zullen zij genoemd worden: zonen van de levende God. ²⁷ En Jesaja roept over Israël uit: Al was het getal der kinderen Israëls als het zand der zee, het overschot zal behouden worden; ²⁸ want wat Hij gesproken heeft, zal de Here doen op de aarde, volledig en snel. ²⁹ En gelijk Jesaja tevoren gezegd had: Indien de Here Sebaot ons geen zaad overgelaten had, als Sodom zouden wij geworden zijn en aan Gomorra zouden wij gelijk gemaakt zijn. ³⁰ Wat zullen wij dan zeggen? Dit: heidenen, die geen gerechtigheid najaagden, hebben gerechtigheid verkregen, namelijk gerechtigheid, die uit geloof is; ³¹ doch Israël, hoewel het een wet ter gerechtigheid najaagde, is aan de wet niet toegekomen. ³² Waarom niet? Omdat het hierbij niet uitging van geloof, maar van vermeende werken. Zij hebben zich gestoten aan de steen des aanstoots, ³³ gelijk geschreven staat: Zie, Ik leg in Sion een steen des aanstoots en een rots der ergernis, en wie op hem zijn geloof bouwt, zal niet beschaamd uitkomen. ¹ Zo is er dan nu geen veroordeling voor hen, die in Christus Jezus zijn. ² Want de wet van de Geest des levens heeft u in Christus Jezus vrijgemaakt, van de wet der zonde en des doods. ³ Want wat de wet niet vermocht, omdat zij zwak was door het vlees - God heeft, door zijn eigen Zoon te zenden in een vlees, aan dat der zonde gelijk, en wel om de zonde, de zonde veroordeeld in het vlees, ⁴ opdat de eis der wet vervuld zou worden in ons, die niet naar het vlees wandelen, doch naar de Geest. ⁵ Want zij, die naar het vlees zijn, hebben de gezindheid van het vlees, en zij, die naar de Geest zijn, hebben de gezindheid van de Geest. ⁶ Want de gezindheid van het vlees is de dood, maar de gezindheid van de Geest is leven en vrede. ⁷ Daarom dat de gezindheid van het vlees vijandschap is tegen God; want het onderwerpt zich niet aan de wet Gods; trouwens, het kan dat ook niet: ⁸ zij, die in het vlees zijn, kunnen Gode niet behagen. ⁹ Gij daarentegen zijt niet in het vlees, maar in de Geest, althans, indien de Geest Gods in u woont. Indien iemand echter de Geest van Christus niet heeft, die behoort Hem niet toe. ¹⁰ Indien Christus in u is, dan is wel het lichaam dood vanwege de zonde, maar de geest is leven vanwege de gerechtigheid. ¹¹ En indien de Geest van Hem, die Jezus uit de doden heeft opgewekt, in u woont, dan zal Hij, die Christus Jezus uit de doden opgewekt heeft, ook uw sterfelijke lichamen levend maken door zijn Geest, die in u woont. ¹² Derhalve, broeders, zijn wij schuldenaars, maar niet van het vlees, om naar het vlees te leven. ¹³ Want indien gij naar het vlees leeft, zult gij sterven; maar indien gij door de Geest de werkingen des lichaams doodt, zult gij leven. ¹⁴ Want allen, die door de Geest Gods geleid worden, zijn zonen Gods. ¹⁵ Want gij hebt niet ontvangen een geest van slavernij om opnieuw te vrezen, maar gij hebt ontvangen de Geest van het zoonschap, door welke wij roepen: Abba, Vader. ¹⁶ Die Geest getuigt met onze geest, dat wij kinderen Gods zijn. ¹⁷ Zijn wij nu kinderen, dan zijn wij ook erfgenamen: erfgenamen van God, en medeërfgenamen van Christus; immers, indien wij delen in zijn lijden, is dat om ook te delen in zijn verheerlijking. ¹⁸ Want ik ben er zeker van, dat het lijden van de tegenwoordige tijd niet opweegt tegen de heerlijkheid, die over ons geopenbaard zal worden. ¹⁹ Want met reikhalzend verlangen wacht de schepping op het openbaar worden der zonen Gods. ²⁰ Want de schepping is aan de vruchteloosheid onderworpen, niet vrijwillig, maar om (de wil van) Hem, die haar daaraan onderworpen heeft, ²¹ in hope echter, omdat ook de schepping zelf van de dienstbaarheid aan de vergankelijkheid zal bevrijd worden tot de vrijheid van de heerlijkheid der kinderen Gods. ²² Want wij weten, dat tot nu toe de ganse schepping in al haar delen zucht en in barensnood is. ²³ En niet alleen zij, maar ook wij zelf, [wij,] die de Geest als eerste gave ontvangen hebben, zuchten bij onszelf in de verwachting van het zoonschap: de verlossing van ons lichaam. ²⁴ Want in die hoop zijn wij behouden. Maar hoop, die gezien wordt, is geen hoop, want hoe zal men hopen op hetgeen men ziet? ²⁵ Indien wij echter hopen op hetgeen wij niet zien, verwachten wij het met volharding. ²⁶ En evenzo komt de Geest onze zwakheid te hulp; want wij weten niet wat wij bidden zullen naar behoren, maar de Geest zelf pleit voor ons met onuitsprekelijke verzuchtingen. ²⁷ En Hij, die de harten doorzoekt, weet de bedoeling des Geestes, dat Hij namelijk naar de wil van God voor heiligen pleit. ²⁸ Wij weten nu, dat [God] alle dingen doet medewerken ten goede voor hen, die God liefhebben, die volgens zijn voornemen geroepenen zijn. ²⁹ Want die Hij tevoren gekend heeft, heeft Hij ook tevoren bestemd tot gelijkvormigheid aan het beeld zijns Zoons, opdat Hij de eerstgeborene zou zijn onder vele broederen; ³⁰ en die Hij tevoren bestemd heeft, dezen heeft Hij ook geroepen; en die Hij geroepen heeft, dezen heeft Hij ook gerechtvaardigd; en die Hij gerechtvaardigd heeft, dezen heeft Hij ook verheerlijkt. ³¹ Wat zullen wij dan van deze dingen zeggen? Als God vóór ons is, wie zal tegen ons zijn? ³² Hoe zal Hij, die zelfs zijn eigen Zoon niet gespaard, maar voor ons allen overgegeven heeft, ons met Hem ook niet alle dingen schenken? ³³ Wie zal uitverkorenen Gods beschuldigen? God is het, die rechtvaardigt; ³⁴ wie zal veroordelen? Christus Jezus is de gestorvene, wat meer is, de opgewekte, die ter rechterhand Gods is, die ook voor ons pleit. ³⁵ Wie zal ons scheiden van de liefde van Christus? Verdrukking of benauwdheid, of vervolging of honger, of naaktheid, of gevaar, of het zwaard? ³⁶ Gelijk geschreven staat: Om Uwentwil worden wij de ganse dag gedood, wij zijn gerekend als slachtschapen. ³⁷ Maar in dit alles zijn wij meer dan overwinnaars door Hem, die ons heeft liefgehad. ³⁸ Want ik ben verzekerd, dat noch dood noch leven, noch engelen noch machten, noch heden noch toekomst, noch krachten, ³⁹ noch hoogte noch diepte, noch enig ander schepsel ons zal kunnen scheiden van de liefde Gods, welke is in Christus Jezus, onze Here. ¹ Of weet gij niet, broeders, - ik spreek immers tot wie de wet kennen - dat de wet heerschappij voert over de mens, zolang hij leeft? ² Want de gehuwde vrouw is door de wet aan haar man gebonden, zolang deze leeft; wanneer echter de man sterft, is zij ontslagen van de wet, die haar aan die man bond. ³ Zo zal zij dan, indien zij bij het leven van haar man een ander tot man neemt, echtbreekster heten; wanneer echter de man sterft, is zij vrij van de wet, zodat zij geen echtbreekster is, indien zij zich aan een andere man geeft. ⁴ Bijgevolg, mijn broeders, zijt ook gij dood voor de wet door het lichaam van Christus om het eigendom te worden van een ander, van Hem, die uit de doden opgewekt is, opdat wij Gode vrucht zouden dragen. ⁵ Want toen wij in het vlees waren, werkten de zondige hartstochten, die door de wet geprikkeld worden, in onze leden, om voor de dood vrucht te dragen; ⁶ maar thans zijn wij van de wet ontslagen, dood voor haar, die ons gevangen hield, zodat wij dienen in de nieuwe staat des Geestes en niet in de oude staat der letter. ⁷ Wat zullen wij dan zeggen? Is de wet zonde? Volstrekt niet! Ja, ik zou de zonde niet hebben leren kennen, tenzij door de wet; immers, ook van de begeerlijkheid zou ik niet geweten hebben, indien de wet niet zeide: gij zult niet begeren. ⁸ Maar uitgaande van het gebod, wekte de zonde in mij allerlei begeerlijkheid op; want zonder wet is de zonde dood. ⁹ Ik heb eertijds geleefd zonder wet; toen echter het gebod kwam, begon de zonde te leven, maar ik begon te sterven, ¹⁰ en het gebod dat ten leven moest leiden, bleek voor mij juist ten dode te zijn; ¹¹ want de zonde heeft uitgaande van het gebod, mij misleid en door middel daarvan gedood. ¹² Zo is dan de wet heilig, en ook het gebod is heilig en rechtvaardig en goed. ¹³ Is dan het goede mijn dood geworden? Volstrekt niet! Maar de zonde heeft, opdat zij zou blijken zonde te zijn, door het goede mijn dood bewerkt, opdat de zonde bij uitstek zondig zou worden door het gebod. ¹⁴ Wij weten immers, dat de wet geestelijk is; ik echter ben vlees, verkocht onder de zonde. ¹⁵ Want wat ik uitwerk, weet ik niet; want ik doe niet wat ik wens, maar waar ik een afkeer van heb, dat doe ik. ¹⁶ Indien ik nu wat ik niet wens, toch doe, stem ik toe, dat de wet goed is. ¹⁷ Doch dan bewerk ik het niet meer, maar de zonde, die in mij woont. ¹⁸ Want ik weet, dat in mij, dat wil zeggen in mijn vlees, geen goed woont. Immers, het wensen is wel bij mij aanwezig, maar het goede uitwerken, kan ik niet. ¹⁹ Want niet wat ik wens, het goede, doe ik, maar wat ik niet wens, het kwade, dát doe ik. ²⁰ Indien ik nu datgene doe, wat ik niet wens, dan bewerk ík het niet meer, maar de zonde, die in mij woont. ²¹ Zo vind ik dan deze regel: als ik het goede wens te doen, is het kwade bij mij aanwezig; ²² want naar de inwendige mens verlustig ik mij in de wet Gods, ²³ maar in mijn leden zie ik een andere wet, die strijd voert tegen de wet van mijn verstand en mij tot krijgsgevangene maakt van de wet der zonde, die in mijn leden is. ²⁴ Ik, ellendig mens! Wie zal mij verlossen uit het lichaam dezes doods? ²⁵ Gode zij dank door Jezus Christus, onze Here! ²⁶ Derhalve ben ik zelf met mijn verstand dienstbaar aan de wet Gods, maar met mijn vlees aan de wet der zonde. ¹ Wat zullen wij dan zeggen? Mogen wij bij de zonde blijven, opdat de genade toeneme? ² Volstrekt niet! Immers, hoe zullen wij, die der zonde gestorven zijn, daarin nog leven? ³ Of weet gij niet, dat wij allen, die in Christus Jezus gedoopt zijn, in zijn dood gedoopt zijn? ⁴ Wij zijn dan met Hem begraven door de doop in de dood, opdat, gelijk Christus uit de doden opgewekt is door de majesteit des Vaders, zo ook wij in nieuwheid des levens zouden wandelen. ⁵ Want indien wij samengegroeid zijn met hetgeen gelijk is aan zijn dood, zullen wij het ook zijn (met hetgeen gelijk is) aan zijn opstanding; ⁶ dit weten wij immers, dat onze oude mens medegekruisigd is, opdat aan het lichaam der zonde zijn kracht zou ontnomen worden en wij niet langer slaven der zonde zouden zijn; ⁷ want wie gestorven is, is rechtens vrij van de zonde. ⁸ Indien wij dan met Christus gestorven zijn, geloven wij, dat wij ook met Hem zullen leven, ⁹ daar wij weten, dat Christus, nu Hij uit de doden is opgewekt, niet meer sterft: de dood voert geen heerschappij meer over Hem. ¹⁰ Want wat zijn dood betreft, is Hij voor de zonde eens voor altijd gestorven; wat zijn leven betreft, leeft Hij voor God. ¹¹ Zo moet het ook voor u vaststaan, dat gij wèl dood zijt voor de zonde, maar levend voor God in Christus Jezus. ¹² Laat dan de zonde niet langer als koning heersen in uw sterfelijk lichaam, zodat gij aan zijn begeerten zoudt gehoorzamen, ¹³ en stelt uw leden niet langer als wapenen der ongerechtigheid ten dienste van de zonde, maar stelt u ten dienste van God, als mensen, die dood zijn geweest, maar thans leven, en stelt uw leden als wapenen der gerechtigheid ten dienste van God. ¹⁴ Immers, de zonde zal over u geen heerschappij voeren, want gij zijt niet onder de wet, maar onder de genade. ¹⁵ Wat dan? Zullen wij zondigen, omdat wij niet onder de wet, maar onder de genade zijn? Volstrekt niet! ¹⁶ Weet gij niet, dat gij hem, in wiens dienst gij u stelt als slaven ter gehoorzaamheid, ook moet gehoorzamen als slaven, hetzij dan van de zonde tot de dood, hetzij van de gehoorzaamheid tot gerechtigheid? ¹⁷ Maar Gode zij dank: gij wáárt slaven der zonde, doch gij zijt van harte gehoorzaam geworden aan die vorm van onderricht, die u overgeleverd is; ¹⁸ en, vrijgemaakt van de zonde, zijt gij in dienst gekomen van de gerechtigheid. ¹⁹ Ik zeg dit van menselijk standpunt om de zwakheid van uw vlees. Want gelijk gij uw leden gesteld hebt ten dienste van de onreinheid en van de wetteloosheid tot wetteloosheid, zo stelt nu uw leden ten dienste van de gerechtigheid tot heiliging. ²⁰ Want toen gij slaven waart der zonde, waart gij vrij van de gerechtigheid. ²¹ Wat voor vrucht hadt gij toen? Dingen, waarover gij u nu schaamt; immers, het einde daarvan is de dood. ²² Maar thans, vrijgemaakt van de zonde en in de dienst van God gekomen, hebt gij tot vrucht uw heiliging en als einde het eeuwige leven. ²³ Want het loon, dat de zonde geeft, is de dood, maar de genade, die God schenkt, is het eeuwige leven in Christus Jezus, onze Here. ¹ Wij dan, gerechtvaardigd uit het geloof, hebben vrede met God door onze Here Jezus Christus, ² door wie wij ook de toegang hebben verkregen [in het geloof] tot deze genade, waarin wij staan, en roemen in de hoop op de heerlijkheid Gods. ³ En niet alleen (hierin), maar wij roemen ook in de verdrukkingen, daar wij weten, dat de verdrukking volharding uitwerkt, ⁴ en de volharding beproefdheid, en de beproefdheid hoop; ⁵ en de hoop maakt niet beschaamd, omdat de liefde Gods in onze harten uitgestort is door de heilige Geest, die ons gegeven is, ⁶ zo zeker als Christus, toen wij nog zwak waren, te zijner tijd voor goddelozen is gestorven. ⁷ Want niet licht zal iemand voor een rechtvaardige sterven - maar misschien heeft iemand nog de moed voor een goede te sterven - ⁸ God echter bewijst zijn liefde jegens ons, doordat Christus, toen wij nog zondaren waren, voor ons gestorven is. ⁹ Veel meer zullen wij derhalve, thans door zijn bloed gerechtvaardigd, door Hem behouden worden van de toorn. ¹⁰ Want als wij, toen wij vijanden waren, met God verzoend zijn door de dood zijns Zoons, zullen wij veel meer, nu wij verzoend zijn, behouden worden, doordat Hij leeft; ¹¹ en dát niet alleen, maar wij roemen zelfs in God door onze Here Jezus [Christus], door wie wij nu de verzoening ontvangen hebben. ¹² Daarom, gelijk door één mens de zonde de wereld is binnengekomen en door de zonde de dood, zo is ook de dood tot alle mensen doorgegaan, omdat allen gezondigd hebben; ¹³ want reeds vóór de wet was er zonde in de wereld. Maar zonde wordt niet toegerekend, als er geen wet is. ¹⁴ Toch heeft de dood als koning geheerst van Adam tot Mozes, ook over hen, die niet gezondigd hadden op een gelijke wijze als Adam overtrad, die een beeld is van de komende. ¹⁵ Maar het is met de genadegave niet zo als met de overtreding; want, indien door de overtreding van die ene zeer velen gestorven zijn, veel meer is de genade Gods en de gave, bestaande in de genade van de ene mens, Jezus Christus, voor zeer velen overvloedig geworden. ¹⁶ En het is met het geschenk niet zo als door het zondigen van één; want het oordeel leidde van één overtreding tot veroordeling, maar de genadegave van vele overtredingen tot rechtvaardiging. ¹⁷ Want, indien door de overtreding van de ene de dood als koning is gaan heersen door die ene, veel meer zullen zij, die de overvloed van genade en van de gave der gerechtigheid ontvangen, leven en als koningen heersen door de ene, Jezus Christus. ¹⁸ Derhalve, gelijk het door één daad van overtreding voor alle mensen tot veroordeling gekomen is, zo komt het ook door één daad van gerechtigheid voor alle mensen tot rechtvaardiging ten leven. ¹⁹ Want, gelijk door de ongehoorzaamheid van één mens zeer velen zondaren geworden zijn, zo zullen ook door de gehoorzaamheid van één zeer velen rechtvaardigen worden. ²⁰ Maar de wet is er bijgekomen, zodat de overtreding toenam; waar evenwel de zonde toenam, is de genade meer dan overvloedig geworden, ²¹ opdat, gelijk de zonde als koning heerste in de dood, zo ook de genade zou heersen door rechtvaardigheid ten eeuwigen leven door Jezus Christus, onze Here. ¹ Wat zullen wij dan zeggen, dat Abraham, onze voorvader naar het vlees, verkregen heeft? ² Want indien Abraham uit werken gerechtvaardigd is, dan heeft hij roem, maar niet bij God. ³ Want wat zegt het schriftwoord? Abraham geloofde God en het werd hem tot gerechtigheid gerekend. ⁴ Nu wordt hem die werkt, het loon niet toegerekend uit genade, maar krachtens verplichting. ⁵ Hem echter, die niet werkt, maar zijn geloof vestigt op Hem, die de goddeloze rechtvaardigt, wordt zijn geloof gerekend tot gerechtigheid, ⁶ gelijk ook David de mens zalig spreekt, aan wie God gerechtigheid toerekent zonder werken: ⁷ Zalig zij, wier ongerechtigheden vergeven en wier zonden bedekt zijn. ⁸ Zalig de man, wiens zonde de Here geenszins zal toerekenen. ⁹ Geldt deze zaligspreking dan de besnedene of ook de onbesnedene? Wij zeggen immers: Het geloof werd Abraham tot gerechtigheid gerekend. ¹⁰ Hoe werd het hem dan toegerekend? Was hij toen besneden of onbesneden? Niet besneden, maar onbesneden. ¹¹ En het teken der besnijdenis ontving hij als het zegel der gerechtigheid van dat geloof, dat hij in zijn onbesneden staat bezat. Zo kon hij een vader zijn van alle onbesneden gelovigen, opdat hun [de] gerechtigheid zou worden toegerekend, ¹² en een vader van de besnedenen, voor hen namelijk, die niet alleen uit de besnijdenis zijn, maar die ook treden in het voetspoor van het geloof, dat onze vader Abraham in zijn onbesneden staat bezat. ¹³ Want niet door de wet had Abraham of zijn nageslacht de belofte, dat hij een erfgenaam der wereld zou zijn, maar door gerechtigheid des geloofs. ¹⁴ Want indien zij, die het van de wet verwachten, erfgenamen zijn, dan is het geloof zonder inhoud en de belofte zonder gevolg. ¹⁵ De wet immers bewerkt toorn; waar echter geen wet is, is ook geen overtreding. ¹⁶ Daarom is het (alles) uit geloof, opdat het zou zijn naar genade, en dus de belofte zou gelden voor al het nageslacht, niet alleen voor wie uit de wet, maar ook voor wie uit het geloof van Abraham zijn, die de vader van ons allen is, ¹⁷ gelijk geschreven staat: Tot een vader van vele volken heb Ik u gesteld - voor het aangezicht van die God, in wie hij geloofde, die de doden levend maakt en het niet zijnde tot aanzijn roept. ¹⁸ En hij heeft tegen hoop op hoop geloofd, dat hij een vader van vele volken zou worden, volgens hetgeen gezegd was: Zo zal uw nageslacht zijn. ¹⁹ En zonder te verflauwen in het geloof heeft hij opgemerkt, dat zijn eigen lichaam verstorven was, daar hij ongeveer honderd jaar oud was, en dat Sara's moederschoot was gestorven; ²⁰ maar aan de belofte Gods heeft hij niet getwijfeld door ongeloof, doch hij werd versterkt in zijn geloof en gaf Gode eer, ²¹ in de volle zekerheid, dat Hij bij machte was hetgeen Hij beloofd had ook te volbrengen. ²² Daarom [ook] werd het hem gerekend tot gerechtigheid. ²³ Echter niet om zijnentwil alleen werd geschreven: het werd hem toegerekend, ²⁴ maar ook om onzentwil, wie het zal worden toegerekend, ons, die ons geloof vestigen op Hem, die Jezus, onze Here, uit de doden opgewekt heeft, ²⁵ die is overgeleverd om onze overtredingen en opgewekt om onze rechtvaardiging. ¹ Wat is dan het voorrecht van de Jood, of wat is het nut van de besnijdenis? ² Velerlei in elk opzicht. In de eerste plaats [toch] dit, dat hun de woorden Gods zijn toevertrouwd. ³ Wat toch is het geval? Als sommigen ontrouw geworden zijn, zal dan hun ontrouw de trouw Gods tenietdoen? ⁴ Volstrekt niet! Maar het blijve: God waarachtig en ieder mens leugenachtig, gelijk geschreven staat: Opdat Gij gerechtvaardigd wordt in uw woorden, en overwint in uw rechtsgedingen. ⁵ Maar indien onze onrechtvaardigheid Gods rechtvaardigheid staaft, wat zullen wij dan zeggen? Is God, die zijn toorn doet voelen - ik spreek op menselijke wijze - soms onrechtvaardig? ⁶ Volstrekt niet! Hoe zal God anders de wereld oordelen? ⁷ Maar, indien de waarachtigheid Gods door mijn leugen des te overvloediger is gebleken tot zijn heerlijkheid, waarom word ik dan nog als zondaar geoordeeld? ⁸ Het is toch niet, zoals men van ons lastert en sommigen ons laten zeggen: Laten wij het kwade doen, opdat het goede eruit voortkome? Het oordeel over dezen is welverdiend. ⁹ Wat dan? Worden anderen boven ons gesteld? In geen enkel opzicht; wij hebben immers tevoren Joden zowel als Grieken beschuldigd, dat zij allen onder de zonde zijn, ¹⁰ gelijk geschreven staat: Niemand is rechtvaardig, ook niet één, ¹¹ er is niemand, die verstandig is, niemand, die God ernstig zoekt; ¹² allen zijn afgeweken, tezamen zijn zij onnut geworden; er is niemand, die doet wat goed is, zelfs niet één. ¹³ Hun keel is een open graf, met hun tong plegen zij bedrog, addergif is onder hun lippen; ¹⁴ hun mond is van vloek en bitterheid vol; ¹⁵ Snel zijn hun voeten om bloed te vergieten, ¹⁶ verwoesting en ellende zijn op hun wegen, ¹⁷ en de weg des vredes kennen zij niet. ¹⁸ De vreze Gods staat hun niet voor ogen. ¹⁹ Nu weten wij, dat de wet, bij al wat zij zegt, tot hén spreekt, die onder de wet zijn, opdat alle mond gestopt en de gehele wereld strafwaardig worde voor God, ²⁰ daarom, dat uit werken der wet geen vlees voor Hem gerechtvaardigd zal worden, want wet doet zonde kennen. ²¹ Thans is echter buiten de wet om gerechtigheid Gods openbaar geworden, waarvan de wet en de profeten getuigen, ²² en wel gerechtigheid Gods door het geloof in [Jezus] Christus, voor allen, die geloven; want er is geen onderscheid. ²³ Want allen hebben gezondigd en derven de heerlijkheid Gods, ²⁴ en worden om niet gerechtvaardigd uit zijn genade, door de verlossing in Christus Jezus. ²⁵ Hem heeft God voorgesteld als zoenmiddel door het geloof, in zijn bloed, om zijn rechtvaardigheid te tonen, daar Hij de zonden, die tevoren onder de verdraagzaamheid Gods gepleegd waren, had laten geworden - ²⁶ om zijn rechtvaardigheid te tonen, in de tegenwoordige tijd, zodat Hijzelf rechtvaardig is, ook als Hij hem rechtvaardigt, die uit het geloof in Jezus is. ²⁷ Waar blijft het roemen dan? Het is uitgesloten. Door welke wet? Der werken? Neen, maar door de wet van geloof. ²⁸ Want wij zijn van oordeel, dat de mens door geloof gerechtvaardigd wordt, zonder werken der wet. ²⁹ Of is God alleen de God der Joden? Niet ook der heidenen? Zeker, ook der heidenen. ³⁰ Indien er namelijk één God is, die de besnedenen rechtvaardigen zal uit het geloof en de onbesnedenen door het geloof. ³¹ Stellen wij dan door het geloof de wet buiten werking? Volstrekt niet; veeleer bevestigen wij de wet. ¹ Daarom zijt gij, o mens, wie gij ook zijt, niet te verontschuldigen, wanneer gij oordeelt. Want waarin gij een ander oordeelt, veroordeelt gij uzelf; want gij, die oordeelt, bedrijft dezelfde dingen. ² Wij weten echter, dat het oordeel Gods onpartijdig gaat over hen, die zulke dingen bedrijven. ³ Rekent gij wellicht hierop, o mens, die oordeelt over hen, die zulke dingen bedrijven, en ze zelf doet, dat gij het oordeel Gods ontgaan zult? ⁴ Of veracht gij de rijkdom van zijn goedertierenheid, verdraagzaamheid en lankmoedigheid, en beseft gij niet, dat de goedertierenheid Gods u tot boetvaardigheid leidt? ⁵ Maar in uw weerbarstigheid en onboetvaardigheid van hart hoopt gij u toorn op tegen de dag des toorns en der openbaring van het rechtvaardig oordeel Gods, ⁶ die een ieder vergelden zal naar zijn werken: ⁷ hun, die, in het goeddoen volhardende, heerlijkheid, eer en onvergankelijkheid zoeken, het eeuwige leven; ⁸ maar hun, die zichzelf zoeken, der waarheid ongehoorzaam en der ongerechtigheid gehoorzaam zijn, wacht toorn en gramschap. ⁹ Verdrukking en benauwdheid (zal komen) over ieder levend mens, die het kwade bewerkt, eerst de Jood en ook de Griek; ¹⁰ maar heerlijkheid, eer en vrede over ieder, die het goede werkt, eerst de Jood en ook de Griek. ¹¹ Want er is geen aanzien des persoons bij God. ¹² Want allen, die zonder wet gezondigd hebben, zullen ook zonder wet verloren gaan; en allen, die onder de wet gezondigd hebben, zullen door de wet geoordeeld worden; ¹³ want niet de hoorders der wet zijn rechtvaardig bij God, maar de daders der wet zullen gerechtvaardigd worden. ¹⁴ Wanneer toch heidenen, die de wet niet hebben, van nature doen wat de wet gebiedt, dan zijn dezen, ofschoon zonder wet, zichzelf tot wet; ¹⁵ immers, zij tonen, dat het werk der wet in hun harten geschreven is, terwijl hun geweten medegetuigt en hun gedachten elkander onderling aanklagen of ook verontschuldigen, ¹⁶ ten dage, dat God het in de mensen verborgene oordeelt volgens mijn evangelie, door Christus Jezus. ¹⁷ Indien gij u dan Jood laat noemen, steunt op de wet, u beroemt op God, ¹⁸ zijn wil kent, weet te onderscheiden waarop het aankomt, daar gij onderricht in de wet geniet, ¹⁹ en u overtuigd houdt, dat gij een leidsman van blinden zijt, een licht voor hen, die in duisternis zijn, ²⁰ een opvoeder van onverstandigen en een leermeester van onmondigen, daar gij in de wet de belichaming der kennis en der waarheid bezit, - ²¹ hoe nu, gij, die een ander onderwijst, onderwijst gij uzelf niet? Gij, die predikt, dat men niet stelen mag, steelt gij? ²² Die overspel verbiedt, doet gij overspel? Die gruwt van de afgoden, pleegt gij tempelroof? ²³ Die u op de wet beroemt, onteert gij God door uw overtreden van de wet? ²⁴ Want de naam Gods wordt om u gelasterd onder de heidenen, gelijk geschreven staat. ²⁵ Want besneden te zijn heeft wel betekenis, indien gij de wet volbrengt, maar indien gij een overtreder van de wet zijt, is uw besnijdenis tot onbesnedenheid geworden. ²⁶ Zal dan, indien de onbesnedene de eisen der wet in acht neemt, zijn onbesnedenheid niet voor besnijdenis gelden? ²⁷ Dan zal de van nature onbesnedene, doordat hij de wet volbrengt, u oordelen, die, hoewel in het bezit van letter en besnijdenis, een overtreder van de wet zijt. ²⁸ Want niet híj is een Jood, die het uiterlijk is, en niet dát is besnijdenis, wat uiterlijk, aan het vlees, geschiedt, ²⁹ maar híj is een Jood, die het in het verborgen is, en de (ware) besnijdenis is die van het hart, naar de Geest, niet naar de letter. Dan komt zijn lof niet van mensen, maar van God. ¹ Paulus, een dienstknecht van Christus Jezus, een geroepen apostel, afgezonderd tot verkondiging van het evangelie van God, ² dat Hij tevoren door zijn profeten beloofd had in de heilige Schriften - ³ aangaande zijn Zoon, gesproten uit het geslacht van David naar het vlees, ⁴ naar de geest der heiligheid door zijn opstanding uit de doden verklaard Gods Zoon te zijn in kracht, Jezus Christus, onze Here - ⁵ door wie wij genade en het apostelschap ontvangen hebben om gehoorzaamheid des geloofs te bewerken voor zijn naam onder al de heidenen, ⁶ tot welke ook gij behoort, geroepenen van Jezus Christus - ⁷ aan alle geliefden Gods, geroepen heiligen, die te Rome zijn: genade zij u en vrede van God, onze Vader, en van de Here Jezus Christus. ⁸ In de eerste plaats dank ik mijn God door Jezus Christus over u allen, omdat in de gehele wereld van uw geloof gesproken wordt. ⁹ Want God, die ik met mijn geest dien in het evangelie van zijn Zoon, is mijn getuige, hoe ik onophoudelijk te allen tijde bij mijn gebeden uwer gedenk, ¹⁰ biddende, of mij eindelijk door de wil van God eens een weg gebaand moge worden om tot u te komen. ¹¹ Want ik verlang u te zien om u enige geestelijke gave mede te delen tot uw versterking, ¹² dat is te zeggen: onder u mede bemoedigd te worden door elkanders geloof, van u zowel als van mij. ¹³ Doch ik stel er prijs op, broeders, dat gij weet, dat ik dikwijls het voornemen heb opgevat tot u te komen - waarin ik tot nu toe verhinderd ben - om ook onder u enige vrucht te hebben, evenals onder de andere heidenen. ¹⁴ Van Grieken en niet-Grieken, van wijzen en onwetenden ben ik een schuldenaar. ¹⁵ Vandaar mijn bereidheid om ook u te Rome het evangelie te brengen. ¹⁶ Want ik schaam mij het evangelie niet; want het is een kracht Gods tot behoud voor een ieder die gelooft, eerst voor de Jood, maar ook voor de Griek. ¹⁷ Want gerechtigheid Gods wordt daarin geopenbaard uit geloof tot geloof, gelijk geschreven staat: De rechtvaardige zal uit geloof leven. ¹⁸ Want toorn van God openbaart zich van de hemel over alle goddeloosheid en ongerechtigheid van mensen, die de waarheid in ongerechtigheid ten onder houden, ¹⁹ daarom dat hetgeen van God gekend kan worden in hen openbaar is, want God heeft het hun geopenbaard. ²⁰ Want hetgeen van Hem niet gezien kan worden, zijn eeuwige kracht en goddelijkheid, wordt sedert de schepping der wereld uit zijn werken met het verstand doorzien, zodat zij geen verontschuldiging hebben. ²¹ Immers, hoewel zij God kenden, hebben zij Hem niet als God verheerlijkt of gedankt, maar hun overleggingen zijn op niets uitgelopen, en het is duister geworden in hun onverstandig hart. ²² Bewerende wijs te zijn, zijn zij dwaas geworden, ²³ en zij hebben de majesteit van de onvergankelijke God vervangen door hetgeen gelijkt op het beeld van een vergankelijk mens, van vogels, van viervoetige en van kruipende dieren. ²⁴ Daarom heeft God hen in hun hartstochten overgegeven aan onreinheid, zodat bij hen het lichaam onteerd wordt. ²⁵ Zij immers hadden de waarheid Gods vervangen door de leugen en het schepsel vereerd en gediend boven de Schepper, die te prijzen is tot in eeuwigheid. Amen. ²⁶ Daarom heeft God hen overgegeven aan schandelijke lusten, want hun vrouwen hebben de natuurlijke omgang vervangen door de tegennatuurlijke. ²⁷ Eveneens hebben de mannen de natuurlijke omgang met de vrouw opgegeven, en zijn in wellust voor elkander ontbrand, als mannen met mannen schandelijkheid bedrijvende en daardoor het welverdiende loon voor hun afdwaling in zichzelf ontvangende. ²⁸ En daar zij het verwerpelijk achtten God te erkennen, heeft God hen overgegeven aan een verwerpelijk denken om te doen wat niet betaamt: ²⁹ vervuld van allerlei onrechtvaardigheid, boosheid, hebzucht en slechtheid, vol nijd, moord, twist, list en kwaadaardigheid; ³⁰ oorblazers, lasteraars, haters van God, verwatenen, overmoedigen, grootsprekers, vindingrijk in het kwaad, hun ouders ongehoorzaam; ³¹ onverstandig, onbestendig, zonder hart of barmhartigheid. ³² Immers, hoewel zij de rechtseis van God kenden, namelijk, dat zij, die zulke dingen bedrijven, de dood verdienen, doen zij ze niet alleen zelf, maar schenken ook nog hun bijval aan wie ze bedrijven.-9

Genesis 21:22-34²² In die tijd zeide Abimelek, alsook zijn legeroverste Pikol, tot Abraham: God is met u in alles wat gij doet. ²³ Nu dan, zweer mij toch hier bij God, dat gij niet bedrieglijk met mij zult handelen, noch met mijn kroost, noch met mijn nageslacht; naar de vriendschap, die ik u betoond heb, zult gij mij en het land waarin gij als gast vertoeft, behandelen. ²⁴ En Abraham zeide: Ik zweer het. ²⁵ Maar Abraham maakte Abimelek een verwijt over een waterput, die de knechten van Abimelek zich hadden toegeëigend. ²⁶ Daarop zeide Abimelek: Ik weet niet, wie dat gedaan heeft; ook hebt gij het mij niet meegedeeld, en ik heb het ook niet vernomen vóór vandaag. ²⁷ Toen nam Abraham schapen en runderen en gaf ze aan Abimelek, en die beiden sloten een verbond. ²⁸ Maar Abraham zette zeven lammeren van de schapen afzonderlijk. ²⁹ Toen zeide Abimelek tot Abraham: Wat betekenen die zeven lammeren hier, die gij afzonderlijk gezet hebt? ³⁰ En hij zeide: Voorzeker moet gij de zeven lammeren uit mijn hand aannemen, opdat het mij tot een getuigenis zij, dat ik deze put gegraven heb. ³¹ Daarom noemt men die plaats Berseba, want die beiden hebben daar gezworen. ³² Toen zij te Berseba het verbond gesloten hadden, gingen Abimelek en zijn legeroverste Pikol heen, en keerden naar het land der Filistijnen terug. ³³ En (Abraham) plantte te Berseba een tamarisk, en riep daar de naam van de Here, de eeuwige God, aan. ³⁴ En Abraham vertoefde vele dagen als vreemdeling in het land der Filistijnen.

Het zat Abimelech blijkbaar niet lekker dat God Abraham zo zegende. Tenminste, hij vreesde gevaar voor de toekomst, en daarom besluit hij met Abraham een verbond te sluiten. Abraham sluit dit verbond, maar komt ook iets aan de kaak stellen. Nu niet angst voor wat Abimelech zou kunnen doen (hoofdstuk 20) maar er is een feitelijke misdaad van Abimelechs knechten. De zaak wordt wijs opgelost door Abraham en de zegen van de HERE is over hem, want lange tijd kan hij als vreemde bij de Filistijnen wonen. Een verbond sluiten, ook met hen die niet in Gods verbond zijn opgenomen, is dus niet een verboden aangelegenheid of negeren van de antithese. Het is een manier om het leven op aarde voortgang te doen hebben in vrede, zodat Gods dienst voort gaat. Zoals Abraham doet. Hij plantte een Tamarisk en riep de naam van de HERE, de eeuwige God aan. Dit is zo schoon aan het geloof van Abraham. Hij dient en eert de Here God om diens trouwe gunst. In het geloof mag u steeds Gods bewaring en leiding opmerken en steeds weer de Here danken om de vrede die Hij schenkt. De vrede in het leven op aarde, als vreemdeling. En daarboven, de vrede die alle verstand te boven gaat. De hemelse vrede van Christus.

Verder lezen: Filippenzen 4:4-9⁴ Verblijdt u in de Here te allen tijde! Wederom zal ik zeggen: Verblijdt u! ⁵ Uw vriendelijkheid zij alle mensen bekend. De Here is nabij. ⁶ Weest in geen ding bezorgd, maar laten bij alles uw wensen door gebed en smeking met dankzegging bekend worden bij God. ⁷ En de vrede Gods, die alle verstand te boven gaat, zal uw harten en uw gedachten behoeden in Christus Jezus. ⁸ Voorts, broeders, al wat waar, al wat waardig, al wat rechtvaardig is, al wat rein, al wat beminnelijk, al wat welluidend is, al wat deugd heet en lof verdient, bedenkt dat; ⁹ wat u geleerd en overgeleverd is, wat gij van mij gehoord en gezien hebt, breng dat in toepassing en de God des vredes zal met u zijn.

Genesis 22:1-19¹ Hierna gebeurde het, dat God Abraham op de proef stelde. Hij zeide tot hem: Abraham, en deze zeide: Hier ben ik. ² En Hij zeide: Neem toch uw zoon, uw enige, die gij liefhebt, Isaak, en ga naar het land Moria, en offer hem daar tot een brandoffer op een der bergen, die Ik u noemen zal. ³ Toen stond Abraham des morgens vroeg op, zadelde zijn ezel, en nam twee van zijn knechten met zich, benevens zijn zoon Isaak; hij kloofde hout voor het brandoffer, begaf zich op weg en ging naar de plaats, die God hem genoemd had. ⁴ Toen Abraham op de derde dag zijn ogen opsloeg, zag hij die plaats in de verte. ⁵ En Abraham zeide tot zijn knechten: Blijft gij hier met de ezel, terwijl ik en de jongen daarginds heengaan; wanneer we hebben aangebeden, zullen wij tot u terugkeren. ⁶ Toen nam Abraham het hout voor het brandoffer, legde het op zijn zoon Isaak, en nam vuur en een mes met zich mede. Zo gingen die beiden tezamen. ⁷ Toen sprak Isaak tot zijn vader Abraham en zeide: Mijn vader, en deze zeide: Hier ben ik, mijn zoon. En hij zeide: Hier is het vuur en het hout, maar waar is het lam ten brandoffer? ⁸ En Abraham zeide: God zal Zichzelf voorzien van een lam ten brandoffer, mijn zoon. Zo gingen die beiden tezamen. ⁹ Toen zij aan de plaats die God hem genoemd had, gekomen waren, bouwde Abraham daar een altaar, schikte het hout, bond zijn zoon Isaak en legde hem op het altaar boven op het hout. ¹⁰ Daarop strekte Abraham zijn hand uit en nam het mes om zijn zoon te slachten. ¹¹ Maar de Engel des Heren riep tot hem van de hemel en zeide: Abraham, Abraham! En hij zeide: Hier ben ik. ¹² En Hij zeide: Strek uw hand niet uit naar de jongen en doe hem niets, want nu weet Ik, dat gij godvrezend zijt, en uw zoon, uw enige, Mij niet hebt onthouden. ¹³ Toen sloeg Abraham zijn ogen op en daar zag hij een ram achter zich, met zijn horens verward in het struikgewas. En Abraham ging en nam de ram en offerde hem ten brandoffer in plaats van zijn zoon. ¹⁴ En Abraham noemde die plaats: De Here zal erin voorzien; waarom nog heden gezegd wordt: Op de berg des Heren zal erin voorzien worden. ¹⁵ Toen riep de Engel des Heren ten tweeden male van de hemel tot Abraham en zeide: ¹⁶ Ik zweer bij Mijzelf, luidt het woord des Heren: omdat gij dit gedaan hebt, en uw zoon, uw enige, Mij niet onthouden hebt, ¹⁷ zal Ik u rijkelijk zegenen, en uw nageslacht zeer talrijk maken, als de sterren des hemels en als het zand aan de oever der zee, en uw nageslacht zal de poort zijner vijanden in bezit nemen. ¹⁸ En met uw nageslacht zullen alle volken der aarde gezegend worden, omdat gij naar mijn stem gehoord hebt. ¹⁹ Toen keerde Abraham terug tot zijn knechten, en zij gingen tezamen op weg naar Berseba, en Abraham woonde te Berseba.

Deze beproeving van de patriarch is groot geweest. Wanneer de Here vraagt alles voor Hem over te hebben, zoals Hij hier bij Abraham doet, dan is alleen in geloof te antwoorden. Alleen door het geloof is het mogelijk het meest kostbare in je leven te geven. Wanneer dan de vraag tot offervaardigheid komt, en die vraag komt, dan moet je voorbereid zijn. De Here nu had Abraham al voorbereid. Want Abraham had reeds huis en haard verlaten voor de belofte en de Here had hem gezegend en Zijn belofte reeds vervuld met de geboorte van Isaak. Zijn beloften zijn meer dan het leven, zodat Abraham zijn zoon het overwinnend geloofsantwoord geeft: “God zal Zichzelf voorzien van een lam ten brandoffer, mijn zoon.” We zien vervolgens dat ook Isaak zonder enig tegenspreken zich laat binden en ten offer brengen. Hoe was dat mogelijk? De spanning zal om te snijden zijn geweest. Maar boven alles is het Woord van Gods belofte. En de Engel van de HERE komt dat Woord verlossend spreken. Abraham heeft door het geloof en zijn ongeveinsde en volkomen toewijding aan de HERE, de zegen van God ontvangen.

De ram die hij offerde is afbeelding van Christus, door Wie God er Zelf in heeft voorzien.

Verder lezen: Hebreeën 6:9-20⁹ Maar wat u betreft, geliefden, ook al spreken wij zo, wij zijn overtuigd van iets beters, waaraan uw heil hangt. ¹⁰ Want God is niet onrechtvaardig, dat Hij uw werk zou vergeten en de liefde, die gij voor zijn naam getoond hebt door de diensten, welke gij de heiligen bewezen hebt en nog bewijst. ¹¹ Maar het is onze begeerte, dat ieder uwer dezelfde ijver blijve betonen tot de verwezenlijking der hoop tot het einde toe, ¹² opdat gij niet traag wordt, maar navolgers moogt zijn van hen, die door geloof en geduld de beloften beërven. ¹³ Want toen God aan Abraham zijn belofte deed, zwoer Hij, omdat Hij bij niemand hoger kon zweren, bij Zichzelf, ¹⁴ zeggende: Voorzeker zal Ik u zegenen en zekerlijk u vermeerderen. ¹⁵ En zó, door geduld te oefenen, heeft deze het beloofde verkregen. ¹⁶ Want mensen zweren bij wie hoger is, en de eed dient hun tot bekrachtiging, als einde van alle tegenspraak. ¹⁷ Daarom heeft God, toen Hij des te nadrukkelijker aan de erfgenamen der belofte het onveranderlijke van zijn raad wilde doen blijken, Zich onder ede verbonden, ¹⁸ opdat door twee onveranderlijke dingen, waarbij het onmogelijk is, dat God liegen zou, wij, die (tot Hem de) toevlucht genomen hebben, een krachtige aansporing zouden hebben om de hoop te grijpen, die voor ons ligt. ¹⁹ Haar hebben wij als een anker der ziel, dat veilig en vast is, en dat reikt tot binnen het voorhangsel, ²⁰ waarheen Jezus voor ons als voorloper is binnengegaan naar de ordening van Melchisedek hogepriester geworden in eeuwigheid.

Genesis 22:20-24²⁰ Hierna werd aan Abraham bericht: Zie, ook Milka heeft Nachor, uw broeder, zonen gebaard: ²¹ zijn eerstgeborene Us, diens broeder Buz, en Kemuël, de vader van Aram, ²² en Kesed, Chazo, Pildas, Jidlaf en Betuël. ²³ En Betuël verwekte Rebekka. Deze acht heeft Milka aan Nachor, de broeder van Abraham, gebaard. ²⁴ En ook zijn bijvrouw, wier naam was Reüma, baarde (zonen), Tebach, Gacham, Tachas en Maäka.

De geboorte van de geslachten en volken heeft een voorname plaats in het boek Genesis. Zo staat hier de naam Aram vermeld, uit wie het volk is, dat in strijd met Israël zal komen. Israël aan wie God Zijn raad vervullen gaat, wordt straks geboren uit de beloofde zoon van Abraham, uit Isaak. En de geboorte van zijn moeder Rebekka, wordt hier beschreven. Straks zal haar komst naar Isaak beschreven worden. Een geschiedenis van uitzonderlijke schoonheid. Het is op te merken dat Rebekka een generatie jonger is dan Isaak. In contrast met de enkele nakomeling van Abraham staan hier de vele nakomelingen van zijn broer Nachor beschreven. Dit laat zien hoe ongelijk het er voor het menselijk oog aan toe gaat. Maar de ene zoon van Abraham is meer dan de twaalf van Nachor. Want de volken uit Nachor geboren zullen slechts gezegend worden in Christus, die uit Isaak voortkomt. Dat het volk van de belofte in grote minderheid is en ook maar traag toeneemt, is slechts uiterlijk en getalsmatig. Alle aandacht moet gevestigd worden op God en Zijn beloftewoord. Geloof in Zijn Woord en u ontvangt, door de beproevingen, ook door de beproeving van het kleine getal, het leven.

Verder lezen: Romeinen 4:16-25¹⁶ Daarom is het (alles) uit geloof, opdat het zou zijn naar genade, en dus de belofte zou gelden voor al het nageslacht, niet alleen voor wie uit de wet, maar ook voor wie uit het geloof van Abraham zijn, die de vader van ons allen is, ¹⁷ gelijk geschreven staat: Tot een vader van vele volken heb Ik u gesteld - voor het aangezicht van die God, in wie hij geloofde, die de doden levend maakt en het niet zijnde tot aanzijn roept. ¹⁸ En hij heeft tegen hoop op hoop geloofd, dat hij een vader van vele volken zou worden, volgens hetgeen gezegd was: Zo zal uw nageslacht zijn. ¹⁹ En zonder te verflauwen in het geloof heeft hij opgemerkt, dat zijn eigen lichaam verstorven was, daar hij ongeveer honderd jaar oud was, en dat Sara's moederschoot was gestorven; ²⁰ maar aan de belofte Gods heeft hij niet getwijfeld door ongeloof, doch hij werd versterkt in zijn geloof en gaf Gode eer, ²¹ in de volle zekerheid, dat Hij bij machte was hetgeen Hij beloofd had ook te volbrengen. ²² Daarom [ook] werd het hem gerekend tot gerechtigheid. ²³ Echter niet om zijnentwil alleen werd geschreven: het werd hem toegerekend, ²⁴ maar ook om onzentwil, wie het zal worden toegerekend, ons, die ons geloof vestigen op Hem, die Jezus, onze Here, uit de doden opgewekt heeft, ²⁵ die is overgeleverd om onze overtredingen en opgewekt om onze rechtvaardiging.

Genesis 23¹ En Sara leefde honderd zevenentwintig jaar; dit waren de jaren van Sara's leven. ² En Sara stierf te Kirjat-Arba, dat is Hebron, in het land Kanaän, en Abraham ging naar binnen om over Sara te weeklagen en haar te bewenen. ³ Toen stond Abraham op, en ging heen van zijn dode, en sprak tot de Hethieten: ⁴ Een vreemdeling en bijwoner ben ik bij u, geeft mij een eigen grafstede bij u, opdat ik mijn dode moge uitdragen en begraven. ⁵ Toen antwoordden de Hethieten Abraham en zeiden tot hem: ⁶ Luister naar ons, mijn heer, een vorst Gods zijt gij in ons midden: begraaf uw dode in de keur onzer grafsteden; niemand van ons zal u zijn grafstede weigeren om uw dode te begraven. ⁷ Daarna stond Abraham op, wierp zich neder voor het volk des lands, de Hethieten, en sprak tot hen: ⁸ Indien het naar uw wil is, dat ik mijn dode uitdrage en begrave, luistert dan naar mij en dringt voor mij bij Efron, de zoon van Sochar, erop aan, ⁹ dat hij mij de spelonk van Makpela geve, welke hem toebehoort en aan het einde van zijn veld ligt; hij geve mij die voor de volle prijs tot een eigen grafstede onder u. ¹⁰ Efron nu was een gezeten man onder de Hethieten. En de Hethiet Efron antwoordde Abraham ten aanhoren van de Hethieten, van allen die de poort zijner stad ingingen: ¹¹ Neen, mijn heer, luister naar mij; het veld geef ik u en de spelonk aldaar geef ik u: in tegenwoordigheid van mijn volksgenoten geef ik het u; begraaf uw dode. ¹² Toen wierp Abraham zich neder voor het volk des lands, ¹³ en sprak tot Efron ten aanhoren van het volk des lands: Waarlijk, indien gij (genegen) zijt, luister dan naar mij: ik geef de prijs van het veld; neem die van mij aan, opdat ik mijn dode daar begrave. ¹⁴ En Efron antwoordde Abraham en zeide tot hem: ¹⁵ Och, mijn heer, luister naar mij: een stuk land van vierhonderd sikkelen zilver, wat maakt dat uit tussen mij en u? Begraaf toch uw dode. ¹⁶ Toen hoorde Abraham naar Efron, en Abraham woog aan Efron het geld af, waarvan hij gesproken had ten aanhoren der Hethieten, vierhonderd sikkelen zilver, gangbaar bij de koopman. ¹⁷ Zo ging het veld van Efron, dat in Makpela tegenover Mamre ligt, het veld en de spelonk aldaar, en al het geboomte op het veld, op het gehele terrein ervan rondom, ¹⁸ in eigendom aan Abraham over, in tegenwoordigheid van de Hethieten, van allen die de poort zijner stad ingingen. ¹⁹ Daarna heeft Abraham zijn vrouw Sara begraven in de spelonk van het veld van Makpela, tegenover Mamre, dat is Hebron, in het land Kanaän. ²⁰ Zo is het veld met de spelonk aldaar van de Hethieten aan Abraham overgegaan tot een eigen grafstede.

Met veel moeite verkrijgt Abraham een stuk grondgebied in het land. Maar niet om op te wonen en niet om vaste voet aan de grond te krijgen. Hij blijft vreemdeling. Voor de volle prijs wilde hij het kopen. Het principe dat hij hanteerde tegenover de koning van Sodom handhaaft hij (Genesis 14:23²³ Zelfs geen draad of schoenriem, ja niets van het uwe zal ik nemen, opdat gij niet kunt zeggen: Ik heb Abram rijk gemaakt!). Niemand mag zeggen Abraham rijk te hebben gemaakt. Nu was het handhaven van dit principe niet gemakkelijk; Sara was immers overleden. En de zorg voor haar begrafenis mocht toch niet verhinderd worden. En als de Hethieten dan zo vriendelijk een gratis graf aanbieden, en de voorname Efron zelfs een hele spelonk met grond en alles eromheen; blijf dan maar eens volharden! Toch houdt Abraham vast. Hij wil het alleen van de Here krijgen en van niemand anders. Ook deze koop van de grafspelonk van Makpela is betoon van geloof. Van Abraham leren we hier, dat hoewel er wederzijds respect is met hen die buiten het verbond staan, toch alleen van de Here alles verwacht moet worden. Omstandigheden van nood maken daar geen uitzondering op. We zien verderop hoe de Hethitische vrouwen veel ellende brachten (Genesis 26:34-35³⁴ Toen Esau veertig jaar oud geworden was, nam hij tot vrouw Jehudit, dochter van de Hethiet Beëri, en Basemat, dochter van de Hethiet Elon. ³⁵ En zij waren een kwelling des geestes voor Isaak en voor Rebekka.). Let dus goed op, juist in tijden van nood.

Verder lezen: 1 Kronieken 29:10-19¹⁰ Toen prees David de Here ten aanschouwen van de gehele gemeente, en David zeide: Geprezen zijt Gij, Here, God van onze vader Israël, van eeuwigheid tot eeuwigheid. ¹¹ Van U, o Here, is de grootheid en de kracht, de heerlijkheid, de roem en de majesteit, ja, alles wat in de hemel en op de aarde is; van U is de heerschappij, o Here, en Gij zijt als hoofd boven alles verheven. ¹² Want rijkdom en eer komen van U, en Gij heerst over alles; in uw hand is sterkte en kracht, en Gij hebt het in uw macht een ieder groot en sterk te maken. ¹³ Thans loven wij U, o onze God, en prijzen wij uw heerlijke naam. ¹⁴ Wie toch ben ik, en wat is mijn volk, dat wij in staat zouden zijn zulke vrijwillige gaven te schenken? Want het komt alles van U, en wij geven het U uit uw hand. ¹⁵ Voorwaar, wij zijn vreemdelingen en bijwoners voor uw aangezicht, gelijk al onze vaderen; als een schaduw zijn onze dagen op aarde, zonder hoop. ¹⁶ Here, onze God, al deze rijkdom die wij bijeengebracht hebben om U een huis te bouwen voor uw heilige naam, komt uit uw hand; U behoort het alles. ¹⁷ Ik weet, mijn God, dat Gij het hart toetst en een welbehagen hebt in oprechtheid - ik heb in oprechtheid mijns harten U dit alles vrijwillig gegeven; nu heb ik met vreugde gezien, hoe ook uw volk dat zich hier bevindt, U vrijwillig gaven bracht. ¹⁸ Here, God van onze vaderen Abraham, Isaak en Israël, houd deze gezindheid in het hart van uw volk voor altijd in stand, en richt hun hart op U. ¹⁹ En geef mijn zoon Salomo een volkomen toegewijd hart, opdat hij uw geboden, uw getuigenissen en uw inzettingen onderhoudt, het alles volbrengt, en de burcht, die ik heb ontworpen, bouwt.

Genesis 24¹ Abraham nu was oud en hoogbejaard, en de Here had Abraham in alles gezegend. ² En Abraham zeide tot zijn knecht, de oudste in zijn huis, die alles wat hij had bestuurde: Leg toch uw hand onder mijn heup, ³ opdat ik u doe zweren bij de Here, de God des hemels en der aarde, dat gij voor mijn zoon geen vrouw zult nemen uit de dochters der Kanaänieten, in wier midden ik woon. ⁴ Maar gij zult naar mijn land en naar mijn maagschap gaan om een vrouw te nemen voor mijn zoon Isaak. ⁵ Toen zeide de knecht tot hem: Misschien zal die vrouw mij niet willen volgen naar dit land; moet ik dan uw zoon terugbrengen naar het land, vanwaar gij uitgetrokken zijt? ⁶ Maar Abraham zeide tot hem: Wacht u ervoor mijn zoon daarheen terug te brengen. ⁷ De Here, de God des hemels, die mij genomen heeft uit mijns vaders huis en uit het land mijner maagschap, en die tot mij gesproken heeft, en mij heeft gezworen: aan uw nageslacht zal Ik dit land geven - Hij zal zijn engel voor uw aangezicht zenden, en gij zult vandaar voor mijn zoon een vrouw nemen. ⁸ Indien echter die vrouw u niet wil volgen, zult gij van deze eed aan mij ontslagen zijn; alleen, gij zult mijn zoon daarheen niet terugbrengen. ⁹ Toen legde de knecht zijn hand onder de heup van zijn heer Abraham, en zwoer hem, wat hij gevraagd had. ¹⁰ Hierop nam de knecht tien van de kamelen van zijn heer en ging op weg met allerlei kostbaarheden van zijn heer bij zich; hij maakte zich op en ging naar Mesopotamië, naar de stad van Nachor. ¹¹ En hij liet de kamelen neerknielen buiten de stad bij een waterput, tegen de avond, de tijd, dat de vrouwen uitgaan om te putten. ¹² Toen zeide hij: Here, God van mijn heer Abraham, laat mij toch heden slagen en bewijs genade aan mijn heer Abraham. ¹³ Ik sta hier bij de waterbron, en de dochters van de mannen der stad gaan uit om water te putten. ¹⁴ Laat het nu zo zijn, dat het meisje, tot wie ik zeg: Neig toch uw kruik, opdat ik drinke, en dat zegt: Drink, en ook uw kamelen zal ik drenken, - dat Gij haar hebt bestemd voor uw knecht Isaak; dan zal ik daaraan weten, dat Gij genade bewezen hebt aan mijn heer. ¹⁵ Hij was nog niet uitgesproken, of zie, Rebekka, die geboren was aan Betuël, de zoon van Milka, de vrouw van Nachor, de broeder van Abraham, kwam naar buiten met haar kruik op haar schouder. ¹⁶ En het meisje was zeer schoon van uiterlijk, een maagd, met wie geen man gemeenschap had gehad. Zij daalde af naar de bron, vulde haar kruik, en kwam naar boven. ¹⁷ Toen liep de knecht haar tegemoet en zeide: Laat mij toch een weinig water drinken uit uw kruik. ¹⁸ Daarop zeide zij: Drink, mijn heer, en zij liet haar kruik snel op haar hand neerglijden, en gaf hem te drinken. ¹⁹ Toen zij hem genoeg had laten drinken, zeide zij: Ik zal ook voor uw kamelen putten, totdat zij genoeg gedronken hebben. ²⁰ Daarop goot zij snel haar kruik leeg in de drinkbak, liep andermaal naar de put om te scheppen en putte voor al zijn kamelen. ²¹ En de man sloeg haar zwijgend gade om te weten, of de Here zijn weg voorspoedig gemaakt had of niet. ²² Toen de kamelen genoeg gedronken hadden, nam de man een gouden ring van een halve sikkel in gewicht, en twee armbanden van tien halve sikkelen goud in gewicht, ²³ en hij zeide: Wiens dochter zijt gij? Vertel het mij toch. Is er in uws vaders huis voor ons plaats om te overnachten? ²⁴ Daarop zeide zij tot hem: Ik ben de dochter van Betuël, de zoon van Milka, die zij Nachor gebaard heeft. ²⁵ Verder zeide zij tot hem: Er is bij ons zowel stro als voeder in overvloed, ook plaats om te overnachten. ²⁶ Toen boog de man zijn knieën en wierp zich neder voor de Here, ²⁷ en zeide: Geprezen zij de Here, de God van mijn heer Abraham, die zijn goedertierenheid en trouw niet onttrokken heeft aan mijn heer; wat mij aangaat, de Here heeft mij geleid op de weg naar het huis der broeders van mijn heer. ²⁸ En het meisje snelde heen en verhaalde het gebeurde aan haar moeders huis. ²⁹ Rebekka nu had een broeder, die Laban heette. En Laban snelde naar de man, naar buiten, bij de bron. ³⁰ Zodra hij namelijk de ring gezien had en de armbanden aan de handen van zijn zuster, en zodra hij de woorden van zijn zuster Rebekka gehoord had: Zo heeft die man tot mij gesproken, ging hij naar de man toe; en zie, deze stond bij de kamelen aan de bron. ³¹ En hij zeide: Kom, gij gezegende des Heren, waarom staat gij buiten, terwijl ik reeds het huis gereed gemaakt heb en ook de plaats voor de kamelen. ³² Toen kwam de man in huis. En men ontzadelde de kamelen, gaf aan de kamelen stro en voeder en bracht water om zijn voeten en de voeten der mannen die bij hem waren, te wassen. ³³ Maar toen hem te eten werd voorgezet, zeide hij: Ik zal niet eten, voordat ik mijn woord gesproken heb. En hij zeide: Spreek. ³⁴ Daarop zeide hij: Ik ben de knecht van Abraham. ³⁵ De Here heeft mijn heer zeer gezegend, zodat hij rijk geworden is; Hij heeft hem gegeven kleinvee en runderen, zilver en goud, slaven en slavinnen, kamelen en ezels. ³⁶ En Sara, de vrouw van mijn heer, heeft mijn heer een zoon gebaard, nadat zij oud geworden was, en hij heeft hem gegeven alles wat hij bezit. ³⁷ Nu heeft mijn heer mij doen zweren: Gij zult voor mijn zoon geen vrouw nemen uit de dochters der Kanaänieten, in wier land ik woon, ³⁸ maar gij zult naar mijns vaders huis gaan en naar mijn geslacht, en daar een vrouw voor mijn zoon nemen. ³⁹ En ik zeide tot mijn heer: Misschien zal die vrouw mij niet volgen. ⁴⁰ Maar hij zeide tot mij: De Here, voor wiens aangezicht ik gewandeld heb, zal zijn engel met u zenden, en zal uw weg voorspoedig maken, zodat gij voor mijn zoon een vrouw zult nemen uit mijn geslacht en uit mijns vaders huis. ⁴¹ Slechts dan zult gij ontslagen zijn van de eed aan mij, wanneer gij komt tot mijn geslacht, en men haar aan u niet wil geven; dan zult gij ontslagen zijn van de eed aan mij. ⁴² Nu kwam ik heden bij de bron, en ik zeide: Here, God van mijn heer Abraham, wil toch de weg, waarop ik ga, voorspoedig maken; ⁴³ zie, ik sta bij de waterbron; laat het nu zo zijn dat de maagd, die naar buiten komt om te putten en die, als ik tot haar zeg: Geef mij toch een weinig water te drinken uit uw kruik, tot mij zal zeggen: ⁴⁴ Drink zelf, en ook voor uw kamelen zal ik putten, dat zij de vrouw zal zijn, die de Here voor de zoon van mijn heer bestemd heeft. ⁴⁵ Ik had dit nog nauwelijks bij mijzelf gezegd, of zie, Rebekka kwam naar buiten met haar kruik op haar schouder, en zij daalde af naar de bron, en putte. En ik zeide tot haar: Geef mij toch te drinken. ⁴⁶ Toen liet zij snel haar kruik neerglijden en zij zeide: Drink, en ook uw kamelen zal ik drenken. Toen dronk ik, en ook de kamelen drenkte zij. ⁴⁷ Daarop vroeg ik haar en zeide: Wiens dochter zijt gij? En zij zeide: De dochter van Betuël, de zoon van Nachor, die Milka hem gebaard heeft. Toen deed ik de ring aan haar neus, en de armbanden aan haar handen. ⁴⁸ Ik boog mijn knieën en wierp mij neder voor de Here, en ik prees de Here, de God van mijn heer Abraham, die mij op de rechte weg geleid had om de dochter van de broeder van mijn heer voor zijn zoon te nemen. ⁴⁹ En nu, indien gij liefde en trouw wilt bewijzen aan mijn heer, laat het mij weten; en zo niet, laat het mij ook weten, opdat ik mij naar rechts of naar links wende. ⁵⁰ Toen antwoordde Laban, alsook Betuël en zij zeiden: Dit is een bestiering van de Here; wij kunnen niets tot u zeggen, ten kwade of ten goede. ⁵¹ Zie, daar is Rebekka, neem haar en ga heen, opdat zij de vrouw worde van de zoon van uw heer, zoals de Here gesproken heeft. ⁵² Toen de knecht van Abraham hun woorden hoorde, wierp hij zich ter aarde neder voor de Here. ⁵³ En de knecht bracht zilveren en gouden sieraden te voorschijn, en klederen, en gaf deze aan Rebekka; ook gaf hij aan haar broeder en aan haar moeder kostbare geschenken. ⁵⁴ Daarna aten en dronken zij, hij en de mannen die bij hem waren, en zij overnachtten er. Toen zij des morgens opstonden, zeide hij: Laat mij naar mijn heer gaan. ⁵⁵ Doch haar broeder zeide, alsook haar moeder: Laat het meisje een dag of tien bij ons blijven, ga daarna heen. ⁵⁶ Hij echter zeide tot hen: Houd mij niet op, nu de Here mijn weg voorspoedig gemaakt heeft; laat mij vertrekken, opdat ik naar mijn heer ga. ⁵⁷ Daarop zeiden zij: Laten wij het meisje roepen en het haar zelf vragen. ⁵⁸ Toen riepen zij Rebekka en zeiden tot haar: Wilt gij met deze man meegaan? En zij zeide: Ja. ⁵⁹ Zij dan lieten hun zuster Rebekka en haar voedster en de knecht van Abraham en zijn mannen gaan. ⁶⁰ En zij zegenden Rebekka en zeiden tot haar: Onze zuster, moogt gij tot duizenden van tienduizenden worden, en uw nageslacht bezitte de poort van zijn haters. ⁶¹ Toen maakte Rebekka zich met haar dienstmaagden gereed en zij reden op kamelen weg, en volgden de man. De knecht nam Rebekka mede en ging heen. ⁶² En Isaak kwam uit de richting van de put Lachai-Roï; hij woonde namelijk in het Zuiderland. ⁶³ Isaak ging tegen het vallen van de avond uit om te peinzen in het veld. Hij sloeg zijn ogen op, en zag daar kamelen aankomen. ⁶⁴ Toen Rebekka haar ogen opsloeg en Isaak zag, liet zij zich van de kameel glijden. ⁶⁵ En zij zeide tot de knecht: Wie is die man daar, die ons tegemoet komt in het veld? En de knecht zeide: Dat is mijn heer. Daarop nam zij de sluier en bedekte zich. ⁶⁶ En de knecht vertelde Isaak alles wat hij gedaan had. ⁶⁷ Toen bracht Isaak haar in de tent van zijn moeder Sara, en hij nam Rebekka, en zij werd hem tot vrouw, en hij kreeg haar lief. Zo vond Isaak troost na de dood van zijn moeder.

Abraham heeft in hoge ouderdom niet nagelaten de belofte vast te houden. De Here zou zijn nageslacht het land Kanaän geven, waarom er van geen terugkeer naar het land van herkomst sprake mocht zijn, noch van vermenging met de Kanaänieten. Ook heeft hij betoond een profeet te zijn, en heeft hij zonder twijfel door Gods ingeven gesproken dat God Eliëzer een engel zou vooruitzenden om het in orde te maken (vers 7⁷ De Here, de God des hemels, die mij genomen heeft uit mijns vaders huis en uit het land mijner maagschap, en die tot mij gesproken heeft, en mij heeft gezworen: aan uw nageslacht zal Ik dit land geven - Hij zal zijn engel voor uw aangezicht zenden, en gij zult vandaar voor mijn zoon een vrouw nemen. en 40). Dat is dus ook voor Eliëzer tot inspiratie geweest zo’n vrijmoedig gebed de Here voor te leggen (vers 14¹⁴ Laat het nu zo zijn, dat het meisje, tot wie ik zeg: Neig toch uw kruik, opdat ik drinke, en dat zegt: Drink, en ook uw kamelen zal ik drenken, - dat Gij haar hebt bestemd voor uw knecht Isaak; dan zal ik daaraan weten, dat Gij genade bewezen hebt aan mijn heer.). Dat de engel dus werkzaam was, is wel duidelijk in de ijverige en snelle Rebekka. Ook is zij al spoedig zelf geheel bereid om mee te gaan en wil niet eens langer tijd hebben om afscheid te nemen (vers 58⁵⁸ Toen riepen zij Rebekka en zeiden tot haar: Wilt gij met deze man meegaan? En zij zeide: Ja.).

Dit alles is uiteraard Gods bijzondere besturing, zoals Betuël en Laban belijden. Het is hier op het hoogst duidelijk hoe trouw de HERE is en op zijn uitzonderlijke wijze mensenkinderen in Zijn dienst neemt. Wat tenslotte tot troost voor Isaak is, die als enig kind van zijn moeder, ongetwijfeld een hechte band met haar had. En bij de put van het omzien, ziet hij de kamelen aankomen met Rebekka. Hij hoort het verhaal en weet dat de HERE er in voorziet.

Verder lezen: Richteren 6:11-24¹¹ Toen kwam de Engel des Heren en zette zich neer onder de terebint te Ofra, eigendom van de Abiëzriet Joas, terwijl diens zoon Gideon bezig was in de wijnpers tarwe uit te kloppen om die voor de Midjanieten in veiligheid te brengen. ¹² De Engel des Heren verscheen hem en zeide tot hem: De Here is met u, gij dappere held. ¹³ Maar Gideon zeide tot hem: Och, mijn heer, indien de Here met ons is, waarom is dit alles ons dan overkomen? Waar zijn dan al zijn wonderen, waarvan onze vaderen ons vertelden, als zij zeiden: Heeft de Here ons niet uit Egypte gevoerd? Maar nu heeft de Here ons verstoten en ons prijsgegeven aan de greep van Midjan. ¹⁴ Toen wendde de Here Zich tot hem en zeide: Ga heen in deze uw kracht en verlos Israël uit de greep van Midjan. Ik zend u immers? ¹⁵ Maar hij zeide tot Hem: Och, Here, waarmee zal ik Israël verlossen? Zie, mijn geslacht is het geringste in Manasse en ik ben de jongste van mijn familie. ¹⁶ En de Here zeide tot hem: Ik ben met u, daarom zult gij Midjan verslaan als was het één man. ¹⁷ Toen zeide hij tot Hem: Indien ik genade in uw ogen gevonden heb, geef mij dan een teken, dat Gij het zijt, die met mij spreekt. ¹⁸ Ga niet vanhier weg, voordat ik bij U terugkom en de gave die ik ga halen, voor U neerleg. En Hij zeide: Ik zal blijven, tot gij terugkomt. ¹⁹ Toen ging Gideon naar binnen en bereidde een geitebokje en ongezuurde broden van een efa meel; het vlees deed hij in een mand en het vleesnat in een pot, en hij bracht het Hem onder de terebint en zette het Hem voor. ²⁰ De Engel Gods zeide tot hem: Neem het vlees en de ongezuurde broden en leg ze op deze rots en giet het vleesnat uit. En hij deed dat. ²¹ Toen strekte de Engel des Heren de staf die hij in de hand hield, uit en raakte met het uiteinde het vlees en de ongezuurde broden aan; en vuur steeg op uit de rots en verteerde het vlees en de ongezuurde broden. Daarop verdween de Engel des Heren uit zijn gezicht. ²² Toen begreep Gideon, dat het de Engel des Heren was, en hij zeide: Wee mij, Here Here! want ik heb de Engel des Heren gezien van aangezicht tot aangezicht. ²³ Doch de Here zeide tot hem: Vrede zij u! Vrees niet, gij zult niet sterven. ²⁴ Toen bouwde Gideon daar een altaar voor de Here en noemde dat: De Here is vrede. Het staat tot op de huidige dag nog in Ofra der Abiëzrieten.

Genesis 25:1-11¹ En Abraham nam wederom een vrouw, Ketura geheten. ² En zij baarde hem Zimran, Joksan, Medan, Midjan, Jisbak en Suach. ³ En Joksan verwekte Seba en Dedan. En de zonen van Dedan waren de Assurieten, de Letusieten en de Leümieten. ⁴ En de zonen van Midjan waren Efa, Efer, Chanok, Abida en Eldaä. Deze allen waren de zonen van Ketura. ⁵ Abraham nu gaf alles wat hij had aan Isaak, ⁶ maar aan de zonen van de bijvrouwen, die Abraham had, gaf Abraham geschenken, en hij zond hen, nog bij zijn leven, weg van zijn zoon Isaak, oostwaarts, naar het Oosterland. ⁷ Dit nu was het getal der jaren van Abrahams leven, die hij geleefd heeft: honderd vijfenzeventig jaar. ⁸ En Abraham gaf de geest en stierf in hoge ouderdom, oud en van het leven verzadigd, en hij werd vergaderd tot zijn voorgeslacht. ⁹ En zijn zonen Isaak en Ismaël begroeven hem in de spelonk van Makpela, in het veld van Efron, de zoon van de Hethiet Sochar, dat tegenover Mamre gelegen is, ¹⁰ het veld, dat Abraham van de Hethieten had gekocht; daar werd Abraham begraven, evenals zijn vrouw Sara. ¹¹ Na de dood van Abraham zegende God zijn zoon Isaak; en Isaak woonde bij de put Lachai-Roï.

Ook aan het einde van zijn leven laat Abraham zich leiden door de belofte van de HERE. Alles laat hij aan Isaak. De andere zonen stuurt hij met geschenken weg. Uit die zonen worden ook volken geboren maar het gaat om de belofte. Door Isaak zal men van Abrahams nageslacht spreken. Daarom moeten de anderen weggezonden worden. En nu Isaak Rebekka gehuwd heeft, kan Abraham gerust sterven. Hij sluit de ogen, wordt begraven in het beloofde land dat hij naar Gods belofte heeft verkregen en slaat zijn ogen op in het eeuwig hemels vaderland. De Here heeft hem trouw bewezen en zijn belofte vervuld. En zo zegent Hij ook Isaak die woont bij de put van het omzien. Ismaël is zijn vader ook niet vergeten en het gezamenlijk begraven van vader bewijst mildheid en Gods goedheid (vergelijk hoofdstuk 35:29²⁹ En Isaak gaf de geest en stierf en hij werd tot zijn voorgeslacht vergaderd, oud en van het leven verzadigd, en zijn zonen Esau en Jakob begroeven hem.). Het einde van Abrahams leven is zo gekenmerkt door Gods weldadige zegen. En aan dit uiteinde moeten wij vandaag zien dat de Here het goede heeft weggelegd voor wie Hem vrezen. Voor hen die op Zijn goedheid hopen en van Hem alles verwachten. God bewijst dat Hij het lot van Zijn kinderen goed beschikt en alles zo schikt en richt dat wij het heil mogen zien. Geloofwaardig is de HERE!

Verder lezen: Hebreeën 13:5-16⁵ Laat uw wijze van doen onbaatzuchtig zijn, weest tevreden met wat gij hebt. Want Hij heeft gezegd: Ik zal u geenszins begeven, Ik zal u geenszins verlaten. ⁶ Daarom kunnen wij met vertrouwen zeggen: De Here is mij een helper, ik zal niet vrezen; wat zou een mens mij doen? ⁷ Houdt uw voorgangers in gedachtenis, die het woord Gods tot u hebben gesproken; let op het einde van hun wandel en volgt hun geloof na. ⁸ Jezus Christus is gisteren en heden dezelfde en tot in eeuwigheid. ⁹ Laat u niet medeslepen door allerlei vreemde leringen; want het is goed, dat het hart zijn vastheid vindt in genade en niet in spijzen: wie het hierin zochten, hebben er geen baat bij gevonden. ¹⁰ Wij hebben een altaar, waarvan zij, die de dienst voor de tabernakel verrichten, niet mogen eten. ¹¹ Want van de dieren, waarvan het bloed als zondoffer door de hogepriester in het heiligdom werd gebracht, werd het lichaam buiten de legerplaats verbrand. ¹² Daarom heeft ook Jezus, ten einde zijn volk door zijn eigen bloed te heiligen, buiten de poort geleden. ¹³ Laten wij derhalve tot Hem uitgaan buiten de legerplaats en zijn smaad dragen. ¹⁴ Want wij hebben hier geen blijvende stad, maar wij zoeken de toekomstige. ¹⁵ Laten wij dan door Hem Gode voortdurend een lofoffer brengen, namelijk de vrucht onzer lippen, die zijn naam belijden. ¹⁶ En vergeet de weldadigheid en de mededeelzaamheid niet, want in zulke offers heeft God een welgevallen.

Genesis 25:12-18¹² Dit nu zijn de nakomelingen van Ismaël, de zoon van Abraham, die Hagar, de Egyptische, de slavin van Sara, Abraham gebaard had. ¹³ Dit zijn dan de namen der zonen van Ismaël, genoemd naar hun afstamming: de eerstgeborene van Ismaël Nebajot, voorts Kedar, Adbeël, Mibsam, ¹⁴ Misma, Duma, Massa, ¹⁵ Hadar, Tema, Jetur, Nafis en Kedema. ¹⁶ Dit zijn dan de zonen van Ismaël, en dit zijn hun namen, naar hun dorpen en hun tentenkampen, twaalf vorsten naar hun volksstammen. - ¹⁷ En dit waren de jaren van Ismaëls leven: honderd zevenendertig jaar. Toen gaf hij de geest en stierf, en werd vergaderd tot zijn voorgeslacht. - ¹⁸ En zij woonden van Chawila tot Sur, dat ten oosten van Egypte ligt, in de richting van Assur. Zij hebben zich tegenover al hun broeders gevestigd.

Ook wat betreft Ismaël vervult de Here zijn belofte. Want hoewel Isaak de uitverkoren beloofde zoon is, is de Here Abraham ook tegemoet gekomen inzake zijn eerstgeboren zoon naar het vlees. “Och mocht Ismaël voor uw aangezicht leven!” zo had Abraham de Here gebeden (hoofdstuk 17:18¹⁸ En Abraham zeide tot God: Och, mocht Ismaël voor uw aangezicht leven!). En de Here had hem toen geantwoord: “En wat Ismaël betreft, Ik heb u verhoord; zie, Ik zal hem zegenen, hem vruchtbaar doen zijn en uitermate talrijk maken; twaalf vorsten zal hij verwekken, en Ik zal hem tot een groot volk stellen.” Bij de wegzending van Ismaël herhaalde de Here deze belofte (hoofdstuk 21:13¹³ Maar ook de zoon der slavin zal Ik tot een volk stellen, omdat hij uw nakomeling is.) en ook aan Hagar (16:10¹⁰ En de Engel des Heren zeide tot haar: Ik zal uw nageslacht zeer talrijk maken, zodat het vanwege de menigte niet geteld kan worden. en 21:18¹⁸ Sta op, neem de jongen op, en houd hem vast met uw hand, want Ik zal hem tot een groot volk stellen.). Deze, bij herhaling gegeven beloften, zien we in deze tekst vervuld. Ook wat de engel tot Hagar had gezegd, dat hij tegenover zijn broeders zou wonen (16:12¹² Hij zal een wilde ezel van een mens zijn; zijn hand zal tegen allen zijn en de hand van allen tegen hem, en hij zal ten aanschouwen van al zijn broederen wonen.), zien we hier bevestigd (vers 18¹⁸ En zij woonden van Chawila tot Sur, dat ten oosten van Egypte ligt, in de richting van Assur. Zij hebben zich tegenover al hun broeders gevestigd.). Oftewel, God bepaalt de grenzen en voorspoed der volken. Van de vervulling van Zijn belofte aangaande Ismaël, zal Abraham zeer waarschijnlijk tijdens zijn leven wel hebben vernomen, ookal staat de geslachtslijst vermeld na zijn sterven. Ismaël was bij Abrahams sterven al zo’n 85 jaar oud. De twaalf vorsten van Ismaël staan in contrast met het achterblijven van zonen in het huis van Isaak.

Verder lezen: Jesaja 21:13-17¹³ De Godsspraak tegen Arabië. In het woud van Arabië moet gij overnachten, karavanen der Dedanieten. ¹⁴ Brengt de dorstige water tegemoet, inwoners van het land Tema; gaat de vluchteling tegen met brood. ¹⁵ Want voor de zwaarden zijn zij gevlucht, voor het getrokken zwaard, en voor de gespannen boog en voor de druk van de oorlog. ¹⁶ Want aldus heeft de Here tot mij gezegd: Binnen nog een jaar, naar de jaren van een dagloner, zal het gedaan zijn met al de heerlijkheid van Kedar; ¹⁷ en gering zal het aantal bogen van de helden der Kedarieten zijn, dat overblijft; want de Here, de God van Israël, heeft het gesproken. en 60:1-7¹ Sta op, word verlicht, want uw licht komt en de heerlijkheid des Heren gaat over u op. ² Want zie, duisternis zal de aarde bedekken en donkerheid de natiën, maar over u zal de Here opgaan en zijn heerlijkheid zal over u gezien worden. ³ Volken zullen opgaan naar uw licht en koningen naar uw stralende opgang. ⁴ Hef uw ogen op en zie rondom: zij allen verzamelen zich, komen tot u; uw zonen komen van verre en uw dochters worden op de heup aangedragen. ⁵ Dan zult gij het zien en stralen van vreugde; uw hart zal zich ontroerd verruimen, want tot u zal de rijkdom der zee zich wenden, het vermogen der volken zal tot u komen. ⁶ Een menigte kamelen zal u overdekken, jonge kamelen van Midjan en Efa; uit Seba zullen zij allen komen; goud en wierook zullen zij aanbrengen en de roemrijke daden des Heren blijde verkondigen. ⁷ Al de schapen van Kedar zullen zich voor u verzamelen, de rammen van Nebajot zullen zich u ten dienste stellen; zij zullen als een welgevallig offer op mijn altaar komen en aan mijn luisterrijk huis zal Ik luister verlenen.

Genesis 25:19-34¹⁹ Dit is de geschiedenis van Isaak, de zoon van Abraham. Abraham verwekte Isaak. ²⁰ En Isaak was veertig jaar oud, toen hij Rebekka, de dochter van Betuël, de Arameeër uit Paddan-Aram, de zuster van de Arameeër Laban, tot vrouw nam. ²¹ Nu bad Isaak de Here voor zijn vrouw, want zij was onvruchtbaar; en de Here liet Zich door hem verbidden, en zijn vrouw Rebekka werd zwanger. ²² En de kinderen stieten in haar binnenste tegen elkander. Toen zeide zij: Indien het aldus gesteld is, waarom overkomt mij dat? Daarop ging zij om de Here te vragen. ²³ En de Here zeide tot haar: Twee volken zijn in uw schoot, en twee natiën zullen zich scheiden uit uw lichaam; de ene natie zal sterker zijn dan de andere, en de oudste zal de jongste dienstbaar wezen. ²⁴ Toen nu haar dagen vervuld waren, dat zij baren zou, waren er dan ook tweelingen in haar schoot. ²⁵ En de eerste kwam te voorschijn, rossig, geheel als een haren mantel; en men gaf hem de naam Esau. ²⁶ En daarna kwam zijn broeder te voorschijn, wiens hand Esaus hiel vasthield; en hem noemde men Jakob. En Isaak was zestig jaar oud bij hun geboorte. ²⁷ Toen de jongens opgroeiden, werd Esau een man, ervaren in de jacht, een man van het veld, maar Jakob was een huiselijk man, die in tenten woonde. ²⁸ En Isaak had Esau lief, want wildbraad was naar zijn smaak; maar Rebekka had Jakob lief. ²⁹ Eens had Jakob een gerecht gekookt, en Esau kwam vermoeid van het veld. ³⁰ Toen zeide Esau tot Jakob: Laat mij toch slokken van dat rode, dat rode daar, want ik ben moe. Daarom gaf men hem de naam Edom. ³¹ Maar Jakob zeide: Verkoop mij dan eerst uw eerstgeboorterecht. ³² En Esau zeide: Zie, ik ga toch sterven; waartoe dient mij dan het eerstgeboorterecht? ³³ Daarop zeide Jakob: Zweer mij eerst. En hij zwoer hem. Zo verkocht hij aan Jakob zijn eerstgeboorterecht. ³⁴ Toen gaf Jakob aan Esau brood en het linzengerecht; hij at en dronk, stond op en ging heen. Zo verachtte Esau het eerstgeboorterecht.

Ook Isaak en Rebekka hebben eenzelfde strijd als Abraham en Sara; de onvruchtbaarheid. En dat niet een of twee jaar, maar wel twintig jaren. Dat was geen kleine beproeving. Isaak weet de handen te vouwen en van de Here de belofte af te bidden. Het gaat om de vervulling van Zijn belofte. En de Here liet Zich verbidden. Dat moeten we vandaag goed bedenken. Als we in nood zijn om de zaak van de Here, om Zijn kerk, dan moeten wij bidden tot Hem. Want het gaat hier in dit hoofdstuk er niet om, dat een echtpaar graag kinderen wil, dat komt wel meer voor. Nee het gaat om de komst van Christus. Om Zijn komst en dat van Gods Koninkrijk, en dat moet onze harten vervullen. Esau veracht de belofte en denkt zoals goddelozen doen: “Als ik sterf is alles voorbij”. Dit is een verwerpen van Gods doel om de mens weer met Zich te verzoenen, langs de lijn van Isaak, Jakob en door Christus.

Jakob grijpt Esau bij de hiel. Hij begint direct met inhalen. Hij zal echter door schade en schande wijs worden, dat alles van de Here verwacht moet worden. Met sluw beleid ‘koopt’ hij het eerstgeboorterecht. Maar het verkrijgen van zoiets, is een kwestie van genade. Als u slechts gelooft, krijgt u de belofte, door genade.

Verder lezen: Psalm 113¹ Halleluja. Looft, gij knechten des Heren, looft de naam des Heren. ² De naam des Heren zij geprezen van nu aan tot in eeuwigheid. ³ Vanwaar de zon opgaat tot waar zij ondergaat, zij de naam des Heren geloofd. ⁴ Verheven boven alle volken is de Here, boven de hemelen is zijn heerlijkheid. ⁵ Wie is als de Here, onze God, die zeer hoog woont, ⁶ die zeer laag neerziet, in de hemel en op de aarde? ⁷ Die de geringe opricht uit het stof, de arme omhoog heft uit het slijk, ⁸ om hem te doen zitten bij de edelen, bij de edelen van zijn volk; ⁹ die de onvruchtbare huisvrouw doet wonen als een blijde moeder van kinderen. Halleluja.

Genesis 26¹ Eens kwam er een hongersnood in het land, behalve de eerste hongersnood, die er geweest was in de dagen van Abraham; en Isaak ging naar Abimelek, de koning der Filistijnen, naar Gerar. ² Toen verscheen hem de Here en zeide: Trek niet naar Egypte, woon in het land, dat Ik u zeggen zal, ³ vertoef in dit land als een vreemdeling, dan zal Ik met u zijn en u zegenen, want u en uw nageslacht zal Ik al die landen geven, en Ik zal de eed gestand doen, die Ik uw vader Abraham gezworen heb. ⁴ En Ik zal uw nageslacht vermenigvuldigen als de sterren des hemels, en Ik zal uw nageslacht al die landen geven, en met uw nageslacht zullen alle volken der aarde gezegend worden, ⁵ omdat Abraham naar Mij geluisterd en mijn dienst in acht genomen heeft: mijn geboden, mijn inzettingen en mijn wetten. ⁶ Dus bleef Isaak in Gerar. ⁷ Toen de mannen van die plaats hem naar zijn vrouw vroegen, zeide hij: Zij is mijn zuster, want hij durfde niet zeggen: Zij is mijn vrouw, (want hij dacht:) de mannen van die plaats mochten mij anders eens doden om Rebekka, omdat zij schoon van uiterlijk is. ⁸ Toen hij lange tijd daar geweest was, en Abimelek, de koning der Filistijnen, eens door het venster keek, zag hij, en zie, Isaak was aan het minnekozen met zijn vrouw Rebekka. ⁹ Toen riep Abimelek Isaak en zeide: Zij is zowaar uw vrouw; hoe hebt gij dan kunnen zeggen: zij is mijn zuster? Daarop zeide Isaak tot hem: Omdat ik dacht: ik mocht anders eens om haar het leven verliezen. ¹⁰ Maar Abimelek zeide: Wat hebt gij ons toch aangedaan? Licht zou een van het volk bij uw vrouw hebben kunnen liggen, en dan zoudt gij schuld over ons gebracht hebben. ¹¹ Toen gebood Abimelek al het volk: Wie deze man of zijn vrouw aanraakt, zal zeker ter dood gebracht worden. ¹² En Isaak zaaide in dat land en oogstte in dat jaar honderdvoudig; want de Here zegende hem. ¹³ En die man werd rijk, ja gaandeweg rijker, totdat hij zeer rijk geworden was. ¹⁴ En hij had kudden kleinvee en runderen en een talrijke slavenstoet, zodat de Filistijnen hem benijdden. ¹⁵ Al de putten nu, die de knechten van zijn vader in de dagen van zijn vader Abraham gegraven hadden, hadden de Filistijnen dichtgestopt en met aarde gevuld. ¹⁶ Toen zeide Abimelek tot Isaak: Ga van ons heen, want gij zijt veel machtiger geworden dan wij. ¹⁷ Dus ging Isaak vandaar en hij legerde zich in het dal van Gerar, en woonde daar. ¹⁸ En Isaak groef de waterputten, die men gegraven had in de dagen van zijn vader Abraham, en die de Filistijnen na Abrahams dood hadden dichtgestopt, weer op, en noemde ze met dezelfde namen, waarmee zijn vader ze genoemd had. ¹⁹ Daarna groeven de knechten van Isaak in het dal en vonden daar een put met levend water. ²⁰ Toen twistten de herders van Gerar met de herders van Isaak en zeiden: Dit water is van ons. En hij gaf aan die put de naam Esek, omdat zij met hem getwist hadden. ²¹ Toen zij een andere put groeven, twistten zij ook daarover. En hij noemde die Sitna. ²² Toen brak hij vandaar op en groef een andere put, waarover zij niet twistten. Deze noemde hij Rechobot, en zeide: Nu heeft de Here ons ruimte gemaakt, zodat wij vruchtbaar kunnen zijn in het land. ²³ En hij trok vandaar op naar Berseba. ²⁴ En de Here verscheen hem in die nacht en zeide: Ik ben de God van uw vader Abraham; vrees niet, want Ik ben met u; Ik zal u zegenen en uw nageslacht vermenigvuldigen ter wille van mijn knecht Abraham. ²⁵ Toen bouwde hij daar een altaar en riep de naam des Heren aan. Hij spande daar zijn tent, en de knechten van Isaak groeven daar een put. ²⁶ En Abimelek ging uit Gerar tot hem, met zijn vriend Achuzzat en zijn legeroverste Pikol. ²⁷ En Isaak zeide tot hen: Waarom komt gij tot mij, daar gij mij haat, en mij van u weggezonden hebt? ²⁸ Daarop zeiden zij: Wij hebben duidelijk gezien, dat de Here met u is; daarom zeiden wij: laat er toch een verdrag onder ede tussen ons zijn, tussen ons en u; en laten wij een verbond met u sluiten: ²⁹ dat gij ons geen kwaad zult doen, evenals wij u niet aangeraakt hebben, en evenals wij u enkel goed gedaan hebben en u in vrede hebben laten heengaan; nu zijt gij de gezegende des Heren. ³⁰ Toen richtte hij hun een maaltijd aan, en zij aten en dronken. ³¹ De volgende morgen vroeg zwoeren zij elkander de eed. Daarop deed Isaak hen uitgeleide, en zij gingen van hem heen in vrede. ³² Te dien dage kwamen de knechten van Isaak hem bericht brengen over een put die zij gegraven hadden, en zeiden tot hem: Wij hebben water gevonden. ³³ En hij noemde hem Seba; daarom is de naam der stad Berseba tot op de huidige dag. ³⁴ Toen Esau veertig jaar oud geworden was, nam hij tot vrouw Jehudit, dochter van de Hethiet Beëri, en Basemat, dochter van de Hethiet Elon. ³⁵ En zij waren een kwelling des geestes voor Isaak en voor Rebekka.

Het verblijf van Abraham bij Abimelech (Genesis 20¹ Abraham nu brak vandaar op naar het Zuiderland en vestigde zich tussen Kades en Sur, en vertoefde als vreemdeling in Gerar. ² Daar Abraham van zijn vrouw Sara gezegd had: Zij is mijn zuster, liet Abimelek, de koning van Gerar, Sara weghalen. ³ Maar God kwam des nachts in een droom tot Abimelek en zeide tot hem: Zie, gij zijt een kind des doods, omdat gij die vrouw genomen hebt, want zij is gehuwd. ⁴ Abimelek nu was niet tot haar genaderd. En hij zeide: Here, zult Gij dan een rechtvaardig volk doden? ⁵ Heeft hij zelf niet tot mij gezegd: Zij is mijn zuster? En zij heeft zelf ook gezegd: Hij is mijn broeder; in onschuld mijns harten en reinheid mijner handen heb ik dit gedaan. ⁶ En God zeide tot hem in de droom: Ik weet ook, dat gij het in onschuld uws harten gedaan hebt, Ik heb u dan ook ervan weerhouden tegen Mij te zondigen; daarom heb Ik u niet toegelaten haar aan te raken. ⁷ En nu breng de vrouw van deze man terug, want hij is een profeet; dan zal hij voor u bidden, opdat gij in het leven moogt blijven; maar indien gij haar niet terugbrengt, weet, dat gij voorzeker zult sterven, gij en al de uwen. ⁸ De volgende morgen vroeg riep Abimelek al zijn dienaren en bracht dit alles te hunner kennis, en de mannen werden zeer bevreesd. ⁹ Voorts riep Abimelek Abraham en zeide tot hem: Wat hebt gij ons aangedaan, en waarin heb ik tegen u gezondigd, dat gij over mij en mijn koninkrijk een grote zonde hebt gebracht? Gij hebt tegenover mij dingen gedaan, die niet gedaan mochten worden. ¹⁰ Ook zeide Abimelek tot Abraham: Wat hebt gij beoogd, dat gij dit deedt? ¹¹ Toen zeide Abraham: Ik dacht: wellicht is er geen vreze Gods in deze plaats; zij zullen mij doden om mijn vrouw. ¹² En bovendien is zij werkelijk mijn zuster; zij is de dochter van mijn vader, maar niet de dochter van mijn moeder; en zij is mij tot vrouw geworden. ¹³ Toen God mij uit mijns vaders huis liet omzwerven, zeide ik tot haar: Dit zal de liefdedienst zijn, die gij mij bewijzen zult: zeg van mij op elke plaats, waar wij komen: hij is mijn broeder. ¹⁴ Toen nam Abimelek schapen en runderen, slaven en slavinnen, en schonk die aan Abraham, en hij gaf hem zijn vrouw Sara terug. ¹⁵ En Abimelek zeide: Zie, mijn land staat voor u open, vestig u, waar het u goeddunkt. ¹⁶ En tot Sara zeide hij: Zie, ik geef aan uw broeder duizend zilverstukken; zie, dat zal voor u de ogen bedekken van allen die bij u zijn; en gij zult gerechtvaardigd zijn, ja, in elk opzicht. ¹⁷ Toen bad Abraham tot God, en God genas Abimelek en zijn vrouw en zijn slavinnen, zodat zij baarden. ¹⁸ De Here had namelijk elke moederschoot in Abimeleks huis toegesloten ter oorzake van Sara, de vrouw van Abraham. en 21:22-34²² In die tijd zeide Abimelek, alsook zijn legeroverste Pikol, tot Abraham: God is met u in alles wat gij doet. ²³ Nu dan, zweer mij toch hier bij God, dat gij niet bedrieglijk met mij zult handelen, noch met mijn kroost, noch met mijn nageslacht; naar de vriendschap, die ik u betoond heb, zult gij mij en het land waarin gij als gast vertoeft, behandelen. ²⁴ En Abraham zeide: Ik zweer het. ²⁵ Maar Abraham maakte Abimelek een verwijt over een waterput, die de knechten van Abimelek zich hadden toegeëigend. ²⁶ Daarop zeide Abimelek: Ik weet niet, wie dat gedaan heeft; ook hebt gij het mij niet meegedeeld, en ik heb het ook niet vernomen vóór vandaag. ²⁷ Toen nam Abraham schapen en runderen en gaf ze aan Abimelek, en die beiden sloten een verbond. ²⁸ Maar Abraham zette zeven lammeren van de schapen afzonderlijk. ²⁹ Toen zeide Abimelek tot Abraham: Wat betekenen die zeven lammeren hier, die gij afzonderlijk gezet hebt? ³⁰ En hij zeide: Voorzeker moet gij de zeven lammeren uit mijn hand aannemen, opdat het mij tot een getuigenis zij, dat ik deze put gegraven heb. ³¹ Daarom noemt men die plaats Berseba, want die beiden hebben daar gezworen. ³² Toen zij te Berseba het verbond gesloten hadden, gingen Abimelek en zijn legeroverste Pikol heen, en keerden naar het land der Filistijnen terug. ³³ En (Abraham) plantte te Berseba een tamarisk, en riep daar de naam van de Here, de eeuwige God, aan. ³⁴ En Abraham vertoefde vele dagen als vreemdeling in het land der Filistijnen.) krijgt haast een soort herhaling in het verblijf van Isaak in diens gebied. Opnieuw het leugentje om bestwil dat Rebekka niet zijn vrouw maar zijn zus is. En Abimelech is hier verontwaardigd over. Vervolgens komt grote zegen van de Here over Isaak. Dit maakt Abimelech angstig, waarom hij Isaak wegzendt. Abimelech wil een nieuw verbond met Isaak sluiten om zich te beschermen, waarin Isaak bewilligt.

Het moeizame verblijf van Isaak te Gerar wordt echter bestraald en verlicht door twee verschijningen van de HERE aan hem. Machtig herhaalt de HERE Zijn verbondsbeloften aan Isaak. Wat Hij Abraham had gezworen, dat bevestigt Hij aan Isaak. De Almachtige staat Isaak ter zijde. IK BEN MET U. Dat is de zekerheid die Isaak krijgt en dat ziet hij ook bevestigd in de overvloedige zegeningen van God. Het slot van het hoofdstuk laat evenwel zien wat het genieten van die zegen in de weg staat. Dat is de onverschilligheid ten aanzien van het verbond en het kiezen van vrouwen, wie men maar wil (Genesis 6:2² zagen de zonen Gods, dat de dochters der mensen schoon waren, en zij namen zich daaruit vrouwen, wie zij maar verkozen.). Esau gaat zijn eigen gang, al meer weg van het aangezicht des Heren. Maar de schaduw hiervan kan het licht niet wegnemen.

Verder lezen: Johannes 4:1-14¹ Toen nu de Here vernam, dat de Farizeeën gehoord hadden, dat Jezus meer discipelen maakte en doopte dan Johannes, ² - ofschoon Jezus niet zelf doopte, maar zijn discipelen - ³ verliet Hij Judea en vertrok weder naar Galilea. ⁴ En Hij moest door Samaria gaan. ⁵ Hij kwam dan in een stad van Samaria, genaamd Sichar, dicht bij het veld, dat Jakob aan zijn zoon Jozef gegeven had; daar was de bron van Jakob. ⁶ Jezus nu was vermoeid van de tocht en bleef zo bij de bron zitten; het was ongeveer het zesde uur. ⁷ Er kwam een vrouw uit Samaria om water te putten. Jezus zeide tot haar: Geef Mij te drinken. ⁸ Want zijn discipelen waren naar de stad gegaan om voedsel te kopen. ⁹ De Samaritaanse vrouw dan zeide tot Hem: Hoe kunt Gij, als Jood, van mij, een Samaritaanse vrouw, te drinken vragen? [Want Joden gaan niet om met Samaritanen.] ¹⁰ Jezus antwoordde en zeide tot haar: Indien gij wist van de gave Gods en wie het is, die tot u zegt: Geef Mij te drinken, gij zoudt het Hem gevraagd hebben en Hij zou u levend water hebben gegeven. ¹¹ Zij zeide tot Hem: Here, Gij hebt geen emmer en de put is diep; hoe komt Gij dan aan het levende water? ¹² Zijt Gij soms meer dan onze vader Jakob, die ons de put gegeven en zelf eruit gedronken heeft met zijn zonen en zijn kudden? ¹³ Jezus antwoordde en zeide tot haar: Een ieder, die van dit water drinkt, zal weder dorst krijgen; ¹⁴ maar wie gedronken heeft van het water, dat Ik hem zal geven, zal geen dorst krijgen in eeuwigheid, maar het water, dat Ik hem zal geven, zal in hem worden tot een fontein van water, dat springt ten eeuwigen leven.

Genesis 27:1-40¹ Toen Isaak oud geworden was, werden zijn ogen zo verzwakt, dat hij niet zien kon. Hij riep zijn oudste zoon Esau en zeide tot hem: Mijn zoon. En deze zeide tot hem: Hier ben ik. ² En hij zeide: Zie toch, ik ben oud geworden, ik weet de dag van mijn dood niet. ³ Nu dan, neem toch uw wapentuig, uw pijlkoker en uw boog, en ga uit, het veld in en schiet voor mij een stuk wild; ⁴ bereid mij dan een smakelijk gerecht, zoals ik het gaarne heb, en breng het mij, opdat ik ete; dan zal ik u zegenen, eer ik sterf. ⁵ Rebekka had geluisterd, toen Isaak tot zijn zoon Esau sprak. Nadat Esau het veld ingegaan was om een stuk wild te schieten en het (zijn vader) te brengen, ⁶ zeide Rebekka tot haar zoon Jakob: Zie, ik heb uw vader horen spreken tot uw broeder Esau: ⁷ Breng mij toch een stuk wild en bereid mij een smakelijk gerecht, opdat ik ete, en ik zal u vóór mijn dood zegenen voor het aangezicht des Heren. ⁸ Nu dan, mijn zoon, luister naar mij in wat ik u gebied. ⁹ Ga naar de kudde, haal mij vandaar twee beste geitebokjes, dan zal ik die tot een smakelijk gerecht voor uw vader bereiden, zoals hij het gaarne heeft. ¹⁰ Breng dit dan aan uw vader om te eten, opdat hij u zegene vóór zijn dood. ¹¹ Maar Jakob zeide tot zijn moeder Rebekka: Zie, mijn broeder Esau is een ruig man, en ik ben een onbehaard man. ¹² Misschien zal mijn vader mij betasten; dan zal ik in zijn ogen zijn als iemand, die de spot met hem drijft, en ik zal vloek over mij brengen en geen zegen. ¹³ Maar zijn moeder zeide tot hem: Uw vloek zij op mij, mijn zoon; luister nu naar mij en ga ze mij halen. ¹⁴ Toen ging hij ze halen en bracht ze aan zijn moeder, en zijn moeder bereidde een smakelijk gerecht, zoals zijn vader het gaarne had. ¹⁵ Ook nam Rebekka de beste klederen van haar oudste zoon Esau, die bij haar in huis waren, en liet ze haar jongste zoon Jakob aantrekken. ¹⁶ En de vellen der geitebokjes trok zij over zijn handen en over zijn gladde hals. ¹⁷ Toen stelde zij het smakelijk gerecht en het brood, dat zij bereid had, haar zoon Jakob ter hand. ¹⁸ Daarop kwam hij bij zijn vader en zeide: Mijn vader. En deze zeide: Hier ben ik; wie zijt gij, mijn zoon? ¹⁹ En Jakob zeide tot zijn vader: Ik ben Esau, uw eerstgeborene; ik heb gedaan, zoals gij tot mij gesproken hebt. Richt u op, ga zitten en eet van mijn wildbraad, opdat gij mij moogt zegenen. ²⁰ Daarop zeide Isaak tot zijn zoon: Wat hebt gij het spoedig gevonden, mijn zoon! En hij zeide: Omdat de Here, uw God, mij deed slagen. ²¹ Toen zeide Isaak tot Jakob: Kom toch dichterbij, opdat ik u betaste, mijn zoon, of gij inderdaad mijn zoon Esau zijt of niet. ²² Jakob dan kwam dichterbij tot zijn vader Isaak, en deze betastte hem. En hij zeide: De stem is Jakobs stem, maar de handen zijn Esaus handen. ²³ Doch hij herkende hem niet, omdat zijn handen behaard waren evenals de handen van zijn broeder Esau. En hij wilde hem zegenen en zeide: ²⁴ Zijt gij inderdaad mijn zoon Esau zelf? En hij zeide: Ja. ²⁵ Toen zeide hij: Zet het dicht bij mij, dan wil ik eten van het wildbraad van mijn zoon, opdat ik u zegene. Toen zette hij het dicht bij hem, en hij at; ook bracht hij hem wijn, en hij dronk. ²⁶ Daarna zeide zijn vader Isaak tot hem: Kom toch dichterbij en kus mij, mijn zoon. ²⁷ En hij kwam dichterbij en kuste hem. Toen hij de geur van zijn klederen rook, zegende hij hem en zeide: Zie, de geur van mijn zoon is als de geur van het veld, dat de Here gezegend heeft. ²⁸ God zal u geven van de dauw des hemels en van de vette streken der aarde, en overvloed van koren en most. ²⁹ Volken zullen u dienen, en natiën zich voor u nederwerpen; wees heerser over uw broederen, en de zonen uwer moeder zullen zich voor u nederbuigen. Wie u vervloekt, zij vervloekt, en wie u zegent, zij gezegend. ³⁰ Toen Isaak geëindigd had Jakob te zegenen en Jakob nog maar nauwelijks van zijn vader Isaak naar buiten was gegaan, kwam zijn broeder Esau van de jacht. ³¹ Ook hij bereidde een smakelijk gerecht en bracht dat aan zijn vader. En hij zeide tot zijn vader: Mijn vader richte zich op en ete van het wildbraad van zijn zoon, opdat gij mij zegent. ³² En zijn vader Isaak zeide tot hem: Wie zijt gij? En hij zeide: Ik ben uw eerstgeboren zoon Esau. ³³ Toen schrok Isaak geweldig en hij zeide: Wie was het dan toch, die het wild geschoten en mij gebracht heeft? En ik heb van alles gegeten, eer gij kwaamt en heb hem gezegend; ook zal hij gezegend zijn. ³⁴ Zodra Esau de woorden van zijn vader hoorde, gaf hij een luide en bittere schreeuw, en hij zeide tot zijn vader: Zegen mij, ook mij, mijn vader! ³⁵ Toen zeide deze: Uw broeder is met bedrog gekomen en heeft uw zegen weggenomen. ³⁶ En hij zeide: Noemt men hem niet terecht Jakob, omdat hij mij nu al tweemaal bedrogen heeft? Mijn eerstgeboorterecht heeft hij weggenomen, en zie, nu heeft hij mijn zegen weggenomen. En hij zeide: Hebt gij voor mij geen zegen overgehouden? ³⁷ Toen antwoordde Isaak en zeide tot Esau: Zie, ik heb hem tot een heerser over u gesteld, en al zijn broederen heb ik hem tot knechten gegeven, en van koren en most heb ik hem voorzien; wat kan ik dan voor u doen, mijn zoon? ³⁸ Daarop zeide Esau tot zijn vader: Hebt gij slechts deze éne zegen, mijn vader? Zegen mij, ook mij, mijn vader! En Esau verhief zijn stem en weende. ³⁹ Toen antwoordde zijn vader Isaak en zeide tot hem: Zie, ver van de vette streken der aarde zal uw woonplaats zijn, en zonder dauw des hemels van boven. ⁴⁰ Maar van uw zwaard zult gij leven en uw broeder zult gij dienen. En het zal geschieden, wanneer gij u krachtig inspant, dat gij zijn juk van uw hals zult afrukken.

Een heel spannend verhaal waarin de karakters van de vier personen duidelijk uit de verf komen. Geen van hen kan allicht goedkeuring verwerven in onze ogen, terwijl wijzelf hetzelfde gedaan zouden hebben. Om te zeggen dat Jakob Esau de zegen ontsteelt, zoals boven de perikoop staat, zou ik niet zo zeggen. Want allereerst moet bedacht worden dat de Here tot Rebekka gesproken had dat de oudste de jongste dienstbaar zou zijn. En dat woord had Isaak toch ook te bedenken in plaats van op zijn smaakzin af te gaan?

De vlugge Rebekka weet snel een list te verzinnen. Jakob is wel bang ontdekt te worden, maar doet graag mee als zijn moeder de vermomming weet te fabriceren. En Esau doet net alsof zijn neus bloedt en hij nooit onder ede heeft afgezien van het eerstgeboorterecht. Daarom is het geheel terecht dat Jakob de zegen meekrijgt. Door al dit handelen van de strijders om de zegen Gods, gaat de Here voort met zijn werk. O, er is vaak zoveel aan te merken op het handelen van kerkmensen. En men vindt er wat van. Maar we moeten altijd verder kijken en er doorheen leren zien. Want onze zaligheid hangt niet van af van wat mensen al of niet goed doen, maar van God die Zich ontfermt.

Verder lezen: Romeinen 9:10-18¹⁰ Maar dit niet alleen; daar is ook Rebekka, bevrucht van één man, onze vader Isaak. ¹¹ Want toen de kinderen nog niet geboren waren en goed noch kwaad hadden gedaan - opdat het verkiezend voornemen Gods zou blijven, niet op grond van werken, maar op grond daarvan, dat Hij riep, - ¹² werd tot haar gezegd: De oudste zal de jongste dienstbaar zijn, ¹³ gelijk geschreven staat: Jakob heb Ik liefgehad, maar Esau heb Ik gehaat. ¹⁴ Wat zullen wij dan zeggen: Zou er onrechtvaardigheid zijn bij God? Volstrekt niet! ¹⁵ Want Hij zegt tot Mozes: Over wie Ik Mij ontferm, zal Ik Mij ontfermen, en jegens wie Ik barmhartig ben, zal Ik barmhartig zijn. ¹⁶ Het hangt dus niet daarvan af, of iemand wil, dan wel of iemand loopt, maar van God, die Zich ontfermt. ¹⁷ Want het schriftwoord zegt tot Farao: Daartoe heb Ik u doen opstaan, opdat Ik in u mijn kracht zou tonen en mijn naam verbreid zou worden over de gehele aarde. ¹⁸ Hij ontfermt Zich dus over wie Hij wil en Hij verhardt wie Hij wil.

Genesis 27:41-28:9⁴¹ En Esau koesterde wrok tegen Jakob om de zegen, waarmede zijn vader hem gezegend had, en Esau zeide bij zichzelf: De dagen van de rouw over mijn vader zijn aanstaande; dan zal ik mijn broeder Jakob doden. ⁴² Toen aan Rebekka de woorden van Esau, haar oudste zoon, waren medegedeeld, liet zij Jakob, haar jongste zoon, roepen, en zeide tot hem: Zie, uw broeder Esau wil zich op u wreken door u te doden. ⁴³ Nu dan, mijn zoon, luister naar mij, maak u gereed, vlucht naar mijn broeder Laban, in Haran, ⁴⁴ en blijf enige tijd bij hem, totdat de grimmigheid van uw broeder gestild is, ⁴⁵ totdat de toorn van uw broeder van u afgewend is; als hij vergeten is, wat gij hem hebt aangedaan, zal ik u vandaar laten halen. Waarom zou ik op één dag van u beiden beroofd worden? ⁴⁶ Voorts zeide Rebekka tot Isaak: Ik walg van mijn leven om die Hethitische vrouwen; indien Jakob zich nu ook zo'n Hethitische vrouw neemt uit de dochters des lands, waarvoor leef ik dan nog? ¹ Toen riep Isaak Jakob en zegende hem, en hij gebood hem en zeide tot hem: Neem geen vrouw uit de dochters van Kanaän. ² Maak u gereed, ga naar Paddan-Aram, naar het huis van Betuël, de vader van uw moeder, en neem u vandaar een vrouw uit de dochters van Laban, de broeder van uw moeder. ³ En God, de Almachtige, zegene u, Hij make u vruchtbaar en vermenigvuldige u, zodat gij tot een menigte van volken wordt. ⁴ Hij geve u de zegen van Abraham, u en uw nageslacht met u, zodat gij het land uwer vreemdelingschap, dat God aan Abraham gegeven heeft, in bezit krijgt. ⁵ Zo zond Isaak Jakob weg, en deze ging naar Paddan-Aram, naar Laban, de zoon van Betuël, de Arameeër, de broeder van Rebekka, de moeder van Jakob en Esau. ⁶ Toen Esau zag, dat Isaak Jakob gezegend had en hem met een zegen had weggezonden naar Paddan-Aram, om zich vandaar een vrouw te nemen, en dat hij hem geboden had: Neem geen vrouw uit de dochters van Kanaän; ⁷ en dat Jakob naar zijn vader en zijn moeder geluisterd had, en naar Paddan-Aram gegaan was - ⁸ toen Esau nu zag, dat de dochters van Kanaän zijn vader Isaak zeer mishaagden, ⁹ ging hij naar Ismaël, en nam zich bij zijn vrouwen Machalat, de dochter van Ismaël, de zoon van Abraham, de zuster van Nebajot, tot vrouw.

Esau heeft de zegen wel willen ontvangen, maar die niet verkregen. Hij werd afgewezen. Hij weende en zocht berouw (bij Isaak), maar vond die niet (Hebreeën 12:17¹⁷ Want gij weet, dat hij later, toen hij (toch) de zegen wilde erven, afgewezen werd, want toen vond hij geen plaats voor berouw, hoewel hij het onder tranen zocht.). Dan komt de wraaklust in hem. Maar Rebekka is de ellende voor en weet Jakob te redden. Vooral ook wil ze voorkomen dat hij hetzelfde pad op gaat als zijn broer en van die walging opwekkende vrouwen trouwt. Isaak blijkt met Rebekka overeen te stemmen en roept en zegent en zendt Jakob. Jakob gehoorzaamt en gaat op weg naar Paddan-Aram. Gods zegen is met hem. De Almachtige zal blijken hem te beschermen en met hem te zijn. Zo begeleidt de Here barmhartig de zijnen. Wat een troost. Maar Esau, hij komt met schijnoplossingen. Hij had gedaan wat hij maar wilde. Trouwde Hethitische vrouwen die hem bevielen, zonder, ja, tegen de wil van zijn ouders. Nu komt hij met een goedmakertje, en neemt er nog maar een vrouw uit het geslacht van Ismaël bij. Dit is een soort ‘compensatie-godsdienst’ om anderen ter wille te zijn. Want Esau zoekt de gunst van zijn ouders. Maar zoekt hij de HERE met verlangen? Dat is de vraag naar het hart. Hem oprecht zoeken en Christus verlangen, tot Hem bidden in geest en in waarheid, dat is Hem aangenaam.

Verder lezen: Psalm 145¹ Een loflied van David. Ik zal U verhogen, mijn God, Gij Koning, ik zal uw naam prijzen voor altoos en immer; ² te allen dage zal ik U prijzen, uw naam loven voor altoos en immer. ³ De Here is groot en zeer te prijzen, zijn grootheid is ondoorgrondelijk. ⁴ Geslacht aan geslacht zal uw werken roemen, zij zullen uw machtige daden verkondigen. ⁵ Ik zal van de heerlijke luister uwer majesteit en van uw wonderdaden gewagen. ⁶ Zij zullen spreken van de macht uwer geduchte daden, en uw grootheid wil ik vertellen. ⁷ Zij zullen de roem uwer grote goedheid verkondigen, en jubelen over uw gerechtigheid. ⁸ Genadig en barmhartig is de Here, lankmoedig en groot van goedertierenheid. ⁹ De Here is voor allen goed, en zijn barmhartigheid is over al zijn werken. ¹⁰ Al uw werken zullen U loven, Here, uw gunstgenoten zullen U prijzen; ¹¹ zij zullen van de heerlijkheid van uw koningschap spreken en van uw mogendheid gewagen, ¹² om de mensenkinderen zijn machtige daden te verkondigen en de luisterrijke heerlijkheid van zijn koningschap. ¹³ Uw koningschap is een koningschap voor alle eeuwen, uw heerschappij is over alle geslachten. ¹⁴ De Here schraagt allen die vallen, Hij richt alle gebogenen op. ¹⁵ Aller ogen wachten op U, en Gij geeft hun te zijner tijd hun spijze; ¹⁶ Gij doet uw hand open en verzadigt met welbehagen al wat leeft. ¹⁷ De Here is rechtvaardig in al zijn wegen, goedertieren in al zijn werken. ¹⁸ De Here is nabij allen die Hem aanroepen, allen die Hem aanroepen in waarheid. ¹⁹ Hij vervult de wens van wie Hem vrezen, Hij hoort hun hulpgeroep en verlost hen. ²⁰ De Here bewaart allen die Hem liefhebben, maar Hij verdelgt alle goddelozen. ²¹ Mijn mond zal van de lof des Heren spreken, en al wat leeft, zal zijn heilige naam prijzen voor altoos en immer.

Genesis 28:10-22¹⁰ Jakob vertrok uit Berseba en ging naar Haran. ¹¹ En hij bereikte een plaats, waar hij bleef overnachten, omdat de zon ondergegaan was. En hij nam een van de stenen der plaats, legde die onder zijn hoofd en ging op die plaats slapen. ¹² Toen droomde hij, en zie, op de aarde was een ladder opgericht, waarvan de top tot aan de hemel reikte, en zie, engelen Gods klommen daarlangs op en daalden daarlangs neder. ¹³ En zie, de Here stond bovenaan en zeide: Ik ben de Here, de God van uw vader Abraham en de God van Isaak; het land, waarop gij ligt, zal Ik aan u en aan uw nageslacht geven. ¹⁴ En uw nageslacht zal zijn als het stof der aarde, en gij zult u uitbreiden naar het westen, oosten, noorden en zuiden, en met u en met uw nageslacht zullen alle geslachten des aardbodems gezegend worden. ¹⁵ En zie, Ik ben met u en Ik zal u behoeden overal waar gij gaat, en Ik zal u wederbrengen naar dit land, want Ik zal u niet verlaten, totdat Ik gedaan heb wat Ik u heb toegezegd. ¹⁶ Toen Jakob uit zijn slaap ontwaakte, zeide hij: Waarlijk, de Here is aan deze plaats, en ik heb het niet geweten. ¹⁷ En hij vreesde en zeide: Hoe ontzagwekkend is deze plaats. Dit is niet anders dan een huis Gods, dit is de poort des hemels. ¹⁸ De volgende morgen vroeg nam Jakob de steen die hij onder zijn hoofd gelegd had, stelde die tot een opgerichte steen en goot er olie bovenop. ¹⁹ En hij noemde die plaats Betel, maar tevoren was de naam der stad Luz. ²⁰ En Jakob deed een gelofte: Indien God met mij zal zijn, en mij behoeden zal op deze weg, die ik ga, mij zal geven brood om te eten en klederen om aan te trekken, ²¹ en ik behouden tot mijns vaders huis wederkeer, dan zal de Here mij tot een God zijn. ²² En deze steen, die ik tot een opgerichte steen gesteld heb, zal een huis Gods wezen, en van alles wat Gij mij schenken zult, zal ik U stipt de tienden geven.

De belofte aan Abraham gedaan heeft de HERE aan Isaak bevestigd en ook aan Jakob herhaald. Zijn rijke verbondszegeningen komt de Here, tot heil van alle volken, geven. Alle geslachten van de aardbodem worden gezegend in het nageslacht van Jakob. De waarheid hiervan is in Christus vervuld. Het Evangelie van Christus is over het rond der aarde verspreid tot heil der volken. Tot vergadering van de kerk uit alle stam en taal en volk en natie. De heerlijkheid hiervan heeft Jakob in de droom gehoord. De heerlijkheid van de HERE is hem in die droom daarbij geopenbaard. Engelen neerdalend en opklimmend op de ladder. Welk een onuitwisbare indruk moet dat hebben gemaakt. Daarbij heeft de Here Jakob beloofd met hem te zijn en hem terug te brengen. Zo heeft hij goddelijke bescherming ontvangen en kon hij geheel gerust zijn, terwijl hij alleen op weg was. God heeft hem toen zeer getroost en gerust gesteld. Mogelijk klaagde zijn geweten hem aan vanwege het gepasseerde. Maar God is zeer genadig. Zo zorgt de Here voor zijn kinderen die Hij niet aan hun lot overlaat. Hij wil niet dat hen iets overkomt zodat zijn beloften daardoor belemmerd worden. Zijn engelen behoeden wie Hem liefhebben.

Verder lezen: Johannes 1:44-52⁴⁴ De volgende dag wilde Hij naar Galilea vertrekken en Hij vond Filippus. En Jezus zeide tot hem: Volg Mij. ⁴⁵ Filippus nu was uit Betsaïda, de stad van Andreas en Petrus. ⁴⁶ Filippus vond Natanaël en zeide tot hem: Wij hebben Hem gevonden, van wie Mozes in de wet geschreven heeft en de profeten, Jezus, de zoon van Jozef, uit Nazaret. ⁴⁷ En Natanaël zeide tot hem: Kan uit Nazaret iets goeds komen? Filippus zeide tot hem: Kom en zie. ⁴⁸ Jezus zag Natanaël tot Zich komen en zeide van hem: Zie, waarlijk een Israëliet, in wie geen bedrog is! ⁴⁹ Natanaël zeide tot Hem: Vanwaar kent Gij mij? Jezus antwoordde en zeide tot hem: Eer Filippus u riep, zag Ik u onder de vijgeboom. ⁵⁰ Natanaël antwoordde Hem: Rabbi, Gij zijt de Zoon van God, Gij zijt de Koning van Israël! ⁵¹ Jezus antwoordde en zeide tot hem: Omdat Ik tot u gezegd heb: Ik zag u onder de vijgeboom, gelooft gij? Gij zult grotere dingen zien dan deze. ⁵² En Hij zeide tot hem: Voorwaar, voorwaar, Ik zeg ulieden, gij zult de hemel open zien en de engelen Gods opstijgen en nederdalen op de Zoon des mensen.

Genesis 29:1-30¹ En Jakob begaf zich op weg en ging naar het land der stammen van het Oosten. ² Toen hij rondkeek, zag hij een put in het veld, en zie, drie kudden kleinvee waren daarbij gelegerd, want men placht de kudden uit die put te drenken. De steen op de opening van de put was groot; ³ als alle kudden daar bijeengedreven waren, wentelde men de steen van de opening van de put en drenkte het vee; daarna bracht men de steen weer op de opening van de put op zijn plaats. ⁴ En Jakob zeide tot (de herders): Mijn broeders, vanwaar zijt gij? En zij zeiden: Wij zijn uit Haran. ⁵ Daarop zeide hij tot hen: Kent gij ook Laban, de zoon van Nachor? En zij zeiden: Ja. ⁶ Vervolgens zeide hij tot hen: Gaat het hem wèl? En zij zeiden: Ja, maar zie, daar komt zijn dochter Rachel aan met het kleinvee. ⁷ Toen zeide hij: Zie, het is nog volop dag, het is nog geen tijd, dat de kudde bijeengedreven wordt; drenkt het vee en gaat het weer weiden. ⁸ Maar zij zeiden: Dat kunnen wij niet, voordat al de kudden bijeengedreven zijn; dan wentelt men de steen van de opening van de put, en drenken wij het vee. ⁹ Terwijl hij nog met hen sprak, kwam Rachel er aan met het kleinvee van haar vader, want zij was een herderin. ¹⁰ Zodra Jakob Rachel, de dochter van Laban, de broeder van zijn moeder, zag, en het kleinvee van Laban, de broeder van zijn moeder, trad Jakob toe, wentelde de steen van de opening van de put en drenkte het vee van Laban, de broeder van zijn moeder. ¹¹ En Jakob kuste Rachel en verhief zijn stem en weende. ¹² Daarop vertelde Jakob Rachel, dat hij een bloedverwant van haar vader was, en de zoon van Rebekka. Toen snelde zij weg en deelde het haar vader mede. ¹³ Zodra Laban het bericht aangaande Jakob, de zoon zijner zuster, hoorde, snelde hij hem tegemoet, omhelsde hem en kuste hem hartelijk, en bracht hem in zijn huis. En hij vertelde dit alles aan Laban. ¹⁴ Toen zeide Laban tot hem: Waarlijk, gij zijt mijn eigen vlees en bloed. En hij bleef een volle maand bij hem. ¹⁵ En Laban zeide tot Jakob: Zoudt gij, omdat gij mijn bloedverwant zijt, mij dienen om niet? Zeg mij, wat uw loon moet zijn. ¹⁶ Nu had Laban twee dochters; de oudste heette Lea en de jongste Rachel. ¹⁷ Lea's ogen waren flets, maar Rachel was schoon van gestalte en schoon van uiterlijk. ¹⁸ En Jakob had Rachel lief. Daarom zeide hij: Ik wil u zeven jaren dienen om uw jongste dochter Rachel. ¹⁹ En Laban zeide: Het is beter, dat ik haar aan u geef dan dat ik haar aan een andere man geef; blijf bij mij. ²⁰ Derhalve diende Jakob zeven jaren om Rachel, en die waren in zijn ogen als enkele dagen, omdat hij haar liefhad. ²¹ Daarna zeide Jakob tot Laban: Geef mij mijn vrouw, want mijn tijd is om, opdat ik tot haar kome. ²² En Laban vergaderde al de mannen van die plaats, en richtte een maaltijd aan. ²³ Des avonds echter nam hij zijn dochter Lea en bracht haar tot hem, en hij kwam tot haar. ²⁴ Ook gaf Laban haar zijn slavin Zilpa, tot een slavin voor zijn dochter Lea. ²⁵ Maar des morgens, zie, het was Lea. Toen zeide hij tot Laban: Wat hebt gij mij daar gedaan? Heb ik niet om Rachel bij u gediend, waarom hebt gij mij dan bedrogen? ²⁶ Daarop zeide Laban: Zo doet men niet hier ter plaatse, dat men de jongste ten huwelijk geeft vóór de eerstgeborene. ²⁷ Breng de bruiloftsweek met deze ten einde, dan zal u ook de andere gegeven worden voor de dienst, waarmede gij nog eens zeven jaren bij mij dienen zult. ²⁸ En Jakob deed zo; hij bracht de bruiloftsweek met haar ten einde; daarop gaf hij hem zijn dochter Rachel tot vrouw. ²⁹ En Laban gaf aan zijn dochter Rachel zijn slavin Bilha, haar tot een slavin. ³⁰ (Jakob) kwam ook tot Rachel, en hij had Rachel lief, in tegenstelling met Lea. Aldus diende hij bij hem nog eens zeven jaren.

Jakob zal zijn weg met gerust gemoed hebben vervolgd. De HERE was met hem, wat zou een mens hem dan doen? Al spoedig blijkt Gods bijzondere leiding en ontmoet hij spoedig zijn toekomstige vrouw en zijn oom Laban. Met enorme krachtsinspanning verwijderd hij de grote steen van de put en drenkt de kudde van Laban, zoals zijn moeder de kamelen van Abraham water gaf. En dan overmant hem de emotie. Hij zal toch doordrongen zijn geweest van Gods liefdevolle leiding. En dan volgen zeven vreugdevolle jaren. De liefde voor Rachel is zijn kracht. Maar dan komt het bedrog. Laban blijkt niet oprecht te zijn. Noch tegenover zijn dochters noch tegenover Jakob. Tenslotte krijgt Jakob wel zijn geliefde Rachel, maar zijn de wortels van tweedracht en twist geplant. Toch worden langs deze weg de stamvaders van het volk Israël geboren. Toch weet God de misdaden van mensenkinderen te gebruiken voor de realisatie van zijn heilsplan. Dat kunnen we hier, en steeds weer, in de bijbelse geschiedenis opmerken. Gods leiding gaat boven de dwaze handelingen van mensen uit. Zijn wegen zijn hoger dan onze wegen. Besef dat goed en leef uit het geloof dat Hij alle dingen goed bestuurt.

Verder lezen: Hosea 12¹ Met leugen heeft Efraïm Mij omringd, met bedrog het huis Israëls - terwijl Juda zich voortdurend bandeloos gedraagt tegenover God en tegenover de Hoogheilige, die getrouw is. ² Efraïm weidt wind, en jaagt de gehele dag de oostenwind na, het vermeerdert leugen en verwoesting. Zij sluiten een verbond met Assur, en er wordt olie naar Egypte gebracht. ³ De Here heeft een rechtsgeding met Juda; Hij gaat Jakob straffen voor zijn wandel, naar zijn daden zal Hij hem vergelden. ⁴ In de moederschoot bedroog hij zijn broeder, en in zijn mannelijke kracht streed hij met God. ⁵ Hij streed tegen een engel en overwon. Hij weende en smeekte Hem om genade. Te Betel vond hij Hem, en daar sprak Hij met ons, ⁶ namelijk de Here, de God der heerscharen, wiens naam Here is. ⁷ Gij dan, keer tot uw God terug, bewaar liefde en recht en wacht bestendig op uw God. ⁸ Kanaän - in zijn hand is een bedrieglijke weegschaal, afpersen is zijn lust. ⁹ Maar Efraïm zegt: Waarlijk, ik ben rijk geworden, ik heb mij rijkdom verworven; in al mijn vermogen vindt men bij mij geen ongerechtigheid die zonde zou zijn. ¹⁰ Maar Ik ben de Here, uw God, van het land Egypte af. Ik zal u weer doen wonen in tenten als in de dagen der samenkomst. ¹¹ En Ik zal tot de profeten spreken en Ik zal veel gezichten geven, en door de dienst van profeten zal Ik in gelijkenissen spreken. ¹² Was Gilead boosheid, zij zijn tot louter niets geworden; heeft men in Gilgal stieren geofferd, ook hun altaren zullen als steenhopen worden in de voren van het veld. ¹³ Jakob vluchtte naar het veld van Aram, en Israël diende om een vrouw en om een vrouw was hij veehoeder. ¹⁴ Door een profeet heeft de Here Israël uit Egypte gevoerd, en door een profeet werd het gehoed. ¹⁵ Bitter krenkend heeft Efraïm gehandeld, maar zijn Here zal zijn bloedschuld op hem doen neerkomen, en hem zijn smaad vergelden.

Genesis 29:31-30:24³¹ Toen de Here zag, dat Lea niet bemind was, opende Hij haar schoot, maar Rachel bleef onvruchtbaar. ³² En Lea werd zwanger, baarde een zoon, en gaf hem de naam Ruben, want, zo zeide zij, voorwaar, de Here heeft mijn ellende aangezien; voorwaar, nu zal mijn man mij liefhebben. ³³ En zij werd wederom zwanger, baarde een zoon, en zeide: Voorwaar, de Here heeft gehoord, dat ik niet bemind ben, en heeft mij ook deze geschonken; en zij gaf hem de naam Simeon. ³⁴ Wederom werd zij zwanger, baarde een zoon, en zeide: Nu zal mijn man zich ditmaal aan mij hechten, omdat ik hem drie zonen gebaard heb; daarom gaf zij hem de naam Levi. ³⁵ En zij werd wederom zwanger, baarde een zoon, en zeide: Nu zal ik de Here loven; daarom gaf zij hem de naam Juda. Toen hield zij op met baren. ¹ Toen Rachel zag, dat zij Jakob geen kinderen baarde, werd Rachel jaloers op haar zuster, en zij zeide tot Jakob: Geef mij kinderen; zo niet, dan sterf ik. ² Toen ontbrandde Jakobs toorn tegen Rachel, en hij zeide: Neem ik de plaats van God in, die u de vrucht van de schoot ontzegd heeft? ³ Maar zij zeide: Hier is mijn slavin Bilha, kom tot haar, en zij bare op mijn knieën, opdat ook ik uit haar gebouwd worde. ⁴ En zij gaf hem haar slavin Bilha tot vrouw; en Jakob kwam tot haar. ⁵ Bilha werd zwanger en baarde Jakob een zoon. ⁶ Toen zeide Rachel: God heeft mij recht verschaft, ook heeft Hij mij verhoord en mij een zoon gegeven; daarom gaf zij hem de naam Dan. ⁷ Wederom werd Bilha, de slavin van Rachel, zwanger en baarde Jakob een tweede zoon. ⁸ Toen zeide Rachel: Op bovenmenselijke wijze heb ik met mijn zuster geworsteld, ook heb ik overmocht; en zij gaf hem de naam Naftali. ⁹ Toen Lea zag, dat zij had opgehouden te baren, nam zij haar slavin Zilpa en gaf haar aan Jakob tot vrouw. ¹⁰ En Zilpa, de slavin van Lea, baarde Jakob een zoon. ¹¹ Toen zeide Lea: Het geluk is gekomen, en zij gaf hem de naam Gad. ¹² En Zilpa, de slavin van Lea, baarde Jakob een tweede zoon. ¹³ Toen zeide Lea: Ik gelukkige! Voorzeker zullen de jongedochters mij gelukkig prijzen; en zij gaf hem de naam Aser. ¹⁴ Toen Ruben in de dagen van de tarweoogst naar buiten ging, vond hij op het veld liefdesappelen, die hij aan zijn moeder Lea bracht. En Rachel zeide tot Lea: Geef mij toch enige van de liefdesappelen van uw zoon. ¹⁵ Maar zij zeide tot haar: Is het niet genoeg, dat gij mijn man genomen hebt? En nu ook nog de liefdesappelen van mijn zoon nemen? Rachel zeide: Daarom mag hij vannacht bij u liggen voor de liefdesappelen van uw zoon. ¹⁶ Toen Jakob des avonds uit het veld kwam, ging Lea hem tegemoet, en zeide: Kom bij mij, want ik heb u eerlijk gehuurd voor de liefdesappelen van mijn zoon. Daarom lag hij die nacht bij haar. ¹⁷ En God hoorde naar Lea, zij werd zwanger en baarde Jakob een vijfde zoon. ¹⁸ Toen zeide Lea: God heeft mij mijn loon gegeven, omdat ik mijn slavin aan mijn man gegeven heb; en zij gaf hem de naam Issakar. ¹⁹ Wederom werd Lea zwanger en baarde Jakob een zesde zoon. Toen zeide Lea: ²⁰ God heeft mij een schoon geschenk gegeven; ditmaal zal mijn man bij mij wonen, omdat ik hem zes zonen gebaard heb; en zij gaf hem de naam Zebulon. ²¹ Daarna baarde zij een dochter en noemde haar Dina. ²² Toen gedacht God Rachel, en God verhoorde haar; Hij opende haar schoot, ²³ en zij werd zwanger en baarde een zoon. Toen zeide zij: God heeft mijn smaad weggenomen; ²⁴ en zij gaf hem de naam Jozef, zeggende: Moge de Here mij er nog een andere zoon bijvoegen.

In deze geschiedenis zien we de zeer onprettige strijd tussen twee zusters om Jakob en om kinderen. Die strijd krijgt weerklank in de namen die Lea en Rachel aan de kinderen geven. Toch klinkt ook de lof op God in de naam Juda, maar de tendens is of de moeder toch maar de voornaamste mag zijn met haar zonen in het gezin. Harde woorden klinken bij Rachel aan het adres van Jakob. De onredelijkheid kent geen grenzen. Slavinnen worden ingezet als middel zichzelf te verhogen. En bij de geboorte van Dan is het alsof Rachel dan opeens recht wordt gedaan. Alsof ze het verdiend had een kind te krijgen en haar voorheen onrecht was aangedaan. En als Rachel tenslotte zelf een kind krijgt, dan lijkt het enige wat voor haar telt, of ze er toch nog meer mag krijgen. Jozef (toevoegen) werd zijn naam. Maar we moeten hier bedenken, dat het de HERE is, die Jakob zegent en nakomelingen geeft. Hij is het die Lea gedenkt en haar als eerste kinderen geeft. Lea was de achtergestelde. Maar zij werd de moeder van Juda en daarmee van David en Christus. Het voornemen van de HERE gaat voort, ondanks de onsmakelijke strijd. De komst van het beloofde Vrouwenzaad (Genesis 3:15¹⁵ En Ik zal vijandschap zetten tussen u en de vrouw, en tussen uw zaad en haar zaad; dit zal u de kop vermorzelen en gij zult het de hiel vermorzelen.) gaat voor en boven de straf van Genesis 3:16¹⁶ Tot de vrouw zeide Hij: Ik zal zeer vermeerderen de moeite uwer zwangerschap; met smart zult gij kinderen baren en naar uw man zal uw begeerte uitgaan, en hij zal over u heersen.!

Verder lezen: 1 Samuël 1:1-8¹ Er was een zeker man uit Ramataïm-Sofim, uit het gebergte van Efraïm, die Elkana heette, de zoon van Jerocham, de zoon van Elihu, de zoon van Tochu, de zoon van Suf, een Efratiet. ² Deze had twee vrouwen: de ene heette Hanna en de andere Peninna; Peninna had kinderen, maar Hanna had geen kinderen. ³ Hij nu ging van jaar tot jaar uit zijn stad om de Here der heerscharen te Silo te aanbidden en Hem offers te brengen. Daar waren priesters des Heren de beide zonen van Eli, Chofni en Pinechas. ⁴ Wanneer de dag aanbrak, dat Elkana offerde, gaf hij aan zijn vrouw Peninna en aan al haar zonen en dochters ieder een deel, ⁵ maar aan Hanna gaf hij een dubbel deel, want hij had Hanna lief, hoewel de Here haar moederschoot toegesloten had. ⁶ Haar mededingster echter tergde haar voortdurend om haar tot drift te prikkelen, omdat de Here haar moederschoot toegesloten had. ⁷ Jaar op jaar, zo dikwijls zij opging naar het huis des Heren, handelde hij zo en tergde zij haar; dan weende zij en at niet. ⁸ En haar man Elkana zeide tot haar: Hanna, waarom weent gij en waarom eet gij niet? Waarom zijt gij zo verdrietig gestemd? Ben ik u niet meer waard dan tien zonen?, 2:1-10¹ Toen bad Hanna en zeide: Mijn hart juicht in de Here, mijn hoorn is verhoogd in de Here. Wijd opent zich mijn mond tegen mijn vijanden, want ik verheug mij in uw hulp. ² Er is niemand heilig gelijk de Here, want niemand is er buiten U, en er is geen rots gelijk onze God. ³ Spreekt toch niet steeds zo hoogmoedig, geen verwaten taal kome uit uw mond. De Here immers is een alwetend God en door Hem worden de daden getoetst. ⁴ De boog der helden is verbroken, maar de wankelenden zijn met kracht omgord. ⁵ Wie verzadigd waren, verhuren zich om brood, maar wie hongerig waren, mogen rusten. Zelfs een onvruchtbare baart er zeven, maar wie rijk was aan kinderen, verwelkt. ⁶ De Here doodt en doet herleven, Hij doet naar het dodenrijk neerdalen en daaruit opkomen. ⁷ De Here maakt arm en maakt rijk; Hij vernedert, ook verhoogt Hij. ⁸ Hij heft de geringe op uit het stof, Hij heft de arme omhoog uit het slijk, om hem te doen zitten bij edelen, en een erezetel te doen verwerven. Want de grondvesten der aarde zijn des Heren; Hij heeft daarop het aardrijk gesteld. ⁹ De voeten zijner gunstgenoten behoedt Hij, maar de goddelozen komen om in duisternis, want niet door kracht is een man sterk. ¹⁰ Wie met de Here twisten, worden gebroken; over hen dondert Hij in de hemel. De Here richt de einden der aarde; Hij geeft sterkte aan zijn koning en verhoogt de hoorn van zijn gezalfde.

Genesis 30:25-43²⁵ Nadat Rachel Jozef gebaard had, zeide Jakob tot Laban: Laat mij vertrekken, opdat ik naar mijn geboorteplaats en mijn land ga. ²⁶ Geef (mij) mijn vrouwen en kinderen, om wie ik u gediend heb, opdat ik moge heengaan, want gij weet welke diensten ik voor u verricht heb. ²⁷ Daarop zeide Laban tot hem: Mocht ik uw genegenheid gewonnen hebben! Ik heb waargenomen, dat de Here mij om uwentwil gezegend heeft. ²⁸ En hij zeide: Bepaal, wat uw loon bij mij zal zijn; en ik zal het geven. ²⁹ Daarop zeide hij tot hem: Gij zelf weet, hoe ik u gediend heb, en hoe het met uw kudde bij mij gegaan is; ³⁰ want wat gij bezat, voordat ik kwam, was weinig, maar het heeft zich uitgebreid in menigte, en de Here heeft u gezegend, waarheen ik mijn voet ook wendde; nu dan, wanneer zal ik ook eens voor mijn eigen huis kunnen werken? ³¹ Toen zeide hij: Wat zal ik u geven? Maar Jakob zeide: Gij behoeft mij niets te geven; ik zal wederom uw vee weiden en hoeden, indien gij mij slechts dit wilt toestaan: ³² Ik zal heden door al uw kleinvee gaan en daaruit elk gespikkeld en gevlekt stuk kleinvee afzonderen; elk zwart stuk onder de schapen, en wat gevlekt en gespikkeld is onder de geiten, dat zal mijn loon zijn. ³³ En mijn eerlijkheid zal morgen voor mij spreken, wanneer gij mijn loon zult komen bezichtigen: alles wat niet gespikkeld of gevlekt is onder de geiten of zwart onder de schapen, dat zal als door mij gestolen gelden. ³⁴ Daarop zeide Laban: Zie, het geschiede naar uw woord. ³⁵ Toen zonderde hij op die dag de gestreepte en gevlekte bokken af en alle gespikkelde en gevlekte geiten, alles waaraan iets wits was, benevens alles wat zwart was onder de schapen, en hij stelde het onder de hoede van zijn zonen. ³⁶ En (Laban) bepaalde een afstand van drie dagreizen tussen zich en Jakob, en Jakob weidde het overige vee van Laban. ³⁷ Toen nam Jakob zich verse takken van populieren, amandelbomen en platanen, en schilde daarop witte strepen door het wit aan de takken te ontbloten. ³⁸ Hij legde de takken die hij geschild had, in de troggen, in de drinkbakken, waar het kleinvee kwam drinken, vlak voor het kleinvee; en zij werden bronstig, als zij kwamen drinken. ³⁹ Was het kleinvee bronstig geworden bij de takken, dan wierp het gestreepte, gespikkelde en gevlekte jongen. ⁴⁰ Dan scheidde Jakob de schapen af, keerde de koppen van het kleinvee naar het gestreepte en naar al het zwarte onder Labans kleinvee, en zette die kudden voor zich afzonderlijk, en plaatste ze niet bij het kleinvee voor Laban. ⁴¹ En telkens, als het sterkste kleinvee bronstig werd, legde Jakob de takken voor het kleinvee in de troggen, opdat zij bij de takken bronstig zouden worden. ⁴² Maar als het kleinvee zwak was, legde hij ze er niet in; aldus waren de zwakke dieren voor Laban en de sterke voor Jakob. ⁴³ Derhalve nam die man ten zeerste toe in bezit, en hij had veel kleinvee, slavinnen, slaven, kamelen en ezels.

De Here heeft Laban door Jakobs dienst gezegend. De belofte aan Abraham: “en gij zult tot een zegen zijn” in hoofdstuk 12:2b, blijkt hier door Jakob werkelijkheid. Klein was Labans kudde toen Jakob kwam, en het is een grote kudde geworden. Laban erkent zelf ook dat hij omwille van Jakob gezegend werd. En omdat Laban op vermeerdering van eigen vermogen uit is, wil hij dat ook zo houden en bepaalt een afstand van drie dagreizen tussen elkaars vee. De zonen van Jakob weiden hun vee, Jakob dat van Laban. Zo denkt Laban voordeel te behouden. Maar Jakob wil nu om eigen huis kunnen werken en weet op ongedachte wijze zijn veestapel uit die van Laban te vermeerderen. Of dat biologisch te verklaren is zou eens aan een schapenfokker gevraagd moeten worden. In ieder geval is het duidelijk dat de Here Jakob zegende en Zijn Woord aan hem gestand deed. En Jakob zocht die zegen van de Here. Niet het loon van Laban, maar de zegen van de Verbondsgod, die Hij in Zijn voorzienigheid toebedeelt aan wie Hem vrezen (zie SV noot 43). Die zegen ontvingen Abraham en Isaak, en ook Jakob ontvangt die. Dat is de te leren les voor vandaag. Aan ’s Heren zegen is het al gelegen. Zoek en ontvang die.

Verder lezen: Psalm 144¹ Van David. Geprezen zij de Here, mijn rots, die mijn handen oefent ten strijde, mijn vingers tot de krijg. ² Mijn goedertierenheid en mijn vesting, mijn burcht en mijn bevrijder, mijn schild en bij wie ik schuil, die volken aan mij onderwerpt. ³ Here, wat is de mens, dat Gij op hem let, het mensenkind, dat Gij acht op hem slaat? ⁴ De mens is gelijk aan een ademtocht, zijn dagen zijn als een voorbijglijdende schaduw. ⁵ Here, neig uw hemel en daal neder, raak de bergen aan, dat zij roken; ⁶ slinger uw bliksem en verstrooi hen, werp uw pijlen en breng hen in verwarring; ⁷ strek uw hand uit den hoge uit, bevrijd mij en red mij uit grote wateren, uit de macht der vreemden, ⁸ wier mond leugen spreekt, wier rechterhand een hand van bedrog is. ⁹ O God, een nieuw lied wil ik U zingen, met de tiensnarige harp wil ik U psalmzingen, ¹⁰ U, die de koningen de overwinning geeft, en David, uw knecht, bevrijdt van het boze zwaard. ¹¹ Bevrijd en red mij uit de macht der vreemden, wier mond leugen spreekt, wier rechterhand een hand van bedrog is. ¹² Dat onze zonen zijn als planten, hoog opgegroeid in haar jeugd, onze dochters als hoekzuilen, gebeeldhouwd als voor een paleis; ¹³ dat onze voorraadschuren gevuld zijn, leverende allerlei waren, dat onze kudden bij duizenden, bij tienduizenden zich vermeerderen op onze weiden; ¹⁴ dat onze runderen wèl dragen; dat er geen bres zij en geen vlucht, en geen geschreeuw op onze pleinen. ¹⁵ Welzalig het volk, waarmee het zo gaat! welzalig het volk, welks God de Here is!

Genesis 31:1-21¹ En hij hoorde de zonen van Laban zeggen: Jakob heeft zich alles toegeëigend wat van onze vader was, en uit hetgeen van onze vader was heeft hij zich al deze rijkdom gevormd. ² Ook lette Jakob op het gezicht van Laban, en zie, het was jegens hem niet als gisteren en eergisteren. ³ Toen zeide de Here tot Jakob: Keer terug naar het land uwer vaderen en naar uw maagschap, en Ik zal met u zijn. ⁴ Daarop liet Jakob Rachel en Lea roepen naar het veld, bij zijn kleinvee, en zeide tot haar: ⁵ Ik bemerk, dat het gezicht van uw vader jegens mij niet is als gisteren en eergisteren, maar de God mijns vaders is met mij geweest. ⁶ Ook weet gij zelf, dat ik met al mijn kracht uw vader gediend heb. ⁷ Maar uw vader heeft mij bedrogen en mijn loon tienmaal veranderd, doch God heeft hem niet toegelaten mij te benadelen. ⁸ Wanneer hij zeide: de gespikkelde zullen uw loon zijn, dan wierp al het kleinvee gespikkelde jongen; en wanneer hij zeide: de gestreepte zullen uw loon zijn, dan wierp al het kleinvee gestreepte jongen. ⁹ Zo heeft God de kudde uws vaders weggenomen en mij gegeven. ¹⁰ Het gebeurde eens in de tijd, toen het kleinvee bronstig was, dat ik mijn ogen opsloeg en ik zag in de droom, en zie, de bokken die het kleinvee besprongen, waren gestreept, gespikkeld en gevlekt. ¹¹ En de Engel Gods zeide tot mij in de droom: Jakob. En ik zeide: Hier ben ik. ¹² En Hij zeide: Sla toch uw ogen op en zie toe: al de bokken die het kleinvee bespringen, zijn gestreept, gespikkeld en gevlekt, want Ik heb gezien alles wat Laban u aandoet. ¹³ Ik ben de God van Betel, waar gij een opgerichte steen gezalfd hebt, waar gij Mij een gelofte gedaan hebt; welnu, maak u reisvaardig, ga uit dit land weg en keer naar het land uwer maagschap terug. ¹⁴ Toen antwoordden Rachel en Lea en zeiden tot hem: Hebben wij nog deel of erfenis in het huis van onze vader? ¹⁵ Zijn wij door hem niet als vreemden geacht, omdat hij ons verkocht heeft? Ook heeft hij ons geld geheel en al opgemaakt. ¹⁶ Doch al de rijkdom, die God van onze vader weggenomen heeft, die behoort ons en onze kinderen; nu dan, doe al wat God u gezegd heeft. ¹⁷ Toen maakte Jakob zich reisvaardig, zette zijn kinderen en zijn vrouwen op de kamelen, ¹⁸ en dreef zijn gehele kudde voort en al de have, die hij verworven had, de kudde, die zijn eigendom was, die hij in Paddan-Aram verworven had, om te gaan naar zijn vader Isaak, naar het land Kanaän. ¹⁹ Laban nu was heengegaan om zijn schapen te scheren. Toen stal Rachel de terafim van haar vader. ²⁰ En Jakob misleidde de Arameeër Laban door hem niet te vertellen, dat hij wilde vluchten. ²¹ Zo vluchtte hij met alles wat hij had, begaf zich op weg, trok over de Rivier en sloeg de richting in naar het gebergte van Gilead.

God is met Jakob. Deze Immanuëlbelofte gaf de Here hem bij Betel en die herhaalt Hij in vers 3³ Toen zeide de Here tot Jakob: Keer terug naar het land uwer vaderen en naar uw maagschap, en Ik zal met u zijn.. Ook verklaart Jakob aan Rachel en Lea (die volgorde) dat God met hem is (vers 5⁵ Ik bemerk, dat het gezicht van uw vader jegens mij niet is als gisteren en eergisteren, maar de God mijns vaders is met mij geweest.) en dat alle voorspoed aan Zijn zegen is te danken. In de droom, een openbaringsmiddel van de HERE, heeft de Engel Gods hem verklaard welke dieren zich zouden vermeerderen. De Engel Gods is Christus, want Hij zegt: Ik ben de God van Betel, vers 13¹³ Ik ben de God van Betel, waar gij een opgerichte steen gezalfd hebt, waar gij Mij een gelofte gedaan hebt; welnu, maak u reisvaardig, ga uit dit land weg en keer naar het land uwer maagschap terug.. In wat Hij zegt, zien we dus dat het inderdaad slechts uit Gods bijzondere voorzienigheid te verklaren is waarom de gestreepte, gespikkelde en gevlekte door Jakob waren uitgekozen. We hoeven het de schapenfokker niet te vragen. Laban blijkt de bedrieger te zijn, wat ook Lea en Rachel beamen. Reeds bij Elimelechs komst was het Laban om goud en zilver te doen. Dat was dan ook zijn diepste reden om eerst Lea aan Jakob te geven. Hij wilde Jakob binden, om de zegen die God door hem gaf. Het was Laban niet om de Here te doen, maar om aardse rijkdom. Dat Jakob en zijn vrouwen vervolgens zonder afscheid vluchten wordt niet goedgekeurd. Maar bedenk eens wat uzelf zou doen. Gelovigen zijn nog niet volmaakt, maar uitverkoren zondaren, die Gods genade niet kunnen missen.

Verder lezen: Maleachi 3:1-12¹ Zie, Ik zend mijn bode, die voor mijn aangezicht de weg bereiden zal; plotseling zal tot zijn tempel komen de Here, die gij zoekt, namelijk de Engel des verbonds, die gij begeert. Zie, Hij komt, zegt de Here der heerscharen. ² Doch wie kan de dag van zijn komst verdragen, en wie zal bestaan, als Hij verschijnt? Want Hij zal zijn als het vuur van de smelter en als het loog van de blekers. ³ Hij zal zitten, het zilver smeltend en reinigend. Hij zal de zonen van Levi reinigen, Hij zal hen louteren als goud en als zilver, opdat zij de Here in gerechtigheid offer brengen. ⁴ Dan zal het offer van Juda en van Jeruzalem de Here aangenaam zijn als in de dagen van ouds en als in vroegere jaren. ⁵ Ik zal tot u ten gerichte naderen; Ik zal een snelle aanklager zijn tegen de tovenaars, tegen de echtbrekers, tegen de meinedigen, tegen hen die het loon van de dagloner drukken, weduwe en wees verdrukken, en de vreemdeling terzijde dringen, maar Mij niet vrezen, zegt de Here der heerscharen. ⁶ Voorwaar, Ik, de Here, ben niet veranderd, en gij kinderen van Jakob, zijt niet verteerd. ⁷ Van de dagen uwer vaderen af zijt gij afgeweken van mijn inzettingen en hebt ze niet onderhouden. Keert terug tot Mij, dan zal Ik tot u terugkeren, zegt de Here der heerscharen. En dan zegt gij: In welk opzicht moeten wij terugkeren? ⁸ Mag een mens God beroven? Toch berooft gij Mij. En dan zegt gij: Waarin beroven wij U? In de tienden en de heffing. ⁹ Met de vloek zijt gij vervloekt, en Mij berooft gij, gij volk in zijn geheel. ¹⁰ Breng de gehele tiende naar de voorraadkamer, opdat er spijze zij in mijn huis; beproeft Mij toch daarmede, zegt de Here der heerscharen, of Ik dan niet voor u de vensters van de hemel zal openen en zegen in overvloed over u uitgieten. ¹¹ Dan zal Ik, u ten goede, de afvreter dreigen, opdat hij de vrucht van uw land niet verderve en opdat de wijnstok op het veld voor u niet zonder vrucht zij, zegt de Here der heerscharen. ¹² En alle volken zullen u gelukkig prijzen, omdat gij een land van welbehagen zijt, zegt de Here der heerscharen.

Genesis 31:22-55²² Toen aan Laban op de derde dag werd bericht, dat Jakob gevlucht was, ²³ nam hij zijn verwanten met zich mee, achtervolgde hem zeven dagreizen ver, en haalde hem in op het gebergte van Gilead. ²⁴ En God kwam in een droom des nachts tot de Arameeër Laban en zeide tot hem: Neem u wel in acht, dat gij met Jakob niet ten goede of ten kwade spreekt. ²⁵ Toen Laban Jakob bereikte, had Jakob zijn tent opgeslagen in het gebergte; ook Laban met zijn verwanten sloegen (hun tent) in het gebergte van Gilead op. ²⁶ En Laban zeide tot Jakob: Wat hebt gij gedaan, dat gij mij misleid en mijn dochters als krijgsgevangenen weggevoerd hebt? ²⁷ Waarom zijt gij heimelijk gevlucht en hebt gij mij misleid en het mij niet medegedeeld? Ik zou u dan uitgeleide hebben gedaan met vreugdebetoon en liederen, met tamboerijn en citer. ²⁸ Gij hebt mij niet eens gelegenheid gegeven mijn zonen en dochters te kussen; zodoende hebt gij dwaas gehandeld. ²⁹ Het is in mijn macht u kwaad te doen, maar de God van uw vader heeft gisterennacht tot mij gezegd: Neem u in acht, dat gij met Jakob niet ten goede of ten kwade spreekt. ³⁰ Nu dan, als gij zijt heengegaan, enkel omdat gij zo vurig naar uws vaders huis verlangt, waarom hebt gij dan mijn goden gestolen? ³¹ Toen antwoordde Jakob en zeide tot Laban: Ik was bevreesd, omdat ik dacht, dat gij mij uw dochters zoudt ontrukken. ³² Bij wie gij uw goden vindt, die blijve niet in leven; onderzoek in tegenwoordigheid van onze verwanten al wat ik bij mij heb, en neem het mee. Want Jakob wist niet, dat Rachel ze gestolen had. ³³ Toen kwam Laban in de tent van Jakob en in de tent van Lea en in de tent der beide slavinnen, maar hij vond ze niet. Nadat hij uit de tent van Lea gegaan was, kwam hij in de tent van Rachel. ³⁴ Rachel nu had de terafim genomen en in het kameelzadel gelegd, en was daarop gaan zitten. En Laban doorzocht de gehele tent, maar vond ze niet. ³⁵ En zij zeide tot haar vader: Mijn heer worde niet toornig, omdat ik voor u niet kan opstaan, want het gaat mij naar de wijze der vrouwen. En hij zocht nauwkeurig, maar vond de terafim niet. ³⁶ Toen werd Jakob toornig en twistte met Laban, en Jakob antwoordde en zeide tot Laban: Wat is mijn overtreding, wat is mijn zonde, dat gij mij zo heftig achtervolgd hebt? ³⁷ Nu gij al mijn huisraad doorzocht hebt, wat hebt gij gevonden van al het huisraad van uw huis? Leg het hier neer voor de ogen van mijn en uw broeders, opdat zij scheidsrechters tussen ons zijn. ³⁸ Het is nu twintig jaar, dat ik bij u geweest ben; uw ooien en uw geiten hebben geen misdracht gehad en de rammen van uw kleinvee heb ik niet gegeten. ³⁹ Wat verscheurd was, bracht ik niet tot u, ik moest het zelf vergoeden; wat gestolen was, hetzij bij dag, hetzij bij nacht, hebt gij van mijn hand geëist. ⁴⁰ Zo ging het mij: des daags sloopte mij de hitte en des nachts de koude, en de slaap week van mijn ogen. ⁴¹ Het is nu twintig jaar, dat ik in uw huis geweest ben; ik heb u veertien jaar om uw beide dochters gediend en zes jaar om uw vee, en gij hebt mijn loon tienmaal veranderd. ⁴² Indien de God van mijn vader, de God van Abraham en de Vreze van Isaak, niet met mij was geweest, dan zoudt gij mij nu voorzeker met lege handen hebben weggezonden; mijn ellende en de arbeid mijner handen heeft God aangezien en Hij heeft gisterennacht het geding beslist. ⁴³ Toen antwoordde Laban en zeide tot Jakob: Deze dochters zijn mijn dochters en deze kinderen zijn mijn kinderen en dit vee is mijn vee, ja, al wat gij ziet, dat is van mij; wat zou ik dan nu mijn eigen dochters en de kinderen die zij gebaard hebben, kunnen aandoen? ⁴⁴ Welnu, komaan, laten wij een verbond sluiten, ik en gij, opdat het tot een getuige zij tussen mij en u. ⁴⁵ Daarop nam Jakob een steen en zette die overeind als een opgerichte steen. ⁴⁶ Voorts zeide Jakob tot zijn verwanten: Brengt stenen bijeen. Toen haalden zij stenen en maakten een hoop en zij hielden daar bij die hoop een maaltijd. ⁴⁷ Laban noemde hem Jegar-Sahaduta, en Jakob noemde hem Gal-Ed. ⁴⁸ En Laban zeide: Deze steenhoop zij heden getuige tussen mij en u. Daarom noemde hij hem Gal-Ed, ⁴⁹ en ook Mispa, want hij zeide: De Here houde wacht tussen mij en u, wanneer wij van elkander gescheiden zullen zijn. ⁵⁰ Indien gij mijn dochters vernederend behandelt, en indien gij behalve mijn dochters vrouwen neemt, zie toe, al is er niemand bij ons, God is getuige tussen mij en u. ⁵¹ Voorts zeide Laban tot Jakob: Zie, deze steenhoop, en zie, de opgerichte steen die ik geplaatst heb tussen mij en u - ⁵² deze steenhoop zij getuige, en de opgerichte steen zij getuige: voorzeker, ik zal deze steenhoop niet voorbijtrekken naar u toe, en gij zult deze hoop en deze opgerichte steen niet voorbijtrekken naar mij toe, met kwade bedoeling. ⁵³ De God van Abraham en de God van Nachor, de God van hun vader, mogen richten tussen ons. Toen zwoer Jakob bij de Vreze van zijn vader Isaak. ⁵⁴ En Jakob bracht een slachtoffer op die berg en nodigde zijn verwanten tot een maaltijd. En zij hielden de maaltijd en overnachtten op de berg. ⁵⁵ De volgende morgen vroeg kuste Laban zijn zonen en dochters en zegende hen, en Laban keerde terug naar zijn woonplaats.

De Here wilde Jakob doen terugreizen. En om te voorkomen dat Laban hem en het zijne zou terugleiden, hetzij goedschiks, hetzij kwaadschiks, komt de Here tot Laban spreken in een droom. Door dit openbaringsmiddel wordt Laban door God gedwongen Jakob met rust te laten. Maar Laban zit nog met zijn afgodsbeeldje, waar Rachel ook nogal waarde aan hecht. Met vrouwensluwheid weet Rachel haar diefstal te maskeren. Daarom vindt Laban niets tegen Jakob. En dat veroorzaakt grote verontwaardiging bij Jakob. Hij beschrijft de harde handelwijze van Laban en kent dan zijn behoud en geluk toe aan de God van Abraham en de Vreze van Isaak. Machtig komt tot uitdrukking, hoe, ondanks onrechtvaardige behandeling door mensen, vele jaren lang, toch de Here zijn kinderen zegent. Voorspoed en zaligheid mag dus nooit aan onszelf, allerlei omstandigheden of werkwijze van andere mensen worden opgehangen. God is het, die in trouw aan Zijn verbond en woorden, zegent. Tenslotte wordt dankzij God, die toeziet, ook vrede tussen Laban en Jakob gesloten.

In alle strijd moet u zich aan God toevertrouwen, dat Hij voor uitkomst zorgt. Hij ziet toe.

Verder lezen: Spreuken 16:1-7¹ De mens heeft overleggingen des harten, maar het antwoord der tong is van de Here. ² Al iemands wegen zijn rein in zijn ogen, maar de Here toetst de geesten. ³ Beveel de Here uw werken, dan zullen uw voornemens gelukken. ⁴ De Here heeft alles gemaakt voor zijn doel, ja, zelfs de goddeloze voor de dag des kwaads. ⁵ Iedere hooghartige is de Here een gruwel; voorwaar, hij blijft niet ongestraft. ⁶ Door liefde en trouw wordt de ongerechtigheid verzoend, door de vreze des Heren wijkt men van het kwaad. ⁷ Als iemands wegen de Here behagen, doet Hij zelfs diens vijanden vrede met hem maken.

Genesis 32:1-21¹ Ook Jakob ging zijns weegs, en engelen Gods ontmoetten hem. ² Toen hij hen zag, zeide Jakob: Dit is een leger Gods. Daarom noemde hij die plaats Machanaïm. ³ En Jakob zond boden voor zich uit tot zijn broeder Esau, naar het land Seïr, het gebied van Edom. ⁴ En hij gebood hun: Zo zult gij tot mijn heer, tot Esau, zeggen: Zo zegt uw knecht Jakob: ik heb als vreemdeling bij Laban vertoefd en ben daar tot nu toe gebleven. ⁵ En ik heb runderen, ezels en kleinvee, slaven en slavinnen verworven, en ik laat dit mijn heer meedelen om uw genegenheid te winnen. ⁶ De boden nu keerden tot Jakob terug en zeiden: Wij kwamen bij uw broeder, bij Esau, en hij is reeds op weg u tegemoet, met vierhonderd man bij zich. ⁷ Toen werd Jakob zeer bevreesd en het werd hem bang te moede; en hij verdeelde het volk dat bij hem was, en het kleinvee, de runderen en de kamelen in twee groepen. ⁸ Want hij dacht: Indien Esau op de ene groep afkomt en die verslaat, dan kan de groep die overblijft, ontkomen. ⁹ Toen zeide Jakob: O God van mijn vader Abraham en God van mijn vader Isaak, Here, die tot mij gezegd hebt: keer terug naar uw land en naar uw maagschap en Ik zal u weldoen - ¹⁰ ik ben te gering voor al de gunstbewijzen en voor al de trouw, die Gij aan uw knecht bewezen hebt, want met mijn staf trok ik over de Jordaan hier en nu ben ik tot twee legers geworden. ¹¹ Red mij toch uit de hand van mijn broeder, uit de hand van Esau, want ik ben bevreesd voor hem: misschien zal hij komen en mij verslaan, zowel moeder als kinderen. ¹² Gij toch hebt gezegd: Ik zal u zeker weldoen en uw nageslacht maken als het zand der zee, dat wegens de menigte niet geteld kan worden. ¹³ En hij bleef daar die nacht over. Toen nam hij van hetgeen hij verworven had een geschenk voor zijn broeder Esau: ¹⁴ tweehonderd geiten en twintig bokken, tweehonderd ooien en twintig rammen, ¹⁵ dertig zogende kemelinnen met haar veulens, veertig koeien en tien stieren, twintig ezelinnen en tien ezelhengsten. ¹⁶ En hij stelde ze onder de hoede van zijn slaven, elke kudde afzonderlijk, en zeide tot zijn slaven: Trekt voor mij uit en laat ruimte tussen de verschillende kudden. ¹⁷ En hij gebood de voorste: Als mijn broeder Esau u ontmoet en u vraagt: van wie zijt gij? en waarheen gaat gij? en van wie is dat vee daar voor u uit? ¹⁸ zeg dan: van uw knecht, van Jakob; dit is een geschenk, gezonden aan mijn heer, aan Esau, en zie, hij komt ook zelf achter ons aan. ¹⁹ En hij gebood zowel de tweede als de derde en verder allen die achter de kudden liepen: Aldus zult gij tot Esau spreken, als gij hem aantreft; ²⁰ en gij zult zeggen: ook uw knecht Jakob komt daar reeds achter ons aan. Hij dacht namelijk: Laat ik hem verzoenen met het geschenk dat voor mij uitgaat, en daarna wil ik zijn aangezicht zien; misschien zal hij mij goedgunstig zijn. ²¹ Aldus ging het geschenk vóór hem uit, maar zelf bleef hij die nacht in de legerplaats.

Het gebed dat Jakob hier bidt tot God is van grote schoonheid. Juist omdat hij pleit op Gods rijke beloften die Hij hem had gedaan. Ook verootmoedigt hij zich en kent al zijn voorspoed aan Gods zegeningen toe. Zo’n gebed wordt zeker van God verhoord. We mogen bouwen en vertrouwen op zijn genade, zoals Hij die genade door Christus aan ons bewijst.

Jakob behoefde niet zo doodsbenauwd te zijn voor Esau. Hij had toch engelenlegers bij zich gezien? Die konden met gemak het legertje van Esau verslaan. Maar Jakob is toch heel bang. Hij neemt van allerlei voorzorgsmaatregelen om Esau mild te stemmen, maar hij is er niet gerust op. Het zal het geweten zijn. Enorme gaven geeft hij afzonderlijk. Zijn vermogen is zeer aanzienlijk, wat weer wijst op Gods overduidelijke zegeningen. Dit alles geeft Jakob met de gedachte: “misschien zal hij mij goedgunstig zijn.” Zo is dat vaak bij mensenkinderen. Je weet maar nooit hoe de vlag erbij hangt en of ze vergevingsgezind zijn danwel voortdurend op wraak en vergelding uit zijn. Daarom moet ook alleen op de Here vertrouwd worden en van Hem verlossing afgebeden worden. Dan vindt het hart rust en zekerheid, in de trouwe God van het verbond.

Verder lezen: Psalm 80¹ Voor de koorleider. Op de wijze van: De leliën. Een getuigenis van Asaf. Een psalm. ² Herder Israëls, neem ter ore! Gij, die Jozef leidt als schapen, Gij, die op de cherubs troont, verschijn in lichtglans. ³ Wek uw sterkte op vóór Efraïm, Benjamin en Manasse; en kom tot onze verlossing. ⁴ O God, herstel ons, doe uw aanschijn lichten, opdat wij verlost worden. ⁵ Here, God der heerscharen, hoelang brandt (uw toorn) tegen het gebed van uw volk? ⁶ Gij hebt hen tranenbrood doen eten, hen tranen doen drinken in overvloed. ⁷ Gij hebt ons tot een twistappel voor onze naburen gesteld, en onze vijanden bespotten ons. ⁸ O God der heerscharen, herstel ons, doe uw aanschijn lichten, opdat wij verlost worden. ⁹ Gij hebt een wijnstok uit Egypte uitgegraven, Gij hebt volken verdreven en hèm geplant. ¹⁰ Gij hebt (de grond) voor hem toebereid, zodat hij wortelen schoot en het land vulde. ¹¹ Bergen waren met zijn schaduw bedekt, en ceders Gods met zijn twijgen; ¹² hij breidde zijn takken uit tot aan de zee, zijn scheuten tot aan de Rivier. ¹³ Waarom hebt Gij zijn muren doorbroken, zodat ieder die langs de weg voorbijgaat, ervan plukt, ¹⁴ het everzwijn uit het woud hem afvreet, en wat op het veld zich roert, hem afweidt? ¹⁵ O God der heerscharen, keer toch weder, aanschouw uit de hemel en zie, en sla acht op deze wijnstok, ¹⁶ de stek die uw rechterhand heeft geplant, op de zoon die Gij U hebt grootgebracht. ¹⁷ Als afval is hij met vuur verbrand; door uw dreigende aanblik gaan zij te gronde. ¹⁸ Uw bescherming zij over de man van uw rechterhand, over het mensenkind dat Gij U hebt grootgebracht. ¹⁹ Dan zullen wij niet van U wijken; maak ons levend, dan zullen wij uw naam aanroepen. ²⁰ Here, God der heerscharen, herstel ons, doe uw aanschijn lichten, opdat wij verlost worden.

Genesis 32:22-32²² Toen stond hij in die nacht op, nam zijn beide vrouwen, zijn beide slavinnen en zijn elf zonen, en trok de doorwaadbare plaats van de Jabbok over; ²³ hij nam hen en deed hen de beek overtrekken, en hij bracht alles wat hij had naar de overzijde. ²⁴ Zo bleef Jakob alleen achter. En een man worstelde met hem, totdat de dag aanbrak. ²⁵ Toen deze zag, dat hij hem niet overmocht, sloeg hij hem op zijn heupgewricht, zodat Jakobs heupgewricht ontwricht werd, terwijl hij met hem worstelde. ²⁶ Toen zeide hij: Laat mij gaan, want de dageraad is gekomen. Maar hij zeide: Ik laat u niet gaan, tenzij gij mij zegent. ²⁷ Daarop zeide hij tot hem: Hoe is uw naam? En hij zeide: Jakob. ²⁸ Toen zeide hij: Uw naam zal niet meer Jakob luiden, maar Israël, want gij hebt gestreden met God en mensen, en gij hebt overmocht. ²⁹ Daarop vroeg Jakob: Zeg mij toch uw naam. Maar hij antwoordde: Waarom vraagt gij toch naar mijn naam? En hij zegende hem daar. ³⁰ En Jakob noemde de plaats Pniël, want (zeide hij) ik heb God gezien van aangezicht tot aangezicht en mijn leven is behouden gebleven. ³¹ En de zon ging over hem op, toen hij door Penuël getrokken was; en hij ging mank aan zijn heup. ³² Daarom eten de Israëlieten tot op heden de heupspier niet, die op het heupgewricht ligt, omdat Hij Jakob op het heupgewricht, aan de heupspier, geslagen had.

Jakob had grote geschenken gezonden, maar geen bericht terug ontvangen. Hij moet afwachten hoe de vlag er bij Esau bij hangt. Aan slapen komt hij niet toe en bang voor het zwaard brengt hij ’s nachts zijn gezin in veiligheid. En dan ontmoet hij de Here in de gedaante van een mens en strijdt met Hem. Het is een ronduit wonderlijke worsteling in de nacht. Is de aanleiding van dit gevecht soms Jakobs angst voor Esau? En dat hij met het verkrijgen van Gods zegen weer verder kan, doordat zijn vertrouwen zo versterkt wordt? Dat Jakob de Man niet wil laten gaan en diens zegen opeist, is een aanwijzing dat Jakob wel wist dat hij niet slechts met een mens van doen had. Hij streed dus met God in mensengedaante. Hij won de worsteling, kreeg de naam Israël, maar betaalde de prijs met een aangetaste heupspier. Nu was hij er van doordrongen dat God hem in het leven had behouden en dus zal redden van Esau. De Here zal hem beschermen en behouden. Door strijd met God en mensen heen, was Jakob daar nu weer ten volle van overtuigd. Deze strijd van het geloof, die God ons aandoet, wordt overwonnen door geloof in Christus. Hij is de Man, die voor ons streed en overwon.

Verder lezen: Efeziërs 6:10-20¹⁰ Voorts, weest krachtig in de Here en in de sterkte zijner macht. ¹¹ Doet de wapenrusting Gods aan, om te kunnen standhouden tegen de verleidingen des duivels; ¹² want wij hebben niet te worstelen tegen bloed en vlees, maar tegen de overheden, tegen de machten, tegen de wereldbeheersers dezer duisternis, tegen de boze geesten in de hemelse gewesten. ¹³ Neemt daarom de wapenrusting Gods, om weerstand te kunnen bieden in de boze dag en om, uw taak geheel vervuld hebbende, stand te houden. ¹⁴ Stelt u dan op, uw lendenen omgord met de waarheid, bekleed met het pantser der gerechtigheid, ¹⁵ de voeten geschoeid met de bereidvaardigheid van het evangelie des vredes; ¹⁶ neemt bij dit alles het schild des geloofs ter hand, waarmede gij al de brandende pijlen van de boze zult kunnen doven; ¹⁷ en neemt de helm des heils aan en het zwaard des Geestes, dat is het woord van God. ¹⁸ En bidt daarbij met aanhoudend bidden en smeken bij elke gelegenheid in de Geest, daartoe wakende met alle volharding en smeking voor alle heiligen; ¹⁹ ook voor mij, dat mij bij het openen van mijn mond het woord geschonken worde, om vrijmoedig het geheimenis van het evangelie bekend te maken, ²⁰ waarvoor ik een gezant ben in ketenen. Dan zal ik daartoe vrijmoedig kunnen optreden, zoals ik behoor te spreken.

Genesis 33¹ Jakob nu sloeg zijn ogen op en daar zag hij Esau aankomen, en met hem vierhonderd man. Toen verdeelde hij de kinderen onder Lea en Rachel en de beide slavinnen. ² Hij plaatste de slavinnen en haar kinderen vooraan, Lea en haar kinderen daarachter, en Rachel en Jozef achteraan. ³ En zelf ging hij voor hen uit en boog zich zevenmaal ter aarde, totdat hij bij zijn broeder gekomen was. ⁴ Maar Esau snelde hem tegemoet, omarmde hem, viel hem om de hals en kuste hem, en zij weenden. ⁵ Daarna sloeg hij zijn ogen op, zag de vrouwen en de kinderen, en vroeg: Wie hebt gij daar bij u? En hij antwoordde: De kinderen, die God in zijn genade aan uw knecht geschonken heeft. ⁶ Daarop naderden de slavinnen met haar kinderen en bogen zich neer. ⁷ Vervolgens naderde ook Lea met haar kinderen en zij bogen zich neer. En ten laatste naderden Jozef en Rachel en zij bogen zich neer. ⁸ Toen zeide hij: Wat bedoelt gij met die gehele schare, die ik ontmoette? En hij zeide: Om de genegenheid van mijn heer te winnen. ⁹ Maar Esau zeide: Ik heb al veel, mijn broeder; wat gij hebt, blijve het uwe. ¹⁰ Doch Jakob zeide: Geenszins, indien gij mij genegen zijt, neem dan mijn gave uit mijn hand aan, omdat ik uw aangezicht gezien heb zoals men het aangezicht Gods ziet, en gij welgevallen aan mij gehad hebt. ¹¹ Neem toch mijn geschenk, dat u gebracht werd, want God is mij genadig geweest en ik heb alles. En hij hield bij hem aan, zodat hij het nam. ¹² En hij zeide: Laat ons toch opbreken en verder reizen; ik wil u begeleiden. ¹³ Maar hij zeide tot hem: Mijn heer weet, dat de kinderen teer zijn, en dat ik kleinvee en zogende runderen bij mij heb; zou men die één dag al te zeer jagen, dan zou de gehele kudde sterven. ¹⁴ Mijn heer trekke toch vóór zijn knecht uit en ik wil op mijn gemak verder trekken naar de tred van het vee, dat vóór mij uitgaat, en naar de tred van de kinderen, totdat ik bij mijn heer in Seïr kom. ¹⁵ Toen zeide Esau: Laat mij dan van het volk dat bij mij is, enigen bij u achterlaten. Maar hij zeide: Waarom toch? Laat mij de genegenheid van mijn heer winnen. ¹⁶ Dus ging Esau die dag weer zijns weegs, naar Seïr. ¹⁷ Maar Jakob brak op naar Sukkot en hij bouwde zich daar een huis, en voor zijn kudde maakte hij hutten. Daarom noemde hij die plaats Sukkot. ¹⁸ Jakob kwam op zijn tocht uit Paddan-Aram behouden bij de stad Sichem, in het land Kanaän en sloeg zijn legerplaats ten oosten van de stad op; ¹⁹ hij kocht voor honderd geldstukken het stuk land waarop hij zijn tent gespannen had, van de zonen van Hemor, de vader van Sichem. ²⁰ Daar richtte hij een altaar op en noemde dat: De God van Israël is God.

Jakob was een doorzetter. Een strijder. Israël werd zijn naam. Ook hier zien wij zijn vasthoudendheid in het geven van geschenken aan Esau. Het is ook, als gaf hij die gaven aan God. Want dat zei hij tegen zijn broer: “omdat ik uw aangezicht gezien heb zoals men het aangezicht Gods ziet”. Welk een strijd had Jakob dan ook gevoerd om deze ontmoeting met Esau in vrede te hebben. Daarin is Gods bijzondere gunst toch op te merken waar Jakob steeds op gehoopt zal hebben. Al zijn voorzorgsmaatregelen ten aanzien van Esau’s komst waren tenslotte overbodig gebleken. God had het hart van Esau ten gunste gekeerd ten aanzien van Jakob. De ontmoeting werd een zeer emotioneel weerzien. Esau biedt Jakob zelfs allerlei hulp en bescherming aan. Maar die acht Jakob niet nodig, want de HERE is met hem. Hij bouwt een tentenkamp en koopt land, en evenals zijn vader Abraham richt hij een altaar op midden tussen de heidenen. De God van Israël, die alleen God is, Hem komt het offer toe. Hem komt de lof en de eer toe. Want Hij is nabij hen, die Hem vrezen. Hij gaat met de zijnen mee, overal waar zij gaan en Hij brengt hen weer thuis in het beloofde land. Hij is hun Hoop en hun Lot.

Verder lezen: 1 Koningen18:30-39

Genesis 34¹ Dina, de dochter van Lea, die zij Jakob gebaard had, ging eens uit om de dochters des lands te bezoeken. ² Toen zag haar Sichem, de zoon van de Chiwwiet Hemor, de vorst des lands, en hij nam haar en lag bij haar en verkrachtte haar. ³ En hij was aan Dina, de dochter van Jakob, innig gehecht; hij had het meisje lief en sprak tot het hart van het meisje. ⁴ Daarom zeide Sichem tot zijn vader Hemor: Neem mij dit meisje tot vrouw. ⁵ Jakob nu had gehoord, dat hij zijn dochter Dina onteerd had. Daar zijn zonen bij zijn kudde in het veld waren, zweeg Jakob erover totdat zij thuiskwamen. ⁶ Hemor nu, de vader van Sichem, ging tot Jakob om met hem te spreken. ⁷ De zonen van Jakob kwamen thuis uit het veld, zodra zij het hoorden; de mannen waren gegriefd en zeer toornig, omdat hij een schandelijke dwaasheid in Israël begaan had door bij de dochter van Jakob te liggen, want zo iets doet men niet. ⁸ En Hemor sprak met hen en zeide: Mijn zoon Sichem hangt met heel zijn hart aan uw dochter; geeft haar dan aan hem tot vrouw, ⁹ en verzwagert u met ons; geeft ons uw dochters en neemt onze dochters voor u, ¹⁰ woont dan bij ons: het land ligt voor u open; zet u daar neder, trekt daarin rond en vestigt u daar. ¹¹ En Sichem zeide tot haar vader en tot haar broeders: Schenkt mij toch uw genegenheid; ik zal u geven wat gij mij zegt. ¹² Al maakt gij mij de bruidsprijs en de huwelijksgift nog zo hoog, ik zal geven wat gij mij zult zeggen; maar geeft mij het meisje tot vrouw. ¹³ Toen antwoordden de zonen van Jakob Sichem en zijn vader Hemor bedrieglijk en spraken, omdat hij hun zuster Dina onteerd had, tot hen als volgt: ¹⁴ Wij kunnen dit niet doen, onze zuster aan een man geven, die onbesneden is, want dat zou voor ons een schande zijn. ¹⁵ Slechts op deze voorwaarde kunnen wij u ter wille zijn: indien gij ons gelijk wordt, doordat bij u al wie mannelijk is, besneden wordt; ¹⁶ dan zullen wij u onze dochters geven, en uw dochters voor ons nemen, en wij zullen bij u wonen, en wij zullen tot één volk zijn. ¹⁷ Maar indien gij naar ons niet luistert en u niet laat besnijden, dan nemen wij onze dochter mee en gaan heen. ¹⁸ En hun woorden vonden bijval bij Hemor en bij Sichem, de zoon van Hemor. ¹⁹ En de jonge man draalde niet dit te doen, want hij had behagen in de dochter van Jakob en hij was de aanzienlijkste in zijn gehele familie. ²⁰ Toen gingen Hemor en zijn zoon Sichem naar de poort hunner stad en spraken tot de mannen van hun stad: ²¹ Die mannen hebben vredelievende bedoelingen jegens ons; laten zij wonen in dit land en daarin rondtrekken; het land is immers ruim genoeg voor hen. Wij kunnen dan hun dochters voor ons tot vrouwen nemen en onze dochters kunnen wij hun geven. ²² Maar slechts op deze voorwaarde zullen die mannen ons ter wille zijn om bij ons te wonen, zodat wij één volk zijn: dat van ons al wie mannelijk is, besneden worde, zoals zij besneden zijn. ²³ Hun kudde, hun have en al hun vee, zullen die niet ons toebehoren? Laat ons hun slechts ter wille zijn, zodat zij bij ons blijven wonen. ²⁴ Toen vonden Hemor en zijn zoon Sichem gehoor bij allen die uitgegaan waren naar de poort van zijn stad, en besneden werd al wie mannelijk was, allen die naar de poort van zijn stad waren uitgegaan. ²⁵ Op de derde dag nu, toen zij hevige pijn leden, namen twee zonen van Jakob, Simeon en Levi, broeders van Dina, ieder zijn zwaard en zij overvielen de argeloze stad en doodden al wie mannelijk was. ²⁶ Ook Hemor en zijn zoon Sichem doodden zij met de scherpte des zwaards, en zij namen Dina mee uit het huis van Sichem en gingen weg. ²⁷ De zonen van Jakob wierpen zich op de verslagenen en plunderden de stad, omdat zij hun zuster onteerd hadden. ²⁸ Hun kleinvee en rundvee, hun ezels en al wat in de stad en op het veld was, namen zij mee. ²⁹ En hun gehele bezit, al hun kleine kinderen en hun vrouwen namen zij gevangen en zij maakten die buit, evenals alles wat in de huizen was. ³⁰ Toen zeide Jakob tot Simeon en Levi: Gij hebt mij in het ongeluk gestort door mij in een kwade reuk te brengen bij de inwoners van dit land, bij de Kanaänieten en de Perizzieten, terwijl ik slechts met weinige lieden ben; als zij tegen mij samenspannen, zullen zij mij verslaan, en ik zal verdelgd worden, ik en mijn huis. ³¹ Maar zij zeiden: Mocht hij soms onze zuster als een hoer behandelen?

Of Dina er wel zo goed aan deed erop uit te gaan om vriendinnen te worden met heidense meisjes is geen onterechte vraag. In ieder geval beging Sichem de eerste misdaad in de hier beschreven geschiedenis. De Bijbel laat het misdadig handelen van mensen niet onbesproken. Zonder enige terughouding wordt het zondig handelen van mensen beschreven. Zowel wat betreft Sichem als van Simeon en Levi en de andere zonen van Jakob. Sichem dacht als zoon van de vorst, als voornaam man, zich van alles te kunnen veroorloven. Zo gaat dat vaker met hooggeplaatsten. Ze denken vanwege hun aanzien boven de wet te staan en te kunnen doen wat ze willen. Uiteraard waren de Sichemieten qua macht sterker dan het herdersvolk, maar daar weten de zonen van Jakob wel raad mee. Bedrieglijk handelen hoefden ze niet te leren. De ongebreidelde begeerte van Sichem, en de wens tot vermenging met Jakobs nageslacht, brengt hen ten val, door het sluw en listig handelen van Jakobs zonen. De eerwraak was verwoed en wreed. Het heilig teken van het verbond misbruikt om eigen woede te botvieren. Dat komt hen duur te staan (zie hoofdstuk 49:5-7⁵ Simeon en Levi zijn broeders; hun gereedschappen zijn werktuigen van geweld. ⁶ Mijn ziel hebbe geen deel aan hun beraadslaging, mijn geest sluite zich niet aan bij hun vergadering, want in hun toorn hebben zij mannen gedood en in hun moedwil hebben zij runderen de pezen doorgesneden. ⁷ Vervloekt zij hun toorn, want die is hevig, en hun grimmigheid, want die is hard. Ik zal hen verdelen onder Jakob en verstrooien onder Israël.) Hoe nu verder? Vraagt vader Jakob zich dan af.

Verder lezen: Richteren 19¹ Nu gebeurde het in die dagen, toen er geen koning in Israël was, dat diep in het gebergte van Efraïm een Leviet als vreemdeling vertoefde, die zich een bijvrouw uit Betlehem in Juda genomen had. ² Maar zijn bijvrouw werd hem ontrouw en liep van hem weg naar het huis van haar vader te Betlehem in Juda, waar zij vier volle maanden bleef. ³ En haar man maakte zich reisvaardig en ging haar achterna, om op haar gemoed te werken en haar terug te brengen; zijn knecht en een span ezels had hij bij zich. Toen de jonge vrouw hem in het huis van haar vader gebracht had, en haar vader hem zag, ging hij hem verheugd tegemoet. ⁴ Zijn schoonvader, de vader van de jonge vrouw, hield hem bij zich; en drie dagen bleef hij bij hem; zij aten, dronken en overnachtten daar. ⁵ Maar op de vierde dag, toen zij vroeg in de morgen waren opgestaan en hij zich gereed maakte om te vertrekken, zeide de vader van de jonge vrouw tot zijn schoonzoon: Verkwik u eerst met een stuk brood en daarna moogt gij vertrekken. ⁶ Dus bleven zij nog en aten en dronken beiden tezamen. Toen zeide de vader van de jonge vrouw tot de man: Stem erin toe om te blijven overnachten en wees vrolijk. ⁷ En toen de man opstond om toch weg te gaan, hield zijn schoonvader bij hem aan, zodat hij daar weer bleef overnachten. ⁸ Maar op de vijfde dag, toen hij vroeg in de morgen opstond om te vertrekken, zeide de vader van de jonge vrouw: Verkwik u toch eerst, en blijf nog wat, totdat de dag ten avond neigt. En zij aten samen. ⁹ Toen de man opstond om te vertrekken met zijn bijvrouw en zijn knecht, zeide zijn schoonvader, de vader van de jonge vrouw, tot hem: Zie, de dag neigt ten avond; blijf toch overnachten, zie, hoe de dag voorbij is, blijf hier overnachten en wees vrolijk; dan kunt gij morgen vroeg opstaan voor uw reis en naar huis gaan. ¹⁰ Maar de man wilde niet blijven overnachten en maakte zich reisvaardig en vertrok. Zo kwam hij tot tegenover Jebus - dat is Jeruzalem - tezamen met zijn span gezadelde ezels en zijn bijvrouw. ¹¹ Toen zij dicht bij Jebus waren en de zon laag gedaald was, zeide de knecht tot zijn heer: Laten wij nu toch afslaan naar deze stad der Jebusieten en daar overnachten. ¹² Maar zijn heer antwoordde hem: Wij zullen niet afslaan naar een vreemde stad, waar geen Israëlieten wonen, maar verder trekken tot Gibea. ¹³ Ook zeide hij tot zijn knecht: Kom, laten wij trachten de een of andere plaats te bereiken en te Gibea of te Rama overnachten. ¹⁴ Toen zij verder trokken op hun tocht, ging de zon onder bij Gibea, dat tot Benjamin behoort. ¹⁵ Daarom sloegen zij daarheen af om te Gibea te gaan overnachten, en toen zij daar gekomen waren, bleven zij op het stadsplein. Maar er was niemand, die hen naar huis meenam om te overnachten. ¹⁶ Maar zie, daar kwam des avonds een oud man van zijn werk, van het veld. Die man was uit het gebergte van Efraïm en woonde als vreemdeling te Gibea; de bewoners van die plaats waren Benjaminieten. ¹⁷ Toen hij opkeek en de reiziger op het stadsplein zag, zeide de oude man: Waar gaat gij heen en vanwaar komt gij? ¹⁸ Hij antwoordde hem: Wij trekken uit Betlehem in Juda tot diep in het gebergte van Efraïm. Ik ben daarvandaan; ik ben naar Betlehem in Juda geweest en ben op weg naar huis, nu is er niemand, die mij meeneemt naar zijn huis, ¹⁹ ofschoon ik stro en voeder voor onze ezels heb zowel als brood en wijn voor mij zelf, voor uw dienstmaagd en de knecht, die uw dienstknecht bij zich heeft; er ontbreekt ons niets. ²⁰ Toen zeide de oude man: Vrede zij u! Laat mij maar zorgen voor al wat gij nodig hebt; op het plein echter moet gij niet overnachten. ²¹ Daarop bracht hij hem naar zijn huis en gaf voeder aan de ezels; en zij wiesen hun voeten, aten en dronken. ²² Maar zie, terwijl zij zich te goed deden, omsingelden de mannen der stad, nietswaardigen, het huis, bonsden op de deur en zeiden tot de oude man, de heer des huizes: Breng de man, die in uw huis gekomen is, naar buiten, opdat wij gemeenschap met hem hebben. ²³ Toen ging de man, de heer des huizes, naar hen toe, buiten en zeide tot hen: Neen, mijn broeders, doet toch geen kwaad; nu deze man in mijn huis gekomen is, moet gij deze schandelijke dwaasheid niet begaan. ²⁴ Zie, mijn dochter, die een maagd is, en zijn bijvrouw wil ik wel naar buiten brengen; verkracht haar en doet met haar wat gij wilt, maar met deze man moet gij deze schandelijke dwaasheid niet begaan. ²⁵ Maar de mannen wilden niet naar hem luisteren. Toen greep de man zijn bijvrouw en bracht haar bij hen buiten, waarop zij gemeenschap met haar hadden en de gehele nacht met haar bezig waren tot de morgen toe. Bij het aanbreken van de dag lieten zij haar gaan. ²⁶ Zo kwam de vrouw, bij het naderen van de morgen, viel neer bij de ingang van het huis van de man, waar haar heer was, (en bleef daar liggen) totdat het licht was geworden. ²⁷ Toen haar heer des morgens was opgestaan, de deuren van het huis opende en naar buiten trad om zijns weegs te gaan, zie, daar lag de vrouw, zijn bijvrouw, bij de ingang van het huis met haar handen op de drempel. ²⁸ En hij zeide tot haar: Sta op, laten wij vertrekken. Maar er kwam geen antwoord. Toen legde de man haar op de ezel, maakte zich reisvaardig en ging naar zijn woonplaats. ²⁹ Thuis gekomen, greep hij een mes, nam zijn bijvrouw, verdeelde haar, lid voor lid, in twaalf stukken en zond haar rond in het gehele gebied van Israël. ³⁰ En ieder die dit zag, zeide: Zo iets is nooit gebeurd noch gezien van de dag af, dat de Israëlieten uit het land Egypte trokken, tot op deze dag. Overlegt het, beraadt u en spreekt!

Genesis 35:1-15¹ En God zeide tot Jakob: Maak u reisvaardig, trek naar Betel, blijf daar, en richt er een altaar op voor de God, die u verschenen is, toen gij vluchttet voor uw broeder Esau. ² Toen zeide Jakob tot zijn huis en tot allen die bij hem waren: Doet weg de vreemde goden die in uw midden zijn, reinigt u en verwisselt uw klederen. ³ Laten wij ons dan gereed maken en naar Betel trekken, en ik zal daar een altaar oprichten voor die God, die mij geantwoord heeft ten dage mijner benauwdheid, en die met mij geweest is op de weg die ik gegaan ben. ⁴ Toen gaven zij Jakob al de vreemde goden die in hun bezit waren, en de ringen die in hun oren waren, en Jakob begroef ze onder de terebint die bij Sichem is. ⁵ Daarna braken zij op. En de schrik voor God viel op de steden rondom hen, zodat zij de zonen van Jakob niet achtervolgden. ⁶ Toen Jakob aangekomen was te Luz, in het land Kanaän, - dat is Betel - hij en al het volk dat bij hem was, ⁷ bouwde hij daar een altaar, en hij noemde die plaats El-Betel, omdat God Zich daar aan hem geopenbaard had, toen hij voor zijn broeder vluchtte. ⁸ Toen Debora, de voedster van Rebekka, gestorven was, werd zij begraven beneden Betel onder een eik, en men noemde die: Eik van geween. ⁹ En God verscheen wederom aan Jakob, bij zijn komst uit Paddan-Aram, en zegende hem; ¹⁰ en God zeide tot hem: Gij heet Jakob; gij zult niet meer Jakob heten, maar Israël zal uw naam zijn. En Hij noemde hem Israël. ¹¹ En God zeide tot hem: Ik ben God, de Almachtige, wees vruchtbaar en word talrijk; een volk, ja een menigte van volken, zal uit u ontstaan, en koningen zullen uit uw lendenen voortkomen. ¹² En dit land, dat Ik Abraham en Isaak gegeven heb, zal Ik u geven; en uw nageslacht zal Ik dit land geven. ¹³ En God voer op van hem ter plaatse, waar Hij met hem gesproken had. ¹⁴ En Jakob zette een opgerichte steen ter plaatse, waar Hij met hem gesproken had, een stenen zuil, en hij stortte een plengoffer erover uit en goot er olie op. ¹⁵ En Jakob noemde de plaats, waar God met hem gesproken had, Betel.

Reformatie in de tenten van Jakob. De Here sprak tot Jakob om naar Betel (=huis van God) terug te gaan. Om daar gedachtenis te stichten aan wat de Here allemaal gedaan had de afgelopen jaren. Wat een trouwe zorg had Hij Jakob bewezen, en hoe groot waren de zegeningen wel niet, waarmee Hij hem gezegend had. Met niet meer dan een staf in de hand vertrok hij en nu was hij tot een volk geworden met vrouwen en kinderen en slaven en vee; heel veel vee. Uit gevaren heeft de Here hem verlost en wie hem benadeelden kwamen er bekaaid van af. Maar om de Here te ontmoeten te Betel, mag er geen plaats zijn voor enige afgod. Rachel moet de terafim van haar vader nu achter zich laten. Weg met die nepgoden, onder de grond er mee, de plaats van het verderf. Voor de wormen.

God herhaalt en bevestigt Zijn beloften aan Jakob. Hij spreekt met hem, allicht in de gedaante van een engel. Zijn verbond blijft Hij gedenken en Zijn beloften zal Hij vervullen.

Gedenk vandaag hoe de Here u de afgelopen jaren geholpen en gered heeft. Hoeveel zegeningen Hij u heeft toebedeeld. Veel redenen om Hem te danken en te eren. Zijn goedertierenheid blijft tot in eeuwigheid.

Verder lezen: Psalm 107:1-9¹ Looft de Here, want Hij is goed, want zijn goedertierenheid is tot in eeuwigheid. ² Dat de verlosten des Heren zo spreken, die Hij uit de macht van de tegenstander heeft verlost ³ en uit de landen heeft verzameld, van het oosten en van het westen, van het noorden en van de zee. ⁴ Er waren er, die dwaalden in de woestijn, op een eenzame weg, een stad ter woning vonden zij niet; ⁵ hongerig waren zij, ja dorstig, hun ziel versmachtte in hen. ⁶ Toen riepen zij tot de Here in hun benauwdheid, en Hij redde hen uit hun angsten; ⁷ Hij deed hen treden op een effen weg om te gaan naar een stad ter woning. ⁸ Dat zij de Here loven om zijn goedertierenheid en om zijn wonderen aan de mensenkinderen, ⁹ omdat Hij de dorstende ziel heeft gelaafd en de hongerende ziel met het goede vervuld.

Genesis 35:16-29¹⁶ Daarna braken zij op uit Betel. Toen zij nog maar een eindweegs van Efrat verwijderd waren, baarde Rachel, en zij had een moeilijke bevalling. ¹⁷ En terwijl zij die moeilijke bevalling had, zeide de vroedvrouw tot haar: Vrees niet, ook ditmaal hebt gij een zoon. ¹⁸ En toen haar het leven ontvlood - want zij stierf - noemde zij hem Ben-Oni, maar zijn vader noemde hem Benjamin. ¹⁹ Zo stierf Rachel en werd begraven aan de weg naar Efrat, dat is Betlehem. ²⁰ En Jakob zette op haar graf een opgerichte steen, dat is de opgerichte steen van Rachels graf tot op heden. ²¹ Daarna brak Israël op en spande zijn tent aan de andere zijde van Migdal-Eder. ²² En toen Israël in dit land woonde, ging Ruben heen en lag bij Bilha, de bijvrouw van zijn vader, en Israël hoorde het. De zonen van Jakob nu waren twaalf in getal. ²³ De zonen van Lea: de eerstgeborene van Jakob, Ruben, voorts Simeon, Levi, Juda, Issakar en Zebulon. ²⁴ De zonen van Rachel: Jozef en Benjamin. ²⁵ Verder de zonen van Bilha, de slavin van Rachel: Dan en Naftali. ²⁶ Vervolgens de zonen van Zilpa, de slavin van Lea: Gad en Aser. Dit zijn de zonen van Jakob, die hem geboren zijn in Paddan-Aram. ²⁷ En Jakob kwam bij zijn vader Isaak te Mamre bij Kirjat-Arba - dat is Hebron - waar Abraham en Isaak als vreemdeling vertoefd hadden. ²⁸ En de dagen van Isaak waren honderd tachtig jaar. ²⁹ En Isaak gaf de geest en stierf en hij werd tot zijn voorgeslacht vergaderd, oud en van het leven verzadigd, en zijn zonen Esau en Jakob begroeven hem.

Het is uiteraard niet te ontkennen dat het zwaar voor Rachel was bij de geboorte van haar tweede kind te moeten sterven. Evenwel laat zij zich niet opwekken met het blijde bericht dat ze een zoon kreeg. Ze zinkt als het ware weg in haar onheil en trekt haar kind daar bijna in mee. Jakob verhindert dat. Zijn zoon zal niet zijn leven slijten in de voortdurende herinnering aan Rachels dood, daar is die steen voor, maar hij zal leven als de zoon van mijn rechterhand. Een erenaam. We zien hier hoe Jakob door geloof berust in het lot, maar ook het kwade tot het goede keert. In zoverre dat in zijn macht ligt uiteraard. Dit hebben wij vandaag de dag, door het geloof, evengoed doen. In alles wat God toebedeelt, ook het sterven van geliefden, is in geloof uitkomst te zien. Want God is het die zijn beloften geeft en troost biedt. Zijn oordelen zijn altijd rechtvaardig en goed. Dat geeft zekerheid, dat Hij het goed zal maken. Want na dit leven volgt meer. Daarop moeten de ogen ook gericht worden, als ziende de Onzienlijke. Ook als de ogen blind zijn. Zoals die van Isaak. Die op hoge leeftijd, lang nadat hij de zegen gaf, de geest gaf. En dat in bezit van Gods belofte, die de Here aan Israël zou gestand doen. Zijn werk gaat altijd door en voort.

Verder lezen: Jeremia 31:15-17¹⁵ Zo zegt de Here: Hoor, te Rama klinkt een klacht, bitter geween: Rachel weent om haar kinderen, zij weigert zich te laten troosten over haar kinderen, omdat er geen meer is. ¹⁶ Zo zegt de Here: Weerhoud uw stem van wenen, uw ogen van tranen; want er is loon voor uw arbeid, luidt het woord des Heren, zij zullen terugkeren uit het land van de vijand. ¹⁷ Ja, er is hoop voor uw toekomst, luidt het woord des Heren, de kinderen zullen naar hun gebied terugkeren. en Matteüs 2:13-21¹³ Toen zij weggetrokken waren, zie, een engel des Heren verschijnt Jozef in de droom en zegt: Sta op, neem het kind en zijn moeder en vlucht naar Egypte, en blijf aldaar, totdat Ik het u zeg; want Herodes zal alles in het werk stellen om het kind om te brengen. ¹⁴ Hij stond op en hij nam in de nacht het kind en zijn moeder en week uit naar Egypte, ¹⁵ en daar bleef hij tot de dood van Herodes, opdat vervuld zou worden hetgeen de Here door de profeet gesproken heeft, toen hij zeide: Uit Egypte heb Ik mijn Zoon geroepen. ¹⁶ Toen Herodes zag, dat hij door de wijzen misleid was, ontstak hij in hevige toorn en zond bevel om in Betlehem en het gehele gebied daarvan al de jongens van twee jaar oud en daar beneden om te brengen, in overeenstemming met de tijd, die hij bij de wijzen had uitgevorst. ¹⁷ Toen werd vervuld het woord, gesproken door de profeet Jeremia, toen hij zeide: ¹⁸ Een stem is te Rama gehoord, geween en veel geklaag: Rachel, wenend om haar kinderen, weigert zich te laten troosten, omdat zij niet meer zijn. ¹⁹ Toen Herodes gestorven was, zie, een engel des Heren verschijnt in de droom aan Jozef in Egypte, ²⁰ en zegt: Sta op, neem het kind en zijn moeder en reis naar het land Israël, want zij, die het kind naar het leven stonden, zijn gestorven. ²¹ En hij stond op en hij nam het kind en zijn moeder en kwam in het land Israël.

Genesis 36¹ Dit zijn de nakomelingen van Esau, dat is Edom. ² Esau nam zijn vrouwen uit de dochters van Kanaän, Ada, dochter van de Hethiet Elon, en Oholibama, dochter van Ana, dochter van de Chiwwiet Sibon, ³ en Basemat, dochter van Ismaël, zuster van Nebajot. ⁴ En Ada baarde aan Esau Elifaz, en Basemat baarde Reüel, ⁵ en Oholibama baarde Jeüs, Jalam en Korach. Dit waren de zonen van Esau, die hem in het land Kanaän geboren zijn. ⁶ Esau nu nam zijn vrouwen, zijn zonen, zijn dochters en al de lieden die tot zijn huis behoorden, zijn kudde, al zijn vee en al zijn have, die hij in het land Kanaän verworven had, en hij ging van zijn broeder Jakob weg, naar een (ander) land. ⁷ Want hun have was te veel dan dat zij konden samenwonen, en het land hunner vreemdelingschap kon hen niet onderhouden vanwege hun kudden. ⁸ Daarom ging Esau op het gebergte Seïr wonen; Esau, dat is Edom. ⁹ Dit zijn de nakomelingen van Esau, de vader van de Edomieten, op het gebergte Seïr. ¹⁰ Dit zijn de namen der zonen van Esau: Elifaz, de zoon van Esaus vrouw Ada; Reüel, de zoon van Esaus vrouw Basemat. ¹¹ En de zonen van Elifaz waren Teman, Omar, Sefo, Gatam en Kenaz. ¹² Timna was een bijvrouw van Elifaz, de zoon van Esau, en zij baarde aan Elifaz Amalek; dit waren de zonen van Esaus vrouw Ada. ¹³ En dit waren de zonen van Reüel: Nachat, Zerach, Samma en Mizza; dit waren de zonen van Esaus vrouw Basemat. ¹⁴ En dit waren de zonen van Esaus vrouw Oholibama, dochter van Ana, dochter van Sibon, zij baarde aan Esau Jeüs, Jalam en Korach. ¹⁵ Dit waren de stamhoofden der zonen van Esau: de zonen van Elifaz, de eerstgeborene van Esau, waren de stamhoofden Teman, Omar, Sefo, Kenaz, ¹⁶ Korach, Gatam, Amalek; dit waren de stamhoofden van Elifaz in het land Edom; dit waren de zonen van Ada. ¹⁷ En dit waren de zonen van Reüel, de zoon van Esau: de stamhoofden Nachat, Zerach, Samma en Mizza; dit waren de stamhoofden van Reüel in het land Edom; dit waren de zonen van Esaus vrouw Basemat. ¹⁸ En dit waren de zonen van Esaus vrouw Oholibama; de stamhoofden Jeüs, Jalam en Korach; dit waren de stamhoofden van Esaus vrouw Oholibama, dochter van Ana. ¹⁹ Dit waren de zonen van Esau en dit waren hun stamhoofden; dat is Edom. ²⁰ Dit waren de zonen van Seïr, de Chorieten, de inwoners van het land: Lotan, Sobal, Sibon, Ana, ²¹ Dison, Eser en Disan; dit waren de stamhoofden der Chorieten, der zonen van Seïr in het land Edom. ²² En de zonen van Lotan waren Chori en Hemam, en de zuster van Lotan was Timna. ²³ En dit waren de zonen van Sobal: Alwan, Manachat, Ebal, Sefo en Onam. ²⁴ En dit waren de zonen van Sibon: zowel Ajja als Ana; dit is de Ana, die de hete bronnen in de woestijn gevonden heeft, toen hij de ezels van zijn vader Sibon hoedde. ²⁵ En dit waren de kinderen van Ana: Dison; en Oholibama was de dochter van Ana. ²⁶ En dit waren de zonen van Disan: Chemdan, Esban, Jitran en Keran. ²⁷ Dit waren de zonen van Eser: Bilhan, Zaäwan en Akan. ²⁸ Dit waren de zonen van Disan: Us en Aran. ²⁹ Dit waren de stamhoofden der Chorieten: Lotan, Sobal, Sibon, Ana, ³⁰ Dison, Eser en Disan; dit waren de stamhoofden der Chorieten, naar hun stammen in het land Seïr. ³¹ En dit waren de koningen, die over het land Edom regeerden, voordat er een koning over de Israëlieten regeerde. ³² In Edom dan regeerde Bela, de zoon van Beor, en zijn stad heette Dinhaba. ³³ Toen Bela gestorven was, werd koning in zijn plaats Jobab, de zoon van Zerach, uit Bosra. ³⁴ Toen Jobab gestorven was, werd koning in zijn plaats Chusam, uit het land der Temanieten. ³⁵ Toen Chusam gestorven was, werd koning in zijn plaats Hadad, de zoon van Bedad, die Midjan versloeg in het veld van Moab, en zijn stad heette Awit. ³⁶ Toen Hadad gestorven was, werd koning in zijn plaats Samla, uit Masreka. ³⁷ Toen Samla gestorven was, werd koning in zijn plaats Saul, uit Rechobot aan de rivier. ³⁸ Toen Saul gestorven was, werd koning in zijn plaats Baäl-Chanan, de zoon van Akbor. ³⁹ Toen Baäl-Chanan, de zoon van Akbor, gestorven was, werd koning in zijn plaats Hadar, en zijn stad heette Paü, en zijn vrouw heette Mehetabel, de dochter van Matred, de dochter van Me-Zahab. ⁴⁰ En dit zijn de namen der stamhoofden van Esau naar hun geslachten, naar hun plaatsen, met hun namen: Timna, Alwa, Jetet, ⁴¹ Oholibama, Ela, Pinon, ⁴² Kenaz, Teman, Mibsar, ⁴³ Magdiël en Iram; dit waren de stamhoofden van Edom naar hun woonplaatsen in het land hunner bezitting; dat is Esau, de vader van de Edomieten.

Na het sterven van Isaak is zijn begrafenis in vrede verlopen. Geen blijk van spanning tussen de broers die vroeger zo tegenover elkaar stonden. Geen enkele strijd noch ook enig woord van verwijt. Er blijkt vrede tussen hen te zijn. God bewerkte die. We zien overigens dat Esau ook enorm gezegend was. Beide zonen hadden overvloed. Ze konden vanwege de menigte van hun vee niet bij elkaar blijven.

Evenals het nageslacht van Ismaël wordt ook dat van Esau beschreven. Het was Jakobs broeder. De vrouwen van Esau worden genoemd. Ze waren een doorn geweest in de ogen van Isaak en Rebekka; “Ik walg van mijn leven om die Hethitische vrouwen” (27:46⁴⁶ Voorts zeide Rebekka tot Isaak: Ik walg van mijn leven om die Hethitische vrouwen; indien Jakob zich nu ook zo'n Hethitische vrouw neemt uit de dochters des lands, waarvoor leef ik dan nog?). Esau was onverschillig. De Here spreekt later door de profeten: “Jakob heb Ik liefgehad, maar Esau heb Ik gehaat.” (Maleachi 1:3³ Toch heb Ik Jakob liefgehad, maar Esau heb Ik gehaat; Ik heb zijn bergen tot een woestenij gemaakt en zijn erfdeel aan de jakhalzen der woestijn prijsgegeven., Romeinen 9:13¹³ gelijk geschreven staat: Jakob heb Ik liefgehad, maar Esau heb Ik gehaat.) Edom zal later in de geschiedenis van Israël nog een rol spelen. Veelal die van vijandschap. Het schijnt dat ook Herodes een Edomiet was. Het oordeel van de Here kwam over Edom vanwege zijn gewelddaad aan zijn broedervolk Jakob. God laat de vijanden van Israël voortbestaan, maar dan ook om door Zijn oordeel Zich aan hen te verheerlijken. Het koningschap zal zijn aan de HERE!

Verder lezen: Obadja

Genesis 37¹ Jakob echter woonde in het land der vreemdelingschap van zijn vader, in het land Kanaän. ² Dit is de geschiedenis van Jakob. Jozef, zeventien jaar oud - hij was dus nog jong - placht met zijn broeders, de zonen van Bilha en de zonen van Zilpa, de vrouwen van zijn vader, de schapen te hoeden. En Jozef bracht kwaad gerucht aangaande hen aan hun vader over. ³ En Israël had Jozef lief boven al zijn zonen, omdat hij hem een zoon des ouderdoms was; en hij maakte hem een pronkgewaad. ⁴ Toen zijn broeders zagen, dat hun vader hem boven al zijn broeders liefhad, haatten zij hem en konden niet vriendelijk met hem spreken. ⁵ En Jozef had een droom en vertelde die aan zijn broeders; daarom haatten zij hem nog meer. ⁶ Hij zeide namelijk tot hen: Hoort toch deze droom die ik gehad heb. ⁷ Zie, wij waren aan het schoven binden in het veld - daar richtte mijn schoof zich op en bleef overeind staan, en zie, uw schoven omringden haar en bogen zich voor mijn schoof neer. ⁸ Daarop zeiden zijn broeders tot hem: Wilt gij soms koning over ons zijn? Wilt ge soms over ons heersen? Toen haatten zij hem nog meer om zijn droom en om zijn woorden. ⁹ En hij had nog een andere droom, die hij aan zijn broeders verhaalde. Hij zeide: Nu heb ik weer een droom gehad, en zie, de zon, de maan en elf sterren bogen zich voor mij neer. ¹⁰ Toen hij dit aan zijn vader en zijn broeders verhaalde, onderhield zijn vader hem daarover, en zeide tot hem: Wat voor een droom is dat, die gij gehad hebt? Zullen soms ik, uw moeder en uw broeders komen om ons voor u ter aarde neer te buigen? ¹¹ Zijn broeders dan benijdden hem, maar zijn vader hield de zaak in gedachten. ¹² Eens waren zijn broeders heengegaan om de schapen van hun vader bij Sichem te weiden. ¹³ Toen zeide Israël tot Jozef: Uw broeders weiden immers bij Sichem? Kom, ik wil u tot hen zenden. En hij zeide tot hem: Hier ben ik. ¹⁴ Verder zeide hij tot hem: Ga toch en doe onderzoek naar de welstand van uw broeders en naar de welstand van de schapen en breng mij bescheid. En hij liet hem gaan uit het dal van Hebron en hij kwam te Sichem. ¹⁵ Toen hij nu in het veld omdoolde, trof hem een man aan, die hem vroeg: Wat zoekt gij? ¹⁶ En hij zeide: Ik zoek mijn broeders; vertel mij toch, waar zij weiden. ¹⁷ Daarop zeide die man: Zij zijn van hier opgebroken, want ik heb hen horen zeggen: Laten wij naar Dotan gaan. Toen ging Jozef zijn broeders achterna en hij trof hen aan te Dotan. ¹⁸ En zij zagen hem van verre. Maar voordat hij bij hen gekomen was, smeedden zij een aanslag tegen hem om hem te doden. ¹⁹ Zij zeiden tot elkander: Zie, daar komt die aartsdromer aan. ²⁰ Nu dan, komt, laten wij hem doden en in een van de putten werpen, en laten wij dan zeggen: een wild dier heeft hem verslonden. Dan zullen wij zien, wat er van zijn dromen terechtkomt. ²¹ Toen Ruben dit hoorde, wilde hij hem uit hun hand redden, en zeide: Laten wij hem niet doodslaan. ²² Verder zeide Ruben tot hen: Vergiet geen bloed; werpt hem in deze put, die in de woestijn is, maar slaat de hand niet aan hem - met de bedoeling hem uit hun hand te redden en naar zijn vader terug te brengen. ²³ Zodra Jozef bij zijn broeders gekomen was, trokken zij Jozef zijn kleed uit, het pronkgewaad, dat hij droeg. ²⁴ En zij namen hem en wierpen hem in de put; de put nu was leeg, er stond geen water in. ²⁵ Daarna zetten zij zich neer om te eten. Toen zij hun ogen opsloegen - daar zagen zij een karavaan van Ismaëlieten aankomen uit Gilead, wier kamelen gom, balsem en hars droegen, op weg om dat naar Egypte te brengen. ²⁶ Toen zeide Juda tot zijn broeders: Wat voordeel is erin gelegen, wanneer wij onze broeder doden en zijn bloed verbergen? ²⁷ Komt dan, laten wij hem aan de Ismaëlieten verkopen, doch laten wij niet de hand aan hem slaan, want hij is onze broeder, ons eigen vlees. En zijn broeders gaven daaraan gehoor. ²⁸ Toen Midjanitische mannen, kooplieden, voorbijgingen, trokken zij Jozef omhoog, haalden hem op uit de put en verkochten Jozef voor twintig zilverstukken aan de Ismaëlieten; en dezen brachten Jozef naar Egypte. ²⁹ Toen Ruben bij de put kwam, zie, Jozef was niet in de put. En hij scheurde zijn klederen, ³⁰ keerde naar zijn broeders terug en zeide: De knaap is er niet, en ik, waar moet ik heen? ³¹ Toen namen zij Jozefs kleed, slachtten een geitebok en doopten het kleed in het bloed. ³² En zij lieten het pronkgewaad aan hun vader brengen met de boodschap: Dit hebben wij gevonden; zie toch, of dit het kleed van uw zoon is of niet. ³³ En hij herkende het en zeide: Het is het kleed van mijn zoon; een wild dier heeft hem verslonden; Jozef is stellig verscheurd. ³⁴ En Jakob scheurde zijn mantel, deed een rouwgewaad om zijn heupen en treurde lange tijd over zijn zoon. ³⁵ Al zijn zonen en al zijn dochters deden hun best hem te troosten, maar hij weigerde zich te laten troosten, en zeide: Neen, rouw dragend zal ik tot mijn zoon in het dodenrijk neerdalen. En zijn vader beweende hem. ³⁶ De Midjanieten nu verkochten hem naar Egypte, aan Potifar, een hoveling van Farao, de overste der lijfwacht.

De verschrikkelijke uitwerking van het bedrog, van de leugen, zien we in Jakobs rouw over een zoon die niet dood is. En niemand van de broeders die dacht: laat ik het maar zeggen, of impliciet bekend maken hoe het zit. Uiteraard bevreesd voor ontdekking van hun complot en de schande die hen dan zou treffen. Bang mogelijk voor vergelding. De leugen houdt henzelf gevangen en heel de familie. Juda, de naam Jood is er van afgeleid, is hier de handelaar. Het levert hen allen welgeteld twee zilverstukken op. Wat een geluk zeg. En ze zijn dan van hun vervelende verwende broertje af. Maar toch, het zijn volwassen mannen. Er is geen verontschuldiging. De dromen van Jozef waren geen verzinsels. Dromen zijn openbaringsmiddelen van de Here. Juist ook bij de komst van de Messias spreekt Hij door de droom tot Jozef En de broers (de mensen) kunnen zich wel tegen de openbaring verzetten, omdat het hen niet welgevallig is, maar met en door hun verzet wijkt de Here er niet van af om zijn bekendgemaakte plan uit te voeren. Ja, juist door het verzet van de mensen, tegen Gods wil, werkt de Here zijn raad uit. Dat blijkt steeds weer. En daar moeten we vandaag in berusten, erop hopen, er zeker van zijn en er gelukkig mee zijn.

Verder lezen: Matteüs 26:15,16¹⁵ en hij zeide: Wat wilt gij mij geven? Dan zal ik Hem u overleveren. ¹⁶ En zij stelden hem dertig zilverlingen ter hand. En van toen af zocht hij een goede gelegenheid om Hem over te leveren.; 27:1-10¹ Toen het nu morgen geworden was, namen al de overpriesters en de oudsten des volks het besluit tegen Jezus om Hem te doden. ² En zij boeiden Hem, leidden Hem weg en zij leverden Hem over aan Pilatus, de stadhouder. ³ Toen kreeg Judas, die Hem verraden had, berouw, daar hij zag, dat Hij veroordeeld was, en hij bracht de dertig zilverlingen aan de overpriesters en oudsten terug, ⁴ en hij sprak: Ik heb gezondigd, onschuldig bloed verraden! Maar zij zeiden: Wat gaat ons dit aan? Gij moet zelf maar zien wat ervan komt! ⁵ En de zilverlingen in de tempel werpende, verwijderde hij zich; daarop ging hij heen en verhing zich. ⁶ De overpriesters namen de zilverlingen en zeiden: Wij mogen die niet in de offerkist doen, want het is bloedgeld. ⁷ En zij namen het besluit daarvoor het land van de pottenbakker te kopen als begraafplaats voor de vreemdelingen. ⁸ Daarom heet dat land Bloedakker, tot heden toe. ⁹ Toen werd vervuld hetgeen gesproken is door de profeet Jeremia, toen hij zeide: En zij namen de dertig zilverlingen, de geschatte waarde van de geschatte, die zij geschat hadden van de kinderen Israëls, ¹⁰ en gaven die voor het land van de pottenbakker, gelijk de Here mij had opgedragen.

Genesis 38¹ In die tijd trok Juda van zijn broeders weg en nam zijn intrek bij een man van Adullam, genaamd Chira. ² En Juda zag daar de dochter van een Kanaänitisch man, genaamd Sua; hij huwde haar en kwam tot haar. ³ En zij werd zwanger, baarde een zoon, en noemde hem Er. ⁴ Daarna werd zij opnieuw zwanger, baarde een zoon en noemde hem Onan. ⁵ Vervolgens baarde zij nogmaals een zoon, en noemde hem Sela. Hij was te Kezib, toen zij hem baarde. ⁶ En Juda nam voor Er, zijn eerstgeborene, een vrouw, genaamd Tamar. ⁷ En Er, de eerstgeborene van Juda, wekte het misnoegen des Heren op, en de Here doodde hem. ⁸ Toen zeide Juda tot Onan: Ga tot uws broeders vrouw, sluit met haar het zwagerhuwelijk en verwek voor uw broeder nakroost. ⁹ Maar Onan wist, dat het nakroost hem niet zou toebehoren, daarom, zo vaak hij tot de vrouw van zijn broeder kwam, verspilde hij het zaad op de grond, om aan zijn broeder geen nakroost te geven. ¹⁰ En hetgeen hij gedaan had, was kwaad in de ogen des Heren, en Hij doodde ook hem. ¹¹ Toen zeide Juda tot zijn schoondochter Tamar: Ga als weduwe in het huis van uw vader wonen, totdat mijn zoon Sela groot is, want hij dacht: Dat ook hij niet sterve evenals zijn broeders. En Tamar ging in het huis van haar vader wonen. ¹² Na verloop van vele dagen stierf de dochter van Sua, de vrouw van Juda. En toen Juda de rouwtijd ten einde gebracht had, ging hij naar de scheerders van zijn schapen, hij en zijn vriend Chira, de Adullamiet, naar Timna. ¹³ Toen aan Tamar bericht werd: Zie, uw schoonvader is naar Timna gegaan om zijn schapen te scheren, ¹⁴ trok zij haar weduwkleed uit, bedekte zich met een sluier, vermomde zich en ging zitten aan de ingang van Enaïm, dat aan de weg naar Timna ligt, omdat zij gezien had, dat Sela groot geworden was, en zij hem niet tot vrouw was gegeven. ¹⁵ Toen Juda haar zag, hield hij haar voor een hoer, omdat zij haar aangezicht bedekt had. ¹⁶ En hij wendde zich tot haar aan de weg en zeide: Welaan, laat mij toch tot u komen, want hij wist niet, dat zij zijn schoondochter was. Daarop zeide zij: Wat zult gij mij geven, wanneer gij tot mij komt? ¹⁷ En hij zeide: Ik zal u een geitebokje van de kudde zenden. Zij dan zeide: Als gij mij dan maar een pand geeft, totdat gij het gezonden hebt. ¹⁸ Hij zeide: Wat voor pand moet ik u geven? Zij zeide: Uw zegelring, uw snoeren en de staf, die in uw hand is. Toen gaf hij het haar, en hij kwam tot haar en zij werd zwanger van hem. ¹⁹ Daarna stond zij op, en ging heen, legde haar sluier af en trok haar weduwkleed aan. ²⁰ Juda nu zond het geitebokje door bemiddeling van zijn vriend, de Adullamiet, om het pand uit de hand der vrouw in ontvangst te nemen, maar deze trof haar niet aan. ²¹ En hij vroeg de mannen van haar woonplaats: Waar is die deerne, die te Enaïm aan de weg zat? En zij zeiden: Er is hier geen deerne geweest. ²² Hij dan kwam tot Juda terug en zeide: Ik heb haar niet gevonden; en ook de mannen van die plaats zeiden: Er is hier geen deerne geweest. ²³ Toen zeide Juda: Laat zij het behouden, opdat wij niet tot spot worden; zie, ik heb het bokje gezonden, maar gij hebt haar niet kunnen vinden. ²⁴ Na verloop van ongeveer drie maanden werd Juda bericht: Uw schoondochter Tamar heeft hoererij bedreven, en zie, zij is ook zwanger door hoererij. Toen zeide Juda: Brengt haar naar buiten, opdat zij verbrand worde. ²⁵ Terwijl zij naar buiten gebracht werd, zond zij haar schoonvader deze boodschap: Bij de man, van wie deze dingen zijn, ben ik zwanger. Ook zeide zij: Zie eens goed, van wie deze zegelring en snoeren en staf zijn. ²⁶ Toen herkende Juda ze en hij zeide: Zij staat tegenover mij in haar recht, omdat ik haar niet aan mijn zoon Sela heb gegeven. En hij heeft geen gemeenschap meer met haar gehad. ²⁷ Toen het nu de tijd was, dat zij baren zou, was er een tweeling in haar schoot. ²⁸ En toen zij baarde, stak er één zijn hand uit, en de vroedvrouw nam die, bond om zijn hand een scharlaken draad en zeide: Deze is het eerst gekomen. ²⁹ En toen hij zijn hand weer introk, daar kwam zijn broeder, en zij zeide: Hoe krachtig zijt gij doorgebroken, en zij gaf hem de naam Peres. ³⁰ En daarna kwam zijn broeder aan wiens hand de scharlaken draad was, en men noemde hem Zerach.

De zonden van Gods verbondskinderen worden niet verborgen gehouden in de Schrift, maar zonder weerhouding beschreven. Die van Ruben, Simeon en Levi eerst. Hier die van Juda’s twee oudste zonen en van hemzelf; zijn verbreking van zijn belofte aan Tamar. Dat dreef Tamar tot het uiterste om het recht tot gelding te doen komen, daar gaat het hier om. Juda wil haar ter dood veroordelen om de misdaad die hijzelf heeft bedreven. Maar dit had Tamar blijkbaar voorzien. Juda geeft toe. Hij kan ook niet anders. En Tamar krijgt haar recht. Hierbij moeten we op Christus letten. Want Tamar wordt in Zijn geslachtsregister genoemd. De belofte komt Juda toe. Ruben, Simeon en Levi worden om hun zonden overgeslagen (zie Genesis 49:2-7² Verzamelt u en luistert, gij zonen van Jakob, luistert naar Israël, uw vader. ³ Ruben, mijn eerstgeborene zijt gij, mijn sterkte en de eersteling mijner kracht, de voornaamste in hoogheid, de voornaamste in vermogen. ⁴ Gij, die opbruist als water, gij zult de voornaamste niet zijn, omdat gij uws vaders bed beklommen hebt; toen hebt gij het ontwijd. Hij heeft mijn legerstede beklommen. ⁵ Simeon en Levi zijn broeders; hun gereedschappen zijn werktuigen van geweld. ⁶ Mijn ziel hebbe geen deel aan hun beraadslaging, mijn geest sluite zich niet aan bij hun vergadering, want in hun toorn hebben zij mannen gedood en in hun moedwil hebben zij runderen de pezen doorgesneden. ⁷ Vervloekt zij hun toorn, want die is hevig, en hun grimmigheid, want die is hard. Ik zal hen verdelen onder Jakob en verstrooien onder Israël.). Ook hier is het niet de oudste, maar de uitverkorene. En dat ondanks Juda’s overtreden. Maar vergeet hierbij niet, wij zijn niets beter. Christus is gekomen volgens de belofte, langs de lijn der geslachten, die zelf niet van overtreding vrij zijn. Hij kwam dan ook om zondaren te roepen, om het verlorene te redden. Er is geen enkele roem in de zondige mens. Wat een genade dat Tamars naam in Matteüs 1¹ Geslachtsregister van Jezus Christus, de zoon van David, de zoon van Abraham. ² Abraham verwekte Isaak, Isaak verwekte Jakob, Jakob verwekte Juda en zijn broeders, ³ Juda verwekte Peres en Zerach bij Tamar, Peres verwekte Chesron, Chesron verwekte Aram, ⁴ Aram verwekte Amminadab, Amminadab verwekte Nachson, Nachson verwekte Salmon, ⁵ Salmon verwekte Boaz bij Rachab, Boaz verwekte Obed bij Ruth, Obed verwekte Isaï, ⁶ Isaï verwekte David, de koning. David verwekte Salomo bij de vrouw van Uria, ⁷ Salomo verwekte Rechabeam, Rechabeam verwekte Abia, Abia verwekte Asa, ⁸ Asa verwekte Josafat, Josafat verwekte Joram, Joram verwekte Uzzia, ⁹ Uzzia verwekte Jotam, Jotam verwekte Achaz, Achaz verwekte Hizkia, ¹⁰ Hizkia verwekte Manasse, Manasse verwekte Amon, Amon verwekte Josia, ¹¹ Josia verwekte Jechonja en diens broeders ten tijde van de Babylonische ballingschap. ¹² Na de Babylonische ballingschap verwekte Jechonja Sealtiël, Sealtiël verwekte Zerubbabel, ¹³ Zerubbabel verwekte Abihud, Abihud verwekte Eljakim, Eljakim verwekte Azor, ¹⁴ Azor verwekte Sadok, Sadok verwekte Achim, Achim verwekte Eliud, ¹⁵ Eliud verwekte Eleazar, Eleazar verwekte Mattan, Mattan verwekte Jakob, ¹⁶ Jakob verwekte Jozef, de man van Maria, uit wie Jezus geboren is, die Christus genoemd wordt. ¹⁷ Al de geslachten dan van Abraham tot David zijn veertien geslachten en van David tot de Babylonische ballingschap veertien geslachten en van de Babylonische ballingschap tot de Christus veertien geslachten. ¹⁸ De geboorte van Jezus Christus geschiedde aldus. Terwijl zijn moeder Maria ondertrouwd was met Jozef, bleek zij, voordat zij gingen samenwonen, zwanger te zijn uit de heilige Geest. ¹⁹ Daar nu Jozef, haar man, rechtschapen was en haar niet in opspraak wilde brengen, was hij van zins in stilte van haar te scheiden. ²⁰ Toen die overweging bij hem opkwam, zie, een engel des Heren verscheen hem in de droom en zeide: Jozef, zoon van David, schroom niet Maria, uw vrouw, tot u te nemen, want wat in haar verwekt is, is uit de heilige Geest. ²¹ Zij zal een zoon baren en gij zult Hem de naam Jezus geven. Want Hij is het, die zijn volk zal redden van hun zonden. ²² Dit alles is geschied, opdat vervuld zou worden hetgeen de Here door de profeet gesproken heeft, toen hij zeide: ²³ Zie, de maagd zal zwanger worden en een zoon baren, en men zal Hem de naam Immanuël geven, hetgeen betekent: God met ons. ²⁴ Toen Jozef uit zijn slaap ontwaakt was, deed hij, zoals de engel des Heren hem bevolen had en hij nam zijn vrouw tot zich. ²⁵ En hij had geen gemeenschap met haar, voordat zij een zoon gebaard had. En hij gaf Hem de naam Jezus. staat. Onze kromme wegen wilde Hij gebruiken voor zijn heil.

Verder lezen: Matteüs 1:1-17¹ Geslachtsregister van Jezus Christus, de zoon van David, de zoon van Abraham. ² Abraham verwekte Isaak, Isaak verwekte Jakob, Jakob verwekte Juda en zijn broeders, ³ Juda verwekte Peres en Zerach bij Tamar, Peres verwekte Chesron, Chesron verwekte Aram, ⁴ Aram verwekte Amminadab, Amminadab verwekte Nachson, Nachson verwekte Salmon, ⁵ Salmon verwekte Boaz bij Rachab, Boaz verwekte Obed bij Ruth, Obed verwekte Isaï, ⁶ Isaï verwekte David, de koning. David verwekte Salomo bij de vrouw van Uria, ⁷ Salomo verwekte Rechabeam, Rechabeam verwekte Abia, Abia verwekte Asa, ⁸ Asa verwekte Josafat, Josafat verwekte Joram, Joram verwekte Uzzia, ⁹ Uzzia verwekte Jotam, Jotam verwekte Achaz, Achaz verwekte Hizkia, ¹⁰ Hizkia verwekte Manasse, Manasse verwekte Amon, Amon verwekte Josia, ¹¹ Josia verwekte Jechonja en diens broeders ten tijde van de Babylonische ballingschap. ¹² Na de Babylonische ballingschap verwekte Jechonja Sealtiël, Sealtiël verwekte Zerubbabel, ¹³ Zerubbabel verwekte Abihud, Abihud verwekte Eljakim, Eljakim verwekte Azor, ¹⁴ Azor verwekte Sadok, Sadok verwekte Achim, Achim verwekte Eliud, ¹⁵ Eliud verwekte Eleazar, Eleazar verwekte Mattan, Mattan verwekte Jakob, ¹⁶ Jakob verwekte Jozef, de man van Maria, uit wie Jezus geboren is, die Christus genoemd wordt. ¹⁷ Al de geslachten dan van Abraham tot David zijn veertien geslachten en van David tot de Babylonische ballingschap veertien geslachten en van de Babylonische ballingschap tot de Christus veertien geslachten.

Genesis 39¹ Jozef nu werd naar Egypte gebracht; en Potifar, een hoveling van Farao, de overste der lijfwacht, een Egyptenaar, kocht hem van de Ismaëlieten die hem daarheen gebracht hadden. ² En de Here was met Jozef, zodat hij een voorspoedig man werd, en hij woonde in het huis van zijn heer, de Egyptenaar. ³ Toen zijn heer zag, dat de Here met hem was, en dat de Here alles wat hij ondernam onder zijn hand deed gelukken, ⁴ won Jozef zijn genegenheid en hij mocht hem bedienen; hij stelde hem aan over zijn huis, en alles wat hij had, gaf hij in zijn hand. ⁵ Van het ogenblik af, dat hij hem over zijn huis en over al wat hij bezat had aangesteld, zegende de Here het huis van de Egyptenaar om Jozefs wil: de zegen des Heren rustte op alles wat hij had, zowel in huis als op het veld. ⁶ En hij liet al het zijne aan Jozef over, en met hem naast zich, bemoeide hij zich enkel met het brood dat hij at. Jozef nu was schoon van gestalte en schoon van uiterlijk. ⁷ Hierna sloeg de vrouw van zijn heer haar ogen op Jozef, en zij zeide: Kom bij mij liggen. ⁸ Maar hij weigerde en zeide tot de vrouw van zijn heer: Zie, mijn heer bemoeit zich, met mij naast zich, met niets van wat er in huis is, en alles wat hij heeft, heeft hij in mijn hand gegeven; ⁹ niemand is in dit huis machtiger dan ik, en hij heeft mij niets onthouden dan alleen u, omdat gij zijn vrouw zijt; hoe zou ik dan dit grote kwaad doen en zondigen tegen God? ¹⁰ En ofschoon zij dag aan dag tot Jozef sprak, voldeed hij niet aan haar wens bij haar te gaan liggen en omgang met haar te hebben. ¹¹ Op zekere dag kwam hij het huis binnen om zijn werk te verrichten, terwijl niemand van de huisgenoten daar in huis was. ¹² Toen greep zij hem bij zijn kleed en zeide: Kom bij mij liggen. Maar hij liet zijn kleed in haar hand achter, vluchtte en liep naar buiten. ¹³ Toen zij nu zag, dat hij zijn kleed in haar hand achtergelaten had en naar buiten gevlucht was, ¹⁴ riep zij haar huisgenoten en zeide tot hen: Ziet toch, hij heeft ons een Hebreeuwse man gebracht opdat deze zijn spel met ons drijve; hij is bij mij gekomen om bij mij te liggen, maar ik heb met luider stem geroepen; ¹⁵ en toen hij hoorde, dat ik mijn stem verhief en riep, liet hij zijn kleed bij mij achter, vluchtte en liep naar buiten. ¹⁶ Daarop legde zij zijn kleed bij zich neer, totdat zijn heer thuiskwam. ¹⁷ En zij sprak tot hem in dezer voege: Die Hebreeuwse slaaf, die gij ons gebracht hebt, is bij mij gekomen om zijn spel met mij te drijven. ¹⁸ Maar toen ik mijn stem verhief en riep, heeft hij zijn kleed bij mij achtergelaten en is naar buiten gevlucht. ¹⁹ Zodra zijn heer de woorden hoorde, die zijn vrouw tot hem sprak: zo en zo heeft uw slaaf mij gedaan, ontbrandde zijn toorn. ²⁰ En Jozefs heer greep hem en wierp hem in de gevangenis, de plaats waar de gevangenen van de koning gevangen zaten. Zo kwam hij daar in de gevangenis. ²¹ En de Here was met Jozef; Hij bewees hem genade en deed hem de genegenheid van de overste der gevangenis winnen. ²² Daarom vertrouwde de overste der gevangenis al de gevangenen die in de gevangenis waren, aan Jozef toe, en al wat daar te doen was, deed hij. ²³ De overste der gevangenis keek niet om naar iets dat hem was toevertrouwd, omdat de Here met hem was; en wat hij verrichtte, deed de Here gelukken.

Het is duidelijk Gods voorzienigheid dat Jozef slaaf wordt van niemand minder dan het hoofd van de lijfwacht van Farao. Als de Here Jozefs hand zichtbaar zegent en dit niet onopgemerkt blijft, zien we daarin de zegen van de God van het verbond, die ook de volken toekomt (Genesis 28:14¹⁴ En uw nageslacht zal zijn als het stof der aarde, en gij zult u uitbreiden naar het westen, oosten, noorden en zuiden, en met u en met uw nageslacht zullen alle geslachten des aardbodems gezegend worden.). Maar de overspelige en leugenachtige vrouw weet op sluwe wijze Jozef veroordeeld te krijgen. Zo gaat dat niet zelden met rechtvaardigen. Door leugen en bedrog worden ze veroordeeld en het leven hen als het ware ontnomen. Maar de Here gaat door. Ook in het lijden door onrecht, blijft Hij dezelfde, om Zijn dienstknechten bij te staan en Zijn verbondskinderen te gedenken. Zo ook zegent de Here Jozef in de gevangenis van de koning. Ongetwijfeld heerste daar een streng regime, zoals tegen staatsvijanden veelal wordt gehanteerd. Maar Gods zegen aldaar, is voor Jozef ongetwijfeld rustgevend en vertrouwen wekkend. Het zal goed komen, hoe het ook gaat. Ook voor ons vandaag moeten we dit inzien. Tegenspoed moet de ijver niet bedwingen, maar lettend op Christus, tegen Wie Gods hand eens was, volharden tot het einde. Want om Zijnentwil is God voor ons.

Verder lezen: Romeinen 8:31-39³¹ Wat zullen wij dan van deze dingen zeggen? Als God vóór ons is, wie zal tegen ons zijn? ³² Hoe zal Hij, die zelfs zijn eigen Zoon niet gespaard, maar voor ons allen overgegeven heeft, ons met Hem ook niet alle dingen schenken? ³³ Wie zal uitverkorenen Gods beschuldigen? God is het, die rechtvaardigt; ³⁴ wie zal veroordelen? Christus Jezus is de gestorvene, wat meer is, de opgewekte, die ter rechterhand Gods is, die ook voor ons pleit. ³⁵ Wie zal ons scheiden van de liefde van Christus? Verdrukking of benauwdheid, of vervolging of honger, of naaktheid, of gevaar, of het zwaard? ³⁶ Gelijk geschreven staat: Om Uwentwil worden wij de ganse dag gedood, wij zijn gerekend als slachtschapen. ³⁷ Maar in dit alles zijn wij meer dan overwinnaars door Hem, die ons heeft liefgehad. ³⁸ Want ik ben verzekerd, dat noch dood noch leven, noch engelen noch machten, noch heden noch toekomst, noch krachten, ³⁹ noch hoogte noch diepte, noch enig ander schepsel ons zal kunnen scheiden van de liefde Gods, welke is in Christus Jezus, onze Here.

Genesis 40¹ Hierna gebeurde het, dat de schenker en de bakker van de koning van Egypte zondigden tegen hun heer, de koning van Egypte. ² En Farao werd toornig op zijn beide hovelingen, de overste der schenkers en de overste der bakkers. ³ Hij zette hen in hechtenis in het huis van de overste der lijfwacht, in de gevangenis, de plaats waar Jozef gevangen zat. ⁴ En de overste der lijfwacht stelde Jozef bij hen aan, om hen te bedienen. En zij waren geruime tijd in hechtenis. ⁵ Zij nu hadden beiden een droom, ieder zijn eigen droom, in dezelfde nacht, ieder een droom met een eigen betekenis, zowel de schenker als de bakker van de koning van Egypte, die in de gevangenis gevangen zaten. ⁶ Toen Jozef in de morgen bij hen kwam, zag hij hen aan, en zie, zij waren mismoedig. ⁷ Hij vroeg aan de hovelingen van Farao, die met hem in hechtenis waren in het huis van zijn heer: Waarom staat uw gezicht zo somber vandaag? ⁸ Daarop zeiden zij tot hem: Wij hebben een droom gehad en er is niemand, die hem kan uitleggen. Toen zeide Jozef tot hen: Zijn de uitleggingen niet Gods zaak? Vertelt het mij toch. ⁹ Daarop vertelde de overste der schenkers aan Jozef zijn droom en zeide tot hem: In mijn droom, zie, er stond een wijnstok vóór mij. ¹⁰ Aan de wijnstok waren drie ranken, en nauwelijks begon hij te botten, of zijn bloesem was er, en zijn trossen droegen rijpe druiven. ¹¹ En Farao's beker was in mijn hand. Ik nam de druiven, perste ze uit in Farao's beker en gaf de beker in Farao's hand. ¹² Toen zeide Jozef tot hem: Dit is de uitlegging ervan: de drie ranken, dat zijn drie dagen; ¹³ binnen drie dagen zal Farao uw hoofd verhogen en u in uw rang herstellen, en gij zult Farao de beker in de hand geven, zoals gij tevoren placht te doen, toen gij zijn schenker waart. ¹⁴ Maar blijf aan mij denken, wanneer het u goed zal gaan; toon mij toch uw dankbaarheid door van mij gewag te maken bij Farao, en breng mij uit dit huis. ¹⁵ Want gestolen ben ik uit het land der Hebreeën, en ook hier heb ik niets gedaan, waarom zij mij in dit kerkerhol hadden kunnen zetten. ¹⁶ Toen de overste der bakkers zag, dat Jozef een gunstige uitlegging gegeven had, zeide hij tot hem: Ook ik had een droom: zie, er waren op mijn hoofd drie korven met gebak. ¹⁷ In de bovenste korf was allerlei spijs voor Farao, wat een bakker bereidt. Het gevogelte at dit uit de korf, boven mijn hoofd. ¹⁸ Toen antwoordde Jozef: Dit is de uitlegging ervan: de drie korven, dat zijn drie dagen; ¹⁹ binnen drie dagen zal Farao uw hoofd verhogen, boven u, en u aan een paal hangen en het gevogelte zal het vlees van u afeten. ²⁰ Op de derde dag nu, de geboortedag van Farao, maakte hij een maaltijd voor al zijn dienaren. En hij verhief het hoofd van de overste der schenkers en het hoofd van de overste der bakkers te midden van zijn dienaren. ²¹ Want hij herstelde de overste der schenkers in zijn schenkersambt, zodat hij de beker weer in Farao's hand gaf. ²² Maar de overste der bakkers hing hij op, zoals Jozef hun had uitgelegd. ²³ Doch de overste der schenkers dacht niet aan Jozef, maar vergat hem.

In de gevangenis van de koning komen de opstandige lieden. Zoals hier de oversten van de schenkers en de bakkers. Deze geschiedenis, die boekdelen spreekt, wijst ons op de handelwijze van grote vorsten. Schenkers en bakkers hebben aan de hoven grote verantwoordelijkheid. En hun oversten in het bijzonder. Ruime tijd zaten ze vast vanwege hun zondigen tegen de Farao. Wat hun misdaad was, wordt niet duidelijk. In ieder geval krijgen ze een tegengesteld vonnis, nadat ze uit de streng bewaakte gevangenis worden gehaald. Hun dromen, zoals Jozef ze door Gods gave verklaarde, zouden na drie dagen waarheid worden. En hoewel Jozef zo nadrukkelijk vraagt of de overste der schenkers hem wil gedenken, vanwege zijn onrechtvaardige hechtenis, luidt het slot: “Doch de overste der schenkers dacht niet aan Jozef, maar vergat hem.” En zie hier hoe de mens is. Als het goed gaat, wordt niet gedacht aan wie het slecht heeft. Als het door Jozefs voorzegde geluk daar is, dan gaat de overste der schenkers daarin op. Het drukke feestelijke bestaan aan het hof nemen hem op en de weldaad, hem in de gevangenis bewezen, vergeet hij. Maar de Here, die gedenkt de arme, de verdrukte en de ellendige.

Verder lezen: Klaagliederen 3:52-59⁵² Fel hebben zij mij, als een vogel, opgejaagd, die mij vijandig zijn zonder oorzaak. ⁵³ Zij hebben mijn leven in een put versmoord en stenen op mij geworpen. ⁵⁴ Wateren stroomden over mijn hoofd; ik dacht: ik ben verloren. ⁵⁵ Ik roep uw naam aan, o Here, uit het onderste van de put. ⁵⁶ Gij hoort mijn stem: verberg uw oor niet voor mijn zuchten, mijn hulpgeschrei. ⁵⁷ Gij zijt nabij ten dage, dat ik U aanroep, Gij zegt: Vrees niet. ⁵⁸ Gij voert, o Here, mijn rechtsgeding, Gij verlost mijn leven. ⁵⁹ Gij ziet, o Here, mijn verongelijking, ach, verschaf mij recht.

Genesis 41:1-45¹ Na verloop van twee volle jaren droomde Farao, dat hij aan de Nijl stond. ² En zie, uit de Nijl kwamen zeven koeien op, mooi van uiterlijk en vet van vlees, en zij weidden in het oevergras. ³ Maar zie, zeven andere koeien kwamen na deze op uit de Nijl, lelijk van uiterlijk en mager van vlees, en zij gingen naast die koeien staan aan de oever van de Nijl. ⁴ En de koeien die lelijk van uiterlijk en mager van vlees waren, aten de zeven koeien op, die mooi van uiterlijk en vet waren. Toen ontwaakte Farao. ⁵ Daarna sliep hij weer in en droomde ten tweeden male, en zie, zeven dikke en mooie aren schoten op uit één halm. ⁶ Maar zie, zeven dunne en door de oostenwind verzengde aren ontsproten na deze. ⁷ En de dunne aren verslonden de zeven dikke en volle aren. Toen ontwaakte Farao, en het was een droom. ⁸ De volgende morgen was zijn geest onrustig en hij ontbood al de geleerden en al de wijzen van Egypte, en Farao vertelde hun zijn dromen, maar er was niemand, die ze Farao kon uitleggen. ⁹ Toen sprak de overste der schenkers tot Farao: Heden moet ik mijn zonden in herinnering brengen. ¹⁰ Farao was toornig op zijn dienaren, en zette mij in hechtenis in het huis van de overste der lijfwacht, mij en de overste der bakkers. ¹¹ In één zelfde nacht nu hadden wij een droom, ik en hij, ieder had een droom met een eigen betekenis. ¹² Nu was daar bij ons een Hebreeuwse jongeman, een slaaf van de overste der lijfwacht, en wij vertelden hem onze dromen, en hij legde ze ons uit; aan ieder gaf hij uitleg naar zijn droom. ¹³ En zoals hij ons uitgelegd had, zo is het gebeurd; mij herstelde Farao weer in mijn ambt, hem liet hij ophangen. ¹⁴ Toen ontbood Farao Jozef, en zij haalden hem ijlings uit de kerker; men schoor hem en gaf hem andere klederen, en hij kwam bij Farao. ¹⁵ Toen zeide Farao tot Jozef: Ik heb een droom gehad, en er is niemand, die hem kan uitleggen, maar ik heb van u horen zeggen: Gij behoeft een droom maar te horen om hem te kunnen uitleggen. ¹⁶ En Jozef antwoordde Farao: Geenszins; God zal Farao's welzijn verkondigen. ¹⁷ Toen sprak Farao tot Jozef: In mijn droom stond ik aan de oever van de Nijl. ¹⁸ En zie, uit de Nijl kwamen zeven koeien op, vet van vlees en mooi van gedaante, en zij weidden in het oevergras. ¹⁹ Maar zie, zeven andere koeien kwamen na deze op, schraal, zeer lelijk van gedaante en mager van vlees; ik heb nooit zulke lelijke als deze gezien in het gehele land Egypte. ²⁰ En de magere en lelijke koeien aten de zeven eerste, vette koeien op. ²¹ Toen deze in haar maag gekomen waren, was daarvan niets te merken; zij bleven er even lelijk uitzien als tevoren. Toen ontwaakte ik. ²² Verder zag ik in mijn droom, en zie, zeven aren schoten op uit één halm, vol en mooi. ²³ Maar zie, zeven dorre, dunne en door de oostenwind verzengde aren ontsproten na deze. ²⁴ En de dunne aren verslonden de zeven mooie aren. En ik heb dit de geleerden gezegd, maar er is niemand, die het mij kan verklaren. ²⁵ Toen zeide Jozef tot Farao: Farao's dromen zijn één; God heeft Farao bekend gemaakt, wat Hij zal doen. ²⁶ De zeven mooie koeien, dat zijn zeven jaren, en de zeven mooie aren, dat zijn zeven jaren; de dromen zijn één. ²⁷ En de zeven magere en lelijke koeien, die na deze opkwamen, dat zijn zeven jaren, en de zeven loze, door de oostenwind verzengde aren betekenen zeven jaren van hongersnood. ²⁸ Dit bedoelde ik, toen ik tot Farao sprak: God heeft Farao getoond, wat Hij zal doen. ²⁹ Zie, er komen zeven jaren, waarin grote overvloed in het gehele land Egypte wezen zal. ³⁰ Daarna zullen zeven jaren van hongersnood aanbreken; dan zal al de overvloed in het land Egypte vergeten zijn en de honger het land verteren. ³¹ Van de overvloed zal men daarna in het land niets meer merken vanwege die hongersnood, want die zal zeer zwaar zijn. ³² Dat de droom tot tweemaal toe aan Farao herhaald is, wil zeggen, dat de zaak bij God vaststaat, en dat God die haastig zal volbrengen. ³³ Nu dan, Farao zie om naar een verstandig en wijs man, en hij stelle hem aan over het land Egypte. ³⁴ Farao doe ook dit: hij stelle opzichters over het land aan, en heffe van het land Egypte een vijfde, in de zeven jaren van de overvloed. ³⁵ Zij moeten al het voedsel van deze goede jaren die komen zullen, verzamelen en koren opslaan ter beschikking van Farao, als voedsel in de steden, en dit bewaren. ³⁶ Zo zal dat voedsel het land tot voorraad dienen voor de zeven jaren van hongersnood, die in het land Egypte zullen zijn, opdat het land door de honger niet te gronde worde gericht. ³⁷ Dit voorstel nu was goed in de ogen van Farao en in de ogen van al zijn dienaren. ³⁸ En Farao zeide tot zijn dienaren: Zouden wij iemand kunnen vinden als deze, een man, in wie de Geest Gods is? ³⁹ En Farao zeide tot Jozef: Aangezien God u dit alles bekend gemaakt heeft, is er niemand zo verstandig en wijs als gij. ⁴⁰ Gij zult over mijn huis zijn, en op uw bevel zal mijn gehele volk zich voeden; alleen door de troon zal ik boven u staan. ⁴¹ Voorts zeide Farao tot Jozef: Zie, ik stel u aan over het gehele land Egypte. ⁴² Daarop trok Farao zijn zegelring van zijn hand en deed hem aan Jozefs hand; hij bekleedde hem met linnen klederen, en hing een gouden keten om zijn hals. ⁴³ En hij liet hem rijden op de tweede wagen die hij had, en men riep voor hem uit: Eerbied! Aldus stelde hij hem aan over het gehele land Egypte. ⁴⁴ Ook zeide Farao tot Jozef: Ik ben Farao, maar zonder u zal niemand in het gehele land Egypte zijn hand of zijn voet opheffen. ⁴⁵ En Farao noemde Jozef: Safenat-Paneach, en hij gaf hem Asnat, de dochter van Potifera, de priester van On, tot vrouw. En Jozef ging uit, (als heer) over het land Egypte.

Ten laatste werkt de Here de verlossing van Jozef uit de gevangenis, alsnog via de schenker die de Farao op Jozef wijst. God gebruikt mensen om Zijn doelen te bereiken. En de gave van verklaring van dromen, die Hij Jozef gaf, is de weg waarlangs Jozef uit het kerkerhol wordt gehaald en diezelfde dag nog onderkoning van het land wordt. Dit zijn gebeurtenissen, die laten zien, dat God op ongedachte wijze het leven van Zijn kinderen van de diepste ellende tot de hoogste eer brengt. En zo moeten wij vandaag de dag ook bedenken, dat het volhardend vertrouwen op de Here voor een heerlijke uitkomst zal zorgen. Na een tijd van lijden en verdrukking volgt een tijd van ongedachte eer en heerlijkheid. Een blijdschap om God te loven en te prijzen. Hij zal blijken de hand in alles te hebben; alles te hebben geleid zoals het Hem behaagt. Tot vermeerdering van Zijn eer en lof en behoud van Christus’ kerk in het eeuwige leven. Bij deze tekst moeten we goed letten op Jozefs belijdenis dat God het is, die hier bekend maakt wat gebeuren gaat. Niet Jozef zelf, maar God de Here is het, die Jozef dromen laat verstaan (vers 16¹⁶ En Jozef antwoordde Farao: Geenszins; God zal Farao's welzijn verkondigen.), wat de Farao bevestigt (vers 39³⁹ En Farao zeide tot Jozef: Aangezien God u dit alles bekend gemaakt heeft, is er niemand zo verstandig en wijs als gij.). Aan God behoort de wijsheid en de kracht!

Verder lezen: Daniël 2¹ In het tweede jaar nu der regering van Nebukadnessar had Nebukadnessar een droom, waardoor zijn geest verontrust werd en het met zijn slaap gedaan was. ² Toen gebood de koning, dat men de geleerden, de bezweerders, de tovenaars en de Chaldeeën zou roepen, om de koning zijn droom te verklaren; en zij kwamen en stonden vóór de koning. ³ De koning zeide tot hen: Ik heb een droom gehad, en mijn geest is verontrust, zodat ik die droom wil verstaan. ⁴ Toen spraken de Chaldeeën tot de koning: [Aramees] O, koning, leef in eeuwigheid! Zeg uw dienaren de droom en wij zullen de uitlegging te kennen geven. ⁵ De koning gaf de Chaldeeën ten antwoord: Het besluit staat bij mij vast; indien gij mij de droom met zijn uitlegging niet bekendmaakt, zult gij in stukken gehouwen worden en uw huizen zullen tot een puinhoop worden gemaakt, ⁶ maar indien gij de droom met zijn uitlegging te kennen kunt geven, zult gij geschenken en gaven en grote eer van mij ontvangen; geeft mij dus de droom met zijn uitlegging te kennen. ⁷ Zij gaven opnieuw ten antwoord: De koning zegge zijn dienaren de droom, dan zullen wij de uitlegging te kennen geven. ⁸ De koning gaf ten antwoord: Ik begrijp heel goed, dat gij tijd zoekt te winnen, omdat gij ziet, dat het besluit bij mij vaststaat, ⁹ dat één vonnis u treft, indien gij mij de droom niet kunt bekendmaken; en gij hebt afgesproken mij iets leugenachtigs en slechts te zeggen, totdat de toestand zich wijzigt. Zegt mij dus de droom, opdat ik weet, dat gij mij de uitlegging ervan kunt te kennen geven. ¹⁰ De Chaldeeën gaven de koning ten antwoord: Er is geen mens op de aardbodem die het door de koning gevraagde zal kunnen te kennen geven; daarom heeft dan ook geen koning, hoe groot en machtig ook, iets dergelijks van enige geleerde of bezweerder of Chaldeeër gevraagd. ¹¹ Wat de koning vraagt, is te zwaar, en er is niemand anders, die het de koning zal kunnen te kennen geven dan de goden, die echter niet bij de stervelingen wonen. ¹² De koning werd hierover ten zeerste vergramd en toornig, en hij beval al de wijzen van Babel ter dood te brengen. ¹³ Toen het bevel werd uitgevaardigd, dat de wijzen gedood zouden worden, liepen ook Daniël en diens metgezellen gevaar gedood te worden. ¹⁴ Toen richtte zich Daniël op verstandige en gepaste wijze tot Arjok, de overste der koninklijke lijfwacht, die uitgetrokken was om de wijzen van Babel te doden; ¹⁵ hij nam het woord en zeide tot Arjok, de koninklijke machthebber: Waarom is dit strenge bevel door de koning uitgevaardigd? Daarop maakte Arjok Daniël de zaak bekend. ¹⁶ Toen ging Daniël tot de koning en verzocht, dat deze hem enige tijd zou gunnen om de uitlegging aan de koning te kennen te geven. ¹⁷ Daarop ging Daniël naar zijn huis en maakte zijn metgezellen Chananja, Misaël en Azarja de zaak bekend, ¹⁸ en (zeide) dat zij barmhartigheid moesten afsmeken van de God des hemels betreffende deze verborgenheid - opdat men Daniël en zijn metgezellen niet zou ter dood brengen met de overige wijzen van Babel. ¹⁹ Toen werd de verborgenheid aan Daniël in een nachtgezicht geopenbaard. Daarop loofde Daniël de God des hemels; ²⁰ Daniël hief aan en zeide: Geprezen zij de naam Gods van eeuwigheid tot eeuwigheid, want Hem behoort de wijsheid en de kracht! ²¹ Hij toch verandert tijden en stonden, Hij zet koningen af en stelt koningen aan, Hij verleent wijsheid aan wijzen en kennis aan hen die inzicht hebben. ²² Hij openbaart ondoorgrondelijke en verborgen dingen, Hij weet wat in het duister is, en het licht woont bij Hem. ²³ U, o God mijner vaderen, loof en roem ik, omdat Gij mij wijsheid en kracht verleend hebt, en mij thans hebt bekendgemaakt wat wij van U gesmeekt hebben, daar Gij ons immers de zaak des konings hebt bekendgemaakt. ²⁴ Derhalve ging Daniël naar Arjok, aan wie de koning had opgedragen de wijzen van Babel ter dood te brengen; hij ging en sprak aldus tot hem: Breng de wijzen van Babel niet ter dood, leid mij tot de koning en ik zal de koning de uitlegging te kennen geven. ²⁵ Toen bracht Arjok Daniël inderhaast tot de koning en zeide aldus tot hem: Ik heb een man gevonden onder de ballingen van Juda, die de koning de uitlegging kan bekendmaken. ²⁶ De koning richtte het woord tot Daniël, wiens naam Beltesassar was: Zijt gij in staat mij de droom die ik gezien heb, met zijn uitlegging bekend te maken? ²⁷ Daniël gaf de koning ten antwoord: De verborgenheid waarnaar de koning vraagt, kunnen geen wijzen, bezweerders, geleerden of waarzeggers de koning te kennen geven. ²⁸ Maar er is een God in de hemel, die verborgenheden openbaart; Hij heeft de koning Nebukadnessar bekendgemaakt wat in de toekomende dagen geschieden zal. Uw droom en de gezichten die u op uw legerstede voor ogen kwamen, waren deze: ²⁹ bij u, o koning, rezen, terwijl gij op uw legerstede laagt, gedachten op over wat er na dezen geschieden zou, en Hij, die verborgenheden openbaart, heeft u bekendgemaakt wat er geschieden zal. ³⁰ Mij nu is deze verborgenheid geopenbaard, niet door een wijsheid, die ik zou bezitten boven alle levenden, maar opdat de uitlegging de koning bekend zou worden gemaakt, en dat gij de gedachten van uw hart zoudt kennen. ³¹ Gij, o koning, hadt een gezicht, en zie, er was een groot beeld! Dit beeld was hoog, en de glans ervan was buitengewoon; het stond vóór u, en de aanblik ervan was schrikwekkend. ³² Het hoofd van dat beeld was van gedegen goud, zijn borst en armen waren van zilver, zijn buik en lendenen van koper, ³³ zijn benen van ijzer, zijn voeten deels van ijzer deels van leem. ³⁴ Terwijl gij bleeft toezien, raakte, zonder toedoen van mensenhanden, een steen los, die het beeld trof aan de voeten van ijzer en leem en deze verbrijzelde; ³⁵ toen werden tegelijkertijd het ijzer, het leem, het koper, het zilver en het goud verbrijzeld, en zij werden gelijk kaf op een dorsvloer in de zomer, en de wind voerde ze mee, zodat er geen spoor meer van te vinden was; maar de steen die het beeld getroffen had, werd tot een grote berg, die de gehele aarde vulde. ³⁶ Dit is de droom, en de uitlegging daarvan zullen wij de koning zeggen: ³⁷ Gij, o koning, koning der koningen, aan wie de God des hemels het koningschap, macht, sterkte en eer geschonken heeft, ³⁸ ja, in wiens hand Hij de mensenkinderen, waar zij ook wonen, de dieren des velds en het gevogelte des hemels heeft gegeven, en die Hij tot heerser over die alle heeft gemaakt - gij zijt dat gouden hoofd. ³⁹ Doch na u zal een ander koninkrijk ontstaan, geringer dan het uwe; en, weer een ander, een derde koninkrijk, van koper, dat heersen zal over de gehele aarde; ⁴⁰ en een vierde koninkrijk zal hard zijn als ijzer; juist zoals ijzer alles verbrijzelt en vermorzelt; en gelijk ijzer, dat vergruizelt, zal dit die allen verbrijzelen en vergruizelen. ⁴¹ En dat gij de voeten en de tenen gezien hebt deels van pottenbakkersleem en deels van ijzer, betekent, dat dit een verdeeld koninkrijk wezen zal: wel zal het iets van de hardheid van het ijzer aan zich hebben, juist zoals gij gezien hebt ijzer gemengd met kleiachtig leem, ⁴² en de tenen der voeten deels van ijzer en deels van leem; ten dele zal dat koninkrijk hard zijn, en ten dele zal het broos zijn. ⁴³ Dat gij gezien hebt ijzer vermengd met kleiachtig leem, betekent: zij zullen zich door huwelijksgemeenschap vermengen, maar met elkander geen samenhangend geheel vormen, zoals ijzer zich niet vermengt met leem. ⁴⁴ Maar in de dagen van die koningen zal de God des hemels een koninkrijk oprichten, dat in eeuwigheid niet zal te gronde gaan, en waarvan de heerschappij op geen ander volk meer zal overgaan: het zal al die koninkrijken verbrijzelen en daaraan een einde maken, maar zelf zal het bestaan in eeuwigheid, ⁴⁵ juist zoals gij gezien hebt, dat zonder toedoen van mensenhanden een steen van de berg losraakte en het ijzer, het koper, het leem, het zilver en het goud verbrijzelde. De grote God heeft de koning bekendgemaakt wat na dezen zal geschieden; de droom is waarachtig en zijn uitlegging betrouwbaar. ⁴⁶ Toen wierp koning Nebukadnessar zich op zijn aangezicht, en aanbad Daniël; ook beval hij een offer en reukwerk aan hem op te dragen. ⁴⁷ De koning gaf Daniël ten antwoord: In waarheid, uw God is de God der goden en de Heer der koningen, en Hij openbaart verborgenheden: daarom hebt gij deze verborgenheid kunnen openbaren. ⁴⁸ Toen verhief de koning Daniël en schonk hem vele, grote geschenken; ja, hij maakte hem tot heerser over het gehele gewest Babel en tot opperhoofd over alle wijzen van Babel. ⁴⁹ Op Daniëls verzoek droeg de koning het bestuur van het gewest Babel op aan Sadrak, Mesak en Abednego, terwijl Daniël aan het hof des konings bleef.

Genesis 41:46-57⁴⁶ Jozef was dertig jaar oud, toen hij voor Farao, de koning van Egypte, stond. En Jozef ging van Farao heen en trok door het gehele land Egypte. ⁴⁷ Het land nu gaf zijn opbrengst in de zeven jaren van overvloed bij handen vol, ⁴⁸ en hij verzamelde al het voedsel der zeven jaren, dat in het land Egypte was, en hij sloeg het voedsel in steden op; de opbrengst van de velden die om elke stad gelegen waren, sloeg hij daarin op. ⁴⁹ En Jozef hoopte koren op als zand der zee, geweldig veel, zodat men ophield te tellen, want er was geen tellen aan. ⁵⁰ En voordat er een jaar van hongersnood kwam, werden Jozef twee zonen geboren, die Asnat, de dochter van Potifera, de priester van On, hem baarde. ⁵¹ Jozef gaf aan de eerstgeborene de naam Manasse, want (zeide hij): God heeft mij al mijn moeite doen vergeten, en ook het gehele huis mijns vaders. ⁵² En aan de tweede gaf hij de naam Efraïm, want (zeide hij): God heeft mij vruchtbaar gemaakt in het land mijner ellende. ⁵³ Toen de zeven jaren van overvloed, die er in het land Egypte geweest was, verstreken waren, ⁵⁴ begonnen de zeven jaren van de hongersnood te komen, zoals Jozef gezegd had; in alle landen was hongersnood, maar in het gehele land Egypte was brood. ⁵⁵ Toen het gehele land Egypte honger leed, en het volk tot Farao om brood riep, zeide Farao tot alle Egyptenaren: Gaat tot Jozef; doet wat hij u zegt. ⁵⁶ Toen de hongersnood nu over de gehele aarde heerste, opende Jozef alle schuren en verkocht koren aan de Egyptenaren; want de honger was sterk in het land Egypte. ⁵⁷ En de gehele wereld kwam naar Egypte om bij Jozef koren te kopen, want de honger was sterk op de gehele aarde.

De uitlegging van Farao’s droom door Jozef vond direct instemming. Het was duidelijk dat Jozef juist had gesproken, maar eveneens had Jozef raad gegeven, wat het juiste was om te doen. En zoals hij voorzegd had, zo geschiedde het ook. Jozef werd bevestigd in Gods bijzondere leiding van zijn leven. Op de hoogste plaats werd hij gesteld. Dit zal blijken de weg te zijn, waarlangs straks ook zijn eigen dromen zouden uitkomen. Ook heeft Jozef troost gevonden in deze leiding van de Here. Bij de naamgeving van zijn beide kinderen komt dat tot uitdrukking. Manasse: ‘die doet vergeten’ en Efraïm: ‘dubbele vrucht’. Ja, de ellende en verlorenheid waaronder hij zo lang gebukt ging, heeft God hem doen vergeten. Het verdriet van vaders huis weggevoerd te zijn, uitlandig, oftewel in de ellende te zijn en in het kerkerhol, dat liet God hem vergeten, door zijn nieuwe leven als onderkoning; door de twee kinderen die God hem gaf. Zo braken voor hem, op zijn dertigste levensjaar, na toch zeker een decennium in ellende te zijn verkeerd, goede tijden aan. Tijden van verkwikking en rust. Welk een dankbaarheid vervult het hart dan ook, als de Here naar zijn kinderen omziet! Na het zure geeft Hij het zoet. Het echte zoet.

Verder lezen: Handelingen 11:19-30¹⁹ Zij dan, die verstrooid werden door de verdrukking, welke in verband met Stefanus plaats vond, trokken verder tot Fenicië, Cyprus en Antiochië toe, zonder tot iemand het woord te spreken dan alleen tot de Joden. ²⁰ Doch er waren onder hen enige Cyprische en Cyreense mannen, die, te Antiochië gekomen, ook tot de Grieken spraken en hun de Here Jezus predikten. ²¹ En de hand des Heren was met hen, en een groot aantal kwam tot het geloof en bekeerde zich tot de Here. ²² En het bericht daarvan kwam de gemeente van Jeruzalem ter ore en zij vaardigden Barnabas af naar Antiochië. ²³ Toen deze aankwam en de genade Gods zag, verheugde hij zich en wekte allen op om naar het voornemen van hun hart de Here trouw te blijven; ²⁴ want hij was een goed man, vol van de heilige Geest en van geloof. En een brede schare werd de Here toegevoegd. ²⁵ En hij vertrok naar Tarsus om Saulus te zoeken; en toen hij hem gevonden had, bracht hij hem naar Antiochië. ²⁶ En het geschiedde, dat zij een vol jaar in de gemeente gastvrij ontvangen werden en een brede schare leerden en dat de discipelen het eerst te Antiochië Christenen genoemd werden. ²⁷ En in die dagen kwamen profeten van Jeruzalem te Antiochië; ²⁸ en één uit hen, genaamd Agabus, stond op en gaf door de Geest te kennen, dat een grote hongersnood zou komen over het gehele rijk, die dan ook gekomen is onder Claudius. ²⁹ En de discipelen besloten, dat elk van hen naar draagkracht iets zenden zou tot ondersteuning van de broeders, die in Judea woonden; ³⁰ dit deden zij ook en zij zonden het aan de oudsten door de hand van Barnabas en Saulus.

Genesis 42¹ Toen Jakob vernam, dat er in Egypte koren was, zeide hij tot zijn zonen: Waarom ziet gij elkander aan! ² Voorts zeide hij: Zie, ik heb gehoord, dat er in Egypte koren is; trekt daarheen en koopt daar koren voor ons, opdat wij in leven blijven en niet sterven. ³ Toen trokken tien broeders van Jozef heen om in Egypte koren te kopen. ⁴ Doch Jakob liet Benjamin, Jozefs broeder, niet met zijn broeders meegaan, want hij dacht; er mocht hem eens een ongeluk overkomen. ⁵ Onder degenen die kwamen om koren te kopen, waren ook de zonen van Israël, want er was hongersnood in het land Kanaän. ⁶ Jozef nu was de machthebber over het land; hij was het, die aan al het volk van het land koren verkocht. Toen nu de broeders van Jozef aangekomen waren, bogen zij zich voor hem neer met het aangezicht ter aarde. ⁷ Zodra Jozef zijn broeders zag, herkende hij hen, maar hij deed alsof hij een vreemde voor hen was; hij sprak hen bits aan, en zeide tot hen: Vanwaar komt gij? Zij zeiden: Uit het land Kanaän, om voedsel te kopen. ⁸ Jozef herkende zijn broeders wel, maar zij herkenden hem niet. ⁹ Toen herinnerde Jozef zich de dromen die hij van hen gedroomd had. En hij zeide tot hen: Gij zijt verspieders, gij zijt gekomen om te zien, waar het land open ligt. ¹⁰ Doch zij zeiden tot hem: Neen, mijn heer, maar uw knechten zijn gekomen om voedsel te kopen. ¹¹ Wij zijn allen zonen van één man; wij zijn eerlijke lieden; uw knechten zijn geen verspieders. ¹² Doch hij zeide tot hen: Neen, maar gij zijt gekomen om te zien, waar het land open ligt. ¹³ Daarop zeiden zij: Uw knechten waren twaalf in getal, wij zijn broeders, zonen van één man in het land Kanaän, en zie, de jongste is thans bij onze vader, en één is niet meer. ¹⁴ Toen zeide Jozef tot hen: Het is, zoals ik tot u gesproken heb: gij zijt verspieders. ¹⁵ Hieraan zult gij getoetst worden: zowaar Farao leeft, gij zult vanhier niet weggaan, tenzij uw jongste broeder hierheen komt. ¹⁶ Zendt één van u om uw broeder te halen, maar gij zult gevangen blijven; zo zullen uw woorden getoetst worden, of gij waarheid spreekt; maar indien niet, zowaar Farao leeft, dan zijt gij verspieders. ¹⁷ En hij zette hen gezamenlijk drie dagen lang in hechtenis. ¹⁸ Op de derde dag nu zeide Jozef tot hen: Doet dit, opdat gij in leven blijft; ik vrees God. ¹⁹ Indien gij eerlijke lieden zijt, laat dan één broeder van u gevangen blijven in het huis van bewaring, maar gaat gij heen, neemt koren mee voor de honger uwer gezinnen. ²⁰ Doch dan moet gij uw jongste broeder tot mij brengen, opdat uw woorden waarheid mogen blijken en gij niet sterft. ²¹ Zij nu deden aldus en zeiden tot elkander: Voorwaar, nu boeten wij voor wat wij onze broeder aangedaan hebben: wij zagen zijn zielsbenauwdheid, toen hij ons om erbarming smeekte, maar wij hoorden niet; daarom is deze benauwdheid over ons gekomen. ²² Toen antwoordde Ruben hun: Heb ik u niet gezegd: bezondigt u niet aan de knaap! Maar gij hebt niet geluisterd. Nu wordt zijn bloed van ons geëist. ²³ Zij wisten echter niet, dat Jozef hen verstond, want zij gebruikten een tolk. ²⁴ Toen wendde hij zich van hen af en weende. Daarna keerde hij tot hen terug en sprak met hen; hij nam Simeon uit hun midden en liet hem in hun bijzijn binden. ²⁵ En Jozef beval, dat men hun zakken met koren vullen en ieder het geld in zijn zak teruggeven zou, en dat men hun teerkost voor de reis zou geven. En men deed hun aldus. ²⁶ Daarna laadden zij hun koren op hun ezels en gingen vandaar weg. ²⁷ Toen één zijn zak opende om in het nachtverblijf zijn ezel voeder te geven, zag hij zijn geld, en zie, het lag boven in zijn zak. ²⁸ Hij zeide tot zijn broeders: Mijn geld is teruggegeven; zie maar, het ligt in mijn zak. Toen ontzonk hun de moed, en zij wendden zich bevende tot elkander en zeiden: Wat heeft God ons nu aangedaan! ²⁹ Toen zij bij hun vader Jakob gekomen waren, in het land Kanaän, deelden zij hem alles mee wat hun wedervaren was, en zeiden: ³⁰ Die man, de heer van dat land, heeft ons bits aangesproken en bejegende ons als verspieders van dat land. ³¹ Toen zeiden wij tot hem: Wij zijn eerlijke lieden, wij zijn geen verspieders. ³² Wij waren twaalf in getal, broeders, zonen van onze vader; één is niet meer, en de jongste is thans bij onze vader, in het land Kanaän. ³³ Toen zeide die man, de heer van dat land, tot ons: Hieraan zal ik weten, dat gij eerlijke lieden zijt: één broeder van u zult gij bij mij laten; neemt dan koren voor de honger uwer gezinnen en gaat heen; ³⁴ en brengt uw jongste broeder tot mij, opdat ik weet, dat gij geen verspieders zijt, maar eerlijke lieden; dan zal ik uw broeder aan u teruggeven, en gij moogt vrij in het land rondtrekken. ³⁵ Toen zij hun zakken ledigden - daar lag ieders geldbuidel in zijn zak; en toen zij en hun vader hun geldbuidels zagen, werden zij bevreesd. ³⁶ En hun vader Jakob zeide tot hen: Gij berooft mij van kinderen; Jozef is niet meer, en Simeon is er niet meer, en Benjamin wilt gij meenemen; dit alles is tegen mij. ³⁷ Toen zeide Ruben tot zijn vader: Gij moogt mijn twee zonen doden, indien ik hem niet tot u breng; geef hem onder mijn hoede en ik zal hem tot u terugbrengen. ³⁸ Maar hij zeide: Mijn zoon gaat niet met u mee, want zijn broeder is dood en hij is alleen overgebleven; overkomt hem een ongeluk op de weg die gij gaan zult, dan zult gij mijn grijze haar met verdriet in het dodenrijk doen nederdalen.

Jozef herkende zijn broers direct toen zij om graan in Egypte bij hem kwamen. Doordat ze via een tolk met elkaar spraken, werd Jozef door zijn spreken niet herkend door zijn broers. Jozef zal eind dertig zijn geweest en ze hadden elkaar zo’n twintig jaren niet gezien. De herders en stamvaders van Israël knielen voor hun broer. Jozefs droom ging in vervulling. De één wordt boven de anderen gesteld. God is het die vernedert of verhoogt en niemand houdt dat tegen. Het gaat hier om Zijn besturing en regering. De onderwijzing is, dat de Here de bestuurder is van ons lot. Deze geschiedenis wijst op Christus. Hij is verhoogd. En allen die Hem verwierpen, zullen moeten erkennen dat de Vader Hem verhoogd heeft en Hij de Koning over Israël is, ja over alle volken. Langs ongedachte wegen en volgens Zijn besluit brengt God Zijn Uitverkorene tot de troon. Dat was ook bij David langs de weg van vervolging. Ook Jozef ging een weg van lijden en onrecht, maar werd tenslotte verhoogd. Dit vervulde de Here Jezus, uit eigen wil, met het ondergaan van de toorn van God. Nu is Hij uitermate verhoogd, en moet eenieder voor Hem knielen. Bij Hem is brood. Hij is het Brood. Het Brood des levens.

Verder lezen: Psalm 75¹ Voor de koorleider. Op de wijze van: Verderf niet. Een psalm van Asaf. Een lied. ² Wij loven U, o God, wij loven, want nabij is uw naam, men vertelt uw wonderen. ³ Wanneer Ik het tijdstip gekozen heb, dan zal Ik rechtmatig richten; ⁴ al mogen de aarde en al haar bewoners wankelen, Ik ben het, die haar pilaren heb vastgezet. sela ⁵ Ik zeide tot de hoogmoedigen: Weest niet hoogmoedig; en tot de goddelozen: Heft de hoorn niet op, ⁶ heft uw hoorn niet op naar den hoge en spreekt niet met trotse hals. ⁷ Want het verhogen komt niet van oost of van west, noch uit de woestijn - ⁸ maar God is rechter, Hij vernedert deze en verhoogt gene. ⁹ Want in des Heren hand is een beker en de wijn bruist daarin, overvloedig gemengd; Hij schenkt daaruit tot de droesem toe, alle goddelozen op aarde moeten hem slorpende drinken. ¹⁰ Maar mij aangaande, ik zal dit voor altoos vermelden, ik wil de God van Jakob psalmzingen, ¹¹ en alle hoornen der goddelozen zal ik afhouwen; de hoornen des rechtvaardigen zullen verhoogd worden.

Genesis 43¹ Maar de hongersnood was zwaar in het land. ² En toen zij het uit Egypte meegebrachte koren verbruikt hadden, zeide hun vader tot hen: Gaat ons weer een weinig voedsel kopen. ³ Toen zeide Juda tot hem: Die man heeft ons uitdrukkelijk verzekerd: gij zult mijn aangezicht niet zien, tenzij uw broeder bij u is. ⁴ Wilt gij onze broeder met ons laten gaan, dan zullen wij heentrekken en voedsel voor u kopen. ⁵ Doch indien gij hem niet wilt laten gaan, dan zullen wij niet heentrekken, want die man heeft tot ons gezegd: gij zult mijn aangezicht niet zien, tenzij uw broeder bij u is. ⁶ Toen zeide Israël: Waarom hebt gij mij kwaad aangedaan door die man mee te delen, dat gij nog een broeder hebt? ⁷ Daarop zeiden zij: Die man heeft ons nauwkeurig ondervraagd over onszelf en onze maagschap: leeft uw vader nog? Hebt gij nog een broeder? En wij hebben het hem naar waarheid meegedeeld. Konden wij soms weten, dat hij zou zeggen: brengt uw broeder mee? ⁸ En Juda zeide tot zijn vader Israël: Laat de jongen toch met mij meegaan; dan zullen wij ons gereed maken en op reis gaan, opdat wij in het leven mogen blijven en niet sterven, zowel wij als gij en onze kinderen. ⁹ Ik blijf borg voor hem; van mijn hand moogt gij hem eisen; indien ik hem niet tot u breng en vóór u stel, dan moge ik te allen tijde tegenover u als een schuldige staan. ¹⁰ Hadden wij niet getalmd, dan zouden wij zeker al tweemaal terug zijn. ¹¹ Toen zeide hun vader Israël tot hen: Indien het zo gesteld is, doet dan dit: neemt van het fijnste des lands in uw zakken en brengt die man een geschenk: een weinig balsem en een weinig honig, gom en hars, terpentijnnoten en amandelen. ¹² En neemt dubbel geld mee; ook het geld, dat boven in uw zakken gelegd was, moet gij terugbrengen; misschien was het een vergissing. ¹³ En neemt uw broeder mee, maakt u reisvaardig en keert terug tot die man. ¹⁴ En God, de Almachtige, geve u barmhartigheid voor het aangezicht van die man, opdat hij uw andere broeder late gaan, alsook Benjamin. En wat mij aangaat, als ik van kinderen beroofd moet worden, dan worde ik beroofd. ¹⁵ Toen namen de mannen dat geschenk en zij namen dubbel geld mee, benevens Benjamin; zij maakten zich reisvaardig, trokken naar Egypte en stonden voor het aangezicht van Jozef. ¹⁶ Toen Jozef Benjamin bij hen zag, zeide hij tot zijn huisbestuurder: Breng deze mannen in huis en slacht slachtvee en bereid het, want hedenmiddag zullen deze mannen met mij eten. ¹⁷ En de man deed zoals Jozef gezegd had, en bracht hen in Jozefs huis. ¹⁸ De mannen werden bevreesd, toen zij naar Jozefs huis gebracht werden, en zeiden: Wij worden hier gebracht vanwege het geld dat de eerste maal in onze zakken is teruggekomen, om ons te overrompelen en te overvallen, en om ons tot slaven te maken en onze ezels weg te nemen. ¹⁹ En zij traden toe op de man die Jozefs huisbestuurder was, en spraken tot hem aan de ingang van het huis, ²⁰ en zeiden: Met uw verlof, mijn heer, wij zijn reeds een vorige maal gekomen om voedsel te kopen; ²¹ en toen wij in het nachtverblijf kwamen, en onze zakken openden - daar lag ieders geld boven in zijn zak, ons geld naar zijn volle gewicht. Maar wij hebben het mee teruggebracht, ²² en ander geld hebben wij meegenomen om voedsel te kopen; wij weten niet, wie ons geld in onze zakken gelegd heeft. ²³ Doch hij zeide: Weest gerust, vreest niet; de God van u en van uw vader heeft u heimelijk een schat in uw zakken gegeven; uw geld heb ik ontvangen. Vervolgens bracht hij Simeon bij hen terug. ²⁴ Toen die man hen in Jozefs huis gebracht had, gaf hij water om hun voeten te wassen, en hij gaf voeder aan hun ezels. ²⁵ Daarop legden zij het geschenk gereed tegen het ogenblik, waarop Jozef in de middag zou komen, want zij hadden gehoord, dat zij daar een maaltijd zouden gebruiken. ²⁶ Toen Jozef het huis binnengekomen was, brachten zij het geschenk dat zij bij zich hadden, bij hem binnen en zij bogen zich voor hem ter aarde. ²⁷ Daarop vroeg hij hen naar hun welstand en zeide: is het wèl met uw oude vader, over wie gij gesproken hebt? Leeft hij nog? ²⁸ En zij zeiden: Het is wèl met uw knecht, onze vader; hij leeft nog. Daarop knielden zij en bogen zich neer. ²⁹ Toen hij zijn ogen opsloeg, zag hij zijn broeder Benjamin, de zoon zijner moeder, en zeide: Is dit uw jongste broeder, over wie gij tot mij gesproken hebt? En hij zeide: God zij u genadig, mijn zoon. ³⁰ Toen haastte Jozef zich weg, want zijn hart ging in ontroering uit naar zijn broeder, en hij zocht gelegenheid om te wenen; hij trad een kamer binnen en weende daar. ³¹ Daarna wies hij zijn gelaat en trad naar buiten, bedwong zichzelf en zeide: Dient het maal op. ³² Toen dienden zij het op voor hem afzonderlijk en voor hen afzonderlijk en voor de Egyptenaren die met hem aten, afzonderlijk; de Egyptenaren toch mogen geen maaltijd gebruiken met de Hebreeën, want dat is voor de Egyptenaren een gruwel. ³³ En zij zaten voor zijn aangezicht, de eerstgeborene naar zijn eerstgeboorte en de jongste naar zijn jeugd, zodat de mannen elkander verbaasd aanzagen. ³⁴ En men bracht hun van de gerechten die vóór hem stonden, en het gerecht voor Benjamin was vijfmaal zo groot als het gerecht van ieder hunner. Zo dronken zij en werden dronken met hem.

Zowel Jakob en zijn zonen zijn onwetend van de bedoelingen van de onderkoning van Egypte. De hongersnood drijft hen naar die onderkoning toe, terwijl Jozef Simeon gevangen hield als verzekering van hun terugkomst. De honger werd zo sterk, dat ook Jakob Benjamin moest laten gaan, om anders niet allemaal om te komen. Op een aangename en bedachtzame manier handelt Jozef met zijn broeders, als hij hen aan de maaltijd nodigt. Eerst vraagt hij naar hun vader en dan spreekt hij tot Benjamin. Gods uitzonderlijke barmhartigheid, die Jakob zijn zonen toe bad, komt hen toe, maar in het bijzonder ook Jozef. Jozef moest zich van Benjamin afkeren om alleen te wenen. Hij wilde zich (nog) niet bekend maken.

De tafelschikking deed de broeders uiteraard verbaasd staan. De hand van God in dit alles werd al meer openbaar. Hij is hier alles aan het leiden, ook het hart van onderkoning Safenat Paneach (Jozef). In deze geschiedenis komt de troost van Gods vaderlijke liefde tot zijn kinderen. Hij leidt langs onbekende en ongedachte wegen hun leven. Opdat u zich leert gewennen aan Zijn hoogheilige wegen en van Zijn vaderlijke barmhartigheid alles verwacht.

Verder lezen: Psalm 77¹ Voor de koorleider. Op Jedutun. Een psalm van Asaf. ² Mijn stem is tot God, en ik roep; mijn stem is tot God, opdat Hij zijn oor tot mij neige. ³ Ten dage mijner benauwdheid zoek ik de Here, des nachts is mijn hand uitgestrekt en zij wordt niet moede, mijn ziel weigert zich te laten troosten. ⁴ Denk ik aan God, dan kreun ik; peins ik, dan versmacht mijn geest. sela ⁵ Gij houdt mijn ogen open, ik ben onrustig en kan niet spreken. ⁶ Ik overdenk de dagen van ouds, de jaren van weleer; ⁷ ik denk in de nacht aan mijn snarenspel, ik peins in mijn hart en mijn geest vorst na. ⁸ Zal de Here dan voor altoos verstoten, en niet meer goedgunstig zijn? ⁹ Neemt zijn goedertierenheid voor immer een einde, houdt de belofte op van geslacht tot geslacht? ¹⁰ Vergeet God genadig te zijn, of sluit Hij zijn barmhartigheid in toorn toe? sela ¹¹ Daarom zeg ik: Dit krenkt mij, dat de rechterhand des Allerhoogsten verandert. ¹² Ik zal de daden des Heren gedenken, ja, ik wil gedenken uw wonderen van ouds, ¹³ van al uw werken gewagen en uw daden overdenken. ¹⁴ O God, in heiligheid is uw weg; wie is een God, groot als God? ¹⁵ Gij zijt de God, die wonderen werkt, Gij hebt onder de volken uw macht doen kennen. ¹⁶ Gij hebt uw volk met machtige arm verlost, de zonen van Jakob en Jozef. sela ¹⁷ De wateren zagen U, o God, de wateren zagen U, zij sidderden, zelfs de diepten beefden. ¹⁸ De wolken goten water uit, het zwerk deed de donder horen, ook vlogen uw pijlen rond. ¹⁹ Het gedreun van uw donder rolde voort, de bliksemen verlichtten de wereld, de aarde sidderde en beefde. ²⁰ Uw weg was in de zee, uw pad in grote wateren, zodat uw voetsporen niet werden gekend. ²¹ Gij leiddet uw volk als een kudde door de hand van Mozes en Aäron.

Genesis 44¹ En hij beval zijn huisbestuurder: Vul de zakken der mannen met koren, zoveel zij kunnen vervoeren, en leg ieders geld boven in zijn zak. ² En mijn beker, de zilveren beker, moet gij boven in de zak van de jongste leggen met het geld voor zijn koren. En hij deed naar het woord, dat Jozef gesproken had. ³ Toen de morgen aanlichtte, liet men de mannen weggaan, met hun ezels. ⁴ Nauwelijks waren zij de stad uitgegaan, nog niet ver weg, of Jozef zeide tot zijn huisbestuurder: Maak u op, jaag die mannen achterna, en als gij hen ingehaald hebt, zeg dan tot hen: Waarom hebt gij goed met kwaad vergolden? (Waarom hebt gij de zilveren beker gestolen?) ⁵ Is deze het niet, waaruit mijn heer drinkt en waarmede hij de toekomst pleegt te voorspellen? Gij hebt slecht gehandeld met dit te doen. ⁶ Toen hij hen ingehaald had, sprak hij deze woorden tot hen. ⁷ En zij zeiden tot hem: Waarom spreekt mijn heer zulke woorden? Verre zij het van uw knechten zo iets te doen. ⁸ Zie, het geld dat wij boven in onze zakken vonden, hebben wij uit het land Kanaän tot u teruggebracht, en hoe zouden wij dan uit het huis van uw heer zilver of goud stelen? ⁹ Degene van uw knechten, bij wie (de beker) gevonden wordt, moge sterven, en bovendien zullen wij mijn heer tot slaven zijn. ¹⁰ Daarop zeide hij: Welaan, het zij zoals gij gezegd hebt; degene, bij wie hij gevonden wordt, die zal mij tot slaaf zijn, maar gij zult vrij uitgaan. ¹¹ Toen haastte ieder van hen zich zijn zak af te laden op de grond, en ieder opende zijn zak. ¹² En hij stelde een onderzoek in; hij begon bij de oudste en eindigde bij de jongste; en de beker werd gevonden in Benjamins zak. ¹³ Toen scheurden zij hun klederen, en ieder van hen belaadde zijn ezel en zij keerden terug naar de stad. ¹⁴ Zo kwamen Juda en zijn broeders in het huis van Jozef, waar hij nog was, en zij wierpen zich voor hem ter aarde. ¹⁵ En Jozef zeide tot hen: Wat is dat voor daad, die gij bedreven hebt? Wist gij niet, dat een man als ik dat ongetwijfeld ontdekken moest? ¹⁶ Daarop zeide Juda: Wat zullen wij tot mijn heer zeggen, wat zullen wij spreken, en waarmee zullen wij ons rechtvaardigen? God heeft de schuld uwer knechten aan het licht gebracht. Zie, wij zijn slaven voor mijn heer, wij evenals degene, bij wie de beker gevonden is. ¹⁷ Maar hij zeide: Het zij verre van mij dat te doen; de man, bij wie de beker gevonden is, die zal mij tot slaaf zijn, maar gij, trekt in vrede naar uw vader. ¹⁸ Toen naderde Juda tot hem en zeide: Met uw verlof, mijn heer, uw knecht moge toch een enkel woord ten aanhoren van mijn heer spreken en uw toorn ontbrande niet tegen uw knecht, want gij zijt als Farao. ¹⁹ Mijn heer heeft zijn knechten gevraagd: Hebt gij nog een vader of een broeder? ²⁰ En wij zeiden tot mijn heer: Wij hebben een oude vader en daar is nog een jonge zoon zijns ouderdoms; maar zijn broeder is dood; hij is de enig overgeblevene van zijn moeder, en zijn vader heeft hem zeer lief. ²¹ Toen zeidet gij tot uw knechten: Brengt hem tot mij, opdat ik mijn ogen op hem sla. ²² Maar wij zeiden tot mijn heer: De jongen kan zijn vader niet verlaten, want verlaat hij zijn vader, dan zal deze sterven. ²³ Daarop zeidet gij tot uw knechten: Indien uw jongste broeder niet met u meekomt, zult gij mijn aangezicht niet meer zien. ²⁴ Nadat wij naar uw knecht, mijn vader, waren teruggereisd, deelden wij hem de woorden van mijn heer mee. ²⁵ Toen nu onze vader zeide: Gaat ons weer een weinig voedsel kopen, ²⁶ zeiden wij: Wij kunnen niet heentrekken; als onze jongste broeder bij ons is, dan zullen wij heentrekken; want wij zullen het aangezicht van die man niet mogen zien, wanneer onze jongste broeder niet bij ons is. ²⁷ Daarop zeide uw knecht, mijn vader, tot ons: Gij weet, dat mijn vrouw mij twee zonen heeft gebaard; ²⁸ de éne is van mij weggegaan, en ik heb moeten zeggen: voorzeker is hij verscheurd, en ik heb hem tot nu toe niet weergezien. ²⁹ En neemt gij ook deze van mij weg, en overkomt hem een ongeluk, dan zult gij mijn grijze haar met verdriet in het dodenrijk doen neerdalen. ³⁰ En nu, wanneer ik bij uw knecht, mijn vader, kom, en de jongen is niet bij ons, aan wiens ziel zijn eigen ziel nauw verbonden is, ³¹ dan zal het gebeuren, als hij ziet, dat de jongen er niet is, dat hij sterven zal, en uw knechten zullen het grijze haar van uw knecht, onze vader, met verdriet in het dodenrijk doen neerdalen. ³² Maar uw knecht is borg geworden voor de jongen bij mijn vader met deze woorden: indien ik hem niet tot u breng, dan moge ik te allen tijde tegenover mijn vader schuldig staan. ³³ Nu dan, laat toch uw knecht in de plaats van de jongen als slaaf voor mijn heer achterblijven, en de jongen trekke met zijn broeders mee. ³⁴ Want hoe zal ik naar mijn vader heentrekken, wanneer de jongen niet bij mij is? Ik zou het verdriet niet kunnen aanzien, dat mijn vader zou treffen.

Jozef herhaalt zijn voorgaande handeling, door het geld weer in hun zakken mee terug te geven. En nu wil hij te weten komen hoe het met zijn broeders staat. Zullen zij met Benjamin, de zoon van Rachel, de lieveling van vader, net zo doen als ze met hem gedaan hadden? Zullen ze hem voor een slaaf wegdoen, uit jaloezie voor vaders liefde voor hem? Zouden ze Benjamin wreed aan zijn lot overlaten, of voor hem opkomen? En zo hun vader gerust stellen. Zouden zijn broers veranderd zijn en verbeterd? Dit nu, zou Jozef te weten komen.

En dan is het Juda die het op zich genomen ambt uitoefent. Hij plaatst zichzelf voor Benjamin en biedt zich aan in de plaats van Benjamin. En dat doet hij op treffende wijze. Uit zijn uitgebreide relaas blijkt duidelijk dat hij zich volledig inzet om Benjamin vrij te krijgen, zodat die naar vader kan terugkeren. Hij wil daarvoor zichzelf opofferen. En zie in dit optreden van Juda, zijn Nakomeling, onze Heiland en Zaligmaker Jezus Christus. Hij, die, met het Middelaarsambt bekleed, Zichzelf voor de hoogste hemelse Rechter heeft gesteld. Hij heeft Zijn ziel, zijn leven, in onze plaats gegeven. Hij pleit ons vrij voor God en reinigt ons geweten van zonden. Geloof in Hem.

Verder lezen: Hebreeën 7:11-28¹¹ Indien nu het Levitische priesterschap het volmaakte gebracht had, immers, daaronder heeft het volk de wet ontvangen - waarom was het dan nog nodig, dat een andere priester naar de ordening van Melchisedek opstond, van wie niet gezegd werd, dat hij naar de ordening van Aäron is? ¹² Want uit een verandering van priesterschap volgt noodzakelijk ook een verandering van wet. ¹³ Want Hij, van wie aldus wordt gesproken, heeft behoord tot een andere stam, waaruit niemand met het altaar te doen had: ¹⁴ het is immers duidelijk, dat onze Here uit Juda is gesproten, ten aanzien van welke stam Mozes met geen woord van priesters gerept heeft. ¹⁵ En nog veel duidelijker wordt het, als naar het evenbeeld van Melchisedek een andere priester opstaat, ¹⁶ die dit niet geworden is krachtens een wet met een voorschrift betreffende vleselijke (afkomst), maar krachtens een onvernietigbaar leven. ¹⁷ Want van Hem wordt getuigd: Gij zijt priester in eeuwigheid naar de ordening van Melchisedek. ¹⁸ Want een vroeger voorschrift wordt wel afgeschaft, als het zonder kracht en nut is, ¹⁹ - immers de wet heeft in geen enkel opzicht het volmaakte gebracht - maar thans wordt een betere hoop gewekt, waardoor wij nader tot God komen. ²⁰ En in zoverre het niet zonder een plechtige eed plaats had - want genen zijn zonder eed priester geworden, ²¹ maar déze met een eed bij monde van Hem, die tot Hem sprak: De Here heeft gezworen en het zal Hem niet berouwen: Gij zijt priester in eeuwigheid - ²² in zoverre is Jezus ook van een beter verbond borg geworden. ²³ En zíj zijn in groter getale priester geworden, omdat zij door de dood verhinderd werden het te blijven, ²⁴ doch Híj heeft, juist doordat Hij in eeuwigheid blijft, een priesterschap, dat op geen ander kan overgaan. ²⁵ Daarom kan Hij ook volkomen behouden, wie door Hem tot God gaan, daar Hij altijd leeft om voor hen te pleiten. ²⁶ Immers, zulk een hogepriester hadden wij ook nodig: heilig, zonder schuld of smet, gescheiden van de zondaren en boven de hemelen verheven; ²⁷ die niet, gelijk de hogepriesters, van dag tot dag eerst offers voor zijn eigen zonden behoeft te brengen en daarna voor die van het volk, want dit laatste heeft Hij eens voor altijd gedaan, toen Hij Zichzelf ten offer bracht. ²⁸ Want de wet stelt als hogepriester mensen, die met zwakheid behept zijn, maar het plechtige woord van de eed, die ná de wet kwam, stelt de Zoon, die in eeuwigheid volmaakt is.

Genesis 45¹ Toen kon Jozef zich niet langer bedwingen voor allen die bij hem stonden, en hij riep: Laat allen van mij weggaan. En daar stond niemand bij hem, toen Jozef zich aan zijn broeders bekend maakte. ² Daarop brak hij uit in luid geween, zodat de Egyptenaren en Farao's huis het hoorden. ³ En Jozef zeide tot zijn broeders: Ik ben Jozef; leeft mijn vader nog? Doch zijn broeders konden hem niet antwoorden, want zij deinsden van schrik voor hem terug. ⁴ Toen zeide Jozef tot zijn broeders: Komt toch naderbij. Daarop naderden zij. En hij zeide: Ik ben uw broeder Jozef, die gij naar Egypte verkocht hebt. ⁵ Maar weest nu niet verdrietig en ziet er niet zo ontsteld uit, omdat gij mij hierheen verkocht hebt, want om u in het leven te behouden heeft God mij voor u uit gezonden. ⁶ Want reeds twee jaren is er hongersnood geweest in dit land en er komen nog vijf jaren, waarin niet geploegd of geoogst zal worden. ⁷ Daarom heeft God mij voor u uit gezonden om u een voortbestaan te verzekeren op aarde, en om voor u een groot aantal geredden in het leven te behouden. ⁸ Dus zijt gij het niet, die mij hierheen gezonden hebt, maar God; Hij heeft mij gesteld tot Farao's vader en tot heer over geheel zijn huis en tot heerser in het gehele land Egypte. ⁹ Trekt haastig naar mijn vader en zegt tot hem: Zo zegt uw zoon Jozef: God heeft mij gesteld tot heer over geheel Egypte, kom tot mij, draal niet. ¹⁰ Gij zult in het land Gosen wonen en gij zult dicht bij mij zijn, gij en uw kinderen en uw kindskinderen, uw kleinvee en uw runderen en al wat gij hebt. ¹¹ En ik zal daar voor u zorgen - want er zal nog vijf jaar hongersnood zijn - opdat gij niet verarmt, gij, noch uw huis, noch iemand van de uwen. ¹² En zie, uw eigen ogen en die van mijn broeder Benjamin zien, dat het mijn mond is, die tot u spreekt. ¹³ Vertelt dan aan mijn vader al de heerlijkheid die ik in Egypte bezit, en alles wat gij gezien hebt, en brengt mijn vader haastig hierheen. ¹⁴ Toen viel hij zijn broeder Benjamin om de hals en weende, en Benjamin weende aan zijn hals. ¹⁵ En hij kuste al zijn broeders hartelijk en weende, hen omhelzende. Daarna eerst spraken zijn broeders met hem. ¹⁶ Toen het gerucht in Farao's huis vernomen werd, dat Jozefs broeders waren gekomen, was dit Farao en zijn dienaren aangenaam. ¹⁷ En Farao zeide tot Jozef: Zeg tot uw broeders: doet dit: belaadt uw dieren en trekt heen naar het land Kanaän, ¹⁸ en haalt uw vader en uw gezinnen en komt tot mij, dan zal ik u het beste van het land Egypte geven, zodat gij het vette des lands eten zult. ¹⁹ Voorts hebt gij de opdracht hun te gelasten: Neemt u uit het land Egypte wagens voor uw kinderen en voor uw vrouwen, brengt uw vader mee en komt (herwaarts). ²⁰ Gij moet het niet jammer vinden van uw huisraad, want het beste van het gehele land Egypte zal voor u zijn. ²¹ Toen deden de zonen van Israël aldus; en Jozef gaf hun wagens volgens Farao's bevel; ook gaf hij hun teerkost voor de reis. ²² Aan hen allen, man voor man, gaf hij een stel kostbare klederen en aan Benjamin gaf hij drie honderd zilverstukken en vijf stel kostbare klederen. ²³ Daarbij zond hij zijn vader tien ezels, beladen met het beste van Egypte, en tien ezelinnen, beladen met koren en brood en voedsel, voor zijn vader op de reis. ²⁴ Hierop deed hij zijn broeders uitgeleide, en zij gingen heen, en hij zeide tot hen: Maakt geen twist onderweg. ²⁵ Zij dan trokken weg uit Egypte en kwamen in het land Kanaän bij hun vader Jakob. ²⁶ Toen zij hem vertelden: Jozef leeft nog en hij is zelfs heerser over het gehele land Egypte, bleef zijn hart er koud onder, want hij kon het niet geloven. ²⁷ Maar toen zij hem al de woorden overbrachten, die Jozef tot hen gesproken had, en toen hij de wagens zag, die Jozef gezonden had om hem te vervoeren, leefde de geest van hun vader Jakob op. ²⁸ En Israël zeide: Het is genoeg, mijn zoon Jozef leeft nog; ik wil gaan en hem zien, eer ik sterf.

Jozef heeft de pleitrede van Juda aangehoord en zo de liefde vernomen die daar was voor vader en Benjamin. Het is hem nu duidelijk dat zijn broers veranderd waren. Luid huilend maakt hij zich vervolgens aan zijn broers bekend, die uiteraard volstrekt verbaasd zijn. Maar Jozef verklaart dan de raad van God in wat de broers met hem hadden gedaan. De Here wilde langs deze weg Jakob en zijn huis in het leven houden. Niet zij hadden hem verkocht, maar God had hem voor hen uitgezonden om hen te redden. Wat een wijsheid van God en wat een troost voor wie in Hem geloven. Hij weet het leven, dwars door het zondig handelen van mensen, zo te leiden, dat zijn kinderen verlost worden. Zo ook heeft Christus geleden onder het misdadig handelen van zijn eigen broeders. Het kwaad en onrecht dat Hij onderging was daarbij vergezeld met de toorn van God. Maar de overvloed van zijn verdienste is het eeuwige leven voor wie in Hem geloven.

Overvloed schonk Jozef in wagens en goederen. Zoveel gaf Jozef mee, dat zijn vader Jakob overtuigd werd van deze ongedachte verlossing uit zijn verdriet. En Israël zeide: “Het is genoeg; mijn zoon Jozef leeft nog; ik wil gaan en hem zien, eer ik sterf.” Wat een troost.

Verder lezen: Psalm 105:16-22¹⁶ Toen Hij hongersnood opriep over het land en alle staf des broods verbrak, ¹⁷ zond Hij een man voor hen uit: Jozef werd als slaaf verkocht; ¹⁸ men knelde zijn voeten in boeien, hij kwam in de ijzers ¹⁹ tot de tijd, dat zijn woord uitkwam, de uitspraak des Heren hem in het gelijk stelde. ²⁰ De koning zond heen en liet hem los, de heerser der volken maakte hem vrij; ²¹ hij stelde hem tot heer over zijn huis, tot heerser over al zijn bezit, ²² om zijn vorsten te binden naar zijn goeddunken, en zijn oudsten leerde hij wijsheid.

Genesis 46:1-30¹ En Israël brak op met alles wat hij had en kwam te Berseba en bracht de God van zijn vader Isaak slachtoffers. ² En God sprak tot Israël in nachtgezichten, en Hij zeide: Jakob, Jakob. En hij zeide: Hier ben ik. ³ Toen zeide Hij: Ik ben God, de God van uw vader, vrees niet naar Egypte te trekken, want Ik zal u daar tot een groot volk maken. ⁴ Ik zal zelf met u naar Egypte trekken en Ik zal u ook zeker weer terugvoeren en Jozef zal u de ogen toedrukken. ⁵ Toen ging Jakob uit Berseba op weg, en de zonen van Israël vervoerden hun vader Jakob, benevens hun kinderen en hun vrouwen, op de wagens die Farao gezonden had om hem te vervoeren. ⁶ Zij namen ook mee hun vee en hun have, die zij in het land Kanaän verworven hadden, en zij kwamen in Egypte, Jakob en al zijn kroost met hem. ⁷ Zijn zonen en kleinzonen, zijn dochters en kleindochters en zijn gehele kroost bracht hij met zich naar Egypte. ⁸ Dit nu zijn de namen van de zonen van Israël, die in Egypte kwamen, van Jakob en zijn zonen. De eerstgeborene van Jakob was Ruben. ⁹ De zonen van Ruben waren Chanok, Pallu, Chesron en Karmi. ¹⁰ De zonen van Simeon waren Jemuël, Jamin, Ohad, Jakin, Sochar en Saul, de zoon van een Kanaänitische. ¹¹ De zonen van Levi waren Gerson, Kehat en Merari. ¹² De zonen van Juda waren Er, Onan, Sela, Peres en Zerach; doch Er en Onan waren in het land Kanaän gestorven; en de zonen van Peres waren Chesron en Chamul. ¹³ De zonen van Issakar waren Tola, Puwwa, Job en Simron. ¹⁴ De zonen van Zebulon waren Sered, Elon en Jachleël. ¹⁵ Dit waren de zonen van Lea, die zij aan Jakob gebaard heeft in Paddan-Aram, benevens zijn dochter Dina. Het gehele zielental van zijn zonen en dochters was drieëndertig. ¹⁶ De zonen van Gad waren Sifjon, Chaggi, Suni, Esbon, Eri, Arodi en Areli. ¹⁷ De zonen van Aser waren Jimna, Jiswa, Jiswi en Beria, benevens hun zuster Serach, en de zonen van Beria waren Cheber en Malkiël. ¹⁸ Dit waren de zonen van Zilpa, die Laban aan zijn dochter Lea gegeven had, en zij baarde dezen aan Jakob - zestien zielen. ¹⁹ De zonen van Rachel, de vrouw van Jakob, waren Jozef en Benjamin. ²⁰ En aan Jozef werden in het land Egypte Manasse en Efraïm geboren, die Asnat, de dochter van Potifera, de priester van On, hem baarde. ²¹ De zonen van Benjamin waren Bela, Beker, Asbel, Gera, Naäman, Echi, Ros, Muppim, Chuppim en Ard. ²² Dit waren de zonen van Rachel, die aan Jakob geboren werden, het gehele zielental veertien. ²³ De zoon van Dan was Chusim. ²⁴ De zonen van Naftali waren Jachseël, Guni, Jeser en Sillem. ²⁵ Dit waren de zonen van Bilha, die Laban aan zijn dochter Rachel gegeven had, en zij baarde dezen aan Jakob, het gehele zielental zeven. ²⁶ Alle personen die met Jakob naar Egypte kwamen, zijn afstammelingen, behalve de vrouwen der zonen van Jakob, het gehele zielental was zesenzestig. ²⁷ En de zonen van Jozef, die hem in Egypte geboren waren, waren twee in getal. Het gehele getal der zielen van het huis van Jakob, die naar Egypte kwamen, was zeventig. ²⁸ Hij dan zond Juda voor zich uit naar Jozef, opdat deze hem in Gosen zou ontmoeten. En zij kwamen in het land Gosen aan. ²⁹ En Jozef spande zijn wagen aan en trok naar Gosen, zijn vader Israël tegemoet. Toen hij hem ontmoette, viel hij hem om de hals en weende geruime tijd aan zijn hals. ³⁰ Toen zeide Israël tot Jozef: Nu kan ik sterven, nadat ik uw aangezicht gezien heb, omdat gij nog leeft.

Jakob ging op reis naar Egypte op de wagens van Farao. Maar te Berseba, de zuidelijkste plaats van het land stopt hij. Hij offert aan de God van zijn vader Isaak. Niet zomaar trekt hij weg uit het land der belofte. Hij denkt aan de belofte van de God van het verbond, de God van zijn vader. En de HERE komt dan tot hem spreken en Jakob zijn lot bekendmaken. De goede leiding van de HERE is Jakobs deel en de vervulling van de belofte. Jakob zal in het land van de belofte teruggebracht worden en aldaar begraven worden, nadat hij Jozef had gezien. Nu kan Israël doortrekken. Want de HERE Zelf trekt met hem mee en brengt hem terug. Er is een ingaan en uitgaan en weide vinden onder Gods bijzondere leiding.

Juda vervulde het middelaarswerk weer. En Jozef, vol begeerte zijn vader te zien, haast zich op weg. Vele tranen vloeiden, toen Jakob Jozef ontmoette. Jozef viel hem om de hals en weende geruime tijd. Het is maar moeilijk in te denken, welke gevoelens daar loskwamen zonder het zelf te hebben meegemaakt. De vereniging van vader en zoon na een scheiding van vele jaren was daar. Dit nu bewerkt Gods voorzienigheid. Na jaren van verdriet om verlies, geeft God leven.

Verder lezen: Psalm 121¹ Een bedevaartslied. Ik hef mijn ogen op naar de bergen: vanwaar zal mijn hulp komen? ² Mijn hulp is van de Here, die hemel en aarde gemaakt heeft. ³ Hij zal niet toelaten, dat uw voet wankelt, uw Bewaarder zal niet sluimeren. ⁴ Zie, de Bewaarder van Israël sluimert noch slaapt. ⁵ De Here is uw Bewaarder, de Here is uw schaduw aan uw rechterhand. ⁶ De zon zal u des daags niet steken, noch de maan des nachts. ⁷ De Here zal u bewaren voor alle kwaad, Hij zal uw ziel bewaren. ⁸ De Here zal uw uitgang en uw ingang bewaren van nu aan tot in eeuwigheid.

Genesis 46:31-47:12³¹ En Jozef zeide tot zijn broeders en tot het huis zijns vaders: Ik zal heengaan, het Farao meedelen en hem zeggen: mijn broeders en het huis mijns vaders, die in het land Kanaän waren, zijn tot mij gekomen; ³² die mannen zijn schaapherders, want zij zijn veehouders en hebben hun kleinvee, hun runderen en alles wat zij bezitten, meegebracht. ³³ En wanneer Farao u roept en zegt: wat is uw bedrijf? ³⁴ zegt dan: uw knechten zijn veehouders geweest van onze jeugd aan tot heden, zowel wij als onze vaderen - opdat gij in het land Gosen moogt wonen, want al wat schaapherder is, is voor de Egyptenaren een gruwel. ¹ Toen kwam Jozef bij Farao, deelde het hem mee, en zeide: Mijn vader en mijn broeders zijn met hun kleinvee, hun runderen en al wat zij bezitten, gekomen uit het land Kanaän, en zij zijn in het land Gosen. ² Nu had hij vijf mannen uit zijn broeders meegenomen, en hij stelde die aan Farao voor. ³ En Farao zeide tot zijn broeders: Wat is uw bedrijf? Daarop zeiden zij tot Farao: Uw knechten zijn schaapherders, wij evenals onze vaderen. ⁴ Ook zeiden zij tot Farao: Wij zijn gekomen om als vreemdelingen in dit land te vertoeven, want er is geen weide meer voor de kudde, die uw knechten hebben, omdat de hongersnood zwaar is in het land Kanaän; nu dan, sta uw knechten toe in het land Gosen te wonen. ⁵ Toen zeide Farao tot Jozef: Uw vader en uw broeders zijn tot u gekomen; ⁶ het land Egypte ligt voor u open. Wijs uw vader en uw broeders in het beste deel van het land woonplaatsen aan, laten zij in het land Gosen wonen; indien gij weet, dat onder hen flinke mannen zijn, stel die dan tot opzichters over mijn kudde aan. ⁷ Ook bracht Jozef zijn vader Jakob en stelde hem aan Farao voor. En Jakob zegende Farao. ⁸ Toen zeide Farao tot Jakob: Hoe groot is het getal van uw levensjaren? ⁹ En Jakob zeide tot Farao: Het getal der jaren mijner vreemdelingschap is honderd en dertig; weinig in getal en kwaad zijn al mijn levensjaren geweest, en zij hebben niet bereikt het getal der levensjaren van mijn vaderen in de dagen hunner vreemdelingschap. ¹⁰ Toen zegende Jakob Farao en ging van Farao heen. ¹¹ Jozef nu wees zijn vader en zijn broeders woonplaatsen aan en gaf hun grondbezit in het land Egypte, in het beste deel van het land, in het land Rameses, zoals Farao geboden had. ¹² En Jozef onderhield zijn vader, zijn broeders en het gehele huis zijns vaders met brood, naar het getal der kinderen.

Jozef gaat nu ook een middelaarsfunctie bekleden. Hij gaat pleiten bij Farao voor een goed onderkomen voor zijn (bekeerde) broeders. Ook leert hij hen de Farao op gepaste wijze te antwoorden. De Farao blijkt hen zeer goed gezind om Jozefs wil, en dat ondanks, dat al wat schaapherder is voor de Egyptenaren een gruwel is (vers 34³⁴ zegt dan: uw knechten zijn veehouders geweest van onze jeugd aan tot heden, zowel wij als onze vaderen - opdat gij in het land Gosen moogt wonen, want al wat schaapherder is, is voor de Egyptenaren een gruwel.). Farao geeft Jozef toestemming hen woonplaatsen te geven in het beste deel van het land. Dat doet Jozef dan ook en daarbij onderhield hij heel Israël. Zo valt Gods volk het beste ten deel. De Here voorziet in het leven van Zijn kinderen, opdat zij Hem zullen erkennen als de overvloedige Bron van alle goede dingen. Langs ongedachte wegen gaat de Here en Hij leidt en weidt Zijn kudde.

Indrukwekkend is de ontmoeting van Jakob met Farao. Tot tweemaal toe zegent Jakob de Farao. Terwijl slechts de levensjaren van Jakob wordt besproken, getuigt Jakob daarbij van het geloof. Hij spreekt van de jaren van mijn vreemdelingschap. Zo zegt hij, dat hij een nieuwe aarde, een hemels vaderland verwacht (Hebreeën 11:13-16¹³ In (dat) geloof zijn deze allen gestorven, zonder de beloften verkregen te hebben; slechts uit de verte hebben zij die gezien en begroet, en zij hebben beleden, dat zij vreemdelingen en bijwoners waren op aarde. ¹⁴ Want wie zulke dingen zeggen, geven te kennen, dat zij een vaderland zoeken. ¹⁵ En als zij gedachtig geweest waren aan het vaderland, dat zij verlaten hadden, zouden zij gelegenheid gehad hebben terug te keren; ¹⁶ maar nu verlangen zij naar een beter, dat is een hemels, vaderland. Daarom schaamt God Zich voor hen niet hun God te heten, want Hij had hun een stad bereid.). En met zijn zegenen van Farao worden we herinnerd aan Genesis 12:2² Ik zal u tot een groot volk maken, en u zegenen, en uw naam groot maken, en gij zult tot een zegen zijn. en 3 en 26:4⁴ En Ik zal uw nageslacht vermenigvuldigen als de sterren des hemels, en Ik zal uw nageslacht al die landen geven, en met uw nageslacht zullen alle volken der aarde gezegend worden.. Uit geloof in de belofte komt zegen op aarde.

Verder lezen: Handelingen 7:8-16⁸ En Hij gaf hem het verbond der besnijdenis; en aldus verwekte hij Isaak en besneed hem op de achtste dag; en Isaak verwekte Jakob en Jakob de twaalf aartsvaders. ⁹ En de aartsvaders verkochten uit naijver Jozef naar Egypte, maar God was met hem, ¹⁰ en verloste hem uit al zijn verdrukkingen en gaf hem genade en wijsheid tegenover Farao, de koning van Egypte, die hem aanstelde tot hoofd over Egypte en over zijn gehele huis. ¹¹ En er kwam hongersnood over geheel Egypte en Kanaän en grote verdrukking, en onze vaderen vonden geen voedsel. ¹² Maar toen Jakob hoorde, dat er koren was in Egypte, zond hij onze vaderen de eerste maal daarheen; ¹³ en bij de tweede maal maakte Jozef zich aan zijn broeders bekend en Jozefs afkomst werd aan Farao openbaar. ¹⁴ En Jozef zond heen om zijn vader Jakob te laten komen en al zijn bloedverwanten, vijfenzeventig zielen. ¹⁵ En Jakob trok af naar Egypte, en hijzelf stierf, en onze vaderen; ¹⁶ en zij werden overgebracht naar Sichem en bijgezet in het graf, dat Abraham voor een som gelds van de zonen van Hemor te Sichem gekocht had.

Genesis 47:13-26¹³ Er was nu in het gehele land geen brood, want de hongersnood was zeer zwaar, en het land Egypte en het land Kanaän raakten uitgeput tengevolge van de honger. ¹⁴ En Jozef zamelde al het geld in, dat zich in het land Egypte en in het land Kanaän bevond, voor het koren dat men kwam kopen, en Jozef bracht het geld in Farao's huis. ¹⁵ Toen het geld uit het land Egypte en uit het land Kanaän op was, kwamen alle Egyptenaren tot Jozef en zeiden: Geef ons brood! Waarom toch zouden wij voor uw ogen sterven? Want er is geen geld meer. ¹⁶ En Jozef zeide: Geeft uw vee, dan zal ik u (brood) geven in ruil voor uw vee, indien er geen geld meer is. ¹⁷ Toen brachten zij hun vee tot Jozef, en Jozef gaf hun brood in ruil voor de paarden, het kleinvee, het rundvee en de ezels, en hij voorzag hen in dat jaar van brood in ruil voor al hun vee. ¹⁸ Toen dat jaar ten einde was, kwamen zij tot hem in het tweede jaar en zeiden tot hem: Wij zullen het voor mijn heer niet verhelen dat, nu het geld op is en onze veestapel aan mijn heer is gekomen, er voor mijn heer niet anders overblijft dan ons lichaam en onze grond. ¹⁹ Waarom zouden wij voor uw ogen sterven, en zou onze grond verkommeren? Koop ons en onze grond in ruil voor brood; en wij en onze grond zullen Farao dienstbaar zijn. Geef ons dan zaad, opdat wij leven en niet sterven, en opdat de grond niet woest worde. ²⁰ Toen kocht Jozef al de grond der Egyptenaren voor Farao, want de Egyptenaren verkochten ieder zijn akker, omdat de honger hun te sterk werd. Zo kwam het land aan Farao. ²¹ En wat het volk aangaat, dat maakte hij dienstbaar van het ene einde van het gebied van Egypte tot het andere einde. ²² Alleen de grond der priesters kocht hij niet, want de priesters hadden vaste inkomsten van Farao, en zij leefden van hun vaste inkomsten, die Farao hun gegeven had, daarom verkochten zij hun grond niet. ²³ En Jozef zeide tot het volk: Zie, ik heb heden u en uw grond voor Farao gekocht; zie, hier is zaad voor u, opdat gij de grond kunt bezaaien. ²⁴ Maar van de opbrengst zult gij een vijfde deel aan Farao geven, en vier delen zullen voor u zijn tot zaad voor de akker en tot voedsel voor u en voor hen die in uw huizen zijn, en tot spijze voor uw kinderen. ²⁵ Toen zeiden zij: Gij hebt ons in het leven behouden; mogen wij de genegenheid van mijn heer winnen, dan zullen wij Farao dienstbaar zijn. ²⁶ En Jozef maakte het tot een inzetting tot op de huidige dag met betrekking tot het grondbezit in Egypte, dat Farao daarvan een vijfde deel zou hebben; alleen de grond der priesters kwam niet aan Farao.

Jozef handelt verstandig met de bevolking van Egypte. Hij houdt hen in leven door de door hem opgeslagen voorraden aan hen te verkopen. Hierdoor kreeg Farao al het vee en heel het land in bezit. De bevolking echter raakt niet aan de bedelstaf, want ze mogen in dienst van Farao werken en leven. Ze zijn dan wel knechten geworden, maar worden heel gunstig behandeld. Want maar liefst tachtig procent van de opbrengst van het land mogen ze zelf houden. Slechts twintig procent moeten ze afstaan. Ze waren dan wel bezitloos geworden, maar konden wel veel van de opbrengst van het land voor zichzelf houden. Ze hadden evenwel geen keus, of ze moesten al de hongerdood prefereren boven deze dienstbaarheid. Ze bieden hun land en zichzelf aan om in leven te blijven. Zo was er hoop voor hen. Want voor al wie tot de levenden behoort is er hoop, immers een levende hond is beter dan een dode leeuw. Jozef was dus niet hard voor het volk. Zijn belastingtarief is zelfs laag in vergelijking met vandaag.

De mens heeft er veel voor over om in leven te blijven. Maar voor het eeuwige leven, kan hijzelf niets geven. Daarvoor moet geloofd worden in de God van Jozef, geloofd in Hem die alles gaf.

Verder lezen: Prediker 9:1-12¹ Voorzeker, dit alles nam ik ter harte en dit alles onderzocht ik: dat de rechtvaardigen en de wijzen met hun werken in Gods hand zijn, zowel liefde als haat; de mens weet niets van wat voor hem ligt. ² Alles is gelijk voor allen, eenzelfde lot treft de rechtvaardige en de goddeloze, de goede en de reine, alsook de onreine; hem die offert, en hem die niet offert; het gaat de goede evenals de zondaar, hem die zweert, als hem die de eed schuwt. ³ Dit is het ergste, dat onder de zon geschiedt: dat allen eenzelfde lot treft; daarom is het hart der mensenkinderen vol boosheid en is er verdwaasdheid in hun hart hun leven lang; en daarna gaat het naar de doden. ⁴ Want voor al wie tot de levenden behoort, is er hoop, immers een levende hond is beter dan een dode leeuw. ⁵ De levenden weten tenminste, dat zij sterven moeten, maar de doden weten niets; zij hebben geen loon meer te wachten, zelfs hun nagedachtenis is vergeten. ⁶ Zowel hun liefde als hun haat en hun naijver zijn reeds lang vergaan; en zij hebben nimmer deel aan iets, dat onder de zon geschiedt. ⁷ Welaan dan, eet uw brood met vreugde en drink uw wijn met een vrolijk hart, want als gij dit doet, dan heeft God dit reeds lang zo gewild. ⁸ Laten uw klederen te allen tijde wit zijn en olie ontbreke niet op uw hoofd. ⁹ Geniet het leven met de vrouw die gij liefhebt, al de dagen des ijdelen levens, die Hij u geeft onder de zon, al uw ijdele dagen, want dat is uw deel onder de levenden en bij het zwoegen, waarmee gij u aftobt onder de zon. ¹⁰ Al wat uw hand vindt om naar uw vermogen te doen, doe dat, want er is geen werk of overleg of kennis of wijsheid in het dodenrijk, waarheen gij gaat. ¹¹ Wederom zag ik onder de zon, dat niet de snelsten de wedloop winnen, noch de sterksten de strijd, noch ook de wijzen het brood, noch ook de schranderen de rijkdom, noch ook de verstandigen de gunst, want tijd en toeval treffen hen allen. ¹² Want ook de mens kent zijn tijd niet, evenmin als de vissen, die in het verraderlijke net gevangen worden, evenmin als de vogels, die in het klapnet gevangen worden. Evenals zij worden de mensenkinderen verstrikt ten tijde des kwaads, als dit hen plotseling overvalt.

Genesis 47:27-31²⁷ Israël dan woonde in het land Egypte, in het land Gosen, en zij werden daar ingezetenen. Zij waren vruchtbaar en vermenigvuldigden zich zeer. ²⁸ En Jakob leefde in het land Egypte nog zeventien jaar, en de dagen van Jakob, de jaren zijns levens, waren honderd zevenenveertig jaar. ²⁹ Toen de tijd naderde, dat Israël sterven zou, riep hij zijn zoon Jozef en zeide tot hem: Indien gij mij genegenheid toedraagt, leg dan uw hand onder mijn heup, (en zweer) dat gij mij liefde en trouw zult bewijzen: begraaf mij niet in Egypte. ³⁰ Want ik wil bij mijn vaderen liggen, vervoer mij daarom uit Egypte en begraaf mij in hun graf. En hij zeide: Ik zal doen naar uw woord. ³¹ Daarop zeide hij: Zweer het mij dan. En hij zwoer het hem. En Israël boog zich aanbiddend neder aan het hoofdeinde van het bed.

Jakob nadert het einde van zijn leven op aarde. Het verblijf in vreemdelingschap. De HERE is met hem geweest, overal waar hij gegaan is. De HERE heeft Zijn Woord aan hem gehouden en heeft zijn trouw bewezen. God heeft Jakob wel beproefd, en zijn dagen waren vaak vol verdriet en tegenspoed, vanwege zijn eigen zonden, vanwege het bedrog van Laban, vanwege de misdaad van zijn zonen, vanwege het vroegtijdig verlies van Rachel, vanwege de verdwijning van Jozef Maar door alles heen was de HERE met hem en heeft hij het geloof behouden. Eén ding ontbreekt hem nu het einde nadert. Hij woont niet in het land der belofte. Het land dat zijn nageslacht erfelijk gaat bezitten, omdat God het gezegd heeft. Daar wil hij naar toe. Waar zijn vaders begraven liggen. En dan verzoekt hij Jozef hem plechtig te zweren hem daar te begraven. Een eed vereist Jakob. Hij wil zekerheid. Ook bij zijn sterven. Hij zoekt troost dat Gods beloften aan hem vervuld worden, teneinde toe. Zo wil het geloof. De zekerheid dat de HERE het beloofde land geeft en dat Zijn toegezegde genadegave wordt ontvangen. Toen Jozef het hem zwoer, boog Israël zich en bad tot God. Veel dankbaarheid om Gods trouw. In leven en sterven blijft Hij dezelfde.

Verder lezen: Psalm 42¹ Voor de koorleider. Een leerdicht van de Korachieten. ² Gelijk een hinde die naar waterbeken smacht, zo smacht mijn ziel naar U, o God. ³ Mijn ziel dorst naar God, naar de levende God; wanneer zal ik komen en voor Gods aangezicht verschijnen? ⁴ Mijn tranen zijn mij tot spijze dag en nacht, daar men de ganse dag tot mij zegt: Waar is uw God? ⁵ Hieraan wil ik denken en mijn ziel in mij uitstorten: hoe ik optrok in de dichte drom, voor hen uit schreed naar Gods huis, bij jubelklank en lofgezang - een feestvierende menigte. ⁶ Wat buigt gij u neder, o mijn ziel, en zijt gij onrustig in mij? Hoop op God, want ik zal Hem nog loven, mijn Verlosser en mijn God! ⁷ Mijn ziel buigt zich neder in mij, daarom gedenk ik Uwer uit het land van de Jordaan en de Hermonbergen, uit het klein gebergte. ⁸ Watervloed roept tot watervloed bij het gebruis uwer stromen; al uw baren en golven slaan over mij heen. ⁹ Des daags zal de Here zijn goedertierenheid gebieden, en des nachts zal zijn lied bij mij zijn, een gebed tot de God mijns levens. ¹⁰ Ik wil tot God, mijn rots, zeggen: Waarom vergeet Gij mij? Waarom ga ik in het zwart vanwege des vijands onderdrukking? ¹¹ Met een doodsteek in mijn beenderen honen mij mijn tegenstanders, doordat zij de ganse dag tot mij zeggen: Waar is uw God? ¹² Wat buigt gij u neder, o mijn ziel, en wat zijt gij onrustig in mij? Hoop op God, want ik zal Hem nog loven, mijn Verlosser en mijn God!

Genesis 48:1-22¹ Hierna gebeurde het, dat men tot Jozef zeide: Zie, uw vader is ziek. Daarop nam hij zijn beide zonen met zich, Manasse en Efraïm. ² Toen men aan Jakob meegedeeld had: Zie, uw zoon Jozef komt tot u, verzamelde Israël al zijn krachten en ging op het bed zitten. ³ En Jakob zeide tot Jozef: God, de Almachtige, is mij verschenen te Luz in het land Kanaän en heeft mij gezegend ⁴ en tot mij gezegd: zie, Ik zal u vruchtbaar maken, u vermenigvuldigen en u maken tot een menigte van volken; Ik zal dit land aan uw nageslacht geven tot een altoosdurende bezitting. ⁵ En nu, uw beide zonen, die u in het land Egypte geboren zijn, voordat ik tot u naar Egypte gekomen was, zij zijn de mijne; Efraïm en Manasse zullen mij als Ruben en Simeon zijn. ⁶ Maar uw nakomelingen, die gij na hen verwekt hebt, zullen de uwe zijn; naar de naam hunner broeders zullen zij genoemd worden in hun erfdeel. ⁷ Wat mij aangaat, toen ik uit Paddan kwam, is Rachel mij door de dood ontvallen in het land Kanaän op de reis, toen wij nog maar een eindweegs van Efrat verwijderd waren, en heb ik haar daar begraven aan de weg naar Efrat, dat is Betlehem. ⁸ Toen Israël de zonen van Jozef zag, zeide hij: Wie zijn dit? ⁹ En Jozef zeide tot zijn vader: Dat zijn mijn zonen, die God mij hier gegeven heeft. Daarop zeide hij: Breng hen toch tot mij, opdat ik hen zegene. ¹⁰ Israëls ogen nu waren dof geworden van ouderdom, hij kon niet zien. En (Jozef) bracht hen dichter bij hem; en hij kuste en omhelsde hen. ¹¹ Daarna zeide Israël tot Jozef: Ik had niet kunnen vermoeden, dat ik uw aangezicht zou zien, en zie, God heeft mij zelfs uw nageslacht doen zien. ¹² Toen deed Jozef hen van zijn knieën weggaan, en boog zich neer met zijn aangezicht ter aarde. ¹³ En Jozef nam hen beiden, met zijn rechterhand Efraïm aan Israëls linkerhand, en met zijn linkerhand Manasse aan Israëls rechterhand, en hij bracht hen dichter bij hem. ¹⁴ Toen strekte Israël zijn rechterhand uit en legde die op het hoofd van Efraïm, hoewel hij de jongste was, en zijn linkerhand op het hoofd van Manasse; hij legde zijn handen kruiselings, ofschoon Manasse de eerstgeborene was. ¹⁵ En hij zegende Jozef en zeide: God, voor wiens aangezicht mijn vaderen Abraham en Isaak gewandeld hebben; God, die mij als herder geleid heeft, mijn leven lang tot op deze dag; ¹⁶ de Engel, die mij verlost heeft uit alle nood, zegene deze jongelingen, zodat in hen mijn naam en die van mijn vaderen Abraham en Isaak voortleven en zij in menigte mogen toenemen in het land. ¹⁷ Toen Jozef zag, dat zijn vader zijn rechterhand op Efraïms hoofd gelegd had, was dat verkeerd in zijn ogen, en hij greep de hand van zijn vader om die van Efraïms hoofd te verleggen naar het hoofd van Manasse. ¹⁸ En Jozef zeide tot zijn vader: Zó niet, mijn vader, want deze is de eerstgeborene, leg uw rechterhand op zíjn hoofd. ¹⁹ Maar zijn vader weigerde het en zeide: Ik weet het, mijn zoon, ik weet het; ook hij zal tot een volk worden en ook hij zal groot worden; nochtans zal zijn jongere broeder groter zijn dan hij, en diens nageslacht zal een volheid van volken worden. ²⁰ En hij zegende hen te dien dage en zeide: Met u zal Israël zegen toewensen door te zeggen: God make u als Efraïm en als Manasse. En hij plaatste Efraïm vóór Manasse. ²¹ En Israël zeide tot Jozef: Zie, ik ga sterven, maar God zal met u zijn en u terugbrengen naar het land uwer vaderen. ²² En ik geef u, boven uw broeders, een bergrug, die ik met mijn zwaard en mijn boog aan de Amorieten heb ontrukt.

Jakob zegent de zonen van Jozef op kenmerkende wijze. Zoals hij als jongste de zegen mee kreeg, zo doet hij ook bij Manasse en Efraïm. Manasse was de oudste, maar Jakob stelde de jongste boven hem. Daarom zijn wij gewend te zeggen: Efraïm en Manasse. De kruislingse zegenende handeling van Jakob wijst ons erop, dat het bij de Here gaat langs de weg, niet van het vlees, maar naar de verkiezing. Niet de oudste of de sterkste verkrijgt de grootste zegen, maar zoals God het bepaald heeft. Het ontvangen van Gods zegen is een kwestie van louter genade. De zegenrijke belofte die de HERE aan Abraham, Isaak en Jakob gaf, geeft Jakob allereerst door aan Jozef, door diens zonen te zegenen (vers 15¹⁵ En hij zegende Jozef en zeide: God, voor wiens aangezicht mijn vaderen Abraham en Isaak gewandeld hebben; God, die mij als herder geleid heeft, mijn leven lang tot op deze dag.: “En hij zegende Jozef”). Jakob neemt hen als zijn eigen zonen aan. Zo kreeg Jozef twee stammen in Israël. En de jongste werd de grootste. Ook herhaalt Israël de Immanuëlbelofte, als hij zegt, vers 21²¹ En Israël zeide tot Jozef: Zie, ik ga sterven, maar God zal met u zijn en u terugbrengen naar het land uwer vaderen.: “God zal met u zijn”. Israël heeft het zelf steeds ondervonden. Gods zegenrijke nabijheid, Zijn permanente bescherming. Al Gods woorden zijn uitgekomen. Die trouw van de HERE zal Jozef en zijn zonen steeds vergezellen. Daar kunnen zij van op aan. En dat is vandaag ook u gegeven, gedoopt in de naam van God Drieenig.

Verder lezen: Psalm 73:21-28²¹ Toen mijn hart verbitterd was, en ik in mijn nieren geprikkeld werd, ²² toen was ik een grote dwaas en zonder verstand, ik was een redeloos dier bij U. ²³ Nochtans zal ik bestendig bij U zijn, Gij hebt mijn rechterhand gevat; ²⁴ Gij zult mij leiden door uw raad, en daarna mij in heerlijkheid opnemen. ²⁵ Wie heb ik (nevens U) in de hemel? Nevens U begeer ik niets op aarde; ²⁶ al zou mijn vlees en mijn hart bezwijken, mijns harten rots en mijn erfdeel is God voor eeuwig. ²⁷ Want zie, wie verre van U zijn, gaan te gronde, Gij verdelgt al wie overspelig U verlaat, ²⁸ maar mij aangaande, het is mij goed nabij God te zijn, de Here Here heb ik tot mijn toevlucht gesteld, en ik wil al uw werken vertellen.

Genesis 49:1-28¹ En Jakob ontbood zijn zonen en zeide: Komt bijeen, opdat ik u bekend make, wat u in toekomende dagen wedervaren zal. ² Verzamelt u en luistert, gij zonen van Jakob, luistert naar Israël, uw vader. ³ Ruben, mijn eerstgeborene zijt gij, mijn sterkte en de eersteling mijner kracht, de voornaamste in hoogheid, de voornaamste in vermogen. ⁴ Gij, die opbruist als water, gij zult de voornaamste niet zijn, omdat gij uws vaders bed beklommen hebt; toen hebt gij het ontwijd. Hij heeft mijn legerstede beklommen. ⁵ Simeon en Levi zijn broeders; hun gereedschappen zijn werktuigen van geweld. ⁶ Mijn ziel hebbe geen deel aan hun beraadslaging, mijn geest sluite zich niet aan bij hun vergadering, want in hun toorn hebben zij mannen gedood en in hun moedwil hebben zij runderen de pezen doorgesneden. ⁷ Vervloekt zij hun toorn, want die is hevig, en hun grimmigheid, want die is hard. Ik zal hen verdelen onder Jakob en verstrooien onder Israël. ⁸ Juda, ù zullen uw broeders loven, uw hand zal zijn op de nek uwer vijanden, voor u zullen uws vaders zonen zich neerbuigen. ⁹ Een leeuwewelp is Juda; na de roof zijt gij omhoog geklommen, mijn zoon; hij kromt zich, legt zich neder als een leeuw of als een leeuwin; wie durft hem opjagen? ¹⁰ De scepter zal van Juda niet wijken, noch de heersersstaf tussen zijn voeten, totdat Silo komt, en hem zullen de volken gehoorzaam zijn. ¹¹ Hij zal zijn ezel aan de wijnstok binden en het jong zijner ezelin aan de wingerd; hij zal zijn kleed in wijn wassen en in druivebloed zijn gewaad. ¹² Hij zal donkerder van ogen zijn dan wijn en witter van tanden dan melk. ¹³ Zebulon zal wonen aan het strand der wijde zee, ja, hij zal wonen aan het strand bij de schepen, en zijn zijde zal naar Sidon gekeerd zijn. ¹⁴ Issakar is een bonkige ezel, die tussen de stallingen ligt; ¹⁵ als hij ziet, dat de rust goed is, en dat het land liefelijk is, buigt hij zijn schouder om te torsen en leent zich tot slaafse herendienst. ¹⁶ Dan zal zijn volk richten als een der stammen Israëls. ¹⁷ Moge Dan een slang op de weg zijn, een hoornslang op het pad, die in de hielen van het paard bijt, zodat zijn berijder achterover valt. ¹⁸ Op uw heil wacht ik, o Here. ¹⁹ Gad, een bende zal hem belagen, maar hij zal hun hielen belagen. ²⁰ Aser, zijn spijze zal vet zijn, en hij zal koninklijke lekkernijen leveren. ²¹ Naftali is een losgelaten hinde; hij laat schone woorden horen. ²² Een jonge vruchtboom is Jozef, een jonge vruchtboom aan een bron; zijn takken stijgen boven de muur uit; ²³ de boogschutters hebben hem getergd, beschoten en vijandig bejegend, ²⁴ maar zijn boog bleef stevig en zijn sterke handen bleven lenig, door de handen van de Machtige Jakobs, daar de Steenrots Israëls zijn herder is; ²⁵ door de God uws vaders, die u zal helpen, en de Almachtige, die u zal zegenen met zegeningen des hemels van boven, met zegeningen van de watervloed, die beneden ligt, met zegeningen van de borsten en de moederschoot. ²⁶ De zegeningen van uw vader gaan de zegeningen van mijn voorvaderen te boven, reikende tot het kostelijkste der eeuwige heuvelen; zij zullen komen op het hoofd van Jozef, op de schedel van de uitverkorene onder zijn broeders. ²⁷ Benjamin is een verscheurende wolf; in de morgen verslindt hij zijn prooi en tegen de avond verdeelt hij de buit. ²⁸ Dit zijn al de stammen van Israël, twaalf in getal; en dit is wat hun vader over hen gesproken heeft, toen hij hen zegende; ieder zegende hij met een eigen zegen.

Het buigen van de schoven van Jakobs zonen voor Jozefs schoof werd vervuld. Maar daarna zal voor een ander gebogen worden. Als Jakob profetisch Gods zegen gaat geven, dan is het Juda voor wie Jakobs zonen zullen neerbuigen. Uit hem zal de Christus voortkomen. De eerste drie zonen van Jakob worden hier gepasseerd vanwege hun overtreden, ja zelfs een vorm van straf wordt hen aangezegd (vers. 7). Juda’s overtreding wordt voorbijgezien. De verklaring hiervoor? Genade alleen. De unieke zegen voor iedere zoon wordt middenin onderbroken door het gebed: “Op uw heil wacht ik, o HERE.” Zo spreekt het geloof. Geloof is wachten met zekerheid. Want wat Jakob zijn zonen aanzegt zal zeker komen (vers 1¹ En Jakob ontbood zijn zonen en zeide: Komt bijeen, opdat ik u bekend make, wat u in toekomende dagen wedervaren zal.). De toename en overvloed van Gods zegeningen wordt speciaal Jozef toegezegd. Waarbij hij de uitverkorene wordt genoemd (SV: de afgezonderde). Hij was immers van hen afgezonderd, als geliefde van vader, als onderkoning van Egypte en als verzorger van heel de familie. Hij is beeld en type van Juda’s grote Zoon, onze Here Jezus Christus, aan wie de volken gehoorzaam zullen zijn. En zalig bent u, nu u onder Zijn hemelse heerschappij bent gebracht en gelovig en gewillig Hem gehoorzaam zijt.

Verder lezen: Psalm 2¹ Waarom woelen de volken en zinnen de natiën op ijdelheid? ² De koningen der aarde scharen zich in slagorde en de machthebbers spannen samen tegen de Here en zijn gezalfde: ³ Laat ons hun banden verscheuren en hun touwen van ons werpen! ⁴ Die in de hemel zetelt, lacht; de Here spot met hen. ⁵ Dan spreekt Hij tot hen in zijn toorn, en verschrikt hen in zijn gramschap: ⁶ Ik heb immers mijn koning gesteld over Sion, mijn heilige berg. ⁷ Ik wil gewagen van het besluit des Heren: Hij sprak tot mij: Mijn zoon zijt gij; Ik heb u heden verwekt. ⁸ Vraag Mij en Ik zal volken geven tot uw erfdeel, de einden der aarde tot uw bezit. ⁹ Gij zult hen verpletteren met een ijzeren knots, hen stukslaan als pottenbakkerswerk. ¹⁰ Nu dan, gij koningen, weest verstandig, laat u gezeggen, gij richters der aarde. ¹¹ Dient de Here met vreze en verheugt u met beving. ¹² Kust de zoon, opdat hij niet toorne en gij onderweg niet te gronde gaat, want zeer licht ontbrandt zijn toorn. Welzalig allen die bij Hem schuilen!

Genesis 49:29-50:14²⁹ Daarna gaf hij hun bevel en zeide tot hen: Ik word tot mijn voorgeslacht vergaderd, begraaft mij bij mijn vaderen in de spelonk in het veld van de Hethiet Efron, ³⁰ in de spelonk in het veld van Makpela, dat tegenover Mamre in het land Kanaän ligt, welk veld Abraham gekocht heeft van de Hethiet Efron tot een eigen grafstede. ³¹ Daar heeft men Abraham en zijn vrouw Sara begraven; daar heeft men Isaak en zijn vrouw Rebekka begraven, en daar heb ik Lea begraven; ³² het veld met de spelonk daarin, is gekocht van de Hethieten. ³³ Toen Jakob geëindigd had zijn zonen bevelen te geven, trok hij zijn voeten terug op het bed en gaf de geest, en hij werd tot zijn voorgeslacht vergaderd. ¹ Toen wierp Jozef zich op zijns vaders aangezicht en hij beweende hem en kuste hem. ² En Jozef gebood zijn dienaren, de geneesheren, zijn vader te balsemen; en de geneesheren balsemden Israël. ³ Dit duurde bij hem veertig dagen, want zo lang duurden de dagen van het balsemen, en de Egyptenaren beweenden hem zeventig dagen. ⁴ En toen de dagen dat men hem beweende, voorbijgegaan waren, sprak Jozef tot het huis van Farao: Indien ik uw genegenheid gewonnen heb, spreekt dan ten aanhoren van Farao: ⁵ mijn vader heeft mij doen zweren: zie, ik sterf; in mijn graf, dat ik mij in het land Kanaän uitgehouwen heb, daar moet gij mij begraven. Nu dan, laat mij toch heentrekken, opdat ik mijn vader begrave, en dan zal ik terugkeren. ⁶ Daarop zeide Farao: Trek heen en begraaf uw vader, zoals hij u heeft doen zweren. ⁷ Toen trok Jozef heen om zijn vader te begraven, en met hem trokken alle dienaren van Farao, de oudsten van zijn huis, en al de oudsten van het land Egypte, ⁸ benevens het gehele huis van Jozef, zijn broeders en het huis zijns vaders; alleen hun kleine kinderen, hun schapen en hun runderen lieten zij in het land Gosen achter. ⁹ Ook trokken met hem zowel wagens als ruiters, zodat de stoet geweldig groot was. ¹⁰ En toen zij gekomen waren bij de Doornen-dorsvloer aan de overzijde van de Jordaan, hielden zij daar een grote en zeer plechtige rouwklacht, en hij liet over zijn vader zeven dagen rouw bedrijven. ¹¹ Toen de inwoners van het land, de Kanaänieten, de rouw op de Doornen-dorsvloer zagen, zeiden zij: Dit is een zware rouw der Egyptenaren; daarom gaf men daaraan de naam Abel-Misraïm, dat aan de overzijde van de Jordaan ligt. ¹² En zijn zonen deden met hem zoals hij hun geboden had. ¹³ Zijn zonen vervoerden hem naar het land Kanaän, en zij begroeven hem in de spelonk van het veld van Makpela, welk veld, tegenover Mamre gelegen, Abraham tot een eigen grafstede had gekocht van de Hethiet Efron. ¹⁴ Na zijn vader begraven te hebben, keerde Jozef naar Egypte terug, hij en zijn broeders en allen, die waren meegegaan om zijn vader te begraven.

De begrafenis van vader Jakob kent zijns gelijke bijna niet in de Schrift. Ongekend is de eer die hem wordt aangedaan bij zijn sterven. Engelen Gods zag hij, toen hij eenzaam en alleen vertrok uit Kanaän. Hij kreeg de belofte. Terugkerend zag hij een groot leger aan engelen. En nu wordt hij door een machtig groot leger begeleid naar Kanaän, zijn laatste rustplaats bij zijn vaderen. Hoezeer had hij dat verlangd, dat hij bij hen begraven zou worden! Want hij zocht daarmee het beloofde land, ja, de belofte van de HERE. En daarmee verwachtte hij de stad met fundamenten waarvan God de Bouwmeester is, het hemels vaderland (vergelijk Hebreeën 11:10¹⁰ want hij verwachtte de stad met fundamenten, waarvan God de ontwerper en bouwmeester is. en 16).

Hoezeer Jozef geliefd was aan het hof van Farao blijkt wel als een enorme delegatie hooggeplaatsten meegaat naar Kanaän. Een ware staatsbegrafenis krijgt Jakob, met zeer groot rouwbedrijf. Zelfs een plaatsnaam werd er naar vernoemd. Wij moeten dat niet overdreven vinden, maar het zien als aanwijzing welk een eer God zijn uitverkoren knechten laat bewijzen.

Jakob was een strijder met God en mensen om de belofte te verkrijgen. In het geloof heeft hij volhard tot het einde. Zo is hij vader van de ware Israëlieten.

Verder lezen: 2 Korintiërs 5:1-10¹ Want wij weten, dat, indien de aardse tent, waarin wij wonen, wordt afgebroken, wij een gebouw van God hebben, in de hemelen, niet met handen gemaakt, een eeuwig huis. ² Want hierom zuchten wij: wij haken ernaar met onze woonstede uit de hemel overkleed te worden, ³ als wij maar bekleed, en niet naakt, zullen bevonden worden. ⁴ Want wij, die nog in een tent wonen, zuchten bezwaard, omdat wij niet ontkleed, doch overkleed willen worden, opdat het sterfelijke door het leven worde verslonden. ⁵ God is het, die ons juist dáártoe bereid heeft en die ons de Geest tot onderpand gegeven heeft. ⁶ Daarom zijn wij te allen tijde vol goede moed, ook al weten wij, dat wij, zolang wij in het lichaam ons verblijf hebben, ver van de Here in den vreemde zijn ⁷ - want wij wandelen in geloof, niet in aanschouwen - ⁸ maar wij zijn vol goede moed en wij begeren te meer ons verblijf in het lichaam te verlaten en bij de Here onze intrek te nemen. ⁹ Daarom stellen wij er een eer in, hetzij thuis, hetzij in den vreemde, Hem welgevallig te zijn. ¹⁰ Want wij moeten allen voor de rechterstoel van Christus openbaar worden, opdat een ieder wegdrage wat hij in zijn lichaam verricht heeft, naardat hij gedaan heeft, hetzij goed, hetzij kwaad.

Genesis 50:15-21¹⁵ Toen Jozefs broeders zagen, dat hun vader gestorven was, zeiden zij: Als Jozef zich nu maar niet op ons gaat wreken en ons ten volle al het kwaad vergeldt, dat wij hem hebben aangedaan. ¹⁶ Daarom zonden zij Jozef deze boodschap: Uw vader heeft vóór zijn sterven geboden: ¹⁷ zo moet gij tot Jozef zeggen: och, vergeef toch de overtreding uwer broeders en hun zonde, want zij hebben u kwaad aangedaan. Nu dan, vergeef toch de overtreding der dienaren van de God uws vaders. En Jozef weende, toen men zo tot hem sprak. ¹⁸ Ook kwamen zijn broeders zelf, wierpen zich voor hem neer en zeiden: Zie, wij zijn u tot slaven. ¹⁹ Maar Jozef zeide tot hen: Vreest niet, want ben ik in Gods plaats? ²⁰ Gij hebt wel kwaad tegen mij gedacht, maar God heeft dat ten goede gedacht, ten einde te doen, zoals heden het geval is: een groot volk in het leven te behouden. ²¹ Vreest dus niet, ik zal u onderhouden en ook uw kinderen. Zo troostte hij hen en sprak tot hun hart.

Jozef heeft, vanaf het moment dat hij zijn broers zag, erop ingezet zijn vader en Benjamin te zien. Zijn liefde ging vooral naar zijn vader uit en die liefde was daar ook bij Jakob voor Jozef. Dit werd rond het geven van de zegen duidelijk, omdat Jakob eerst Jozef in diens zonen zegende. De broers denken, na het sterven van hun vader, aan het kwaad dat zij Jozef hadden aangedaan. En dan doet hun denken aan straf de schrik om het lijf slaan en smeken Jozef per brief om vergeving. Jozef weende toen. Zijn broeders kenden zijn gezindheid niet. Ook bogen zijn broers voor hem neer. Opnieuw ging zijn droom in vervulling.

Maar Jozef verklaart vrede te hebben met de voorzienige leiding van de HERE. Die leiding is er ook door het kwaad dat mensen je kunnen aandoen. Jozef weet zijn plaats in Gods bestuur. Iets wat je moet aanvaarden om Hem te kunnen dienen. Zo ook weet Jozef zijn taak ten aanzien van Israël, om het volk in leven te houden. En hij troost zijn broers, dat hij voor hen zal zorgen. Hij sprak tot hun hart. Niet wraak, maar vergeving. Dat is het evangelie. Zo begint het eerste Bijbelboek. Gods genade voor zondaren, doet hen ook genade bewijzen. Onverdiende en verbeurde gunst.

Verder lezen: Matteüs 6:5-15⁵ En wanneer gij bidt, zult gij niet zijn als de huichelaars, want zij staan gaarne in de synagogen en op de hoeken der pleinen te bidden, om zich aan de mensen te vertonen. Voorwaar, Ik zeg u, zij hebben hun loon reeds. ⁶ Maar gij, wanneer gij bidt, ga in uw binnenkamer, sluit uw deur en bid tot uw Vader in het verborgene; en uw Vader, die in het verborgene ziet, zal het u vergelden. ⁷ En gebruikt bij uw bidden geen omhaal van woorden, zoals de heidenen; want zij menen door hun veelheid van woorden verhoord te zullen worden. ⁸ Wordt hun dan niet gelijk, want [God] uw Vader weet, wat gij van node hebt, eer gij Hem bidt. ⁹ Bidt gij dan aldus: Onze Vader die in de hemelen zijt, uw naam worde geheiligd; ¹⁰ uw Koninkrijk kome; uw wil geschiede, gelijk in de hemel alzo ook op de aarde. ¹¹ Geef ons heden ons dagelijks brood; ¹² en vergeef ons onze schulden, gelijk ook wij vergeven onze schuldenaren; ¹³ en leid ons niet in verzoeking, maar verlos ons van de boze. [Want Uwer is het Koninkrijk en de kracht en de heerlijkheid in der eeuwigheid. Amen.] ¹⁴ Want indien gij de mensen hun overtredingen vergeeft, zal uw hemelse Vader ook u vergeven; ¹⁵ maar indien gij de mensen niet vergeeft, zal ook uw Vader uw overtredingen niet vergeven.

Genesis 50:22-26²² En Jozef bleef in Egypte wonen, hij en zijns vaders huis; en Jozef leefde honderd en tien jaar. ²³ En Jozef zag van Efraïm het derde geslacht; ook de kinderen van Makir, de zoon van Manasse, werden op Jozefs knieën geboren. ²⁴ En Jozef zeide tot zijn broeders: Ik ga sterven; God zal zeker naar u omzien en u uit dit land voeren naar het land, dat Hij Abraham, Isaak en Jakob onder ede beloofd heeft. ²⁵ En Jozef deed de zonen van Israël zweren: God zal zeker naar u omzien; dan zult gij mijn gebeente van hier meevoeren. ²⁶ En Jozef stierf, honderd en tien jaar oud, en men balsemde hem, en hij werd in een kist gelegd, in Egypte.

Jozef wist zijn leven in Gods hand. Hij is door de duisternis van verraad, verloochening en verkoop gegaan. God was aan zijn zijde. Zijn dromen kwamen uit, want het was Gods getuigenis, dat vast en zeker is. Hij heeft de beloften die de HERE aan Abraham, Isaak en Jakob had gezworen gelovig vastgehouden tot het einde van zijn leven toe. En ook heeft hij bij zijn sterven de belofte gelovig beleden en herhaald, door zijn broeders te verzekeren dat God naar hen zou omzien en zijn belofte inlossen. Zo heeft Jozef dan ook, evenals Jakob, zijn broeders doen zweren zijn gebeente mee te nemen en op de bestemde plaats te begraven. Namelijk te Sichem waar Jakob een stuk grond gekocht had, wat Jozef toebedeeld was (zie Jozua 24:32³² Het gebeente van Jozef, dat de Israëlieten uit Egypte meegevoerd hadden, heeft men te Sichem begraven, in het stuk land, dat Jakob voor honderd stukken geld van de zonen van Hemor, de vader van Sichem, gekocht had, en dat de Jozefieten verkregen tot een erfelijke bezitting.). Dit heeft Jozef door het geloof gedaan. En in dat geloof is hij gestorven. En zoals hier het boek van de geboorten, Genesis, eindigt, zo zal het zijn voor allen die de belofte geloven. Zij zullen de zegen van de HERE zien. En na de ogen hier gesloten worden, die opslaan in het hemels vaderland. Dit is de trouw van de HERE aan Zijn verbond en woorden. In de grijze dagen zijn wij, die geloven, nog jong in dit geloof. Want God zorgt voor de vervulling. Hijzelf zal alles waar maken. Zo is er rust.

Verder lezen: Exodus 13:17-22¹⁷ Toen Farao het volk had laten gaan, leidde God hen niet op de weg naar het land der Filistijnen, hoewel deze de naaste was; want God zeide: Het volk mocht eens berouw krijgen, wanneer zij in strijd gewikkeld werden, en naar Egypte terugkeren. ¹⁸ Daarom liet God het volk zwenken, de woestijnweg op naar de Schelfzee. Ten strijde toegerust trokken de Israëlieten op uit het land Egypte. ¹⁹ En Mozes nam het gebeente van Jozef mee, omdat deze de zonen van Israël plechtig had doen zweren: God zal zeker naar u omzien, dan zult gij mijn gebeente vanhier met u meevoeren. ²⁰ Zo braken zij van Sukkot op en legerden zich in Etam, aan de rand der woestijn. ²¹ De Here ging voor hen uit, des daags in een wolkkolom om hen te leiden op de weg, en des nachts in een vuurkolom om hun voor te lichten, zodat zij dag en nacht konden voortgaan. ²² Zonder ophouden bleef de wolkkolom des daags en de vuurkolom des nachts aan de spits van het volk.

Psalm 1¹ Welzalig de man die niet wandelt in de raad der goddelozen, die niet staat op de weg der zondaars, noch zit in de kring der spotters; ² maar aan des Heren wet zijn welgevallen heeft, en diens wet overpeinst bij dag en bij nacht. ³ Want hij is als een boom, geplant aan waterstromen, die zijn vrucht geeft op zijn tijd, welks loof niet verwelkt; - al wat hij onderneemt, gelukt. ⁴ Niet alzo de goddelozen: die toch zijn als kaf dat de wind verstrooit. ⁵ Daarom houden de goddelozen geen stand in het gericht, noch de zondaars in de vergadering der rechtvaardigen, ⁶ want de Here kent de weg der rechtvaardigen, maar de weg der goddelozen vergaat.

Twee wegen tekent Psalm 1¹ Welzalig de man die niet wandelt in de raad der goddelozen, die niet staat op de weg der zondaars, noch zit in de kring der spotters; ² maar aan des Heren wet zijn welgevallen heeft, en diens wet overpeinst bij dag en bij nacht. ³ Want hij is als een boom, geplant aan waterstromen, die zijn vrucht geeft op zijn tijd, welks loof niet verwelkt; - al wat hij onderneemt, gelukt. ⁴ Niet alzo de goddelozen: die toch zijn als kaf dat de wind verstrooit. ⁵ Daarom houden de goddelozen geen stand in het gericht, noch de zondaars in de vergadering der rechtvaardigen, ⁶ want de Here kent de weg der rechtvaardigen, maar de weg der goddelozen vergaat.. De eerste weg is die van de rechtvaardigen. Het is de smalle weg die wordt bewandeld door een ieder die Gods thora (Zijn leer) liefheeft en overdenkt. Het is de weg die tot het eeuwige leven leidt en goede vruchten doet dragen. Daarom is al wie deze weg bewandelt gelukkig te prijzen. Tegenover deze weg staat echter een heel andere weg: die van de goddelozen. Het is de brede weg van de hardnekkige zondaren, die als werkers der wetteloosheid samenrotten terwijl ze met God en godsdienst spotten. Zij zijn allerminst gelukkig te prijzen, want hun weg loopt dood.

Het gaat er voor ons dan ook om, dat wij de juiste weg bewandelen. We moeten niet wandelen in “de raad der goddelozen”, die van alles bedenken en beraadslagen tegen God en Zijn Woord. We moeten niet plaatsnemen in “de kring der spotters”, die uiteindelijk alleen maar zichzelf bespottelijk maken. Maar we moeten ons van harte voegen bij de vergadering van de rechtvaardigen. En nee, dat zijn wij beslist niet uit onszelf: rechtvaardigen. Maar dat zijn we wel door het geloof in Christus. Christus heeft met Zijn dood en opstanding de weg ten leven voor ons gebaand; Hij die Zelf is de Weg, de Waarheid en het Leven. Door het geloof in Hem zijn wij rechtvaardig voor God, en is onze weg de eeuwige weg.

Verder lezen: Matteüs 7:13-23¹³ Gaat in door de enge poort, want wijd is [de poort] en breed de weg, die tot het verderf leidt, en velen zijn er, die daardoor ingaan; ¹⁴ want eng is de poort, en smal de weg, die ten leven leidt, en weinigen zijn er, die hem vinden. ¹⁵ Wacht u voor de valse profeten, die in schapevacht tot u komen, maar van binnen zijn zij roofgierige wolven. ¹⁶ Aan hun vruchten zult gij hen kennen: men leest toch geen druiven van dorens of vijgen van distels? ¹⁷ Zo brengt iedere goede boom goede vruchten voort, maar de slechte boom brengt slechte vruchten voort. ¹⁸ Een goede boom kan geen slechte vruchten dragen, of een slechte boom goede vruchten dragen. ¹⁹ Iedere boom, die geen goede vrucht voortbrengt, wordt uitgehouwen en in het vuur geworpen. ²⁰ Zo zult gij hen dan aan hun vruchten kennen. ²¹ Niet een ieder, die tot Mij zegt: Here, Here, zal het Koninkrijk der hemelen binnengaan, maar wie doet de wil mijns Vaders, die in de hemelen is. ²² Velen zullen te dien dage tot Mij zeggen: Here, Here, hebben wij niet in uw naam geprofeteerd en in uw naam boze geesten uitgedreven en in uw naam vele krachten gedaan? ²³ En dan zal Ik hun openlijk zeggen: Ik heb u nooit gekend; gaat weg van Mij, gij werkers der wetteloosheid.

Psalm 2¹ Waarom woelen de volken en zinnen de natiën op ijdelheid? ² De koningen der aarde scharen zich in slagorde en de machthebbers spannen samen tegen de Here en zijn gezalfde: ³ Laat ons hun banden verscheuren en hun touwen van ons werpen! ⁴ Die in de hemel zetelt, lacht; de Here spot met hen. ⁵ Dan spreekt Hij tot hen in zijn toorn, en verschrikt hen in zijn gramschap: ⁶ Ik heb immers mijn koning gesteld over Sion, mijn heilige berg. ⁷ Ik wil gewagen van het besluit des Heren: Hij sprak tot mij: Mijn zoon zijt gij; Ik heb u heden verwekt. ⁸ Vraag Mij en Ik zal volken geven tot uw erfdeel, de einden der aarde tot uw bezit. ⁹ Gij zult hen verpletteren met een ijzeren knots, hen stukslaan als pottenbakkerswerk. ¹⁰ Nu dan, gij koningen, weest verstandig, laat u gezeggen, gij richters der aarde. ¹¹ Dient de Here met vreze en verheugt u met beving. ¹² Kust de zoon, opdat hij niet toorne en gij onderweg niet te gronde gaat, want zeer licht ontbrandt zijn toorn. Welzalig allen die bij Hem schuilen!

De eeuwen door komen vele volken en volksoversten (ook kerkleiders!) in opstand tegen de Messias, de Gezalfde des HEEREN. Maar tevergeefs! Hoeveel aardse machten ook samenspannen tegen de hemelse God en Zijn eeuwig geboren Zoon, zij maken zichzelf alleen maar belachelijk en bespottelijk. Want niemand is zo machtig als de almachtige God. En niemand ontkomt aan Zijn straffende toorn, behalve door een waar geloof in Christus. Christus is door God de Vader gezalfd tot Koning over Sion, Zijn kerk. En deze Koning is een almachtig Koning, die Zijn onderdanen beschermt tegen al Zijn en hun vijanden. Alle knie zal zich uiteindelijk voor Hem buigen, zo niet door geloof en bekering, dan wel door een verpletterend oordeel. Want ieder mens is als klei in de hand van de Pottenbakker, die goddelozen genadig omvormt tot gelovigen dan wel rechtvaardig verbrijzelt om hun ongeloof. Psalm 2¹ Waarom woelen de volken en zinnen de natiën op ijdelheid? ² De koningen der aarde scharen zich in slagorde en de machthebbers spannen samen tegen de Here en zijn gezalfde: ³ Laat ons hun banden verscheuren en hun touwen van ons werpen! ⁴ Die in de hemel zetelt, lacht; de Here spot met hen. ⁵ Dan spreekt Hij tot hen in zijn toorn, en verschrikt hen in zijn gramschap: ⁶ Ik heb immers mijn koning gesteld over Sion, mijn heilige berg. ⁷ Ik wil gewagen van het besluit des Heren: Hij sprak tot mij: Mijn zoon zijt gij; Ik heb u heden verwekt. ⁸ Vraag Mij en Ik zal volken geven tot uw erfdeel, de einden der aarde tot uw bezit. ⁹ Gij zult hen verpletteren met een ijzeren knots, hen stukslaan als pottenbakkerswerk. ¹⁰ Nu dan, gij koningen, weest verstandig, laat u gezeggen, gij richters der aarde. ¹¹ Dient de Here met vreze en verheugt u met beving. ¹² Kust de zoon, opdat hij niet toorne en gij onderweg niet te gronde gaat, want zeer licht ontbrandt zijn toorn. Welzalig allen die bij Hem schuilen! komt dan ook met een dringende waarschuwing voor alle vorsten en koningen, en niet minder voor ons: “Kust de Zoon, opdat Hij niet toorne”. Geloof in Christus als de Koning der koningen, dan zult u niet te gronde gaan. Buigt u nederig onder Zijn zachte juk, om voor eeuwig door Hem verhoogd te worden. Want wie hoogmoedig opstaat tegen de Heere, zal beschaamd uitkomen. Maar wie nederig bij Hem schuilt, wordt niet beschaamd maar beschermd, gespaard en bewaard.

Verder lezen: Handelingen 4:1-31¹ En terwijl zij tot het volk spraken, overvielen hen de priesters, de hoofdman van de tempel en de Sadduceeën, ² zeer verontwaardigd, omdat zij het volk leerden en in Jezus de opstanding uit de doden verkondigden; ³ en zij sloegen de handen aan hen en stelden hen in bewaring tot de volgende dag, want het was reeds avond. ⁴ Maar velen van hen, die het woord gehoord hadden, werden gelovig, en het getal der mannen werd ongeveer vijfduizend. ⁵ En het geschiedde tegen de volgende dag, dat hun oversten en hun oudsten en hun schriftgeleerden bijeenkwamen te Jeruzalem, ⁶ en Annas, de hogepriester, en Kajafas, Johannes, Alexander en allen, die tot het hogepriesterlijk geslacht behoorden; ⁷ en toen zij hen hadden laten voorkomen, wilden zij van hen weten: Door welke kracht of door welke naam hebt gij dit gedaan? ⁸ Toen zeide Petrus, vervuld met de heilige Geest, tot hen: Oversten van het volk en oudsten, ⁹ indien wij thans in verhoor genomen worden ter zake van een weldaad aan een zieke, waardoor hij gezond geworden is, ¹⁰ dan moet aan u allen en het ganse volk van Israël bekend zijn, dat door de naam van Jezus Christus, de Nazoreeër, die gij gekruisigd hebt, maar die God heeft opgewekt uit de doden, dat door die naam deze hier gezond voor u staat. ¹¹ Dit is de steen, door u, de bouwlieden, versmaad, die nochtans tot hoeksteen is geworden. ¹² En de behoudenis is in niemand anders, want er is ook onder de hemel geen andere naam aan de mensen gegeven, waardoor wij moeten behouden worden. ¹³ Toen zij nu de vrijmoedigheid van Petrus en Johannes zagen en bemerkt hadden, dat zij ongeletterde en eenvoudige mensen uit het volk waren, verwonderden zij zich, en zij herkenden hen, dat zij met Jezus geweest waren; ¹⁴ en daar zij de genezene bij hen zagen staan, konden zij er niets tegen inbrengen. ¹⁵ En na hun geboden te hebben buiten de raadzaal te gaan, overlegden zij met elkander, ¹⁶ en zij zeiden: Wat moeten wij met deze mensen beginnen? Want dat er een kennelijk wonderteken door hen verricht is, is duidelijk aan allen, die te Jeruzalem wonen, en wij kunnen het niet loochenen; ¹⁷ maar om te voorkomen, dat het nog meer onder het volk verbreid wordt, laat ons hun dreigend gebieden tot niemand meer te spreken op gezag van deze naam. ¹⁸ En toen zij hen binnengeroepen hadden, bevalen zij hun in het geheel niet meer te spreken over of te leren op gezag van de naam van Jezus. ¹⁹ Maar Petrus en Johannes antwoordden en zeiden tot hen: Beslist zelf, of het recht is voor God, meer aan u dan aan God gehoor te geven; ²⁰ want wij kunnen niet nalaten te spreken van wat wij gezien en gehoord hebben. ²¹ Maar zij dreigden nog meer, doch lieten hen vrij, daar zij geen vorm konden vinden om hen te straffen - en wel om het volk; want allen verheerlijkten God om hetgeen er geschied was; ²² want de mens, aan wie dit teken der genezing verricht was, was boven de veertig jaar. ²³ En toen zij vrijgelaten waren, gingen zij naar de hunnen en deelden hun mede al wat de overpriesters en oudsten tot hen gezegd hadden. ²⁴ En toen dezen het hoorden, verhieven zij eenparig hun stem tot God en zeiden: Gij, Here, zijt het, die geschapen hebt de hemel, de aarde, de zee en al wat daarin is; ²⁵ die door de heilige Geest bij monde van onze vader David, uw knecht, gezegd hebt: Waarom hebben de heidenen gewoed en de volken ijdele raad bedacht? ²⁶ De koningen der aarde hebben zich opgesteld en de oversten zijn tezamen vergaderd tegen de Here en tegen zijn Gezalfde. ²⁷ Want inderdaad zijn in deze stad vergaderd tegen uw heilige knecht Jezus, die Gij gezalfd hebt, Herodes zowel als Pontius Pilatus met de heidenen en de volken van Israël, ²⁸ om te doen al wat uw hand en uw raad tevoren bepaald had, dat geschieden zou. ²⁹ En nu, Here, let op hun dreigingen en geef uw dienstknechten met alle vrijmoedigheid uw woord te spreken, ³⁰ doordat Gij uw hand uitstrekt tot genezing, en dat tekenen en wonderen geschieden door de naam van uw heilige knecht Jezus. ³¹ En terwijl zij baden, werd de plaats, waar zij vergaderd waren, bewogen; en zij werden allen vervuld met de heilige Geest en spraken het woord Gods met vrijmoedigheid.

Psalm 3¹ Een psalm van David, toen hij vluchtte voor zijn zoon Absalom. ² O Here, hoe talrijk zijn mijn tegenstanders; velen staan tegen mij op; ³ velen zeggen van mij: Hij vindt geen hulp bij God. sela ⁴ Maar Gij, Here, zijt een schild dat mij dekt, mijn eer, en die mijn hoofd opheft. ⁵ Als ik luide roep tot de Here, antwoordt Hij mij van zijn heilige berg. sela ⁶ Ik legde mij neder en sliep; ik ontwaakte, want de Here schraagt mij. ⁷ Ik vrees niet voor tienduizenden van volk, die zich rondom tegen mij stellen. ⁸ Sta op, Here, verlos mij, mijn God! Ja, Gij hebt al mijn vijanden op de kaak geslagen, en de tanden der goddelozen verbrijzeld. ⁹ De verlossing is van de Here, uw zegen zij over uw volk. sela.

“Hij vindt geen hulp bij God”, beweren de vijanden van koning David, die tegen hem zijn opgestaan. Vijanden, niet maar van buitenaf, maar van binnenuit. Want niemand minder dan Davids eigen zoon Absalom is met vele volksgenoten tegen zijn vader en koning in opstand gekomen. Voor David een verdrietig gebeuren, maar geen hopeloze toestand. Want hoe hoog de nood ook oploopt, hij vreest niet voor de tienduizenden die hem omsingelen. In vast vertrouwen op de HEERE, zijn schild en zijn eer, hanteert David het machtige wapen van het gebed: “Sta op, HEERE, verlos mij, mijn God!” De HEERE zal deze smeekbede van Zijn gezalfde knecht beantwoorden vanaf Zijn heilige berg, waar Hij troont op Zijn ark tot zegen van Zijn volk. Dat David wel degelijk hulp en verlossing vindt bij God, was in het verleden al zo vaak gebleken. Zo vaak als er gevaar dreigde, kon David gerust slapen, want de HEERE was hem tot steun en had al zijn eerdere vijanden verslagen. De HEERE zal David ook nu niet in de steek laten, alleen al om Zijn beloften aan hem te vervullen. Zodat David niet tevergeefs hoopt op Gods genade. En voor ons is het niet anders. Hoevelen ons ook Gods hulp ontzeggen, mogen ook wij weten van Zijn verlossing en zegen. Zolang wij niet in opstand komen tegen God en Zijn Gezalfde, hebben ook wij niets te vrezen.

Verder lezen: 2 Samuël 15:10-26¹⁰ En Absalom zond spionnen onder alle stammen van Israël met de opdracht: Zodra gij het hoorngeschal hoort, zult gij zeggen: Absalom is koning te Hebron! ¹¹ Met Absalom gingen tweehonderd mannen uit Jeruzalem mee, genodigden die zonder argwaan meegingen en van de zaak niets afwisten. ¹² Ook ontbood Absalom, toen hij de offers zou brengen, de Giloniet Achitofel, Davids raadsman, uit zijn stad Gilo. Zo werd het een machtige samenzwering, en voortdurend kwam er meer volk bij Absalom. ¹³ Toen kwam iemand David berichten: De mannen van Israël hebben Absaloms partij gekozen. ¹⁴ Daarop sprak David tot al zijn dienaren die te Jeruzalem bij hem waren: Staat op, laten wij vluchten, want anders zullen wij niet aan Absalom ontkomen. Gaat haastig heen, opdat hij ons niet ijlings inhale, onheil over ons brenge en de stad sla met de scherpte des zwaards! ¹⁵ De dienaren van de koning zeiden tot hem: Zoals mijn heer de koning verkiest, zie hier zijn uw dienaren! ¹⁶ Toen ging de koning heen en zijn gehele huis volgde hem op de voet; tien bijvrouwen liet de koning achter om toezicht te houden op het paleis. ¹⁷ De koning dan ging heen en al het volk volgde hem op de voet; bij het Verre Huis bleven zij staan ¹⁸ en al zijn dienaren trokken langs hem heen, benevens alle Keretieten en alle Peletieten. Ook alle Gatieten, zeshonderd man, uit Gat afkomstig, die zich bij hem hadden aangesloten, trokken langs de koning heen. ¹⁹ Toen vroeg de koning de Gatiet Ittai: Waarom gaat ook gij met ons? Keer terug en blijf bij de koning, want gij zijt een vreemdeling en bovendien zijt gij verbannen uit uw woonplaats. ²⁰ Gisteren zijt gij gekomen en heden zou ik u met ons mee laten rondzwerven? Want ik moet gaan, waarheen ik maar gaan kan. Keer terug en laat ook uw broeders terugkeren; moge goedertierenheid en trouw met u zijn! ²¹ Maar Ittai antwoordde de koning: Zo waar de Here leeft, en zo waar mijn heer de koning leeft, overal waar mijn heer de koning zal zijn, ten dode of ten leven, daar zal voorzeker uw dienaar zijn. ²² Toen sprak David tot Ittai: Ga, trek voorbij. Daarop trok de Gatiet Ittai met al zijn mannen en al de kinderen die bij hem waren, voorbij. ²³ Het gehele land weende luid, toen al het volk voorbijtrok; de koning stak de beek Kidron over en al het volk trok in de richting van de woestijn. ²⁴ En zie, daar was ook Sadok en met hem alle Levieten die de ark van het verbond Gods droegen. Zij zetten de ark Gods neer - ook Abjatar was meegekomen - totdat al het volk uit de stad tot de laatste man voorbijgetrokken was. ²⁵ Toen zeide de koning tot Sadok: Breng de ark Gods weer naar de stad; indien ik genade vind in de ogen des Heren, dan zal Hij mij doen terugkeren en mij haar en haar plaats doen weerzien. ²⁶ Indien Hij echter aldus spreekt: Ik heb geen welgevallen aan u, - hier ben ik, Hij doe met mij zoals goed is in zijn ogen.

Psalm 4¹ Voor de koorleider. Bij snarenspel. Een psalm van David. ² Als ik roep, antwoord mij, o God mijner gerechtigheid, die mij ruimte maakt in benauwdheid; wees mij genadig en hoor mijn gebed. ³ Gij mannen, hoelang is mijn eer tot versmading, hoelang hebt gij ijdelheid lief, jaagt gij de leugen na? sela ⁴ Weet toch, dat de Here Zich een gunstgenoot heeft afgezonderd; de Here hoort, als ik tot Hem roep. ⁵ Weest toornig, maar zondigt niet; spreekt in uw hart op uw leger, en zwijgt. sela ⁶ Brengt offers naar de eis en vertrouwt op de Here. ⁷ Velen zeggen: Wie zal ons het goede doen zien? verhef over ons het licht uws aanschijns, o Here! ⁸ Gij hebt meer vreugde in mijn hart gegeven dan toen hun koren en most overvloedig waren. ⁹ In vrede kan ik mij te ruste begeven en aanstonds inslapen, want Gij alleen, o Here, doet mij veilig wonen.

Hoewel David in benauwdheid verkeert en geminacht wordt door leugenachtige mannen, vertrouwt Hij op de God zijner gerechtigheid, die hem recht verschaft door naar zijn gebed te horen en hem de nodige ruimte te geven. David weet zich immers als Gods gunstgenoot geheiligd om over Israël te regeren als voorafschaduwing van Christus. En evenals Paulus in Efeziërs 4¹ Als gevangene in de Here, vermaan ik u dan te wandelen waardig der roeping, waarmede gij geroepen zijt, ² met alle nederigheid en zachtmoedigheid, met lankmoedigheid, en elkander in liefde te verdragen, ³ en u te beijveren de eenheid des Geestes te bewaren door de band des vredes: ⁴ één lichaam en één Geest, gelijk gij ook geroepen zijt in de ene hoop uwer roeping, ⁵ één Here, één geloof, één doop, ⁶ één God en Vader van allen, die is boven allen en door allen en in allen. ⁷ Maar aan een ieder onzer afzonderlijk is de genade gegeven, naar de mate, waarin Christus haar schenkt. ⁸ Daarom heet het: opgevaren naar den hoge voerde Hij krijgsgevangenen mede, gaven gaf Hij aan de mensen. ⁹ Wat betekent dit: Hij is opgevaren, anders dan dat Hij ook nedergedaald is naar de lagere, aardse gewesten? ¹⁰ Hij, die nedergedaald is, Hij is het ook, die is opgevaren ver boven alle hemelen, om alles tot volheid te brengen. ¹¹ En Hij heeft zowel apostelen als profeten gegeven, zowel evangelisten als herders en leraars, ¹² om de heiligen toe te rusten tot dienstbetoon, tot opbouw van het lichaam van Christus, ¹³ totdat wij allen de eenheid des geloofs en der volle kennis van de Zoon Gods bereikt hebben, de mannelijke rijpheid, de maat van de wasdom der volheid van Christus. ¹⁴ Dan zijn wij niet meer onmondig, op en neder, heen en weder geslingerd onder invloed van allerlei wind van leer, door het valse spel der mensen, in hun sluwheid, die tot dwaling verleidt, ¹⁵ maar dan groeien wij, ons aan de waarheid houdende, in liefde in elk opzicht naar Hem toe, die het hoofd is, Christus. ¹⁶ En aan Hem ontleent het gehele lichaam als een welsluitend geheel en bijeengehouden door de dienst van al zijn geledingen naar de kracht, die elk lid op zijn wijze oefent, deze groei des lichaams, om zichzelf op te bouwen in de liefde. ¹⁷ Dit zeg ik dan en betuig ik in de Here, dat gij niet langer moogt wandelen zoals ook de heidenen wandelen, in de ijdelheid van hun denken, ¹⁸ verduisterd in hun verstand, vervreemd van het leven Gods om de onwetendheid, die in hen heerst, om de verharding van hun hart. ¹⁹ Zij hebben zich immers in hun verdoving overgegeven aan de losbandigheid om gretig winst te slaan uit allerlei onreinheid. ²⁰ Maar gij geheel anders: gij hebt Christus leren kennen. ²¹ Gij toch hebt van Hem gehoord en zijt in Hem onderwezen, gelijk dit de waarheid is in Jezus, ²² dat gij, wat uw vroegere wandel betreft, de oude mens aflegt, die ten verderve gaat, naar zijn misleidende begeerten, ²³ dat gij verjongd wordt door de geest van uw denken, ²⁴ en de nieuwe mens aandoet, die naar (de wil van) God geschapen is in waarachtige gerechtigheid en heiligheid. ²⁵ Legt daarom de leugen af en spreekt waarheid, ieder met zijn naaste, omdat wij leden zijn van elkander. ²⁶ Geraakt gij in toorn, zondigt dan niet: de zon mag niet over een opwelling van uw toorn ondergaan; ²⁷ en geeft de duivel geen voet. ²⁸ Wie een dief was, stele niet meer, maar spanne zich liever in om met zijn handen goed werk te verrichten, opdat hij iets kan mededelen aan de behoeftige. ²⁹ Geen liederlijk woord kome uit uw mond, maar als gij een goed (woord) hebt, tot opbouw, waar dit nuttig is, opdat zij, die het horen, genade ontvangen. ³⁰ En bedroeft de heilige Geest Gods niet, door wie gij verzegeld zijt tegen de dag der verlossing. ³¹ Alle bitterheid, gramschap, toorn, getier en gevloek worde uit uw midden gebannen, evenals alle kwaadaardigheid. ³² Maar weest jegens elkander vriendelijk, barmhartig, elkander vergevend, zoals God in Christus u vergeving geschonken heeft. komt David met deze waarschuwing: wie boos is op een ander, moet zich niet aan de ander bezondigen, maar rustig tot bezinning komen. Een ieder moet op de HEERE vertrouwen en dankbaar aan Hem offeren wat men Hem verschuldigd is. Dan hoeft men zich niet vertwijfeld af te vragen: “Wie zal ons het goede doen zien?”, want dan weet men van het goede dat God in Christus schenkt.

En dan weet men zich verzekerd van de zegen des HEEREN, die Zijn aangezicht doet lichten over al de Zijnen. Dan schenkt God te midden van alle benauwdheid vreugde in het hart, ééuwige vreugde, die zoveel méér is dan de tijdelijke vreugde die meekomt met een overvloed aan koren en wijn. Met die vreugde in het hart kan een mens gerust gaan slapen, wetende dat hij veilig zal ontwaken. “Want Gij alleen, O HEERE, doet mij veilig wonen.” Gij doet mij het goede zien. Omdat Gij in Christus met mij bent.

Verder lezen: Efeziërs 4:17-32¹⁷ Dit zeg ik dan en betuig ik in de Here, dat gij niet langer moogt wandelen zoals ook de heidenen wandelen, in de ijdelheid van hun denken, ¹⁸ verduisterd in hun verstand, vervreemd van het leven Gods om de onwetendheid, die in hen heerst, om de verharding van hun hart. ¹⁹ Zij hebben zich immers in hun verdoving overgegeven aan de losbandigheid om gretig winst te slaan uit allerlei onreinheid. ²⁰ Maar gij geheel anders: gij hebt Christus leren kennen. ²¹ Gij toch hebt van Hem gehoord en zijt in Hem onderwezen, gelijk dit de waarheid is in Jezus, ²² dat gij, wat uw vroegere wandel betreft, de oude mens aflegt, die ten verderve gaat, naar zijn misleidende begeerten, ²³ dat gij verjongd wordt door de geest van uw denken, ²⁴ en de nieuwe mens aandoet, die naar (de wil van) God geschapen is in waarachtige gerechtigheid en heiligheid. ²⁵ Legt daarom de leugen af en spreekt waarheid, ieder met zijn naaste, omdat wij leden zijn van elkander. ²⁶ Geraakt gij in toorn, zondigt dan niet: de zon mag niet over een opwelling van uw toorn ondergaan; ²⁷ en geeft de duivel geen voet. ²⁸ Wie een dief was, stele niet meer, maar spanne zich liever in om met zijn handen goed werk te verrichten, opdat hij iets kan mededelen aan de behoeftige. ²⁹ Geen liederlijk woord kome uit uw mond, maar als gij een goed (woord) hebt, tot opbouw, waar dit nuttig is, opdat zij, die het horen, genade ontvangen. ³⁰ En bedroeft de heilige Geest Gods niet, door wie gij verzegeld zijt tegen de dag der verlossing. ³¹ Alle bitterheid, gramschap, toorn, getier en gevloek worde uit uw midden gebannen, evenals alle kwaadaardigheid. ³² Maar weest jegens elkander vriendelijk, barmhartig, elkander vergevend, zoals God in Christus u vergeving geschonken heeft.

Psalm 5¹ Voor de koorleider. Bij fluitspel. Een psalm van David. ² Neem mijn redenen ter ore, o Here, let op mijn verzuchting. ³ Sla acht op mijn hulpgeroep, o mijn Koning en mijn God, want tot U richt ik mijn gebed. ⁴ Here, des morgens hoort Gij mijn stem, des morgens leg ik het U voor, en zie uit. ⁵ Want Gij zijt geen God, aan wie goddeloosheid behaagt, geen boze zal bij U vertoeven; ⁶ de verdwaasden houden geen stand voor uw ogen, Gij haat alle bedrijvers van ongerechtigheid; ⁷ Gij richt te gronde de leugensprekers, de Here verafschuwt de man van bloed en bedrog. ⁸ Maar ik zal, dank zij uw grote goedertierenheid, uw huis binnengaan, mij nederbuigen naar uw heilige tempel in vreze voor U. ⁹ Here, leid mij door uw gerechtigheid om mijner belagers wil; effen uw weg voor mijn aangezicht. ¹⁰ Want in hun mond is niets betrouwbaar, hun binnenste is enkel verderf, hun keel is een open graf, zij maken hun tong glad. ¹¹ Doe hen boeten, o God, laat hen vallen door hun eigen overleggingen, verstoot hen om hun vele overtredingen; want zij zijn wederspannig tegen U. ¹² Maar verheugen zullen zich allen die bij U schuilen, altoos zullen zij jubelen, daar Gij hen beschermt, en in U zullen juichen wie uw naam liefhebben. ¹³ Want Gij zegent de rechtvaardige, o Here, Gij omgeeft hem met welbehagen als met een schild.

Belaagd door goddelozen, roept David de hulp in van de HEERE, Hem aanroepend als zijn Koning en zijn God. Als Koning immers beschermt de HEERE allen die bij Hem schuilen, zodat zij zich kunnen verheugen. En als God is de HEERE rechtvaardig, verre van alle goddeloosheid. Geen boze zal bij Hem standhouden. Want de HEERE haat alle bedrijvers van ongerechtigheid en verdelgt hen die liegen en bedriegen of moordlustig bloedvergieten. En Romeinen 3¹ Wat is dan het voorrecht van de Jood, of wat is het nut van de besnijdenis? ² Velerlei in elk opzicht. In de eerste plaats [toch] dit, dat hun de woorden Gods zijn toevertrouwd. ³ Wat toch is het geval? Als sommigen ontrouw geworden zijn, zal dan hun ontrouw de trouw Gods tenietdoen? ⁴ Volstrekt niet! Maar het blijve: God waarachtig en ieder mens leugenachtig, gelijk geschreven staat: Opdat Gij gerechtvaardigd wordt in uw woorden, en overwint in uw rechtsgedingen. ⁵ Maar indien onze onrechtvaardigheid Gods rechtvaardigheid staaft, wat zullen wij dan zeggen? Is God, die zijn toorn doet voelen - ik spreek op menselijke wijze - soms onrechtvaardig? ⁶ Volstrekt niet! Hoe zal God anders de wereld oordelen? ⁷ Maar, indien de waarachtigheid Gods door mijn leugen des te overvloediger is gebleken tot zijn heerlijkheid, waarom word ik dan nog als zondaar geoordeeld? ⁸ Het is toch niet, zoals men van ons lastert en sommigen ons laten zeggen: Laten wij het kwade doen, opdat het goede eruit voortkome? Het oordeel over dezen is welverdiend. ⁹ Wat dan? Worden anderen boven ons gesteld? In geen enkel opzicht; wij hebben immers tevoren Joden zowel als Grieken beschuldigd, dat zij allen onder de zonde zijn, ¹⁰ gelijk geschreven staat: Niemand is rechtvaardig, ook niet één, ¹¹ er is niemand, die verstandig is, niemand, die God ernstig zoekt; ¹² allen zijn afgeweken, tezamen zijn zij onnut geworden; er is niemand, die doet wat goed is, zelfs niet één. ¹³ Hun keel is een open graf, met hun tong plegen zij bedrog, addergif is onder hun lippen; ¹⁴ hun mond is van vloek en bitterheid vol; ¹⁵ Snel zijn hun voeten om bloed te vergieten, ¹⁶ verwoesting en ellende zijn op hun wegen, ¹⁷ en de weg des vredes kennen zij niet. ¹⁸ De vreze Gods staat hun niet voor ogen. ¹⁹ Nu weten wij, dat de wet, bij al wat zij zegt, tot hén spreekt, die onder de wet zijn, opdat alle mond gestopt en de gehele wereld strafwaardig worde voor God, ²⁰ daarom, dat uit werken der wet geen vlees voor Hem gerechtvaardigd zal worden, want wet doet zonde kennen. ²¹ Thans is echter buiten de wet om gerechtigheid Gods openbaar geworden, waarvan de wet en de profeten getuigen, ²² en wel gerechtigheid Gods door het geloof in [Jezus] Christus, voor allen, die geloven; want er is geen onderscheid. ²³ Want allen hebben gezondigd en derven de heerlijkheid Gods, ²⁴ en worden om niet gerechtvaardigd uit zijn genade, door de verlossing in Christus Jezus. ²⁵ Hem heeft God voorgesteld als zoenmiddel door het geloof, in zijn bloed, om zijn rechtvaardigheid te tonen, daar Hij de zonden, die tevoren onder de verdraagzaamheid Gods gepleegd waren, had laten geworden - ²⁶ om zijn rechtvaardigheid te tonen, in de tegenwoordige tijd, zodat Hijzelf rechtvaardig is, ook als Hij hem rechtvaardigt, die uit het geloof in Jezus is. ²⁷ Waar blijft het roemen dan? Het is uitgesloten. Door welke wet? Der werken? Neen, maar door de wet van geloof. ²⁸ Want wij zijn van oordeel, dat de mens door geloof gerechtvaardigd wordt, zonder werken der wet. ²⁹ Of is God alleen de God der Joden? Niet ook der heidenen? Zeker, ook der heidenen. ³⁰ Indien er namelijk één God is, die de besnedenen rechtvaardigen zal uit het geloof en de onbesnedenen door het geloof. ³¹ Stellen wij dan door het geloof de wet buiten werking? Volstrekt niet; veeleer bevestigen wij de wet. benadrukt dat van álle mensen geldt wat David hier toeschrijft aan zijn belagers, dat hun keel een open graf is enzovoort. Want van nature zijn wij allen verdwaasde goddelozen. Alleen het geloof doet ons door Gods grote goedertierenheid voor de HEERE neerbuigen in Zijn heiligdom, Hem biddend of Hij ons toch wil leiden door Zijn gerechtigheid; of Hij Zich toch rechtvaardig wil betonen in het straffen van onze vijanden en daardoor in het effenen van onze weg.

Want zo toch doet een rechtvaardig God en Koning: Hij doet de weerspannigen boeten, maar beschermt de rechtvaardigen. Wie in de HEERE gelooft, mag zich als rechtvaardige-dóór-het-geloof gezegend weten en beschermd met het schild van Gods welbehagen, dankzij de Zoon van Gods welbehagen, die als onze eeuwige Koning voortdurend Zijn kerk beschermt, juist ook door het straffen van onze vijanden.

Verder lezen: Romeinen 3:1-18¹ Wat is dan het voorrecht van de Jood, of wat is het nut van de besnijdenis? ² Velerlei in elk opzicht. In de eerste plaats [toch] dit, dat hun de woorden Gods zijn toevertrouwd. ³ Wat toch is het geval? Als sommigen ontrouw geworden zijn, zal dan hun ontrouw de trouw Gods tenietdoen? ⁴ Volstrekt niet! Maar het blijve: God waarachtig en ieder mens leugenachtig, gelijk geschreven staat: Opdat Gij gerechtvaardigd wordt in uw woorden, en overwint in uw rechtsgedingen. ⁵ Maar indien onze onrechtvaardigheid Gods rechtvaardigheid staaft, wat zullen wij dan zeggen? Is God, die zijn toorn doet voelen - ik spreek op menselijke wijze - soms onrechtvaardig? ⁶ Volstrekt niet! Hoe zal God anders de wereld oordelen? ⁷ Maar, indien de waarachtigheid Gods door mijn leugen des te overvloediger is gebleken tot zijn heerlijkheid, waarom word ik dan nog als zondaar geoordeeld? ⁸ Het is toch niet, zoals men van ons lastert en sommigen ons laten zeggen: Laten wij het kwade doen, opdat het goede eruit voortkome? Het oordeel over dezen is welverdiend. ⁹ Wat dan? Worden anderen boven ons gesteld? In geen enkel opzicht; wij hebben immers tevoren Joden zowel als Grieken beschuldigd, dat zij allen onder de zonde zijn, ¹⁰ gelijk geschreven staat: Niemand is rechtvaardig, ook niet één, ¹¹ er is niemand, die verstandig is, niemand, die God ernstig zoekt; ¹² allen zijn afgeweken, tezamen zijn zij onnut geworden; er is niemand, die doet wat goed is, zelfs niet één. ¹³ Hun keel is een open graf, met hun tong plegen zij bedrog, addergif is onder hun lippen; ¹⁴ hun mond is van vloek en bitterheid vol; ¹⁵ Snel zijn hun voeten om bloed te vergieten, ¹⁶ verwoesting en ellende zijn op hun wegen, ¹⁷ en de weg des vredes kennen zij niet. ¹⁸ De vreze Gods staat hun niet voor ogen.

Psalm 6¹ Voor de koorleider. Bij snarenspel. Op de wijze van: De achtste. Een psalm van David. ² O Here, straf mij niet in uw toorn, en kastijd mij niet in uw grimmigheid. ³ Wees mij genadig, Here, want ik kwijn weg; genees mij, Here, want mijn gebeente is verschrikt. ⁴ Ja, mijn ziel is ten zeerste verschrikt, en Gij, Here, hoelang nog? ⁵ Keer weder, Here, red mijn ziel, verlos mij om uwer goedertierenheid wil. ⁶ Want in de dood is Uwer geen gedachtenis; wie zou U loven in het dodenrijk? ⁷ Ik ben afgemat van mijn zuchten; elke nacht doorweek ik mijn sponde, doe ik mijn bed van tranen vloeien. ⁸ Mijn oog is dof geworden van verdriet, verzwakt door allen die mij benauwen. ⁹ Wijkt van mij, al gij bedrijvers van ongerechtigheid, want de Here heeft mijn wenen gehoord; ¹⁰ de Here heeft mijn smeking gehoord, de Here neemt mijn bede aan. ¹¹ Al mijn vijanden zullen beschaamd staan, ten zeerste verschrikt, zij zullen in een oogwenk beschaamd afdeinzen.

Door te bidden of de HEERE hem niet wil straffen in Zijn toorn, belijdt David wel straf verdiénd te hebben. David pleit zichzelf dan ook niet vrij van zonde, maar doet een beroep op Gods genade. En bidt tot God om genezing en verlossing. Want David is ernstig verzwakt en de dood nabij. En al is het voor een gelovige geen straf om heen te gaan, eenmaal gestorven kan David God niet meer loven in het midden van Zijn gemeente. Daarom wacht David niet op de dood, maar op de HEERE, pleitend op Zijn goedertierenheid. En daarom vermaant David allen die hem benauwen van hem te wijken, voordat het te laat is. Als bedrijvers van ongerechtigheid zijn zij immers niet slechts vijanden van David, maar van de HÉÉRE, die hen dan ook beschaamd doet staan. Want alleen wie op de HEERE vertrouwt, zal niét beschaamd uitkomen, maar evenals David mogen geloven dat God eens alle tranen van onze ogen zal afwissen, niet in de laatste plaats omdat Hij in Christus al Zijn en onze vijanden overwint. Met een beroep op Gods genade in Christus zenden ook wij onze smeekbeden niet tevergeefs op, want God is de grote Hóórder der gebeden, die ons om Christus’ wil niet ongenadig straft in Zijn toornegloed, maar ons hooguit kastijdt “met medelijden, gelijk een vader doet”.

Verder lezen: Hebreeën 12:1-11¹ Daarom dan, laten ook wij, nu wij zulk een grote wolk van getuigen rondom ons hebben, afleggen alle last en de zonde, die ons zo licht in de weg staat, en met volharding de wedloop lopen, die vóór ons ligt. ² Laat ons oog daarbij (alleen) gericht zijn op Jezus, de leidsman en voleinder des geloofs, die, om de vreugde, welke vóór Hem lag, het kruis op Zich genomen heeft, de schande niet achtende, en gezeten is ter rechterzijde van de troon Gods. ³ Vestigt uw aandacht dan op Hem, die zulk een tegenspraak van de zondaren tegen Zich heeft verdragen, opdat gij niet door matheid van ziel verslapt. ⁴ Gij hebt nog niet ten bloede toe weerstand geboden in uw worsteling tegen de zonde, ⁵ en gij hebt de vermaning vergeten, die tot u als tot zonen spreekt: Mijn zoon, acht de tuchtiging des Heren niet gering, en verslap niet, als gij door Hem bestraft wordt, ⁶ want wie Hij liefheeft, tuchtigt de Here, en Hij kastijdt iedere zoon, die Hij aanneemt. ⁷ Als tuchtiging hebt gij dit te dragen: God behandelt u als zonen. Want is er wel een zoon, die door zijn vader niet getuchtigd wordt? ⁸ Blijft gij echter vrij van de tuchtiging, welke allen ondergaan hebben, dan zijt gij bastaards, en geen zonen. ⁹ Voorts, de tuchtiging van onze vaders naar het vlees hebben wij ondergaan en wij zagen tegen hen op; zullen wij ons dan niet nog veel meer onderwerpen aan de Vader der geesten, en leven? ¹⁰ Want zíj hebben ons voor luttele dagen naar hun beste weten getuchtigd, maar Híj doet het tot ons nut, opdat wij deel verkrijgen aan zijn heiligheid. ¹¹ Want alle tucht schijnt op het ogenblik zelf geen vreugde, maar smart te brengen, doch later brengt zij hun, die erdoor geoefend zijn, een vreedzame vrucht, die bestaat in gerechtigheid.

Psalm 7¹ Een klaaglied van David, dat hij de Here gezongen heeft om de woorden van de Benjaminiet Kus. ² Here, mijn God, bij U schuil ik, verlos mij van al mijn vervolgers en red mij, ³ opdat hij niet als een leeuw mij verscheure, wegslepe, zonder dat iemand redt. ⁴ Here, mijn God, indien ik dàt gedaan heb, indien er onrecht kleeft aan mijn handen, ⁵ indien ik hem kwaad gedaan heb, die vrede met mij had, - ja, ik heb hem gered, die mij zonder oorzaak benauwde - ⁶ dan moge de vijand mij vervolgen en achterhalen, en mijn leven ter aarde vertreden, en mijn ziel nederwerpen in het stof. sela ⁷ Sta op, Here, in uw toorn, verhef U tegen de woede van hen die mij benauwen, waak op tot mijn hulp, Gij, die het recht verordent. ⁸ Dan moge de vergadering der natiën U omringen; keer weder boven haar naar den hoge. ⁹ De Here richt de volken. Doe mij recht, Here, naar mijn gerechtigheid, en naar mijn onschuld, die bij mij is. ¹⁰ Laat de boosheid der goddelozen een einde nemen, maar bevestig Gij de rechtvaardige, Gij, die hart en nieren toetst, rechtvaardige God. ¹¹ Mijn schild is bij God, die de oprechten van hart verlost; ¹² God is een rechtvaardig Rechter en een God, die te allen dage toornt. ¹³ Bekeert iemand zich niet, dan wet Hij zijn zwaard, spant zijn boog en legt aan, ¹⁴ Hij richt op hem zijn dodelijke wapenen, maakt zijn pijlen tot brandende schichten. ¹⁵ Zie, wie met ongerechtigheid bevrucht werd, is zwanger van onheil en baart leugen. ¹⁶ Hij delft een kuil en graaft die uit, maar valt zelf in de groeve die hij maakte. ¹⁷ Het onheil dat hij stichtte, keert weder op zijn hoofd, en zijn geweld komt neder op zijn schedel. ¹⁸ Ik zal de Here loven naar zijn gerechtigheid, en de naam des Heren, des Allerhoogsten, psalmzingen.

Dit klaaglied zong David na te zijn aangeklaagd door de Benjaminiet Kus, één van Sauls hovelingen. Vervolgd om een valse beschuldiging, schuilt David bij de HEERE en zweert hij onschuldig te zijn in deze zaak. Ook roept hij Gods toorn tegen zijn vijanden in. Laat God hén richten en hém recht doen. Laat God de goddelozen tot bedaren brengen en de rechtvaardige bevestigen. Hij is immers de rechtvaardige God, die wel toornt tegen Zijn vijanden, maar die tegelijk alle oprechten van hart verlost. Hoe dwaas is het dan ook om een naaste onheil te beramen. Want wie een kuil graaft voor een ander, valt er zelf in. Zo iemand zal hoe dan ook getroffen worden door de dodelijke wapens van God. Daarom belooft David de naam van de Allerhoogste psalm te zingen. Hij zal de HEERE loven naar Zijn gerechtigheid. Die gerechtigheid is wel straffend voor al Zijn vijanden, maar reddend voor al Zijn kinderen. Het is de gerechtigheid die wel bij uitstek is geopenbaard in Christus, die ook Zelf onschuldig werd vervolgd, maar Zich overgaf aan Hem die rechtvaardig oordeelt. Christus werd tot zonde gemaakt, opdat wij gerechtigheid Gods zouden worden in Hem. Als wij bij Hem schuilen, hoeven wij het oordeel niet te vrezen. Dat geeft moed om, te midden van onrecht en laster, het pleit in Gods handen te leggen en te wachten op Zijn verlossing.

Verder lezen: 1 Petrus 2:19-25¹⁹ Want dit is genade, indien iemand, omdat hij met God rekening houdt, leed verdraagt, dat hij ten onrechte lijdt. ²⁰ Want mag dát roem heten, als gij slagen moet verduren, omdat gij kwaad doet? Maar als gij goed doet en dan lijden moet verduren, dát is genade bij God. ²¹ Want hiertoe zijt gij geroepen, daar ook Christus voor u geleden heeft en u een voorbeeld heeft nagelaten, opdat gij in zijn voetstappen zoudt treden; ²² die geen zonde gedaan heeft en in wiens mond geen bedrog is gevonden; ²³ die, als Hij gescholden werd, niet terugschold en als Hij leed, niet dreigde, maar het overgaf aan Hem, die rechtvaardig oordeelt; ²⁴ die zelf onze zonden in zijn lichaam op het hout gebracht heeft, opdat wij, aan de zonden afgestorven, voor de gerechtigheid zouden leven; en door zijn striemen zijt gij genezen. ²⁵ Want gij waart dwalende als schapen, maar thans hebt gij u bekeerd tot de herder en hoeder van uw zielen.

Psalm 8¹ Voor de koorleider. Op de Gittit. Een psalm van David. ² O Here, onze Here, hoe heerlijk is uw naam op de ganse aarde, Gij, die uw majesteit toont aan de hemel. ³ Uit de mond van kinderen en zuigelingen hebt Gij sterkte gegrondvest, uw tegenstanders ten spijt, om vijand en wraakgierige te doen verstommen. ⁴ Aanschouw ik uw hemel, het werk van uw vingers, de maan en de sterren, die Gij bereid hebt: ⁵ wat is de mens, dat Gij zijner gedenkt, en het mensenkind, dat Gij naar hem omziet? ⁶ Toch hebt Gij hem bijna goddelijk gemaakt, en hem met heerlijkheid en luister gekroond. ⁷ Gij doet hem heersen over de werken uwer handen, alles hebt Gij onder zijn voeten gelegd: ⁸ schapen en runderen altegader en ook de dieren des velds, ⁹ de vogelen des hemels en de vissen der zee, hetgeen de paden der zeeën doorkruist. ¹⁰ O Here, onze Here, hoe heerlijk is uw naam op de ganse aarde.

Psalm 8¹ Voor de koorleider. Op de Gittit. Een psalm van David. ² O Here, onze Here, hoe heerlijk is uw naam op de ganse aarde, Gij, die uw majesteit toont aan de hemel. ³ Uit de mond van kinderen en zuigelingen hebt Gij sterkte gegrondvest, uw tegenstanders ten spijt, om vijand en wraakgierige te doen verstommen. ⁴ Aanschouw ik uw hemel, het werk van uw vingers, de maan en de sterren, die Gij bereid hebt: ⁵ wat is de mens, dat Gij zijner gedenkt, en het mensenkind, dat Gij naar hem omziet? ⁶ Toch hebt Gij hem bijna goddelijk gemaakt, en hem met heerlijkheid en luister gekroond. ⁷ Gij doet hem heersen over de werken uwer handen, alles hebt Gij onder zijn voeten gelegd: ⁸ schapen en runderen altegader en ook de dieren des velds, ⁹ de vogelen des hemels en de vissen der zee, hetgeen de paden der zeeën doorkruist. ¹⁰ O Here, onze Here, hoe heerlijk is uw naam op de ganse aarde. bezingt de majesteit van God als de grote Schepper van hemel en aarde. Die in Zijn majesteit niet te min is om Zich lof te bereiden zelfs uit de mond van kinderen en zuigelingen. Lof die Hij doet klinken, terwijl Hij de wanklanken van de wraakgierigen doet verstommen. O zeker, de mens is maar een klein onderdeel van de schepping. De mens lijkt het niet waard dat God hem gedenkt. Toch heeft God hem geschapen als króón van de schepping; hem doen héérsen over de werken van Gods handen. Waar de mens echter zichzelf van zijn heerlijkheid en luister heeft beroofd, daar vindt deze Psalm haar vervulling in Christus, van wie pas echt geldt dat Hij met heerlijkheid en luister is gekroond, en ook dat Hem alles onder zijn voeten is gelegd. Wie ziet op Christus, kan niet anders dan God loven om Zijn majesteit: “O HEERE, onze Heere, hoe heerlijk is Uw naam op de ganse aarde.” Uw naam, die niet alleen schittert in de schepping, maar ook in de herschepping. Want in de vernedering van Christus tot onze verlossing, zien wij de weg naar de kroning met heerlijkheid en eer. Doordat Hij de dood heeft gesmaakt, brengt Hij vele zonen tot heerlijkheid. In Christus zien wij de volmaakte mens. In Hem ligt de heerschappij vast. En door Hem zal de lof uit de mond van kinderen en zuigelingen de vijand voorgoed overstemmen.

Verder lezen: Hebreeën 2:5-18⁵ Want niet aan engelen heeft Hij de toekomende wereld, waarvan wij spreken, onderworpen. ⁶ Maar, iemand heeft ergens betuigd, zeggende: Wat is de mens, dat Gij zijner gedenkt, of des mensen zoon, dat Gij naar hem omziet? ⁷ Gij hebt hem voor een korte tijd beneden de engelen gesteld, met heerlijkheid en eer hebt Gij hem gekroond, ⁸ alle dingen hebt Gij onder zijn voeten onderworpen. Want bij dit: alle dingen [hem] onderworpen, heeft Hij niets uitgezonderd, dat hem niet onderworpen zou zijn. Doch thans zien wij nog niet, dat hem alle dingen onderworpen zijn; ⁹ maar wij zien Jezus, die voor een korte tijd beneden de engelen gesteld was vanwege het lijden des doods, opdat Hij door de genade Gods voor een ieder de dood zou smaken, met heerlijkheid en eer gekroond. ¹⁰ Want het voegde Hem, om wie en door wie alle dingen bestaan, dat Hij, om vele zonen tot heerlijkheid te brengen, de Leidsman hunner behoudenis door lijden heen zou volmaken. ¹¹ Want Hij, die heiligt, en zij, die geheiligd worden, zijn allen uit één; daarom schaamt Hij Zich niet hen broeders te noemen, ¹² en Hij zegt: Uw naam zal ik aan mijn broeders verkondigen, in het midden der gemeente zal ik U lofzingen; ¹³ en wederom: Ik zal op Hem vertrouwen, en wederom: Ziehier ik en de kinderen, die God mij gegeven heeft. ¹⁴ Daar nu de kinderen aan bloed en vlees deel hebben, heeft ook Hij op gelijke wijze daaraan deel gekregen, opdat Hij door zijn dood hem, die de macht over de dood had, de duivel, zou onttronen, ¹⁵ en allen zou bevrijden, die gedurende hun ganse leven door angst voor de dood tot slavernij gedoemd waren. ¹⁶ Want over de engelen ontfermt Hij Zich niet, maar Hij ontfermt Zich over het nageslacht van Abraham. ¹⁷ Daarom moest Hij in alle opzichten aan zijn broeders gelijk worden, opdat Hij een barmhartig en getrouw hogepriester zou worden bij God, om de zonden van het volk te verzoenen. ¹⁸ Want doordat Hij zelf in verzoekingen geleden heeft, kan Hij hun, die verzocht worden, te hulp komen.

Psalm 9¹ Voor de koorleider. Op de wijze van: De dood van de zoon. Een psalm van David. ² Ik zal U loven, Here, met mijn ganse hart, ik wil al uw wonderen verhalen; ³ in U wil ik mij verheugen en juichen, uw naam psalmzingen, o Allerhoogste, ⁴ nu mijn vijanden terugdeinzen, struikelen en vergaan voor uw aangezicht. ⁵ Want mijn pleitzaak en mijn geding hebt Gij berecht, als rechtvaardig rechter de rechterstoel bestegen. ⁶ Gij hebt de volken gedreigd, de goddelozen te gronde gericht, hun naam hebt Gij uitgewist voor altoos en immer; ⁷ de vijanden zijn weg - eeuwige puinhopen - , want steden hebt Gij verwoest, zelfs hun gedachtenis is vergaan. ⁸ Maar de Here zetelt voor eeuwig, zijn rechterstoel heeft Hij ten gerichte gezet; ⁹ ja, Hij oordeelt de wereld in gerechtigheid, Hij richt de natiën in rechtmatigheid. ¹⁰ Daarom is de Here een burcht voor de verdrukte, een burcht in tijden van nood. ¹¹ Daarom vertrouwen op U wie uw naam kennen, want Gij hebt nooit verlaten wie U zoeken, o Here. ¹² Psalmzingt de Here, die op Sion woont, verkondigt onder de volken zijn daden; ¹³ Want Hij, die de bloedschuld wreekt, gedenkt hunner, het geroep der ellendigen vergeet Hij niet. ¹⁴ Wees mij genadig, Here; zie mijn ellende, door mijn haters mij berokkend, Gij, die mij opheft uit de poorten des doods, ¹⁵ opdat ik verhale al uw roemrijke daden, in de poorten der dochter van Sion juiche over uw heil. ¹⁶ De volken zijn verzonken in de kuil die zij dolven; in het net dat zij verborgen, raakte hun voet verward. ¹⁷ De Here deed Zich kennen, Hij handhaafde het recht; in het werk van zijn handen is de goddeloze verstrikt. higgajon, sela ¹⁸ De goddelozen keren om naar het dodenrijk, al de volken die God vergeten. ¹⁹ Want niet voorgoed blijft de arme vergeten, niet voor immer gaat de hoop der ootmoedigen teloor. ²⁰ Sta op, Here, laat de sterveling niet zegepralen, laat de volken voor uw aanschijn gericht worden. ²¹ Jaag hun schrik aan, Here, zodat de volken erkennen, dat zij stervelingen zijn. sela.

In deze Psalm bezingt David God als de rechtvaardige Rechter die de wereld oordeelt in gerechtigheid. God is het, die de goddelozen te gronde Richteren Die op Zijn tijd met al Zijn vijanden afrekent. Met allen die de Zijnen verdrukken. Want God is een wreker van alle kwaad.

En dat God Zijn vijanden doet vergaan, dat strekt tot verlossing van de verdrukten. Voor hen is de HEERE een burcht, een hoog vertrek in drukkend lijden, een toevlucht in benauwde tijden. Juist ook door Zijn vijanden te doen vergaan, beschermt God allen die Hem zoeken.

David weet dan ook wat hem in de verdrukking te doen staat. Hij vlucht tot God, bidt om Zijn genade, opdat hij mag ontsnappen aan de poorten van de dood, juist ook om in de poorten van de kerkstad Gods grote daden te bejubelen. Dát wil en zal David doen: zich verheugen in God, Hem loven, Zijn wonderen verhalen, Zijn naam psalmzingen, terwijl Davids vijanden struikelen en vergaan. Want wie God vergeten, zullen zélf in de vergetelheid raken. Maar zalig zijn de armen, als zij tenminste ook arm zijn van geest, door klein te denken van zichzelf en groot van God. Zij worden niet vergeten en in de steek gelaten. Want God verlaat nooit wie Hem zoeken. Hij zal niet voorgoed laten zuchten, wie gelovig tot Hem vluchten, wie alles verwachten van Zijn genade in Christus.

Verder lezen: Lucas 6:20-26²⁰ En Hij hief zijn ogen op naar zijn discipelen en zeide: Zalig, gij armen, want uwer is het Koninkrijk Gods. ²¹ Zalig, gij, die nu hongert, want gij zult verzadigd worden. Zalig, gij, die nu weent, want gij zult lachen. ²² Zalig zijt gij, wanneer u de mensen haten en wanneer zij u uitstoten, en smaden en uw naam als slecht verwerpen ter wille van de Zoon des mensen. ²³ Verblijdt u te dien dage en springt op van vreugde, want, zie, uw loon is groot in de hemel; immers, op dezelfde wijze hebben hun vaderen met de profeten gehandeld. ²⁴ Maar wee u, gij rijken, want gij hebt uw vertroosting reeds. ²⁵ Wee u, die nu overvloed hebt, want gij zult hongeren. Wee u, die nu lacht, want gij zult smart hebben en wenen. ²⁶ Wee u, wanneer alle mensen wèl van u spreken; immers, op dezelfde wijze hebben hun vaderen met de valse profeten gehandeld.

Psalm 10¹ Waarom, Here, staat Gij van verre, verbergt Gij U in tijden van nood? ² Over de trots van de goddeloze is de ellendige ontstoken - laat hen verstrikt worden in de boze plannen die zij bedacht hebben. ³ De goddeloze immers roemt naar hartelust, de woekeraar spreekt zegenwensen, hij versmaadt de Here. ⁴ De goddeloze met zijn neus in de hoogte (denkt): Hij vraagt geen rekenschap; al zijn gedachten zijn: Er is geen God. ⁵ Zijn wegen zijn voorspoedig te allen tijde. Uw gerichten zijn hem te hoog, hij blaast tegen allen die hem benauwen; ⁶ hij zegt in zijn hart: Ik zal niet wankelen, ik, die van geslacht tot geslacht niet in rampspoed zal raken. ⁷ Zijn mond is vervuld van vloek en bedrog en verdrukking, onder zijn tong zijn ongerechtigheid en onheil, ⁸ hij ligt in hinderlaag bij de gehuchten, in het verborgene doodt hij de onschuldige. Zijn ogen bespieden de zwakke, ⁹ hij loert in het verborgene als een leeuw in de struiken; hij loert om de ellendige te vangen, hij vangt de ellendige, hem trekkend in zijn net. ¹⁰ Hij bukt, duikt ineen, en de zwakken vallen in zijn sterke klauwen. ¹¹ Hij zegt in zijn hart: God vergeet het, Hij verbergt zijn aangezicht, Hij ziet het in eeuwigheid niet. ¹² Sta op, Here! o God, hef uw hand op, vergeet de ellendigen niet. ¹³ Waarom smaadt de goddeloze God, spreekt hij in zijn hart: Gij vraagt geen rekenschap. ¹⁴ Gij ziet het, want Gij aanschouwt moeite en verdriet, om het in uw hand te leggen. Op U verlaat zich de zwakke, voor de wees zijt Gij een helper. ¹⁵ Verbreek de arm van de goddeloze en boze, straf zijn goddeloosheid, totdat Gij ze niet meer vindt. ¹⁶ De Here is Koning, eeuwig en altoos. De volken zijn vergaan uit zijn land. ¹⁷ De begeerte der ootmoedigen hebt Gij, Here, gehoord: Gij sterkt hun hart, uw oor merkt op, ¹⁸ om recht te doen de wees en de verdrukte, zodat nooit meer een aards sterveling schrik aanjaagt.

Psalm 10¹ Waarom, Here, staat Gij van verre, verbergt Gij U in tijden van nood? ² Over de trots van de goddeloze is de ellendige ontstoken - laat hen verstrikt worden in de boze plannen die zij bedacht hebben. ³ De goddeloze immers roemt naar hartelust, de woekeraar spreekt zegenwensen, hij versmaadt de Here. ⁴ De goddeloze met zijn neus in de hoogte (denkt): Hij vraagt geen rekenschap; al zijn gedachten zijn: Er is geen God. ⁵ Zijn wegen zijn voorspoedig te allen tijde. Uw gerichten zijn hem te hoog, hij blaast tegen allen die hem benauwen; ⁶ hij zegt in zijn hart: Ik zal niet wankelen, ik, die van geslacht tot geslacht niet in rampspoed zal raken. ⁷ Zijn mond is vervuld van vloek en bedrog en verdrukking, onder zijn tong zijn ongerechtigheid en onheil, ⁸ hij ligt in hinderlaag bij de gehuchten, in het verborgene doodt hij de onschuldige. Zijn ogen bespieden de zwakke, ⁹ hij loert in het verborgene als een leeuw in de struiken; hij loert om de ellendige te vangen, hij vangt de ellendige, hem trekkend in zijn net. ¹⁰ Hij bukt, duikt ineen, en de zwakken vallen in zijn sterke klauwen. ¹¹ Hij zegt in zijn hart: God vergeet het, Hij verbergt zijn aangezicht, Hij ziet het in eeuwigheid niet. ¹² Sta op, Here! o God, hef uw hand op, vergeet de ellendigen niet. ¹³ Waarom smaadt de goddeloze God, spreekt hij in zijn hart: Gij vraagt geen rekenschap. ¹⁴ Gij ziet het, want Gij aanschouwt moeite en verdriet, om het in uw hand te leggen. Op U verlaat zich de zwakke, voor de wees zijt Gij een helper. ¹⁵ Verbreek de arm van de goddeloze en boze, straf zijn goddeloosheid, totdat Gij ze niet meer vindt. ¹⁶ De Here is Koning, eeuwig en altoos. De volken zijn vergaan uit zijn land. ¹⁷ De begeerte der ootmoedigen hebt Gij, Here, gehoord: Gij sterkt hun hart, uw oor merkt op, ¹⁸ om recht te doen de wees en de verdrukte, zodat nooit meer een aards sterveling schrik aanjaagt. vormt een eenheid met Psalm 9¹ Voor de koorleider. Op de wijze van: De dood van de zoon. Een psalm van David. ² Ik zal U loven, Here, met mijn ganse hart, ik wil al uw wonderen verhalen; ³ in U wil ik mij verheugen en juichen, uw naam psalmzingen, o Allerhoogste, ⁴ nu mijn vijanden terugdeinzen, struikelen en vergaan voor uw aangezicht. ⁵ Want mijn pleitzaak en mijn geding hebt Gij berecht, als rechtvaardig rechter de rechterstoel bestegen. ⁶ Gij hebt de volken gedreigd, de goddelozen te gronde gericht, hun naam hebt Gij uitgewist voor altoos en immer; ⁷ de vijanden zijn weg - eeuwige puinhopen - , want steden hebt Gij verwoest, zelfs hun gedachtenis is vergaan. ⁸ Maar de Here zetelt voor eeuwig, zijn rechterstoel heeft Hij ten gerichte gezet; ⁹ ja, Hij oordeelt de wereld in gerechtigheid, Hij richt de natiën in rechtmatigheid. ¹⁰ Daarom is de Here een burcht voor de verdrukte, een burcht in tijden van nood. ¹¹ Daarom vertrouwen op U wie uw naam kennen, want Gij hebt nooit verlaten wie U zoeken, o Here. ¹² Psalmzingt de Here, die op Sion woont, verkondigt onder de volken zijn daden; ¹³ Want Hij, die de bloedschuld wreekt, gedenkt hunner, het geroep der ellendigen vergeet Hij niet. ¹⁴ Wees mij genadig, Here; zie mijn ellende, door mijn haters mij berokkend, Gij, die mij opheft uit de poorten des doods, ¹⁵ opdat ik verhale al uw roemrijke daden, in de poorten der dochter van Sion juiche over uw heil. ¹⁶ De volken zijn verzonken in de kuil die zij dolven; in het net dat zij verborgen, raakte hun voet verward. ¹⁷ De Here deed Zich kennen, Hij handhaafde het recht; in het werk van zijn handen is de goddeloze verstrikt. higgajon, sela ¹⁸ De goddelozen keren om naar het dodenrijk, al de volken die God vergeten. ¹⁹ Want niet voorgoed blijft de arme vergeten, niet voor immer gaat de hoop der ootmoedigen teloor. ²⁰ Sta op, Here, laat de sterveling niet zegepralen, laat de volken voor uw aanschijn gericht worden. ²¹ Jaag hun schrik aan, Here, zodat de volken erkennen, dat zij stervelingen zijn. sela.. Zowel qua vorm - elke twee verzen beginnen in de Hebreeuws grondtekst met een nieuwe letter van het alfabet - alsook qua inhoud. De HEERE wordt aangeroepen en opgeroepen om recht te doen aan de verdrukte, door de goddeloze te doen verstrikken in diens boze plannen. Omdat het ingrijpen van de HEERE vooralsnog lijkt uit te blijven, vraagt David waarom de HEERE Zich verbergt. Nu denkt de goddeloze in zijn hoogmoed dat God hem niet ziet en dus ook niet zal straffen voor het verdrukken van de arme. De goddeloze doet alsof God niet bestaat. Onbeschaamd bezondigt hij zich aan vervloeking, bedrog en verdrukking, de ellendige vangend met zijn scherpe klauwen. Daarom vraagt David de HEERE toch op te staan en de arm van de goddeloze te verbreken, om zo eens te meer te laten zien wie Hij is: een Helper voor allen die op Hem vertrouwen. De HEERE immers is de eeuwige Koning, die de ootmoedigen hoort en sterkt. Die de verdrukten recht doet, zodat zelfs eenzame wezen uiteindelijk niets hebben te vrezen. Laten ook wij in verdrukking evenals David “met vrijmoedigheid toegaan tot de troon der genade, opdat wij barmhartigheid ontvangen en genade vinden om hulp te verkrijgen te gelegener tijd” (Hebreeën 4:16¹⁶ Laten wij daarom met vrijmoedigheid toegaan tot de troon der genade, opdat wij barmhartigheid ontvangen en genade vinden om hulp te verkrijgen te gelegener tijd.). Want op tijd, op Zíjn tijd zál God opstaan, zal Chrístus komen, om ons recht te doen.

Verder lezen: Hebreeën 4:9-16⁹ Er blijft dus een sabbatsrust voor het volk van God. ¹⁰ Want wie tot zijn rust is ingegaan, is ook zelf tot rust gekomen van zijn werken, evenals God van de zijne. ¹¹ Laten wij er dus ernst mede maken om tot die rust in te gaan, opdat niemand ten val kome door dit voorbeeld van ongehoorzaamheid te volgen. ¹² Want het woord Gods is levend en krachtig en scherper dan enig tweesnijdend zwaard en het dringt door, zó diep, dat het vaneenscheidt ziel en geest, gewrichten en merg, en het schift overleggingen en gedachten des harten; ¹³ en geen schepsel is voor Hem verborgen, want alle dingen liggen open en ontbloot voor de ogen van Hem, voor wie wij rekenschap hebben af te leggen. ¹⁴ Daar wij nu een grote hogepriester hebben, die de hemelen is doorgegaan, Jezus, de Zoon van God, laten wij aan die belijdenis vasthouden. ¹⁵ Want wij hebben geen hogepriester, die niet kan medevoelen met onze zwakheden, maar een, die in alle dingen op gelijke wijze (als wij) is verzocht geweest, doch zonder te zondigen. ¹⁶ Laten wij daarom met vrijmoedigheid toegaan tot de troon der genade, opdat wij barmhartigheid ontvangen en genade vinden om hulp te verkrijgen te gelegener tijd.

Psalm 11¹ Voor de koorleider. Van David. Bij de Here schuil ik. Hoe durft gij dan tot mij zeggen: Vliedt naar uw gebergte als vogels? ² Want zie, de goddelozen spannen de boog, zij leggen hun pijl op de pees, om oprechten van hart in het duister te treffen. ³ Wanneer de grondslagen zijn vernield, wat kan dan de rechtvaardige doen? ⁴ De Here woont in zijn heilig paleis, de Here heeft in de hemel zijn troon; zijn ogen slaan gade, zijn blikken doorvorsen de mensenkinderen. ⁵ De Here toetst de rechtvaardige en de goddeloze; en wie geweld bemint, die haat Hij. ⁶ Hij regent op de goddelozen vurige kolen en zwavel, schroeiende wind is het deel van hun beker. ⁷ Want de Here is rechtvaardig en Hij heeft gerechtigheid lief; de oprechten zullen zijn aangezicht aanschouwen.

”Bij de HEERE schuil ik.” Het is een belijdenis van iemand die wéét waar bescherming te vinden is. Vervolgd door Saul en de zijnen, kon David naar de mens gesproken niet anders doen dan als een vogel vluchten naar de bergen, maar in plaats van angstvallig de benen te nemen, verheft hij zijn hart tot een plaats die oneindig veel hoger is dan de hoogste bergen: tot de hoogste hemelen. Daar immers woont en troont de HEERE in Zijn heilig paleis. En vanaf daar slaat de HEERE alles en iedereen gade. Niet als een afzijdig toeschouwer, maar als de Almachtige, die de wereld richt en regeert, onder meer door het vuur van Zijn toorn te laten regenen op de goddelozen. Want de HEERE is rechtvaardig. Hij heeft gerechtigheid lief, en haat elke liefhebber van geweld. De goddelozen zullen dan ook verschroeien, zodat alleen de oprechten Gods aangezicht zullen aanschouwen. Gods gúnstrijk aangezicht, dat Hij doet lichten over de rechtvaardige, die niet rechtvaardig is in zichzelf, maar in Christus, door een waar geloof in Hem. Laat dat geloof ook ons doen opzien naar boven, waar Christus is, gezeten in de troon van God de Almachtige, door Wiens haat de goddeloze vergaat, maar door Wiens liefde de rechtvaardige leeft. En laat het ook ónze belijdenis zijn: “Bij de HEERE schuil ik.”

Verder lezen: Habakuk 2:1-14¹ Ik wil gaan staan op mijn wachttoren en mij stellen op de wal, ik wil uitzien naar wat Hij tot mij spreken zal, en wat ik moet antwoorden op mijn klacht. ² Toen antwoordde de Here mij: Schrijf het gezicht op en zet het duidelijk op tafelen, opdat men het in het voorbijlopen zal kunnen lezen. ³ Want wel wacht het gezicht nog tot de bestemde tijd, maar het spoedt zich zonder falen naar het einde; als het vertoeft, verbeid het, want komen zal het gewis; uitblijven zal het niet. ⁴ Zie, opgeblazen, niet recht, is zijn ziel in hem, maar de rechtvaardige zal door zijn geloof leven. ⁵ Voorzeker, de bedrieglijke trotsaard is een snoevend mens, doch zonder bestand, die zijn muil openspert als het dodenrijk en onverzadelijk is als de dood, zodat hij alle volkeren tot zich verzamelt en alle natiën tot zich bijeenbrengt. ⁶ Zullen die allen niet een spreuk over hem opheffen, en een spotlied, raadsels, en zeggen: Wee hem die zich verrijkt met wat niet van hem is - tot hoelang? en die gepand goed op zich laadt! ⁷ Zullen niet plotseling opstaan zij die u bijten, en ontwaken zij die u schrik aanjagen, zodat gij hun worden zult tot een gewisse buit? ⁸ Omdat gij vele volkeren geplunderd hebt, zal al wat van de natiën overgebleven is, u plunderen, vanwege het vergoten mensenbloed en vanwege het geweld het land, de stad en al haar inwoners, aangedaan. ⁹ Wee hem die onrechtmatig gewin bijeenbrengt voor zijn huis, om zijn nest te maken in de hoogte, ten einde zich te redden uit de greep van het onheil! ¹⁰ Gij hebt schande tegen uw huis beraamd, (toen gij het voornemen hadt) vele volkeren te verdelgen; dus hebt gij uw leven verbeurd. ¹¹ Want de steen schreeuwt uit de muur, en de balk antwoordt hem uit het houtwerk. ¹² Wee hem die de stad met bloed bouwt, en de veste op onrecht grondvest! ¹³ Ziet, is het niet van de Here der heerscharen, dat de volkeren zich vermoeien voor het vuur en de natiën zich afmatten voor niets? ¹⁴ Want de aarde zal vol worden van de kennis van des Heren heerlijkheid, gelijk de wateren die de bodem der zee bedekken.

Psalm 12¹ Voor de koorleider. Op de wijze van: De achtste. Een psalm van David. ² Help toch, Here, want er zijn geen vromen meer; ja, de getrouwen zijn schaars onder de mensenkinderen. ³ Zij spreken valsheid tegen elkander, zij spreken dubbelhartig, met gladde lippen. ⁴ De Here verdelge alle gladde lippen en elke grootsprekende tong; ⁵ hen die zeggen: Met onze tong zijn wij sterk; onze lippen zijn met ons - wie is heer over ons? ⁶ Om de onderdrukking der ellendigen, het zuchten der armen, maak Ik Mij thans op, zegt de Here; Ik stel in veiligheid wie daarnaar smacht. ⁷ De woorden des Heren zijn zuivere woorden, gedegen zilver, in een smeltoven in de aarde zevenvoudig gelouterd. ⁸ Gij, Here, zult ze gestand doen, ons altoos beschermen tegen dit geslacht; ⁹ de goddelozen draven rond, terwijl snoodheid bij de mensenkinderen het hoofd opsteekt.

David roept Gods hulp in vanwege de groeiende goddeloosheid in het land. Er zijn maar weinig getrouwen overgebleven, die ook nog eens heel wat te verduren hebben van mensen die hun werk maken van liegen en bedriegen, die voortdurend zondigen met de tong, “een onberekenbaar kwaad, vol dodelijk venijn” (Jakobus 3:8⁸ maar de tong kan geen mens bedwingen. Zij is een onberekenbaar kwaad, vol dodelijk venijn.). Ze spreken valse getuigenissen tegen hun naaste, in regelrechte strijd met het negende gebod van Gods wet. In plaats van het eenvoudige Woord der Waarheid na te spreken, bezondigen zij zich aan dubbelhartige leugentaal. En in plaats van zich klein te weten tegenover de HEERE hun God, bezondigen zij zich aan grootspraak en wanen zij zich heer en meester. Maar hoeveel hoogmoedige goddelozen er ook zijn en hoezeer zij de armen van geest ook doen zuchten, intussen weet David dat de HEERE Zich opmaakt om de Zijnen in veiligheid te stellen. Want dat heeft Hij Zelf beloofd. En God houdt woord. Want Zijn beloften zijn geen loze kreten, maar zúivere woorden, beproefd en gelouterd als zilver in een smeltoven. God zál Zijn woorden gestand doen, en dus de Zijnen beschermen tegen het goddeloos geslacht van snode mensenkinderen. Laat dat ook ons voor ogen staan: als een vermaning om de zonden der tong te vermijden en tegelijkertijd de toevlucht te nemen tot God, die naar Zijn belofte de Zijnen te hulp komt, hoe klein het getal der vromen ook worden kan.

Verder lezen: Jakobus 3:1-12¹ Laat niet zovelen uwer leraars zijn, mijn broeders; gij weet immers, dat wij er des te strenger om geoordeeld zullen worden. ² Want wij struikelen allen in velerlei opzicht; wie in zijn spreken niet struikelt, is een volmaakt man, in staat zelfs zijn gehele lichaam in toom te houden. ³ Als wij paarden de toom in de bek leggen, zodat zij ons gehoorzamen, kunnen wij ook hun gehele lichaam besturen. ⁴ Zie, ook de schepen, ofschoon zij zo groot zijn en door sterke winden voortgedreven worden, worden door een zeer klein roer gestuurd, waarheen maar het believen van de stuurman wil. ⁵ Zo is ook de tong een klein lid en voert toch een hoge toon. Zie, hoe weinig vuur een groot bos in brand steekt. ⁶ Ook de tong is een vuur, zij is de wereld der ongerechtigheid; de tong neemt haar plaats in onder onze leden, als iets, dat het gehele lichaam bezoedelt en het rad der geboorte in vlam zet, terwijl zij zelf in vlam gezet wordt door de hel. ⁷ Want alle soorten van wilde dieren en vogels, van kruipende dieren en zeedieren worden bedwongen en zijn bedwongen door de menselijke natuur, ⁸ maar de tong kan geen mens bedwingen. Zij is een onberekenbaar kwaad, vol dodelijk venijn. ⁹ Met haar loven wij de Here en Vader en met haar vervloeken wij de mensen, die naar de gelijkenis Gods geschapen zijn: ¹⁰ uit dezelfde mond komt zegening en vervloeking voort. Dit moet, mijn broeders, niet zo zijn. ¹¹ Doet soms een bron uit dezelfde ader zoet en bitter water opwellen? ¹² Kan soms, mijn broeders, een vijgeboom olijven of een wijnstok vijgen opleveren? Evenmin kan een zilte bron zoet water geven.

Psalm 13¹ Voor de koorleider. Een psalm van David. ² Hoelang, Here? Zult Gij mij voortdurend vergeten? Hoelang zult Gij uw aangezicht voor mij verbergen? ³ Hoelang zal ik plannen koesteren in mijn ziel, kommer hebben in mijn hart, dag aan dag? Hoelang zal mijn vijand zich boven mij verheffen? ⁴ Aanschouw toch, antwoord mij, Here, mijn God! Verlicht mijn ogen, opdat ik niet inslape ten dode; ⁵ opdat mijn vijand niet zegge: Ik heb hem overmocht; opdat mijn tegenstanders niet juichen, wanneer ik wankel. ⁶ Ik echter vertrouw op uw goedertierenheid, over uw verlossing juicht mijn hart. Ik wil de Here zingen, omdat Hij mij heeft welgedaan.

“Hoe lang nog, HERE?” Dat is de bange vraag die tot viermaal toe klinkt aan het begin van deze Psalm. David voelt zich vergeten, alsof God Zijn aangezicht voorgoed verborgen houdt. Dag aan dag wordt hij gekweld door zorgen in zijn ziel en verdriet in zijn hart. De vijand lijkt de overhand te krijgen en de doodslaap dreigt. Het is de diepe aanvechting die wij ook vandaag kunnen kennen: de hemel lijkt van koper en onze gebeden lijken niet door te dringen. Maar David blijft niet steken in zijn klacht. Juist in zijn diepe nood wendt hij zich tóch tot God: “Aanschouw toch, antwoord mij, HERE, mijn God!” Hij pleit op het verbond ('mijn' God) en vraagt om levenslicht in zijn ogen. En dan gebeurt er een wonder. De omstandigheden zijn nog niet veranderd, maar het hart van de dichter wel. De Heilige Geest werkt geloofsvertrouwen: “Ik echter vertrouw op uw goedertierenheid.” De klacht slaat om in een loflied. Niet omdat de vijand al weg is, maar omdat David weer ziet op de belofte van Gods heil. “Ik wil de HERE

zingen, omdat Hij mij heeft welgedaan.” Ten diepste heeft God ons welgedaan in Christus, die de ware Godverlatenheid heeft doorleden, opdat wij nimmermeer verlaten zouden worden.

Verder lezen: Romeinen 8:18-30¹⁸ Want ik ben er zeker van, dat het lijden van de tegenwoordige tijd niet opweegt tegen de heerlijkheid, die over ons geopenbaard zal worden. ¹⁹ Want met reikhalzend verlangen wacht de schepping op het openbaar worden der zonen Gods. ²⁰ Want de schepping is aan de vruchteloosheid onderworpen, niet vrijwillig, maar om (de wil van) Hem, die haar daaraan onderworpen heeft, ²¹ in hope echter, omdat ook de schepping zelf van de dienstbaarheid aan de vergankelijkheid zal bevrijd worden tot de vrijheid van de heerlijkheid der kinderen Gods. ²² Want wij weten, dat tot nu toe de ganse schepping in al haar delen zucht en in barensnood is. ²³ En niet alleen zij, maar ook wij zelf, [wij,] die de Geest als eerste gave ontvangen hebben, zuchten bij onszelf in de verwachting van het zoonschap: de verlossing van ons lichaam. ²⁴ Want in die hoop zijn wij behouden. Maar hoop, die gezien wordt, is geen hoop, want hoe zal men hopen op hetgeen men ziet? ²⁵ Indien wij echter hopen op hetgeen wij niet zien, verwachten wij het met volharding. ²⁶ En evenzo komt de Geest onze zwakheid te hulp; want wij weten niet wat wij bidden zullen naar behoren, maar de Geest zelf pleit voor ons met onuitsprekelijke verzuchtingen. ²⁷ En Hij, die de harten doorzoekt, weet de bedoeling des Geestes, dat Hij namelijk naar de wil van God voor heiligen pleit. ²⁸ Wij weten nu, dat [God] alle dingen doet medewerken ten goede voor hen, die God liefhebben, die volgens zijn voornemen geroepenen zijn. ²⁹ Want die Hij tevoren gekend heeft, heeft Hij ook tevoren bestemd tot gelijkvormigheid aan het beeld zijns Zoons, opdat Hij de eerstgeborene zou zijn onder vele broederen; ³⁰ en die Hij tevoren bestemd heeft, dezen heeft Hij ook geroepen; en die Hij geroepen heeft, dezen heeft Hij ook gerechtvaardigd; en die Hij gerechtvaardigd heeft, dezen heeft Hij ook verheerlijkt.

Psalm 14¹ Voor de koorleider. Van David. De dwaas zegt in zijn hart: Er is geen God. Zij bedrijven gruwelijke en afschuwelijke misdaden, niemand is er, die goed doet. ² De Here ziet neder uit de hemel op de mensenkinderen, om te zien, of er één verstandig is, één, die God zoekt. ³ Allen zijn zij afgeweken, tezamen ontaard; er is niemand die goed doet, zelfs niet één. ⁴ Hebben zij dan geen kennis, al die bedrijvers van ongerechtigheid, die mijn volk opeten, als aten zij brood? De Here roepen zij niet aan. ⁵ Daar overvalt hen de schrik, want God is bij het rechtvaardig geslacht. ⁶ Het voornemen van de ellendige kunt gij wel beschamen, maar de Here is zijn toevlucht. ⁷ Och, dat uit Sion Israëls redding daagde! Als de Here een keer brengt in het lot van zijn volk, dan zal Jakob juichen, Israël zich verheugen.

“Er is geen God”, zegt de dwaas in zijn hart. De dwaas die maar doet en leeft zoals hij zelf wil. Die niet wil weten van God en gebod, maar zich schuldig maakt aan allerlei zonden, even gruwelijk als afschuwelijk. En wij denken hierbij al gauw aan anderen. Aan de atheïst die Gods bestaan ronduit ontkent, of aan de ongebonden wereldling die nergens rekening mee houdt. Maar deze Psalm gaat ook over onszélf. Want de woorden van vers 3 en 4³ Allen zijn zij afgeweken, tezamen ontaard; er is niemand die goed doet, zelfs niet één. ⁴ Hebben zij dan geen kennis, al die bedrijvers van ongerechtigheid, die mijn volk opeten, als aten zij brood? De Here roepen zij niet aan. worden door de apostel Paulus in Romeinen 3¹ Wat is dan het voorrecht van de Jood, of wat is het nut van de besnijdenis? ² Velerlei in elk opzicht. In de eerste plaats [toch] dit, dat hun de woorden Gods zijn toevertrouwd. ³ Wat toch is het geval? Als sommigen ontrouw geworden zijn, zal dan hun ontrouw de trouw Gods tenietdoen? ⁴ Volstrekt niet! Maar het blijve: God waarachtig en ieder mens leugenachtig, gelijk geschreven staat: Opdat Gij gerechtvaardigd wordt in uw woorden, en overwint in uw rechtsgedingen. ⁵ Maar indien onze onrechtvaardigheid Gods rechtvaardigheid staaft, wat zullen wij dan zeggen? Is God, die zijn toorn doet voelen - ik spreek op menselijke wijze - soms onrechtvaardig? ⁶ Volstrekt niet! Hoe zal God anders de wereld oordelen? ⁷ Maar, indien de waarachtigheid Gods door mijn leugen des te overvloediger is gebleken tot zijn heerlijkheid, waarom word ik dan nog als zondaar geoordeeld? ⁸ Het is toch niet, zoals men van ons lastert en sommigen ons laten zeggen: Laten wij het kwade doen, opdat het goede eruit voortkome? Het oordeel over dezen is welverdiend. ⁹ Wat dan? Worden anderen boven ons gesteld? In geen enkel opzicht; wij hebben immers tevoren Joden zowel als Grieken beschuldigd, dat zij allen onder de zonde zijn, ¹⁰ gelijk geschreven staat: Niemand is rechtvaardig, ook niet één, ¹¹ er is niemand, die verstandig is, niemand, die God ernstig zoekt; ¹² allen zijn afgeweken, tezamen zijn zij onnut geworden; er is niemand, die doet wat goed is, zelfs niet één. ¹³ Hun keel is een open graf, met hun tong plegen zij bedrog, addergif is onder hun lippen; ¹⁴ hun mond is van vloek en bitterheid vol; ¹⁵ Snel zijn hun voeten om bloed te vergieten, ¹⁶ verwoesting en ellende zijn op hun wegen, ¹⁷ en de weg des vredes kennen zij niet. ¹⁸ De vreze Gods staat hun niet voor ogen. ¹⁹ Nu weten wij, dat de wet, bij al wat zij zegt, tot hén spreekt, die onder de wet zijn, opdat alle mond gestopt en de gehele wereld strafwaardig worde voor God, ²⁰ daarom, dat uit werken der wet geen vlees voor Hem gerechtvaardigd zal worden, want wet doet zonde kennen. ²¹ Thans is echter buiten de wet om gerechtigheid Gods openbaar geworden, waarvan de wet en de profeten getuigen, ²² en wel gerechtigheid Gods door het geloof in [Jezus] Christus, voor allen, die geloven; want er is geen onderscheid. ²³ Want allen hebben gezondigd en derven de heerlijkheid Gods, ²⁴ en worden om niet gerechtvaardigd uit zijn genade, door de verlossing in Christus Jezus. ²⁵ Hem heeft God voorgesteld als zoenmiddel door het geloof, in zijn bloed, om zijn rechtvaardigheid te tonen, daar Hij de zonden, die tevoren onder de verdraagzaamheid Gods gepleegd waren, had laten geworden - ²⁶ om zijn rechtvaardigheid te tonen, in de tegenwoordige tijd, zodat Hijzelf rechtvaardig is, ook als Hij hem rechtvaardigt, die uit het geloof in Jezus is. ²⁷ Waar blijft het roemen dan? Het is uitgesloten. Door welke wet? Der werken? Neen, maar door de wet van geloof. ²⁸ Want wij zijn van oordeel, dat de mens door geloof gerechtvaardigd wordt, zonder werken der wet. ²⁹ Of is God alleen de God der Joden? Niet ook der heidenen? Zeker, ook der heidenen. ³⁰ Indien er namelijk één God is, die de besnedenen rechtvaardigen zal uit het geloof en de onbesnedenen door het geloof. ³¹ Stellen wij dan door het geloof de wet buiten werking? Volstrekt niet; veeleer bevestigen wij de wet. betrokken op álle mensen. Ook wij zijn van nature afgedwaald en verdorven; er is niemand die goed doet, ook niet één. Van ons is dan ook niets goeds te verwachten. Van nature zijn wij hopeloos verloren. En toch mag de Psalmist denken aan redding. “Och, dat uit Sion Israëls redding daagde!” Deze redding zou ten volle aanbreken met de komst van onze Heere Jezus Christus. Hij werd dwaas in de ogen van de wereld, om ons de ware wijsheid te schenken. Door Christus heeft de HEERE voorgoed een keer gebracht in het lot van Zijn volk. Door Hem is en blijft er een Israël, een kerk van gelovigen, die juichen mag om haar verlossing en zich verheugt in haar Heiland.

Verder lezen: Romeinen 3:9-24⁹ Wat dan? Worden anderen boven ons gesteld? In geen enkel opzicht; wij hebben immers tevoren Joden zowel als Grieken beschuldigd, dat zij allen onder de zonde zijn, ¹⁰ gelijk geschreven staat: Niemand is rechtvaardig, ook niet één, ¹¹ er is niemand, die verstandig is, niemand, die God ernstig zoekt; ¹² allen zijn afgeweken, tezamen zijn zij onnut geworden; er is niemand, die doet wat goed is, zelfs niet één. ¹³ Hun keel is een open graf, met hun tong plegen zij bedrog, addergif is onder hun lippen; ¹⁴ hun mond is van vloek en bitterheid vol; ¹⁵ Snel zijn hun voeten om bloed te vergieten, ¹⁶ verwoesting en ellende zijn op hun wegen, ¹⁷ en de weg des vredes kennen zij niet. ¹⁸ De vreze Gods staat hun niet voor ogen. ¹⁹ Nu weten wij, dat de wet, bij al wat zij zegt, tot hén spreekt, die onder de wet zijn, opdat alle mond gestopt en de gehele wereld strafwaardig worde voor God, ²⁰ daarom, dat uit werken der wet geen vlees voor Hem gerechtvaardigd zal worden, want wet doet zonde kennen. ²¹ Thans is echter buiten de wet om gerechtigheid Gods openbaar geworden, waarvan de wet en de profeten getuigen, ²² en wel gerechtigheid Gods door het geloof in [Jezus] Christus, voor allen, die geloven; want er is geen onderscheid. ²³ Want allen hebben gezondigd en derven de heerlijkheid Gods, ²⁴ en worden om niet gerechtvaardigd uit zijn genade, door de verlossing in Christus Jezus.

Psalm 15¹ Een psalm van David. Here, wie mag verkeren in uw tent? Wie mag wonen op uw heilige berg? ² Hij, die onberispelijk wandelt en doet wat recht is en waarheid spreekt in zijn hart, ³ die met zijn tong niet lastert, die zijn metgezel geen kwaad doet en geen smaad op zijn naaste laadt; ⁴ in wiens ogen de verwerpelijke veracht is, terwijl hij hen eert, die de Here vrezen. Heeft hij tot zijn schade gezworen, hij verandert het niet; ⁵ hij leent zijn geld niet op woeker en aanvaardt geen geschenk tegen de onschuldige. Wie zó handelt zal nimmer wankelen.

Het is beslist niet vanzelfsprekend te mogen verkeren in Gods tent, te wonen op Zijn heilige berg, dat is: in de kerk. Want onze Psalm zegt duidelijk dat dit alleen is weggelegd voor hem, “die onberispelijk wandelt en doet wat recht is en waarheid spreekt in zijn hart”. En als we eerlijk in de spiegel kijken die deze Psalm ons voorhoudt, dan schrikken we. Wij zijn toch niet onberispelijk? Wij doen nog zoveel verkeerde dingen. In plaats van alleen maar waarheid te spreken in ons hart, zijn wij nog zo vaak zo dubbelhartig. En in plaats van onze naaste geen kwaad te doen, is er bij ons nog zo vaak liefdeloosheid. Eigenlijk kunnen we daarmee voor God niet bestaan. Betekent dit dat Zijn tent leeg blijft? Nee, want er is Één die de toets van deze Psalm doorstaat: Christus. Hij wandelde onberispelijk, deed alleen wat recht is, sprak louter waarheid en deed Zijn naaste niets dan goed. Door het geloof in Hem worden wij bekleed met Zijn gerechtigheid en heiligheid. Zodat we tóch mogen wonen op Gods heilige berg. En niet wankelen, maar wandelen, in ware gerechtigheid en heiligheid.

Verder lezen: 1 Petrus 1:13-25¹³ Omgordt dus de lendenen van uw verstand, weest nuchter, en vestigt uw hoop volkomen op de genade, die u gebracht wordt door de openbaring van Jezus Christus. ¹⁴ Voegt u, als gehoorzame kinderen, niet naar de begeerten uit de tijd uwer onwetendheid, ¹⁵ maar gelijk Hij, die u geroepen heeft, heilig is, wordt (zo) ook gijzelf heilig in al uw wandel; ¹⁶ er staat immers geschreven: Weest heilig, want Ik ben heilig. ¹⁷ En indien gij Hem als Vader aanroept, die zonder aanzien des persoons naar ieders werk oordeelt, wandelt dan in vreze de tijd uwer vreemdelingschap, ¹⁸ wetende, dat gij niet met vergankelijke dingen, zilver of goud, zijt vrijgekocht van uw ijdele wandel, die (u) van de vaderen overgeleverd is, ¹⁹ maar met het kostbare bloed van Christus, als van een onberispelijk en vlekkeloos lam. ²⁰ Hij was van tevoren gekend, vóór de grondlegging der wereld, doch is bij het einde der tijden geopenbaard ter wille van u, ²¹ die door Hem gelooft in God, die Hem opgewekt heeft uit de doden en Hem heerlijkheid gegeven heeft, zodat uw geloof tevens hoop is op God. ²² Nu gij uw zielen door gehoorzaamheid aan de waarheid gereinigd hebt tot ongeveinsde broederliefde, hebt dan elkander van harte en bestendig lief, ²³ als wedergeborenen niet uit vergankelijk, maar uit onvergankelijk zaad, door het levende en blijvende woord van God. ²⁴ Want: Alle vlees is als gras en al zijn heerlijkheid als een bloem in het gras; het gras verdort en de bloem valt af, ²⁵ maar het woord des Heren blijft in der eeuwigheid. Dit nu is het woord, dat u als evangelie verkondigd is.

Psalm 16¹ Een kleinood van David. Bewaar mij, o God, want bij U schuil ik. ² Ik heb tot de Here gezegd: Gij zijt mijn Here, ik heb geen goed buiten U. ³ Wat betreft de heiligen die in den lande zijn: zij zijn de heerlijken in wie al mijn welbehagen is. ⁴ Vele zijn de smarten van hen die dingen naar de gunst van een andere (god); ik zal hun plengoffers van bloed niet plengen, zelfs hun namen op mijn lippen niet nemen. ⁵ O Here, mijn erfdeel en mijn beker, Gij zelf bestendigt wat het lot mij toewees. ⁶ De meetsnoeren vielen mij in liefelijke dreven, ja, mijn erfdeel bekoort mij. ⁷ Ik prijs de Here, die mij raad heeft gegeven, zelfs bij nacht onderwijzen mij mijn nieren. ⁸ Ik stel mij de Here bestendig voor ogen; omdat Hij aan mijn rechterhand staat, wankel ik niet. ⁹ Daarom verheugt zich mijn hart en juicht mijn ziel, zelfs mijn vlees zal in veiligheid wonen; ¹⁰ want Gij geeft mijn ziel niet prijs aan het dodenrijk, noch laat Gij uw gunstgenoot de groeve zien. ¹¹ Gij maakt mij het pad des levens bekend; overvloed van vreugde is bij uw aangezicht, liefelijkheid is in uw rechterhand, voor eeuwig.

David schuilt bij de Heere, zijn erfdeel en zijn beker. Dat wil zeggen: de HERE is zijn rijkdom en zijn levenslot. Op de HEERE heeft hij zijn vertrouwen gevestigd. En dat niet tevergeefs. Want wie op de Heere vertrouwt, zal niet wankelen, maar veilig wonen. Immers schrijft David: “Gij geeft mijn ziel niet prijs aan het dodenrijk; noch laat Gij uw gunstgenoot de groeve zien.” Het zijn profetische woorden, gesproken met het oog op Christus, zoals Petrus aangeeft in zijn Pinksterpreek. David heeft in de toekomst gezien en gesproken van de opstanding van de Christus. Onze Heiland is niet aan het dodenrijk overgelaten. Zíjn vlees heeft geen ontbinding gezien. Want Christus is wel gestorven en begraven, maar Hij is dat niet gebleven! Hij is opgewekt uit de doden en zet ons op de weg ten leven. Hij beveiligt ons voor de eeuwige dood. De macht van de dood is gebroken, omdat ons leven met Christus verborgen is in God. Hij heeft voor ons de weg gebaand naar de eeuwige vreugde. En dus: zalig wie bij de Heere schuilt!

Verder lezen: Handelingen 2:22-36²² Mannen van Israël, hoort deze woorden: Jezus, de Nazoreeër, een man u van Godswege aangewezen door krachten, wonderen en tekenen, die God door Hem in uw midden verricht heeft, zoals gij zelf weet, ²³ deze, naar de bepaalde raad en voorkennis van God uitgeleverd, hebt gij door de handen van wetteloze mensen aan het kruis genageld en gedood. ²⁴ God evenwel heeft Hem opgewekt, want Hij verbrak de weeën van de dood, naardien het niet mogelijk was, dat Hij door hem werd vastgehouden. ²⁵ Want David zegt van Hem: Ik zag de Here te allen tijde voor mij; want Hij is aan mijn rechterhand, opdat ik niet wankelen zou. ²⁶ Daarom is mijn hart verheugd en mijn tong verblijd, ja, ook mijn vlees zal nog een schuilplaats vinden in hope, ²⁷ omdat Gij mijn ziel niet aan het dodenrijk zult overlaten, noch uw heilige ontbinding doen zien. ²⁸ Gij hebt mij wegen ten leven doen kennen; Gij zult mij vervullen met verheuging voor uw aangezicht. ²⁹ Mannen broeders, men mag vrijuit tot u zeggen van de aartsvader David, dat hij èn gestorven èn begraven is, en zijn graf is bij ons tot op deze dag. ³⁰ Daar hij nu een profeet was en wist, dat God hem onder ede gezworen had een uit de vrucht zijner lendenen op zijn troon te doen zitten, ³¹ heeft hij in de toekomst gezien en gesproken van de opstanding van de Christus, dat Hij niet aan het dodenrijk is overgelaten, noch zijn vlees ontbinding heeft gezien. ³² Deze Jezus heeft God opgewekt, waarvan wij allen getuigen zijn. ³³ Nu Hij dan door de rechterhand Gods verhoogd is en de belofte des heiligen Geestes van de Vader ontvangen heeft, heeft Hij dit uitgestort, wat gíj en ziet en hoort. ³⁴ Want David is niet opgevaren naar de hemelen, maar hij zegt zelf: De Here heeft gezegd tot mijn Here: Zet U aan mijn rechterhand, ³⁵ totdat Ik uw vijanden gemaakt heb tot een voetbank voor uw voeten. ³⁶ Dus moet ook het ganse huis Israëls zeker weten, dat God Hem èn tot Here èn tot Christus gemaakt heeft, deze Jezus, die gij gekruisigd hebt.

Psalm 17¹ Een gebed van David. Hoor, Here, naar een rechtvaardige zaak, sla acht op mijn smeking; leen het oor aan mijn gebed, gesproken met onbedrieglijke lippen. ² Laat het oordeel over mij van uw aangezicht uitgaan: uw ogen schouwen wat recht is. ³ Toetst Gij mijn hart, onderzoekt Gij des nachts, beproeft Gij mij, Gij vindt niets; wat ik ook bedenk, mijn mond overtreedt niet. ⁴ Wat betreft daden van mensen, naar het woord uwer lippen heb ik mij gewacht voor de paden van de geweldenaar; ⁵ mijn treden hielden uw spoor, mijn schreden wankelden niet. ⁶ Ik roep U aan, omdat Gij, o God, mij antwoordt; neig uw oor tot mij, hoor naar mijn woord. ⁷ Maak uw gunstbewijzen wonderbaar, Verlosser van hen die voor tegenstanders schuilen bij uw rechterhand. ⁸ Bewaar mij als de appel van het oog, berg mij, in de schaduw van uw vleugelen, ⁹ voor de goddelozen die mij overweldigen, voor mijn doodsvijanden die mij omsingelen. ¹⁰ Zij sluiten hun vette (hart) toe, met hun mond spreken zij hovaardig; ¹¹ zij omringen ons thans, waar wij ook gaan, hun oogmerk is ons ter aarde te werpen. ¹² Hij gelijkt op een leeuw die begeert te verscheuren, en op een jonge leeuw, in een schuilhoek gedoken. ¹³ Sta op, Here, treed hem tegemoet, doe hem bukken, red met uw zwaard mijn leven van de goddeloze, ¹⁴ met uw hand, Here, van de mannen, van de wereldse mannen, wier deel in dit leven is, en vul hun binnenste met wat Gij voor hen hebt weggelegd, zodat hun zonen er nog zat van zijn, die wat hun rest, aan hun kinderen nalaten. ¹⁵ Maar ik zal in gerechtigheid uw aangezicht aanschouwen, en bij het ontwaken mij verzadigen met uw beeld.

David bidt om gered te worden van de wereldse mannen, die hem vervolgen. Die dat ten onrechte doen. Want David staat in zijn recht. Daarom doet hij een beroep op God. “Sta op, Here!” Zijn vervolgers zijn goddelozen. Zij hebben alleen maar deel aan dít leven, niet aan het leven van de toekomende eeuw. Zij hebben zich wel aardse schatten verzameld, maar zullen met hun sterven alles moeten achterlaten. David niet. Hij heeft toekomst. Hij kent Gods beloften. Hij zal eens Gods aangezicht mogen aanschouwen. En dat in gerechtigheid, in volkomen gerechtigheid en heiligheid. Want hij zal verzadigd zijn met Gods beeld, als hij ontwaakt. Hier op aarde begint die vernieuwing al. Efeziërs 4¹ Als gevangene in de Here, vermaan ik u dan te wandelen waardig der roeping, waarmede gij geroepen zijt, ² met alle nederigheid en zachtmoedigheid, met lankmoedigheid, en elkander in liefde te verdragen, ³ en u te beijveren de eenheid des Geestes te bewaren door de band des vredes: ⁴ één lichaam en één Geest, gelijk gij ook geroepen zijt in de ene hoop uwer roeping, ⁵ één Here, één geloof, één doop, ⁶ één God en Vader van allen, die is boven allen en door allen en in allen. ⁷ Maar aan een ieder onzer afzonderlijk is de genade gegeven, naar de mate, waarin Christus haar schenkt. ⁸ Daarom heet het: opgevaren naar den hoge voerde Hij krijgsgevangenen mede, gaven gaf Hij aan de mensen. ⁹ Wat betekent dit: Hij is opgevaren, anders dan dat Hij ook nedergedaald is naar de lagere, aardse gewesten? ¹⁰ Hij, die nedergedaald is, Hij is het ook, die is opgevaren ver boven alle hemelen, om alles tot volheid te brengen. ¹¹ En Hij heeft zowel apostelen als profeten gegeven, zowel evangelisten als herders en leraars, ¹² om de heiligen toe te rusten tot dienstbetoon, tot opbouw van het lichaam van Christus, ¹³ totdat wij allen de eenheid des geloofs en der volle kennis van de Zoon Gods bereikt hebben, de mannelijke rijpheid, de maat van de wasdom der volheid van Christus. ¹⁴ Dan zijn wij niet meer onmondig, op en neder, heen en weder geslingerd onder invloed van allerlei wind van leer, door het valse spel der mensen, in hun sluwheid, die tot dwaling verleidt, ¹⁵ maar dan groeien wij, ons aan de waarheid houdende, in liefde in elk opzicht naar Hem toe, die het hoofd is, Christus. ¹⁶ En aan Hem ontleent het gehele lichaam als een welsluitend geheel en bijeengehouden door de dienst van al zijn geledingen naar de kracht, die elk lid op zijn wijze oefent, deze groei des lichaams, om zichzelf op te bouwen in de liefde. ¹⁷ Dit zeg ik dan en betuig ik in de Here, dat gij niet langer moogt wandelen zoals ook de heidenen wandelen, in de ijdelheid van hun denken, ¹⁸ verduisterd in hun verstand, vervreemd van het leven Gods om de onwetendheid, die in hen heerst, om de verharding van hun hart. ¹⁹ Zij hebben zich immers in hun verdoving overgegeven aan de losbandigheid om gretig winst te slaan uit allerlei onreinheid. ²⁰ Maar gij geheel anders: gij hebt Christus leren kennen. ²¹ Gij toch hebt van Hem gehoord en zijt in Hem onderwezen, gelijk dit de waarheid is in Jezus, ²² dat gij, wat uw vroegere wandel betreft, de oude mens aflegt, die ten verderve gaat, naar zijn misleidende begeerten, ²³ dat gij verjongd wordt door de geest van uw denken, ²⁴ en de nieuwe mens aandoet, die naar (de wil van) God geschapen is in waarachtige gerechtigheid en heiligheid. ²⁵ Legt daarom de leugen af en spreekt waarheid, ieder met zijn naaste, omdat wij leden zijn van elkander. ²⁶ Geraakt gij in toorn, zondigt dan niet: de zon mag niet over een opwelling van uw toorn ondergaan; ²⁷ en geeft de duivel geen voet. ²⁸ Wie een dief was, stele niet meer, maar spanne zich liever in om met zijn handen goed werk te verrichten, opdat hij iets kan mededelen aan de behoeftige. ²⁹ Geen liederlijk woord kome uit uw mond, maar als gij een goed (woord) hebt, tot opbouw, waar dit nuttig is, opdat zij, die het horen, genade ontvangen. ³⁰ En bedroeft de heilige Geest Gods niet, door wie gij verzegeld zijt tegen de dag der verlossing. ³¹ Alle bitterheid, gramschap, toorn, getier en gevloek worde uit uw midden gebannen, evenals alle kwaadaardigheid. ³² Maar weest jegens elkander vriendelijk, barmhartig, elkander vergevend, zoals God in Christus u vergeving geschonken heeft. getuigt dat dit beeld bestaat in ware gerechtigheid en heiligheid. Naar dat beeld is de mens geschapen, en naar dat beeld wordt de gelovige ook hérschapen in en door Christus. Zodat we Gods beeld nu al begínnen te vertonen, en dat straks helemaal doen, in volkomen heerlijkheid. Dan zullen wij Hem zien gelijk Hij is. Hoe heerlijk zal dat zijn!

Verder lezen: 1 Johannes 3:1-10¹ Ziet, welk een liefde ons de Vader heeft gegeven, dat wij kinderen Gods genoemd worden, en wij zijn het (ook). Daarom kent de wereld ons niet, omdat zij Hem niet kent. ² Geliefden, nu zijn wij kinderen Gods en het is nog niet geopenbaard, wat wij zijn zullen; (maar) wij weten, dat, als Hij zal geopenbaard zijn, wij Hem gelijk zullen wezen; want wij zullen Hem zien, gelijk Hij is. ³ En een ieder, die deze hoop op Hem heeft, reinigt zich, gelijk Hij rein is. ⁴ Ieder, die de zonde doet, doet ook de wetteloosheid, en de zonde is wetteloosheid. ⁵ En gij weet, dat Hij geopenbaard is, opdat Hij de zonden zou wegnemen, en in Hem is geen zonde. ⁶ Een ieder, die in Hem blijft, zondigt niet; een ieder, die zondigt, heeft Hem niet gezien en heeft Hem niet gekend. ⁷ Kinderkens, laat niemand u misleiden. Wie de rechtvaardigheid doet, is rechtvaardig, gelijk Hij rechtvaardig is; ⁸ wie de zonde doet is uit de duivel, want de duivel zondigt van den beginne. Hiertoe is de Zoon van God geopenbaard, opdat Hij de werken des duivels verbreken zou. ⁹ Een ieder, die uit God geboren is, doet geen zonde; want het zaad (Gods) blijft in hem en hij kan niet zondigen, want hij is uit God geboren. ¹⁰ Hieraan zijn de kinderen Gods en de kinderen des duivels kenbaar: een ieder, die de rechtvaardigheid niet doet, is niet uit God, evenmin als wie zijn broeder niet liefheeft.

Psalm 18¹ Voor de koorleider. Van de knecht des Heren, van David, die tot de Here de woorden van dit lied sprak, ten dage dat de Here hem verlost had uit de greep van al zijn vijanden en uit de hand van Saul. ² Hij zeide: Ik heb U hartelijk lief, Here, mijn sterkte, ³ o Here, mijn steenrots, mijn vesting en mijn bevrijder, mijn God, mijn Rots, bij wie ik schuil, mijn schild, hoorn mijns heils, mijn burcht. ⁴ Geloofd zij de Here, roep ik uit; want van mijn vijanden ben ik verlost. ⁵ Banden des doods hadden mij omvangen, en stromen van verderf hadden mij overvallen, ⁶ banden van het dodenrijk hadden mij omgeven, valstrikken van de dood lagen op mijn weg. ⁷ Toen het mij bang te moede was, riep ik de Here aan, tot mijn God riep ik om hulp. Hij hoorde mijn stem uit zijn paleis, mijn hulpgeroep tot Hem drong door in zijn oren. ⁸ Toen dreunde en beefde de aarde en de grondvesten der bergen sidderden en daverden, omdat Hij in toorn ontbrand was. ⁹ Rook steeg op uit zijn neus, verterend vuur kwam voort uit zijn mond, kolen raakten erdoor in brand. ¹⁰ Hij neigde de hemel en daalde neder, donkerheid was onder zijn voeten, ¹¹ Hij reed op een cherub en vloog en zweefde op de vleugels van de wind. ¹² Hij stelde het duister tot zijn omhulsel, tot zijn beschutting rondom Zich: duistere wateren, wolkengevaarten. ¹³ Van de glans vóór Hem verdwenen zijn wolken, hagel en vurige kolen. ¹⁴ De Here deed de donder in de hemel weerklinken, de Allerhoogste verhief zijn stem - [hagel en vurige kolen]. ¹⁵ Hij schoot zijn pijlen en verstrooide hen, hij slingerde bliksemen en bracht hen in verwarring. ¹⁶ Toen werden de beddingen der wateren zichtbaar en de grondvesten der wereld kwamen bloot vanwege uw dreigen, o Here, vanwege het blazen van de adem van uw neus. ¹⁷ Hij reikte van omhoog, greep mij, trok mij op uit grote wateren. ¹⁸ Hij ontrukte mij aan mijn machtige vijand, en aan mijn haters, omdat zij sterker waren dan ik. ¹⁹ Zij traden mij in de weg ten dage van mijn ongeluk, maar de Here was mij tot steun; ²⁰ Hij leidde mij uit in de ruimte. Hij redde mij, omdat Hij welgevallen aan mij had. ²¹ De Here deed mij naar mijn gerechtigheid, naar de reinheid mijner handen vergold Hij mij, ²² want ik heb de wegen des Heren gehouden en ben niet goddeloos afgeweken van mijn God. ²³ Want al zijn verordeningen stonden mij voor ogen en zijn inzettingen deed ik niet van mij weg, ²⁴ maar ik was onberispelijk jegens Hem, en wachtte mij voor ongerechtigheid. ²⁵ De Here heeft mij vergolden naar mijn gerechtigheid, naar de reinheid mijner handen vóór zijn ogen. ²⁶ Jegens de getrouwe toont Gij U getrouw, jegens de onberispelijke toont Gij U onberispelijk, ²⁷ jegens de reine toont Gij U rein, maar jegens de verkeerde toont Gij U een tegenstander. ²⁸ Gij toch verlost het ellendige volk en vernedert de hovaardige ogen. ²⁹ Gij toch doet mijn lamp schijnen, de Here, mijn God, doet mijn duisternis opklaren. ³⁰ Met U immers loop ik op een legerbende in en met mijn God spring ik over een muur. ³¹ Gods weg is volmaakt; des Heren woord is zuiver. Hij is een schild voor allen die bij Hem schuilen. ³² Want wie is God behalve de Here, wie is een rots buiten onze God? ³³ Die God, die mij met kracht omgordt en mijn weg effen maakt; ³⁴ die mijn voeten maakt als die der hinden en mij op mijn hoogten doet staan; ³⁵ die mijn handen oefent ten strijde, zodat mijn armen een koperen boog spannen. ³⁶ Ook gaaft Gij mij het schild uws heils, en uw rechterhand ondersteunde mij, uw nederbuigende goedheid maakte mij groot. ³⁷ Gij hebt mij ruimte gegeven voor mijn schreden, en mijn enkels wankelden niet. ³⁸ Ik vervolgde mijn vijanden om hen te achterhalen, en liet niet af, eer ik hen had vernietigd; ³⁹ ik verpletterde hen, zodat zij niet konden opstaan, zij vielen onder mijn voeten. ⁴⁰ Gij hebt mij aangegord met kracht tot de strijd, Gij deedt onder mij bukken wie tegen mij opstonden; ⁴¹ Gij deedt mijn vijanden mij de rug toekeren, en mijn haters verdelgde ik. ⁴² Zij riepen om hulp, maar niemand redde, tot de Here, maar Hij antwoordde hun niet; ⁴³ toen vermaalde ik hen als stof voor de wind. Ik goot hen uit als slijk van de straten. ⁴⁴ Gij deedt mij ontkomen aan de twisten van het volk, Gij steldet mij tot hoofd der natiën; volken die ik niet kende, werden mij dienstbaar; ⁴⁵ nauwelijks hadden zij van mij gehoord, of zij gehoorzaamden mij; vreemden veinsden onderdanigheid tegenover mij. ⁴⁶ Vreemden verloren hun kracht en verlieten bevend hun burchten. ⁴⁷ De Here leeft. Geprezen zij mijn Rots, en verhoogd zij de God mijns heils, ⁴⁸ de God, die mij wraak heeft verleend, die volken onder mij gebracht heeft, ⁴⁹ die mij van mijn vijanden heeft gered. Ja, Gij hebt mij verhoogd boven hen die tegen mij opstonden, Gij hebt mij gered van de geweldenaar. ⁵⁰ Daarom loof ik U, o Here, onder de volken en wil ik uw naam psalmzingen. ⁵¹ Hij schenkt zijn koning grote uitreddingen, en betoont trouw aan zijn gezalfde, aan David en zijn nageslacht voor altijd.

Verlost is David uit de hand van koning Saul, die hem meedogenloos opjaagde. Eenmaal verlost, is David de Heere niet vergeten, maar neemt hij uitgebreid de tijd en woorden om Hem te loven en te prijzen en te danken. Hij noemt de HERE: “mijn sterkte, mijn steenrots, mijn burcht, mijn redder, mijn schild, de hoorn mijns heils”. Het stapelt zich op; woorden schieten tekort om Gods trouw te beschrijven. Middenin de Psalm klinkt die zo heerlijke belijdenis: “Gij toch verlost het ellendige volk en vernedert de hovaardige ogen.” Daarmee bewijst de HEERE dat niemand God is behalve Hij, en dat niemand een Rots is buiten Hem. Dat Hij het is, die Zijn volk kracht geeft om de vijand te weerstaan en muren te beslechten. God is dan ook te loven om Zijn trouw aan zijn gezalfde. Aan David en zijn nageslacht. En dus ten diepste aan Christus, de grote Davidszóón. Christus heeft de strijd tegen de banden des doods en de stromen van Belial werkelijk gestreden. God heeft Hem uit de diepte opgetrokken. Daarom zingt Hij nu lof onder de heidenen (Romeinen 15:9⁹ en dat de heidenen God ter wille van zijn ontferming gaan verheerlijken, gelijk geschreven staat: Daarom zal ik U loven onder de heidenen en uw naam met snarenspel prijzen.). En wij zingen mee, want Hij is ook de Rots van ons behoud.

Verder lezen: 2 Samuël 22:1-32¹ David sprak tot de Here de woorden van dit lied ten dage, dat de Here hem verlost had uit de greep van al zijn vijanden en uit de greep van Saul. ² Hij zeide: O, Here, mijn steenrots, mijn vesting en mijn bevrijder, ³ mijn God, de Rots, bij wie ik schuil, mijn schild, hoorn mijns heils, mijn burcht, mijn toevlucht, mijn verlosser; van geweld hebt Gij mij verlost. ⁴ Geloofd zij de Here, roep ik uit; want van mijn vijanden ben ik verlost. ⁵ Voorwaar, baren des doods hadden mij omvangen en stromen van verderf hadden mij overvallen, ⁶ banden van het dodenrijk hadden mij omgeven, valstrikken van de dood lagen op mijn weg. ⁷ Toen het mij bang te moede was, riep ik de Here aan; tot mijn God riep ik. En Hij hoorde mijn stem uit zijn paleis, mijn hulpgeroep klonk in zijn oren. ⁸ Toen dreunde en beefde de aarde, de grondvesten van de hemel sidderden en daverden, omdat Hij in toorn ontbrand was. ⁹ Rook steeg op uit zijn neus, verterend vuur kwam voort uit zijn mond, kolen raakten erdoor in brand. ¹⁰ Hij neigde de hemel en daalde neder, donkerheid was onder zijn voeten, ¹¹ Hij reed op een cherub en vloog, Hij verscheen op de vleugels van de wind. ¹² En Hij stelde het duister tot een beschutting rondom Zich: duistere wateren, wolkengevaarten. ¹³ Van de glans vóór Hem raakten vurige kolen in brand. ¹⁴ De Here deed de donder uit de hemel weerklinken, de Allerhoogste verhief zijn stem. ¹⁵ Hij schoot pijlen en verstrooide hen, bliksemen en bracht hen in verschrikking. ¹⁶ Toen werden de beddingen der zee zichtbaar, de grondvesten der wereld kwamen bloot door het dreigen van de Here, vanwege het blazen van de adem van zijn neus. ¹⁷ Hij reikte van omhoog, greep mij, trok mij op uit grote wateren. ¹⁸ Hij ontrukte mij aan mijn machtige vijand, aan mijn haters, omdat zij sterker waren dan ik. ¹⁹ Zij traden mij in de weg ten dage van mijn ongeluk, maar de Here was mij een steun; ²⁰ Hij leidde mij uit in de ruimte, Hij redde mij, omdat Hij welgevallen aan mij had. ²¹ De Here deed mij naar mijn gerechtigheid, naar de reinheid mijner handen vergold Hij mij, ²² want ik heb de wegen des Heren gehouden en ben niet goddeloos afgeweken van mijn God. ²³ Want al zijn verordeningen stonden mij voor ogen en van zijn inzettingen week ik niet af, ²⁴ maar ik was onberispelijk voor Hem, en wachtte mij voor ongerechtigheid. ²⁵ De Here heeft mij vergolden naar mijn gerechtigheid, naar mijn reinheid vóór zijn ogen. ²⁶ Jegens de getrouwe toont Gij U getrouw, jegens de onberispelijke toont Gij U onberispelijk, ²⁷ jegens de reine toont Gij U rein, maar jegens de verkeerde toont Gij U een tegenstander. ²⁸ Het ellendige volk verlost Gij, en uw ogen zijn tegen de hovaardigen; Gij vernedert hen. ²⁹ Want Gij, o Here, zijt mijn lamp, en de Here doet mijn duisternis opklaren. ³⁰ Met U immers loop ik op een legerbende in, met mijn God spring ik over een muur. ³¹ Gods weg is volmaakt; des Heren woord is zuiver. Hij is een schild voor allen die bij Hem schuilen. ³² Want wie is God behalve de Here, wie is een rots buiten onze God?

Psalm 19¹ Voor de koorleider. Een psalm van David. ² De hemelen vertellen Gods eer, en het uitspansel verkondigt het werk zijner handen; ³ de dag doet sprake toestromen aan de dag, en de nacht predikt kennis aan de nacht. ⁴ Het is geen sprake en het zijn geen woorden, hun stem wordt niet vernomen: ⁵ toch gaat hun prediking uit over de ganse aarde en hun taal tot aan het einde der wereld. - Hij heeft daarin een tent opgeslagen voor de zon, ⁶ die is als een bruidegom die uit zijn bruidsvertrek treedt, jubelend als een held om het pad te lopen. ⁷ Van het ene einde des hemels is haar opgang en haar omloop tot het andere einde; niets blijft verborgen voor haar gloed. ⁸ De wet des Heren is volmaakt, zij verkwikt de ziel; de getuigenis des Heren is betrouwbaar, zij schenkt wijsheid aan de onverstandige. ⁹ De bevelen des Heren zijn waarachtig, zij verheugen het hart; het gebod des Heren is louter, het verlicht de ogen. ¹⁰ De vreze des Heren is rein, voor immer bestendig; de verordeningen des Heren zijn waarheid, altegader rechtvaardig. ¹¹ Kostelijker zijn zij dan goud, ja, dan veel fijn goud; en zoeter dan honig, ja, dan honigzeem uit de raat. ¹² Ook laat uw knecht zich daardoor ernstig vermanen; in het houden ervan ligt rijke beloning. ¹³ Afdwalingen - wie bemerkt ze? Spreek van de verborgene mij vrij. ¹⁴ Behoed ook uw knecht voor overmoed, laat die over mij niet heersen; dan ben ik onberispelijk en vrij van grove overtreding. ¹⁵ Mogen de woorden van mijn mond en de overleggingen van mijn hart U welgevallig zijn, o Here, mijn rots en mijn verlosser.

Gods heerlijkheid schittert in de schepping. De geschapen wereld is als een prediking zonder woorden. Ze toont ons Gods macht en majesteit. “Want hetgeen van Hem niet gezien kan worden,” schrijft Paulus, Gods “eeuwige kracht en goddelijkheid, wordt sedert de schepping der wereld uit Zijn werken met het verstand doorzien”. Wie kijkt naar de schepping, kan daarin het werk herkennen van de Schepper. Zodat de ongelovigen geen verontschuldiging hebben voor hun ongeloof. Wij hebben alle reden in God te geloven. En ook om Hem te loven. Niet alleen om Zijn schepping, maar evengoed om Zijn wetgeving. Want Gods wet is volmaakt, betrouwbaar en waarachtig. Al is het niet de wet, die redt. Die eer komt alleen toe aan Christus. En aan Zijn evangelie. Want dat “is een kracht Gods tot behoud voor een ieder die gelooft”. We hebben dan ook niets aan de wet der werken zonder de wet des gelóófs, zonder de léér des geloofs, die ons bepaalt bij het verlossingswerk van Christus! Vrezen wij Hem, dan hoeven we niet te vrezen voor de straf op onze zonden. Want dan worden wij vrijgesproken, zelfs van onze verborgen zonden. Dan heerst de zonde in ons niet meer en leven wij van grote zonden vrij. Dan zijn wij niet áfvallig, maar wélgevallig voor onze God en Schepper, die in Christus onze Rots en Verlosser is.

Verder lezen: Romeinen 1:16-32¹⁶ Want ik schaam mij het evangelie niet; want het is een kracht Gods tot behoud voor een ieder die gelooft, eerst voor de Jood, maar ook voor de Griek. ¹⁷ Want gerechtigheid Gods wordt daarin geopenbaard uit geloof tot geloof, gelijk geschreven staat: De rechtvaardige zal uit geloof leven. ¹⁸ Want toorn van God openbaart zich van de hemel over alle goddeloosheid en ongerechtigheid van mensen, die de waarheid in ongerechtigheid ten onder houden, ¹⁹ daarom dat hetgeen van God gekend kan worden in hen openbaar is, want God heeft het hun geopenbaard. ²⁰ Want hetgeen van Hem niet gezien kan worden, zijn eeuwige kracht en goddelijkheid, wordt sedert de schepping der wereld uit zijn werken met het verstand doorzien, zodat zij geen verontschuldiging hebben. ²¹ Immers, hoewel zij God kenden, hebben zij Hem niet als God verheerlijkt of gedankt, maar hun overleggingen zijn op niets uitgelopen, en het is duister geworden in hun onverstandig hart. ²² Bewerende wijs te zijn, zijn zij dwaas geworden, ²³ en zij hebben de majesteit van de onvergankelijke God vervangen door hetgeen gelijkt op het beeld van een vergankelijk mens, van vogels, van viervoetige en van kruipende dieren. ²⁴ Daarom heeft God hen in hun hartstochten overgegeven aan onreinheid, zodat bij hen het lichaam onteerd wordt. ²⁵ Zij immers hadden de waarheid Gods vervangen door de leugen en het schepsel vereerd en gediend boven de Schepper, die te prijzen is tot in eeuwigheid. Amen. ²⁶ Daarom heeft God hen overgegeven aan schandelijke lusten, want hun vrouwen hebben de natuurlijke omgang vervangen door de tegennatuurlijke. ²⁷ Eveneens hebben de mannen de natuurlijke omgang met de vrouw opgegeven, en zijn in wellust voor elkander ontbrand, als mannen met mannen schandelijkheid bedrijvende en daardoor het welverdiende loon voor hun afdwaling in zichzelf ontvangende. ²⁸ En daar zij het verwerpelijk achtten God te erkennen, heeft God hen overgegeven aan een verwerpelijk denken om te doen wat niet betaamt: ²⁹ vervuld van allerlei onrechtvaardigheid, boosheid, hebzucht en slechtheid, vol nijd, moord, twist, list en kwaadaardigheid; ³⁰ oorblazers, lasteraars, haters van God, verwatenen, overmoedigen, grootsprekers, vindingrijk in het kwaad, hun ouders ongehoorzaam; ³¹ onverstandig, onbestendig, zonder hart of barmhartigheid. ³² Immers, hoewel zij de rechtseis van God kenden, namelijk, dat zij, die zulke dingen bedrijven, de dood verdienen, doen zij ze niet alleen zelf, maar schenken ook nog hun bijval aan wie ze bedrijven.

Psalm 20¹ Voor de koorleider. Een psalm van David. ² De Here antwoorde u ten dage der benauwdheid, de naam van Jakobs God make u onaantastbaar; ³ Hij zende u hulp uit het heiligdom en ondersteune u uit Sion. ⁴ Hij gedenke al uw offers, en uw brandoffer achte Hij welgevallig. sela ⁵ Hij geve u naar uw hart, en doe al uw plannen in vervulling gaan. ⁶ Wij willen juichen over uw overwinning, en in de naam van onze God de vaandels opsteken; de Here vervulle al uw begeerten. ⁷ Nu weet ik, dat de Here zijn gezalfde de overwinning geeft, Hij antwoordt hem uit zijn heilige hemel met de machtige heilsdaden zijner rechterhand. ⁸ Dezen beroemen zich op wagens en genen op paarden, maar wij roemen in de naam van de Here, onze God. ⁹ Zij zinken neder en vallen, maar wij richten ons op en houden stand. ¹⁰ O Here, schenk de koning de overwinning, Hij antwoorde ons ten dage dat wij roepen.

De HEERE geeft Zijn gezalfde de overwinning, zo belijdt David in deze Psalm. Het gaat hier om de gezalfde koning, die uittrekt ten strijde. En dat is David in de dagen van onze tekst. Het volk bidt vurig voor hem: dat de HEERE hem mag antwoorden in benauwdheid en hem hulp mag zenden vanuit Zijn heiligdom. Want wapens, paarden en strijdwagens bieden ten diepste geen redding; de ware overwinning is te verwachten van de HEERE alleen. En deze Psalm reikt nog verder, is vooral ook een profetisch lied dat wijst op onze grote Koning, onze Heere Jezus Christus. Ook Hij is ten strijde getrokken. Niet tegen legers van vlees en bloed, maar tegen de machten van zonde, dood en hel. Tot en met Golgotha heeft Hij gestreden en overwonnen. En door Hem zijn ook wij meer dan overwinnaars, als christenen die delen in Zijn zalving. Ook ons schenkt de HEERE de overwinning. De overwinning in onze strijd tegen de zonde en de duivel. Een overwinning waarvoor wij met David roemen, niet op wagens en op paarden, maar in de naam van de HEERE, onze God.

Verder lezen: Efeziërs 6:10-24¹⁰ Voorts, weest krachtig in de Here en in de sterkte zijner macht. ¹¹ Doet de wapenrusting Gods aan, om te kunnen standhouden tegen de verleidingen des duivels; ¹² want wij hebben niet te worstelen tegen bloed en vlees, maar tegen de overheden, tegen de machten, tegen de wereldbeheersers dezer duisternis, tegen de boze geesten in de hemelse gewesten. ¹³ Neemt daarom de wapenrusting Gods, om weerstand te kunnen bieden in de boze dag en om, uw taak geheel vervuld hebbende, stand te houden. ¹⁴ Stelt u dan op, uw lendenen omgord met de waarheid, bekleed met het pantser der gerechtigheid, ¹⁵ de voeten geschoeid met de bereidvaardigheid van het evangelie des vredes; ¹⁶ neemt bij dit alles het schild des geloofs ter hand, waarmede gij al de brandende pijlen van de boze zult kunnen doven; ¹⁷ en neemt de helm des heils aan en het zwaard des Geestes, dat is het woord van God. ¹⁸ En bidt daarbij met aanhoudend bidden en smeken bij elke gelegenheid in de Geest, daartoe wakende met alle volharding en smeking voor alle heiligen; ¹⁹ ook voor mij, dat mij bij het openen van mijn mond het woord geschonken worde, om vrijmoedig het geheimenis van het evangelie bekend te maken, ²⁰ waarvoor ik een gezant ben in ketenen. Dan zal ik daartoe vrijmoedig kunnen optreden, zoals ik behoor te spreken. ²¹ Opdat ook gij van mij moogt weten, hoe het mij gaat, zal Tychikus, mijn geliefde broeder en getrouwe dienaar in de Here, u alles bekendmaken. ²² Met dit doel heb ik hem tot u gezonden, dat gij onze omstandigheden zoudt weten en hij uw harten zou vertroosten. ²³ Vrede zij de broeders en liefde met geloof, van God, de Vader, en van de Here Jezus Christus. ²⁴ De genade zij met allen, die onze Here Jezus Christus onvergankelijk liefhebben.

Psalm 21¹ Voor de koorleider. Een psalm van David. ² Here, over uw macht verheugt zich de koning, hoezeer juicht hij over uw heil. ³ Zijn hartewens hebt Gij hem geschonken, de begeerte van zijn lippen hebt Gij niet geweigerd. sela ⁴ Want Gij treedt hem tegemoet met rijke zegeningen. Gij zet een kroon van fijn goud op zijn hoofd. ⁵ Leven vroeg hij van U; Gij gaaft het hem, lengte van dagen voor altoos en immer. ⁶ Groot is zijn eer door uw heil, majesteit en luister hebt Gij hem toebedeeld; ⁷ want Gij maakt hem rijk gezegend voor immer. Gij overstelpt hem met blijdschap voor uw aangezicht. ⁸ Want de koning vertrouwt op de Here en door de goedertierenheid des Allerhoogsten wankelt hij niet. ⁹ Uw hand zal al uw vijanden vinden, uw rechterhand zal uw haters vinden. ¹⁰ Gij zult hen maken als een vurige oven ten tijde dat Gij verschijnt, o Here. In zijn toorn zal Hij hen verslinden, en het vuur zal hen verteren; ¹¹ hun kroost zult Gij van de aarde verdelgen en hun nageslacht uit de mensenkinderen. ¹² Als zij onheil over u willen brengen, boze plannen beramen, vermogen zij niets. ¹³ Ja, Gij zult hen de rug doen keren, met de pees van uw boog legt Gij aan op hun gelaat. ¹⁴ Verhef U, o Here, in uw kracht, wij willen uw sterkte met psalmen bezingen.

Na het gebed óm de overwinning in Psalm 20¹ Voor de koorleider. Een psalm van David. ² De Here antwoorde u ten dage der benauwdheid, de naam van Jakobs God make u onaantastbaar; ³ Hij zende u hulp uit het heiligdom en ondersteune u uit Sion. ⁴ Hij gedenke al uw offers, en uw brandoffer achte Hij welgevallig. sela ⁵ Hij geve u naar uw hart, en doe al uw plannen in vervulling gaan. ⁶ Wij willen juichen over uw overwinning, en in de naam van onze God de vaandels opsteken; de Here vervulle al uw begeerten. ⁷ Nu weet ik, dat de Here zijn gezalfde de overwinning geeft, Hij antwoordt hem uit zijn heilige hemel met de machtige heilsdaden zijner rechterhand. ⁸ Dezen beroemen zich op wagens en genen op paarden, maar wij roemen in de naam van de Here, onze God. ⁹ Zij zinken neder en vallen, maar wij richten ons op en houden stand. ¹⁰ O Here, schenk de koning de overwinning, Hij antwoorde ons ten dage dat wij roepen., volgt in Psalm 21¹ Voor de koorleider. Een psalm van David. ² Here, over uw macht verheugt zich de koning, hoezeer juicht hij over uw heil. ³ Zijn hartewens hebt Gij hem geschonken, de begeerte van zijn lippen hebt Gij niet geweigerd. sela ⁴ Want Gij treedt hem tegemoet met rijke zegeningen. Gij zet een kroon van fijn goud op zijn hoofd. ⁵ Leven vroeg hij van U; Gij gaaft het hem, lengte van dagen voor altoos en immer. ⁶ Groot is zijn eer door uw heil, majesteit en luister hebt Gij hem toebedeeld; ⁷ want Gij maakt hem rijk gezegend voor immer. Gij overstelpt hem met blijdschap voor uw aangezicht. ⁸ Want de koning vertrouwt op de Here en door de goedertierenheid des Allerhoogsten wankelt hij niet. ⁹ Uw hand zal al uw vijanden vinden, uw rechterhand zal uw haters vinden. ¹⁰ Gij zult hen maken als een vurige oven ten tijde dat Gij verschijnt, o Here. In zijn toorn zal Hij hen verslinden, en het vuur zal hen verteren; ¹¹ hun kroost zult Gij van de aarde verdelgen en hun nageslacht uit de mensenkinderen. ¹² Als zij onheil over u willen brengen, boze plannen beramen, vermogen zij niets. ¹³ Ja, Gij zult hen de rug doen keren, met de pees van uw boog legt Gij aan op hun gelaat. ¹⁴ Verhef U, o Here, in uw kracht, wij willen uw sterkte met psalmen bezingen. een danklied vóór de overwinning. Dankzij Gods heil heeft de koning alle reden om te juichen. En dat doet hij dan ook, vol overgave. De HEERE is hem genadig tegemoetgekomen met rijke zegeningen. Hij heeft een kroon van fijn goud op zijn hoofd gezet en hem lengte van dagen geschonken. Rijk gezegend is de koning; door Gods goedertierenheid zal hij nimmermeer wankelen. Wat hier van David wordt gezongen, geldt bij uitstek van Christus, onze eeuwige Koning. God de Vader heeft de wens van Zijn hart niet geweigerd. Christus ontving het leven, om het uit te delen aan zondaren als wij. Na Zijn diepe vernedering aan het kruis is Hij door de Vader bekleed met majesteit en heerlijkheid. Hij is gekroond met de hoogste eer en regeert tot in eeuwigheid. Al Zijn vijanden, die bewust tegen Hem samenspanden, zullen Zijn vurige toorn ontmoeten. Ze worden als in een brandende oven verteerd. Maar voor een ieder die in Hem gelooft, is deze verhoogde Koning de bron van de hoogste vreugde. Laten wij dan ook Zijn sterkte met Psalmen bezingen.

Verder lezen: Openbaring 19:1-16¹ Hierna hoorde ik als een luide stem ener grote schare in de hemel zeggen: Halleluja! Het heil en de heerlijkheid en de macht zijn van onze God, ² want waarachtig en rechtvaardig zijn zijn oordelen, want Hij heeft de grote hoer geoordeeld, die de aarde met haar hoererij verdierf, en Hij heeft het bloed zijner knechten van haar hand geëist. ³ En zij zeiden ten tweeden male: Halleluja! En haar rook stijgt op tot in alle eeuwigheden. ⁴ En de vierentwintig oudsten en de vier dieren wierpen zich neder en aanbaden God, die op de troon gezeten is, en zij zeiden: Amen, halleluja! ⁵ En een stem ging uit van de troon, zeggende: Looft onze God, al zijn knechten, die Hem vreest, gij kleinen en gij groten! ⁶ En ik hoorde als een stem van een grote schare en als een stem van vele wateren en als een stem van zware donderslagen, zeggende: Halleluja! Want de Here, onze God, de Almachtige, heeft het koningschap aanvaard. ⁷ Laten wij blijde zijn en vreugde bedrijven en Hem de eer geven, want de bruiloft des Lams is gekomen en zijn vrouw heeft zich gereedgemaakt; ⁸ en haar is gegeven zich met blinkend en smetteloos fijn linnen te kleden, want dit fijne linnen zijn de rechtvaardige daden der heiligen. ⁹ En hij zeide tot mij: Schrijf, zalig zij, die genodigd zijn tot het bruiloftsmaal des Lams. En hij zeide tot mij: Dit zijn de waarachtige woorden van God. ¹⁰ En ik wierp mij neder voor zijn voeten om hem te aanbidden, maar hij zeide tot mij: Doe dit niet! Ik ben een mededienstknecht van u en uw broederen, die het getuigenis van Jezus hebben; aanbid God! Want het getuigenis van Jezus is de geest der profetie. ¹¹ En ik zag de hemel geopend, en zie, een wit paard; en Hij, die daarop zat, wordt genoemd Getrouw en Waarachtig, en Hij velt vonnis en voert oorlog in gerechtigheid. ¹² En zijn ogen waren een vuurvlam en op zijn hoofd waren vele kronen en Hij droeg een geschreven naam, die niemand weet dan Hijzelf. ¹³ En Hij was bekleed met een kleed, dat in bloed geverfd was, en zijn naam is genoemd: het Woord Gods. ¹⁴ En de heerscharen, die in de hemel zijn, volgden Hem op witte paarden, gehuld in wit en smetteloos fijn linnen. ¹⁵ En uit zijn mond komt een scherp zwaard, om daarmede de heidenen te slaan. En Hijzelf zal hen hoeden met een ijzeren staf en Hijzelf treedt de persbak van de wijn der gramschap van de toorn Gods, des Almachtigen. ¹⁶ En Hij heeft op zijn kleed en op zijn dij geschreven de naam: Koning der koningen en Here der heren.

Psalm 22:1-22¹ Voor de koorleider. Op de wijze van: De hinde van de dageraad. Een psalm van David. ² Mijn God, mijn God, waarom hebt Gij mij verlaten, verre zijnde van mijn verlossing, bij de woorden van mijn jammerklacht? ³ Mijn God, ik roep des daags, en Gij antwoordt niet, en des nachts, en ik kom niet tot stilte. ⁴ Nochtans zijt Gij de Heilige, die troont op de lofzangen Israëls. ⁵ Op U hebben onze vaderen vertrouwd, zij hebben vertrouwd, en Gij deedt hen ontkomen; ⁶ tot U hebben zij geroepen en zij werden gered, op U hebben zij vertrouwd en zij zijn niet beschaamd. ⁷ Maar ik ben een worm en geen man, een smaad voor de mensen en veracht door het volk. ⁸ Allen die mij zien, bespotten mij, zij steken de lip uit, zij schudden het hoofd: ⁹ Wentel het op de Here - laat die hem verlossen, hem redden, Hij heeft immers welgevallen aan hem! ¹⁰ Gij toch hebt mij uit de moederschoot getogen, Gij deedt mij vertrouwend rusten aan de borst van mijn moeder; ¹¹ aan U werd ik overgegeven bij mijn geboorte, van de moederschoot af zijt Gij mijn God. ¹² Wees dan niet verre van mij, want nabij is de nood, en er is geen helper. ¹³ Vele stieren hebben mij omringd, buffels van Basan hebben mij omsingeld; ¹⁴ zij sperren hun muil tegen mij open - een verscheurende, brullende leeuw. ¹⁵ Als water ben ik uitgestort en al mijn beenderen zijn ontwricht; mijn hart is geworden als was, het is gesmolten in mijn binnenste; ¹⁶ verdroogd als een scherf is mijn kracht, mijn tong kleeft aan mijn gehemelte; in het stof des doods legt Gij mij neer. ¹⁷ Want honden hebben mij omringd, een bende boosdoeners heeft mij omsingeld, die mijn handen en voeten doorboren. ¹⁸ Al mijn beenderen kan ik tellen; zij kijken toe, zij zien met leedvermaak naar mij. ¹⁹ Zij verdelen mijn klederen onder elkander en werpen het lot over mijn gewaad. ²⁰ Maar Gij, Here, wees niet verre; mijn sterkte, haast U mij ter hulpe. ²¹ Red van het zwaard mijn ziel, mijn eenzame, van het geweld van de hond. ²² Verlos mij uit de muil van de leeuw, en van de horens der woudossen. Gij hebt mij geantwoord!

Psalm 22¹ Voor de koorleider. Op de wijze van: De hinde van de dageraad. Een psalm van David. ² Mijn God, mijn God, waarom hebt Gij mij verlaten, verre zijnde van mijn verlossing, bij de woorden van mijn jammerklacht? ³ Mijn God, ik roep des daags, en Gij antwoordt niet, en des nachts, en ik kom niet tot stilte. ⁴ Nochtans zijt Gij de Heilige, die troont op de lofzangen Israëls. ⁵ Op U hebben onze vaderen vertrouwd, zij hebben vertrouwd, en Gij deedt hen ontkomen; ⁶ tot U hebben zij geroepen en zij werden gered, op U hebben zij vertrouwd en zij zijn niet beschaamd. ⁷ Maar ik ben een worm en geen man, een smaad voor de mensen en veracht door het volk. ⁸ Allen die mij zien, bespotten mij, zij steken de lip uit, zij schudden het hoofd: ⁹ Wentel het op de Here - laat die hem verlossen, hem redden, Hij heeft immers welgevallen aan hem! ¹⁰ Gij toch hebt mij uit de moederschoot getogen, Gij deedt mij vertrouwend rusten aan de borst van mijn moeder; ¹¹ aan U werd ik overgegeven bij mijn geboorte, van de moederschoot af zijt Gij mijn God. ¹² Wees dan niet verre van mij, want nabij is de nood, en er is geen helper. ¹³ Vele stieren hebben mij omringd, buffels van Basan hebben mij omsingeld; ¹⁴ zij sperren hun muil tegen mij open - een verscheurende, brullende leeuw. ¹⁵ Als water ben ik uitgestort en al mijn beenderen zijn ontwricht; mijn hart is geworden als was, het is gesmolten in mijn binnenste; ¹⁶ verdroogd als een scherf is mijn kracht, mijn tong kleeft aan mijn gehemelte; in het stof des doods legt Gij mij neer. ¹⁷ Want honden hebben mij omringd, een bende boosdoeners heeft mij omsingeld, die mijn handen en voeten doorboren. ¹⁸ Al mijn beenderen kan ik tellen; zij kijken toe, zij zien met leedvermaak naar mij. ¹⁹ Zij verdelen mijn klederen onder elkander en werpen het lot over mijn gewaad. ²⁰ Maar Gij, Here, wees niet verre; mijn sterkte, haast U mij ter hulpe. ²¹ Red van het zwaard mijn ziel, mijn eenzame, van het geweld van de hond. ²² Verlos mij uit de muil van de leeuw, en van de horens der woudossen. Gij hebt mij geantwoord! ²³ Ik zal uw naam aan mijn broeders verkondigen, in het midden der gemeente zal ik U lofzingen. ²⁴ Gij, die de Here vreest, looft Hem, verheerlijkt Hem, gij ganse nageslacht van Jakob, en hebt ontzag voor Hem, gij ganse nageslacht van Israël. ²⁵ Want Hij heeft niet veracht noch versmaad de ellende van de ellendige, en zijn aangezicht niet voor hem verborgen, maar Hij heeft gehoord, toen hij tot Hem riep. ²⁶ Van U komt mijn lof in een grote gemeente, mijn geloften zal ik betalen in de tegenwoordigheid van wie Hem vrezen. ²⁷ De ootmoedigen zullen eten en verzadigd worden, wie de Here zoeken, zullen Hem loven, uw hart leve op, voor immer. ²⁸ Alle einden der aarde zullen het gedenken en zich tot de Here bekeren; alle geslachten der volken zullen zich nederbuigen voor uw aangezicht. ²⁹ Want het koninkrijk is des Heren, Hij is heerser over de volken. ³⁰ Alle welgedanen der aarde eten en aanbidden; voor Hem knielen allen die in het stof nederdalen, en wie zijn ziel niet in leven kan houden. ³¹ Het nakroost zal Hem dienen, er zal van de Here verteld worden aan het komende geslacht; ³² zij zullen zijn gerechtigheid verkondigen aan het volk dat geboren zal worden, omdat Hij het gedaan heeft. is de Schriftplaats die in het Nieuwe Testament het meest wordt aangehaald. David spreekt hier profetisch over het diepe lijden van Christus. Aan het kruis riep de Heiland het uit: “Mijn God, mijn God, waarom hebt Gij mij verlaten?” Van deze psalmwoorden bediende Christus Zich op het dieptepunt van Zijn lijden. Waarom? Om ons te brengen tot het hoogtepunt van onze verlossing. Ons avondmaalsformulier geeft daarop het heerlijke antwoord: “opdat wij tot God zouden genomen, en nimmermeer van Hem verlaten worden”. Door Zijn helse lijden komen wij tot hemelse heerlijkheid. Christus werd overeenkomstig deze Psalm versmaad en veracht; Hij was als een worm en geen man. Hij kwam terecht in de muil van de brullende leeuw, de duivel, maar uitsluitend om die vijand de kop te vermorzelen. Dankzij het plaatsvervangend lijden van Christus is God nu onze sterkte. Hij hoort en antwoordt ons, Hij redt en verlost ons. Wij mogen geloven dat wij in onze donkerste uren nimmer door God verlaten zijn. Christus heeft die uiterste verlatenheid immers voor ons gedragen! Daarom loven we Hem in Zijn gemeente en eren we Zijn Naam.

Verder lezen: Matteüs 27:33-54³³ En zij kwamen aan een plaats, genaamd Golgota, dat is de zogenaamde Schedelplaats, ³⁴ en zij gaven Hem wijn, vermengd met gal, te drinken. En toen Hij die proefde, wilde Hij niet drinken. ³⁵ Nadat zij Hem gekruisigd hadden, verdeelden zij zijn klederen door het lot te werpen, ³⁶ en daar nedergezeten bewaakten zij Hem. ³⁷ En boven zijn hoofd brachten zij op schrift de beschuldiging tegen Hem aan: Dit is Jezus, de Koning der Joden. ³⁸ Toen werden met Hem twee rovers gekruisigd, één aan zijn rechterzijde en één aan zijn linkerzijde. ³⁹ En de voorbijgangers spraken lastertaal tegen Hem, schudden hun hoofd ⁴⁰ en zeiden: Gij, die de tempel afbreekt en in drie dagen opbouwt, red Uzelf, indien Gij Gods Zoon zijt, en kom af van het kruis! ⁴¹ Evenzo spotten de overpriesters samen met de schriftgeleerden en oudsten en zij zeiden: ⁴² Anderen heeft Hij gered, Zichzelf kan Hij niet redden. Hij is Israëls Koning; laat Hij nu van het kruis afkomen en wij zullen aan Hem geloven. ⁴³ Hij heeft zijn vertrouwen op God gesteld; laat die Hem nu verlossen, indien Hij een welgevallen in Hem heeft; want Hij heeft gezegd: Ik ben Gods Zoon. ⁴⁴ Op dezelfde wijze beschimpten Hem ook de rovers, die met Hem gekruisigd waren. ⁴⁵ En van het zesde uur af kwam er duisternis over het gehele land tot het negende uur. ⁴⁶ Omstreeks het negende uur riep Jezus met luider stem, zeggende: Eli, Eli, lama sabachtani? Dat is: Mijn God, mijn God, waarom hebt Gij Mij verlaten? ⁴⁷ En sommige van de omstanders, dit horende, zeiden: Hij roept Elia. ⁴⁸ En terstond liep een van hen toe en nam een spons, drenkte die met zure wijn, stak ze op een riet en gaf Hem te drinken. ⁴⁹ Maar de anderen zeiden: Stil, laat ons zien, of Elia komt om Hem te redden. ⁵⁰ Jezus riep wederom met luider stem en gaf de geest. ⁵¹ En zie, het voorhangsel van de tempel scheurde van boven tot beneden in tweeën, en de aarde beefde, en de rotsen scheurden, ⁵² en de graven gingen open en vele lichamen der ontslapen heiligen werden opgewekt. ⁵³ En zij gingen uit de graven na zijn opstanding en kwamen in de heilige stad, waar zij aan velen verschenen. ⁵⁴ De hoofdman en zij, die met hem Jezus bewaakten, zagen de aardbeving en wat er plaats had en zij werden zeer bevreesd en zeiden: Waarlijk dit was een Zoon Gods.

Psalm 22:23-32²³ Ik zal uw naam aan mijn broeders verkondigen, in het midden der gemeente zal ik U lofzingen. ²⁴ Gij, die de Here vreest, looft Hem, verheerlijkt Hem, gij ganse nageslacht van Jakob, en hebt ontzag voor Hem, gij ganse nageslacht van Israël. ²⁵ Want Hij heeft niet veracht noch versmaad de ellende van de ellendige, en zijn aangezicht niet voor hem verborgen, maar Hij heeft gehoord, toen hij tot Hem riep. ²⁶ Van U komt mijn lof in een grote gemeente, mijn geloften zal ik betalen in de tegenwoordigheid van wie Hem vrezen. ²⁷ De ootmoedigen zullen eten en verzadigd worden, wie de Here zoeken, zullen Hem loven, uw hart leve op, voor immer. ²⁸ Alle einden der aarde zullen het gedenken en zich tot de Here bekeren; alle geslachten der volken zullen zich nederbuigen voor uw aangezicht. ²⁹ Want het koninkrijk is des Heren, Hij is heerser over de volken. ³⁰ Alle welgedanen der aarde eten en aanbidden; voor Hem knielen allen die in het stof nederdalen, en wie zijn ziel niet in leven kan houden. ³¹ Het nakroost zal Hem dienen, er zal van de Here verteld worden aan het komende geslacht; ³² zij zullen zijn gerechtigheid verkondigen aan het volk dat geboren zal worden, omdat Hij het gedaan heeft.

Na de diepe verlatenheid in het eerste deel van deze Psalm, slaat de toon om. De overgang in vers 22²² Verlos mij uit de muil van de leeuw, en van de horens der woudossen. Gij hebt mij geantwoord! – “Gij hebt mij geantwoord!” – markeert het kantelpunt van het kruis naar de opstanding. Het lijden is volbracht, nu is er de victorie. Christus heeft de dood overwonnen. God heeft Hem uitermate verhoogd. Waarvoor we Hem te loven hebben in het midden van Zijn gemeente. Het verlossingswerk van Christus draagt eeuwig vrucht. En blijft niet beperkt tot Israël. De grenzen vallen weg: tot aan de einden der aarde zal men het gedenken en zich tot de HEERE bekeren. Zelfs de geslachten van later tijd, die nog geboren moeten worden, zullen horen van Zijn gerechtigheid. Want de Heere hééft het gedaan! De kerk van alle tijden en plaatsen mag het weten, en leven uit de overwinning van haar Koning. De zachtmoedigen zullen eten en verzadigd worden aan de tafel van het verbond. En eenmaal zal de hele schepping zich buigen voor de heerschappij van Christus. Laten wij dat nu al doen, door Hem te loven en te dienen, en Zijn naam te verheerlijken in de tegenwoordigheid van wie Hem vrezen.

Verder lezen: Filippenzen 2:1-11¹ Indien er dan enig beroep (op u gedaan mag worden) in Christus, indien er enige bemoediging is der liefde, indien er enige gemeenschap is des geestes, indien er enige ontferming en barmhartigheid is, ² maakt (dan) mijn blijdschap volkomen door eensgezind te zijn, één in liefdebetoon, één van ziel, één in streven, ³ zonder zelfzucht of ijdel eerbejag; doch in ootmoedigheid achte de een de ander uitnemender dan zichzelf; en ieder lette niet slechts op zijn eigen belang, ⁴ maar ieder (lette) ook op dat van anderen. ⁵ Laat die gezindheid bij u zijn, welke ook in Christus Jezus was, ⁶ die, in de gestalte Gods zijnde, het Gode gelijk zijn niet als een roof heeft geacht, ⁷ maar Zichzelf ontledigd heeft, en de gestalte van een dienstknecht heeft aangenomen, en aan de mensen gelijk geworden is. ⁸ En in zijn uiterlijk als een mens bevonden, heeft Hij Zich vernederd en is gehoorzaam geworden tot de dood, ja, tot de dood des kruises. ⁹ Daarom heeft God Hem ook uitermate verhoogd en Hem de naam boven alle naam geschonken, ¹⁰ opdat in de naam van Jezus zich alle knie zou buigen van hen, die in de hemel en die op de aarde en die onder de aarde zijn, ¹¹ en alle tong zou belijden: Jezus Christus is Here, tot eer van God, de Vader!

Psalm 23¹ Een psalm van David. De Here is mijn herder, mij ontbreekt niets; ² Hij doet mij nederliggen in grazige weiden; Hij voert mij aan rustige wateren; ³ Hij verkwikt mijn ziel. Hij leidt mij in de rechte sporen om zijns naams wil. ⁴ Zelfs al ga ik door een dal van diepe duisternis, ik vrees geen kwaad, want Gij zijt bij mij; uw stok en uw staf, die vertroosten mij. ⁵ Gij richt voor mij een dis aan voor de ogen van wie mij benauwen; Gij zalft mijn hoofd met olie, mijn beker vloeit over. ⁶ Ja, heil en goedertierenheid zullen mij volgen al de dagen van mijn leven; ik zal in het huis des Heren verblijven tot in lengte van dagen.

“De HEERE is mijn herder”, zo mogen wij met David belijden. Zoals een herder onmisbaar is voor zijn kudde, zo is Christus onmisbaar voor ons. Als de Goede Herder zorgt Hij voor ons, Zijn schapen. Hij schenkt ons rust in grazige weiden en leidt ons naar zacht stromende wateren. Hij gaat voor ons uit en wijst ons de weg in het spoor van de gerechtigheid. Ook wanneer onze weg door een donker dal gaat, hoeven wij geen kwaad te vrezen. Want onze goede Herder is bij ons. Zijn stok en Zijn staf vertroosten ons. Zijn Woord en Zijn Geest, waarmee Hij de roofdieren en vijanden verdrijft, en ons liefdevol tot Zich trekt wanneer wij dreigen af te dwalen. In Christus zijn wij één kudde, veilig onder de hoede van deze Herder die Zijn leven voor ons heeft ingezet, opdat wij het eeuwige leven zouden ontvangen. En alsof dat niet genoeg is, bereidt Hij voor ons een feestmaal. Hij zalft ons hoofd met vreugdeolie en vult onze beker. Zijn goedertierenheid volgt ons dag aan dag, en Zijn heil is ons deel als Zijn kinderen aan huis.

Verder lezen: Johannes 10:1-15¹ Voorwaar, voorwaar, Ik zeg u, wie niet door de deur de schaapskooi binnenkomt, maar op een andere plaats inklimt, die is een dief en een rover; ² maar wie door de deur binnenkomt, is de herder der schapen. ³ Voor hem doet de deurwachter open en de schapen horen naar zijn stem en hij roept zijn eigen schapen bij name en voert ze naar buiten. ⁴ Wanneer hij zijn eigen schapen alle naar buiten gebracht heeft, gaat hij voor ze uit en de schapen volgen hem, omdat zij zijn stem kennen; ⁵ maar een vreemde zullen zij voorzeker niet volgen, doch zij zullen van hem weglopen, omdat zij de stem der vreemden niet kennen. ⁶ In dit beeld sprak Jezus tot hen, maar zij begrepen niet, wat het was, dat Hij tot hen sprak. ⁷ Jezus zeide dan nogmaals: Voorwaar, voorwaar, Ik zeg u: Ik ben de deur der schapen. ⁸ Allen, die vóór Mij gekomen zijn, zijn dieven en rovers, maar de schapen hebben naar hen niet gehoord. ⁹ Ik ben de deur; als iemand door Mij binnenkomt, zal hij behouden worden; en hij zal ingaan en uitgaan en weide vinden. ¹⁰ De dief komt niet dan om te stelen en te slachten en te verdelgen; Ik ben gekomen, opdat zij leven hebben en overvloed. ¹¹ Ik ben de goede herder. De goede herder zet zijn leven in voor zijn schapen; ¹² maar wie huurling is en geen herder, wie de schapen niet toebehoren, ziet de wolf aankomen, laat de schapen in de steek en vlucht - en de wolf rooft ze en jaagt ze uiteen - ¹³ want hij is een huurling en de schapen gaan hem niet ter harte. ¹⁴ Ik ben de goede herder en Ik ken de mijne en de mijne kennen Mij, ¹⁵ gelijk Mij de Vader kent en Ik de Vader ken, en Ik zet mijn leven in voor de schapen.

Psalm 24¹ Van David. Een psalm. Des Heren is de aarde en haar volheid, de wereld en die daarop wonen. ² Want Hij heeft haar op de zeeën gegrond en op de stromen gevestigd. ³ Wie mag de berg des Heren beklimmen, wie mag staan in zijn heilige stede? ⁴ Die rein is van handen en zuiver van hart, die zijn ziel niet op valsheid richt, noch bedrieglijk zweert. ⁵ Die zal van de Here een zegen wegdragen en gerechtigheid van de God zijns heils. ⁶ Dat is het geslacht van wie naar Hem vragen; die uw aanschijn zoeken; dat is Jakob. sela ⁷ Heft, poorten, uw hoofden omhoog, en verheft u, gij aloude ingangen, opdat de Koning der ere inga. ⁸ Wie is toch de Koning der ere? De Here, sterk en geweldig, de Here, geweldig in de strijd. ⁹ Heft, poorten, uw hoofden omhoog, en verheft ze, gij aloude ingangen, opdat de Koning der ere inga. ¹⁰ Wie is Hij toch, de Koning der ere? De Here der heerscharen, Hij is de Koning der ere. sela.

De aarde is van de HEERE. De aarde met haar volheid, met alles wat in haar is en ook met allen die op haar wonen. De HEERE immers is de soevereine Schepper van dit alles. En op die aarde heeft de HEERE ook Zijn heilige berg, de plek waar Hij in het midden van Zijn gemeente wil wonen. De kerk mag de plaats zijn waar wij met Hem verkeren. Maar wie mag daar staan? Alleen wie rein van handen en zuiver van hart is. Buiten Christus om kunnen wij die toets onmogelijk doorstaan, maar in Hem worden wij rechtvaardig verklaard om vrijmoedig voor God te kunnen verschijnen. Paulus herhaalt dat alles van de HEERE is in zijn brief aan de Korintiërs. Zelfs vlees dat op de markt verkocht werd en aan afgoden was gewijd, is ten diepste van de HEERE en blijft dat. Daarom kan het met een vrij geweten gegeten worden, mits het geen aanstoot geeft. Alles behoort Christus toe! Laat dan voor Hem de poorten openen, die van de kerk, en ook die van ons hart, waarin deze Koning der ere binnentrekt.

Verder lezen: 1 Korintiërs 10:23-33²³ Alles is geoorloofd, maar niet alles is nuttig. Alles is geoorloofd, maar niet alles bouwt op. ²⁴ Niemand zoeke het zijne, maar wat des anderen is. ²⁵ Al wat in de vleeshal te koop is, moogt gij eten, zonder navraag te doen uit gewetensbezwaar, ²⁶ want de aarde en haar volheid is des Heren. ²⁷ Indien een der ongelovigen u uitnodigt en gij wenst te gaan, eet dan alles, wat u wordt voorgezet, zonder dat gij navraag doet uit gewetensbezwaar. ²⁸ Doch indien iemand tot u zegt: Dat is gewijd vlees, eet het dan niet, om hem, die u dat te kennen gaf, èn om het geweten. ²⁹ Ik bedoel nu niet uw eigen geweten, maar dat van die ander. Want waartoe zou mijn vrijheid beoordeeld worden door eens anders geweten? ³⁰ Indien ik onder dankzegging van iets gebruik maak, hoe kan men kwaad van mij spreken over iets, waarvoor ik dankzeg? ³¹ Of gij dus eet of drinkt, of wat ook doet, doet het alles ter ere Gods. ³² Geeft noch aan Joden, noch aan Grieken, noch aan de gemeente Gods aanstoot; ³³ zoals ook ik allen in alles ter wille ben, niet om mijn eigen belang te zoeken, maar dat van zeer velen, opdat zij behouden worden.

Psalm 25¹ Van David. Tot U, Here, hef ik mijn ziel op; ² mijn God, op U vertrouw ik; laat mij niet beschaamd worden, laten mijn vijanden niet over mij juichen. ³ Ja, allen die U verwachten, worden niet beschaamd, beschaamd worden wie trouweloos handelen zonder oorzaak. ⁴ Here, maak mij uw wegen bekend, leer mij uw paden, ⁵ leid mij in uw waarheid en leer mij, want Gij zijt de God mijns heils, U verwacht ik de ganse dag. ⁶ Gedenk uw barmhartigheid, Here, en uw gunstbewijzen, want die zijn van eeuwigheid; ⁷ gedenk niet de zonden van mijn jeugd, noch mijn overtredingen, gedenk mijner naar uw goedertierenheid, om uwer goedheid wil, Here. ⁸ Goed en waarachtig is de Here; daarom onderwijst Hij de zondaars aangaande de weg. ⁹ Ootmoedigen doet Hij wandelen in het recht, en Hij leert ootmoedigen zijn weg. ¹⁰ Alle paden des Heren zijn goedertierenheid en trouw voor wie zijn verbond en zijn getuigenissen bewaren. ¹¹ Om uws naams wil, Here, vergeef mij mijn ongerechtigheid, want die is groot. ¹² Wie is de man die de Here vreest? Hij onderwijst hem aangaande de weg die hij moet kiezen. ¹³ Hij zelf zal in voorspoed vertoeven, en zijn nageslacht zal het land beërven. ¹⁴ Des Heren vertrouwelijke omgang is met wie Hem vrezen, en zijn verbond maakt Hij hun bekend. ¹⁵ Mijn ogen zijn bestendig op de Here, want Hij voert mijn voeten uit het net. ¹⁶ Wend U tot mij en wees mij genadig, want eenzaam ben ik en ellendig. ¹⁷ De benauwdheden mijns harten hebben zich uitgebreid, voer mij uit mijn angsten. ¹⁸ Zie op mijn ellende en mijn moeite, en vergeef al mijn zonden. ¹⁹ Zie, hoe talrijk zijn mijn vijanden, en met welk een boosaardige haat haten zij mij. ²⁰ Bewaar toch mijn ziel en red mij; laat mij niet beschaamd worden, want bij U schuil ik. ²¹ Vroomheid en oprechtheid mogen mij behoeden, want U verwacht ik. ²² O God, verlos Israël uit al zijn benauwdheden.

Vertrouwen op de God van het verbond, en van Hem alles verwachten: vergeving, verlossing, ja Hemzélf. Daar gaat het om in deze Psalm, waarin David bidt om verlossing uit de hand van zijn vijanden, en om vergeving van al zijn zonden. En dat niet tevergeefs, want wie de Heere verwacht en bij Hem schuilt, zal niet beschaamd uitkomen. Wie op Hem zijn geloof bouwt, zal niet bedrogen worden in zijn verwachtingen. Omdat God in Christus Zijn beloften waarmaakt. Beschaamd worden slechts de vijanden, die trouweloos handelen en de gelovige haten. Tegenover hun hoogmoed staat de ootmoed van de vromen, die God doet wandelen op de weg van het recht, waarop zij vergeving ontvangen voor al hun ónrecht. Het is de weg van goedertierenheid en trouw, die de Heere ons bewijst en ook doét bewijzen. Het is de weg van de waarheid, waarin Hij ons leidt door

Zijn Geest. Het is de weg van de tucht, waarop Hij ons tot Zich trekt door vermaningen. En dat alles om Zijns Naams wil, om Zichzelf te bewijzen als onze barmhartige Verbondsgod, die ons redt van al onze angsten en ellende. Laten wij Hem niet verwerpen, maar verwachten. In oprecht geloofsvertrouwen. Opdat wij niet beschaamd uitkomen.

Verder lezen: Jeremia 15:5-16⁵ Want wie zal medelijden met u hebben, Jeruzalem, wie zal u beklagen? Wie zal van de weg afslaan om naar uw welstand te vragen? ⁶ Gij hebt Mij verworpen, luidt het woord des Heren, gij zijt achterwaarts gegaan; dus strek Ik mijn hand tegen u uit en verdelg u: Ik ben het berouwen moe. ⁷ Ja, Ik wan hen met een wan in de poorten des lands; kinderloos, teniet maak Ik mijn volk. Van hun wegen zijn zij niet teruggekeerd. ⁸ Talrijker worden Mij zijn weduwen dan het zand der zeeën; Ik breng hun, over moeder en jongeling, een verwoester op de middag, Ik doe onverhoeds op hen vallen angst en verschrikkingen. ⁹ Zij, die er zeven baarde, bezwijmt, zij valt in onmacht; haar zon is ondergegaan, terwijl het nog dag was, zij is beschaamd en in haar verwachtingen bedrogen. Ja, wat van hen nog rest, zal Ik aan het zwaard overgeven, voor het oog van hun vijanden, luidt het woord des Heren. ¹⁰ Wee mij, mijn moeder, dat gij mij gebaard hebt, een man van twist en gekrakeel voor het gehele land! Ik heb niet te leen gegeven en men heeft mij niet te leen gegeven, toch vervloeken mij allen. ¹¹ De Here zeide: Indien Ik u niet bevrijd ten goede! Indien Ik ten tijde van rampspoed en benauwdheid de vijand niet tot u doe smeken! ¹² Zal ijzer breken? ijzer uit het noorden, en koper? ¹³ Uw vermogen en uw schatten zal Ik ten buit geven, zonder prijs, en dat om al uw zonden, ja, in uw gehele gebied, ¹⁴ en Ik zal u uw vijanden doen dienen in een land dat gij niet kent, want een vuur is ontstoken in mijn toorn, dat over u zal branden. ¹⁵ Gij weet het, Here, gedenk mijner, sla acht op mij en neem voor mij wraak op mijn vervolgers! Neem, door uw lankmoedigheid, mij niet weg; weet, dat ik om Uwentwil smaad draag. ¹⁶ Zo vaak uw woorden gevonden werden, at ik ze op, uw woord was mij tot vreugde en blijdschap mijns harten; want uw naam is over mij uitgeroepen, Here, God der heerscharen.

Psalm 26¹ Van David. Doe mij recht, Here, want ik heb in onschuld gewandeld; op de Here heb ik vertrouwd zonder te wankelen. ² Toets mij, Here, en beproef mij, keur mijn nieren en mijn hart. ³ Want uw goedertierenheid houd ik voor ogen, en ik wandel in uw waarheid. ⁴ Bij de valsaards zit ik niet neer, met de huichelaars ga ik niet om; ⁵ ik haat het gezelschap der boosdoeners, en bij de goddelozen zit ik niet neer. ⁶ Ik was mijn handen in onschuld, en maak de omgang om uw altaar, o Here, ⁷ terwijl ik luide een loflied doe horen, en al uw wonderen vertel. ⁸ Here, ik heb lief de stede van uw huis, de woonplaats van uw heerlijkheid. ⁹ Raap mijn ziel niet weg met de zondaars, noch mijn leven met hen die bloed vergieten, ¹⁰ aan wier handen misdaad kleeft, en wier rechterhand vol is van geschenken. ¹¹ Ik echter wandel in onschuld - verlos mij en wees mij genadig. ¹² Mijn voet staat op effen baan - in de samenkomsten zal ik de Here prijzen.

Van “vergeef mij mijn ongerechtigheid” in de vorige Psalm naar “ik was mijn handen in onschuld” in deze Psalm. Dat lijkt misschien tegenstrijdig. Maar dat is het allerminst. Want David spreekt hier niet van onschuld in het algemeen, maar van zijn onschuld in het oprecht bewandelen van de rechte weg. Want ondanks zijn eigen zonden heeft David door een waar geloof op de HEERE vertrouwd. En dat is hij ook blijven doen. De HEERE heeft hem met volharding doen wandelen op Zijn wegen. In het licht. In de waarheid. En dus in onschuld. Door Gods genade heeft David daarin mogen wandelen zonder te wankelen. Heeft hij niet gezeten bij kromme goddelozen, maar gestaan op effen baan. Door naar Gods huis op te gaan. Waar de HEERE met Zijn heerlijkheid woont en troont op Zijn altaar. Waar Hij geprezen wil worden om Zijn wonderen van schepping en herschepping. Niet slechts met een stille overdenking in het verborgene, maar met een luid loflied in het openbaar. Uit dank daarvoor, dat Hij ons genadig verlost. En dat Hij ons recht doet, door ons te rechtvaardigen en ons recht te doen wandelen door een waar geloof in Christus.

Verder lezen: 1 Johannes 1:5-2:11⁵ En dit is de verkondiging, die wij van Hem gehoord hebben en u verkondigen: God is licht en in Hem is in het geheel geen duisternis. ⁶ Indien wij zeggen, dat wij gemeenschap met Hem hebben en in de duisternis wandelen, dan liegen wij en doen de waarheid niet; ⁷ maar indien wij in het licht wandelen, gelijk Hij in het licht is, hebben wij gemeenschap met elkander; en het bloed van Jezus, zijn Zoon, reinigt ons van alle zonde. ⁸ Indien wij zeggen, dat wij geen zonde hebben, misleiden wij onszelf en de waarheid is in ons niet. ⁹ Indien wij onze zonden belijden, Hij is getrouw en rechtvaardig, om ons de zonden te vergeven en ons te reinigen van alle ongerechtigheid. ¹⁰ Indien wij zeggen, dat wij niet gezondigd hebben, maken wij Hem tot een leugenaar en zijn woord is in ons niet. ¹ Mijn kinderkens, dit schrijf ik u, opdat gij niet tot zonde komt. En als iemand gezondigd heeft, wij hebben een voorspraak bij de Vader, Jezus Christus, de rechtvaardige; ² en Hij is een verzoening voor onze zonden en niet alleen voor de onze, maar ook voor die der gehele wereld. ³ En hieraan onderkennen wij, dat wij Hem kennen: indien wij zijn geboden bewaren. ⁴ Wie zegt: Ik ken Hem, en zijn geboden niet bewaart, is een leugenaar en in die is de waarheid niet; ⁵ maar wie zijn woord bewaart, in die is waarlijk de liefde Gods volmaakt. Hieraan onderkennen wij, dat wij in Hem zijn. ⁶ Wie zegt, dat hij in Hem blijft, behoort ook zelf zó te wandelen, als Hij gewandeld heeft. ⁷ Geliefden, ik schrijf u geen nieuw gebod, maar een oud gebod, dat gij van den beginne gehad hebt. Dit oude gebod is het woord, dat gij gehoord hebt. ⁸ Toch schrijf ik u een nieuw gebod, want - wat waarheid is in Hem en in u - de duisternis gaat voorbij en het waarachtige licht schijnt reeds. ⁹ Wie zegt in het licht te zijn en zijn broeder haat, die is in de duisternis tot nu toe. ¹⁰ Wie zijn broeder liefheeft, blijft in het licht en in hem is niets aanstotelijks; ¹¹ maar wie zijn broeder haat, is in de duisternis en wandelt in de duisternis, en hij weet niet waar hij heengaat, want de duisternis heeft zijn ogen verblind.

Psalm 27¹ Van David. De Here is mijn licht en mijn heil, voor wie zou ik vrezen? De Here is mijns levens veste, voor wie zou ik vervaard zijn? ² Toen boosdoeners op mij afkwamen om mijn vlees te eten - mijn tegenstanders en mijn vijanden - zijn zij zelf gestruikeld en gevallen. ³ Al legert zich een leger tegen mij, mijn hart vreest niet; al verheft zich een krijg tegen mij, nochtans blijf ik vertrouwen. ⁴ Eén ding heb ik van de Here gevraagd, dit zoek ik: te verblijven in het huis des Heren al de dagen van mijn leven, om de liefelijkheid des Heren te aanschouwen, en om te onderzoeken in zijn tempel. ⁵ Want Hij bergt mij in zijn hut ten dage des kwaads, Hij verbergt mij in het verborgene van zijn tent, Hij plaatst mij hoog op een rots. ⁶ En nu heft mijn hoofd zich op boven mijn vijanden rondom mij; daarom wil ik in zijn tent offeren offers met geschal, ik wil zingen, ja psalmzingen de Here. ⁷ Hoor, Here, hoe ik luide roep, wees mij genadig en antwoord mij. ⁸ Van Uwentwege zegt mijn hart: Zoekt mijn aangezicht. Ik zoek uw aangezicht, Here. ⁹ Verberg uw aangezicht niet voor mij, wijs uw knecht niet af in toorn, Gij waart mijn hulp; verwerp mij niet en verlaat mij niet, o God mijns heils. ¹⁰ Al hebben mijn vader en moeder mij verlaten, toch neemt de Here mij aan. ¹¹ Onderwijs mij, Here, uw weg en leid mij op een effen pad om mijner belagers wil; ¹² geef mij niet prijs aan de lust van mijn tegenstanders, want valse getuigen staan tegen mij op, en hij die geweld blaast. ¹³ O, als ik niet had geloofd des Heren goedheid te zullen zien in het land der levenden! ¹⁴ Wacht op de Here, wees sterk, uw hart zij onversaagd; ja wacht op de Here.

In de duisternis van allerlei tegenspoed mogen wij de HEERE belijden als ons Licht. En tegelijk als ons Heil, die ons verlost van alle ónheil. Bij Hem zijn we veilig. Als we dat geloven, wie zouden we dan nog vrezen? Toen boosdoeners op David afkwamen, vielen zij zelf in de kuil die ze voor hem groeven. Want wie op de Heere vertrouwt, hoeft voor niemand bang te zijn, zelfs niet voor een groot vijandelijk leger. Bij de Heere vinden we immers bescherming. En wel in Zijn huis, waar wij Zijn dienst waarnemen en Zijn Woord onderzoeken. Waar de Heere ons bergt en verhoogt. En waar Hij ons verzekert van Christus’ overwinning op Zijn en onze vijanden. Dat geeft stof tot lof. En dat maakt goedsmoeds. Al staan valse getuigen tegen ons op, God is ons in Christus tot hulp en heil. Hij verlaat ons niet, maar leert ons Zijn weg en toont ons Zijn goedheid. In alle tegenspoed mogen wij geduldig op Hem wachten. Als wij Zijn gunstrijk aangezicht zoeken, wijst Hij ons niet af in toorn, maar betoont Hij zich de God van ons heil. Dan hebben wij inderdaad niets te vrezen. Want als God vóór ons is, wie zal tégen ons zijn? Geen tegenspoed kan ons scheiden van Zijn liefde in Christus.

Verder lezen: Romeinen 8:31-39³¹ Wat zullen wij dan van deze dingen zeggen? Als God vóór ons is, wie zal tegen ons zijn? ³² Hoe zal Hij, die zelfs zijn eigen Zoon niet gespaard, maar voor ons allen overgegeven heeft, ons met Hem ook niet alle dingen schenken? ³³ Wie zal uitverkorenen Gods beschuldigen? God is het, die rechtvaardigt; ³⁴ wie zal veroordelen? Christus Jezus is de gestorvene, wat meer is, de opgewekte, die ter rechterhand Gods is, die ook voor ons pleit. ³⁵ Wie zal ons scheiden van de liefde van Christus? Verdrukking of benauwdheid, of vervolging of honger, of naaktheid, of gevaar, of het zwaard? ³⁶ Gelijk geschreven staat: Om Uwentwil worden wij de ganse dag gedood, wij zijn gerekend als slachtschapen. ³⁷ Maar in dit alles zijn wij meer dan overwinnaars door Hem, die ons heeft liefgehad. ³⁸ Want ik ben verzekerd, dat noch dood noch leven, noch engelen noch machten, noch heden noch toekomst, noch krachten, ³⁹ noch hoogte noch diepte, noch enig ander schepsel ons zal kunnen scheiden van de liefde Gods, welke is in Christus Jezus, onze Here.

Psalm 28¹ Van David. Tot U roep ik, Here, mijn rots; wend U niet zwijgend van mij af, opdat ik niet, als Gij tegen mij blijft zwijgen, worde als zij die in de groeve nederdalen. ² Hoor naar mijn luide smekingen, als ik tot U roep om hulp, en mijn handen ophef naar uw binnenste heiligdom. ³ Ruk mij niet weg met de goddelozen, noch met de bedrijvers van ongerechtigheid, die met hun naasten vriendelijk spreken, terwijl boosheid in hun hart is. ⁴ Geef hun naar hun handeling en naar hun schandelijk gedrag; geef hun naar het werk van hun handen, vergeld hun naar hun doen. ⁵ Omdat zij niet letten op de daden des Heren noch op het werk zijner handen, zal Hij hen afbreken en hen niet opbouwen. ⁶ Geprezen zij de Here, want Hij heeft gehoord mijn luide smekingen. ⁷ De Here is mijn kracht en mijn schild; op Hem vertrouwde mijn hart en ik werd geholpen. Daarom juicht mijn hart en loof ik Hem met mijn lied. ⁸ De Here is hun kracht, een veste des heils is Hij voor zijn gezalfde. ⁹ Verlos dan uw volk en zegen uw erfdeel, weid hen en draag hen tot in eeuwigheid.

De HEERE is onze Rots, de Rotssteen van ons heil. Op wie wij kunnen bouwen en vertrouwen. En die wij niet tevergeefs aanroepen. Want nadat David in vers 2² Hoor naar mijn luide smekingen, als ik tot U roep om hulp, en mijn handen ophef naar uw binnenste heiligdom. gebeden heeft: “Hoor naar mijn luide smekingen”, kan hij in vers 6⁶ Geprezen zij de Here, want Hij heeft gehoord mijn luide smekingen. al de HEERE prijzen: “want Hij hééft gehoord mijn luide smekingen.” God is de grote Hoorder van het gebed. Die helpt al wie op Hem vertrouwt. Hij is onze kracht, onze burcht en onze vesting. Dat is Hij voor Zijn gezalfde, zegt vers 8⁸ De Here is hun kracht, een veste des heils is Hij voor zijn gezalfde.. Voor Zijn gezalfde koning David, die de Christus mocht voorafbeelden, maar evengoed voor ons, die delen in de zalving van Christus. Gezalfd zijn wij om Zijn naam te belijden. Opdat wij niet weggerukt worden met de goddelozen, die niet letten op Gods grote daden en werken. Hen zal Hij afbreken en niet opbouwen, maar ons zal Hij verlossen en zegenen, eeuwig weiden en dragen. Laten wij daarom met David van harte juichen, de Heere loven met ons lied. Laten wij onze handen en vooral ook onze harten opheffen in de richting van Gods heiligdom, waar Hij woont en troont bij Zijn volk. Want God is in Christus een sterke vesting van heil, niet slechts voor David, maar voor heel de kerk, ja voor alle gelovigen.

Verder lezen: 1 Samuël 2:1-10¹ Toen bad Hanna en zeide: Mijn hart juicht in de Here, mijn hoorn is verhoogd in de Here. Wijd opent zich mijn mond tegen mijn vijanden, want ik verheug mij in uw hulp. ² Er is niemand heilig gelijk de Here, want niemand is er buiten U, en er is geen rots gelijk onze God. ³ Spreekt toch niet steeds zo hoogmoedig, geen verwaten taal kome uit uw mond. De Here immers is een alwetend God en door Hem worden de daden getoetst. ⁴ De boog der helden is verbroken, maar de wankelenden zijn met kracht omgord. ⁵ Wie verzadigd waren, verhuren zich om brood, maar wie hongerig waren, mogen rusten. Zelfs een onvruchtbare baart er zeven, maar wie rijk was aan kinderen, verwelkt. ⁶ De Here doodt en doet herleven, Hij doet naar het dodenrijk neerdalen en daaruit opkomen. ⁷ De Here maakt arm en maakt rijk; Hij vernedert, ook verhoogt Hij. ⁸ Hij heft de geringe op uit het stof, Hij heft de arme omhoog uit het slijk, om hem te doen zitten bij edelen, en een erezetel te doen verwerven. Want de grondvesten der aarde zijn des Heren; Hij heeft daarop het aardrijk gesteld. ⁹ De voeten zijner gunstgenoten behoedt Hij, maar de goddelozen komen om in duisternis, want niet door kracht is een man sterk. ¹⁰ Wie met de Here twisten, worden gebroken; over hen dondert Hij in de hemel. De Here richt de einden der aarde; Hij geeft sterkte aan zijn koning en verhoogt de hoorn van zijn gezalfde.

Psalm 29¹ Een psalm van David. Geeft de Here, gij hemelingen, geeft de Here heerlijkheid en sterkte; ² geeft de Here de heerlijkheid van zijn naam, buigt u neder voor de Here in heilige feestdos. ³ De stem des Heren is over de wateren, de God der heerlijkheid doet de donder weerklinken, de Here over de geweldige wateren. ⁴ De stem des Heren is vol kracht, de stem des Heren is vol glorie. ⁵ De stem des Heren breekt ceders, ja, de Here verbreekt de ceders van de Libanon. ⁶ Hij doet ze opspringen als een stierkalf, de Libanon en de Sirjon als een jonge woudos. ⁷ De stem des Heren klieft vuurvlammen, ⁸ de stem des Heren doet de woestijn beven; de Here doet de woestijn van Kades beven; ⁹ de stem des Heren doet de hinden jongen werpen en zij ontschorst de wouden. Maar in zijn paleis zegt ieder: Ere! ¹⁰ De Here troonde boven de zondvloed, ja, de Here troont als koning in eeuwigheid. ¹¹ De Here zal zijn volk sterkte verlenen, de Here zal zijn volk zegenen met vrede.

De stem van de HEERE klinkt niet alleen in de prediking, maar ook in de schepping. Want David spreekt hier tot zevenmaal toe over het onweer als Gods stem, die krachtig dondert in de door Hem geschapen wereld. Ook in de natuur komt God met Zijn wonderen. Reeds in donder en bliksem toont Hij Zijn kracht en heerlijkheid, de koninklijke majesteit van Zijn naam. Ontzagwekkend is Zijn donderstem. Die doet stervelingen hun nietigheid beseffen tegenover de hoogverheven God. En die doet ons samen voor Hem buigen, Hem aanbidden in de heerlijkheid van Zijn heiligdom, getooid in heilige feestdos. Om samen Gods hemelse heerlijkheid te vieren. Want God laat Zijn stem overal horen, maar in het bijzonder wel in Zijn huis, in Zijn paleis of tempel, waar ieder zegt: Ere! Ere zij God, in de hoge. Daar in de kerk wordt Gods macht en majesteit niet slechts gehoord, maar ook beleden en bezongen. Daar spreekt Hij niet slechts met betoon van kracht, maar met beloften van heil. En daar wordt de Koning der ere de eer gegeven die Hem toekomt, als de Heere der heerlijkheid, die eeuwig troont als de hemelse Koning. Die reeds troonde boven de zondvloed tot oordeel van de goddelozen, en die tot op de dag van vandaag troont tot heil van Zijn volk. Die ons kracht en vrede geeft, de kracht en de vrede van Christus.

Verder lezen: Job 37¹ Ja, deswege beeft mijn hart en springt op van zijn plaats. ² Hoort, hoort het daveren van zijn stem, de donder, die uit zijn mond komt. ³ Hij laat die los onder de ganse hemel en zijn bliksemlicht tot de einden der aarde. ⁴ Zijn stem brult achter Hem aan, Hij dondert met de stem zijner majesteit en houdt ze niet terug, wanneer zijn stem zich laat horen. ⁵ Wonderbaar dondert God met zijn stem; Hij doet grote dingen, en wij begrijpen ze niet; ⁶ want tot de sneeuw zegt Hij: Val op aarde! en tot de stortregen en de regenstromen: Wordt machtig! ⁷ De hand van alle mensen verzegelt Hij, opdat alle mensen die Hij gemaakt heeft, het inzien. ⁸ Het gedierte gaat in zijn schuilplaats en legt zich neer in zijn holen. ⁹ De storm komt uit de voorraadkamer, en de koude uit de schuren. ¹⁰ Door zijn goddelijke adem maakt Hij het ijs, de watervlakte wordt als gegoten metaal. ¹¹ Ook bezwaart Hij de wolken met water, Hij spreidt zijn lichtende wolken uit, ¹² en het schiet naar alle kanten in het rond naar zijn bestel, om al wat Hij gebiedt te volbrengen op het rond der aarde; ¹³ hetzij tot een roede voor zijn aarde, hetzij tot goedertierenheid, Hij doet het zijn doel vinden. ¹⁴ Leen toch het oor aan deze dingen, o Job, sta stil en let op Gods wonderen. ¹⁵ Begrijpt gij, hoe God hun opdracht geeft, en hoe Hij het licht zijner wolken doet schijnen? ¹⁶ Begrijpt gij iets van het zweven der wolken, de wonderwerken van de Volmaakte in kennis, ¹⁷ gij, wiens klederen heet worden, als de aarde stil is vanwege de zuiderhitte? ¹⁸ Kunt gij zoals Hij de wolken maken tot een uitspansel, vast als een gegoten spiegel? ¹⁹ Maak ons bekend, wat wij tot Hem zullen zeggen; niets toch kunnen wij aanvoeren vanwege de duisternis. ²⁰ Zou het Hem verteld worden, wanneer ik ging spreken? Heeft iemand ooit gezegd, dat hij verdelgd wil worden? ²¹ Nu eens ziet men geen licht, verduisterd als het is door de wolken, dan weer jaagt de wind voorbij en maakt het helder. ²² Uit het noorden verschijnt goudglans; God is bedekt met geduchte majesteit. ²³ De Almachtige, die wij niet begrijpen, is groot van kracht en recht; Hij, die groot is in gerechtigheid, buigt haar niet. ²⁴ Daarom vrezen de mensen Hem, maar geen der eigenwijzen ziet Hij aan.

Psalm 30¹ Een psalm. Een lied voor de tempelwijding. Van David. ² Ik zal U verhogen, Here, want Gij hebt mij opgetrokken, en mijn vijanden geen vreugde over mij gegeven. ³ Here, mijn God, tot U riep ik om hulp, en Gij hebt mij genezen. ⁴ Here, Gij deedt mij opkomen uit het dodenrijk, Gij hebt mij leven gegeven, zodat ik niet in de groeve nederdaalde. ⁵ Psalmzingt de Here, gij zijn gunstgenoten, en looft zijn heilige naam; ⁶ want een ogenblik duurt zijn toorn, een leven lang zijn welbehagen; des avonds vernacht het geween, tegen de morgen is er gejuich. ⁷ In mijn onbezorgdheid had ik gedacht: ik zal nimmer wankelen - ⁸ Here, door uw welbehagen hadt Gij mijn berg bevestigd - Gij verborgt uw aangezicht, ik stond verschrikt. ⁹ Tot U, Here, riep ik, en tot de Here smeekte ik om genade: ¹⁰ Wat voor gewin ligt er in mijn bloed, in mijn nederdalen in de groeve? Kan het stof U loven, kan dat uw trouw vermelden? ¹¹ Hoor, Here, en wees mij genadig, Here, wees mij een helper. ¹² Mijn rouwklacht hebt Gij veranderd in een reidans, mijn rouwkleed hebt Gij losgemaakt, met vreugde mij omgord, ¹³ opdat mijn ziel U zou psalmzingen, en nimmer verstommen. Here, mijn God, voor altoos zal ik U loven.

David dankt de Heere voor de uitredding uit de nood waarin hij verkeerde. En hij doet dat met een Psalm die helemaal in het teken staat van de lofprijzing: “Ik zal U verhogen, HEERE”, zo begint de Psalm, om te eindigen met: “voor altoos zal ik U loven”. Daartussenin belijdt David dat de Heere hem het leven heeft gegeven, nadat hij in doodsgevaar verkeerde. De Heere heeft hem genezen, van een dodelijke ziekte dan wel van andere moeiten. En daarom roept David Gods gunstgenoten op de HEERE psalm te zingen en te loven. Want Zijn toorn en straffen duren maar even, maar Zijn welbehagen een leven lang, ja zelfs een eeuwig leven. De HEERE bedroeft Zijn kinderen immers niet van harte, zegt Klaagliederen 3¹ Ik ben de man die ellende heeft gezien door de roede zijner verbolgenheid. ² Mij heeft Hij gevoerd en doen gaan in duisternis en donkerte. ³ Waarlijk, tegen mij keert Hij telkens weder zijn hand, de ganse dag. ⁴ Hij heeft mijn vlees en mijn huid doen wegteren, mijn beenderen gebroken. ⁵ Hij heeft aan alle zijden tegen mij opgehoopt vergif en moeite. ⁶ Hij heeft mij in duistere plaatsen doen wonen als de doden van voorlang. ⁷ Hij heeft mij iedere uitgang versperd, mij in zware koperen ketenen geklonken. ⁸ Zelfs als ik schreeuw en om hulp roep, versmaadt Hij mijn gebed. ⁹ Hij heeft mijn weg versperd met steenblokken, mijn paden onbegaanbaar gemaakt. ¹⁰ Hij is mij een loerende beer, een leeuw in verborgen schuilhoeken. ¹¹ Hij laat mij geen uitweg, en verscheurt mij, Hij heeft mij geslagen met verbijstering, ¹² Hij heeft zijn boog gespannen en mij gesteld tot doelwit voor zijn pijl. ¹³ Hij heeft in mijn nieren doen doordringen de pijlen uit zijn koker. ¹⁴ Ik ben een belaching geworden voor heel mijn volk, hun spotlied heel de dag. ¹⁵ Hij heeft mij met bittere kruiden verzadigd en mij met alsem gedrenkt. ¹⁶ Hij liet mij de tanden op kiezel stukbijten, Hij drukte mij neer in het stof. ¹⁷ Gij hebt mijn ziel het heil doen derven, ik ben vergeten wat geluk is. ¹⁸ Ik dacht: vergaan is mijn kracht, vervlogen mijn hoop op de Here. ¹⁹ Gedenk aan mijn ellende en omzwerving, aan de alsem en het vergif. ²⁰ Zo vaak mijn ziel dit gedenkt, buigt zij zich neder in mij. ²¹ Dit zal ik mij te binnen brengen, daarom zal ik hopen: ²² Het zijn de gunstbewijzen des Heren, dat wij niet omgekomen zijn, want zijn barmhartigheden houden niet op, ²³ elke morgen zijn zij nieuw, groot is uw trouw! ²⁴ Mijn ziel zegt: Mijn deel is de Here, daarom zal ik op Hem hopen. ²⁵ Goed is de Here voor wie Hem verwachten, voor de ziel die Hem zoekt; ²⁶ goed is het, in stilheid te wachten op het heil des Heren; ²⁷ goed is het voor de man, dat hij een juk in zijn jeugd draagt. ²⁸ Hij zitte eenzaam en zwijge stil, als Hij het hem heeft opgelegd. ²⁹ Hij drukke zijn mond in het stof, misschien is er hoop. ³⁰ Hij biede de wang aan wie hem slaat, hij worde verzadigd van smaad. ³¹ Want niet voor eeuwig verstoot de Here. ³² Want als Hij bedroefd heeft, ontfermt Hij Zich naar de grootheid van zijn gunstbewijzen. ³³ Immers niet van harte verdrukt en bedroeft Hij de mensenkinderen. ³⁴ Dat men onder zijn voeten vertrapt alle gevangenen der aarde, ³⁵ dat men het recht van een man buigt voor het aangezicht van de Allerhoogste, ³⁶ dat men een mens in zijn rechtszaak verongelijkt, zou de Here dat niet zien? ³⁷ Wie is het, die spreekt en het is er, wanneer de Here het niet gebiedt? ³⁸ Komt niet uit de mond des Allerhoogsten het kwade en het goede? ³⁹ Wat klaagt dan een mens in het leven! Ieder (klage) over zijn zonde. ⁴⁰ Laten wij onze wegen doorzoeken en doorvorsen en ons bekeren tot de Here. ⁴¹ Laten wij met de handen ons hart opheffen tot God in de hemel: ⁴² Wij hebben overtreden en zijn weerspannig geweest - Gij hebt niet vergeven. ⁴³ Gij hebt U in toorn gehuld, Gij hebt ons vervolgd, ons meedogenloos gedood. ⁴⁴ Gij hebt U gehuld in een wolk, ondoordringbaar voor het gebed. ⁴⁵ Gij hebt ons gemaakt tot verachtelijk uitvaagsel te midden van de volkeren. ⁴⁶ Tegen ons hebben hun mond opengesperd al onze vijanden. ⁴⁷ Schrik en strik zijn over ons gekomen, verderf en breuk. ⁴⁸ Waterbeken vloeien uit mijn oog om de ondergang van de dochter mijns volks. ⁴⁹ Mijn oog baadt in tranen, zonder ophouden, zonder verpozen, ⁵⁰ totdat de Here nederziet en neerschouwt uit de hemel. ⁵¹ Mijn oog doet mij pijn om al de dochteren mijner stad. ⁵² Fel hebben zij mij, als een vogel, opgejaagd, die mij vijandig zijn zonder oorzaak. ⁵³ Zij hebben mijn leven in een put versmoord en stenen op mij geworpen. ⁵⁴ Wateren stroomden over mijn hoofd; ik dacht: ik ben verloren. ⁵⁵ Ik roep uw naam aan, o Here, uit het onderste van de put. ⁵⁶ Gij hoort mijn stem: verberg uw oor niet voor mijn zuchten, mijn hulpgeschrei. ⁵⁷ Gij zijt nabij ten dage, dat ik U aanroep, Gij zegt: Vrees niet. ⁵⁸ Gij voert, o Here, mijn rechtsgeding, Gij verlost mijn leven. ⁵⁹ Gij ziet, o Here, mijn verongelijking, ach, verschaf mij recht. ⁶⁰ Gij ziet al hun wraakzucht, al hun overleggingen tegen mij. ⁶¹ Gij hoort, o Here, hun smaad, al hun overleggingen tegen mij, ⁶² de taal van wie tegen mij opstaan, en hun gemompel tegen mij, de ganse dag. ⁶³ Aanschouw hun zitten en hun opstaan: Ik ben hun spotlied. ⁶⁴ Gij zult hun vergelden, o Here, naar het werk hunner handen. ⁶⁵ Gij zult hun geest verblinden - uw vloek over hen! ⁶⁶ Gij zult hen in toorn vervolgen en verdelgen van onder des Heren hemel.. “Als Hij bedroefd heeft, ontfermt Hij Zich naar de grootheid van zijn gunstbewijzen.” Daarom smeekte David niet tevergeefs om Gods genade. Hij bad om in leven te mogen blijven, niet voor zichzelf, maar voor de Heere; om Zijn trouw te vermelden. Want wie tot stof is teruggekeerd, kan God niet loven; althans niet in het midden van Zijn kerk op aarde. En daar toch moet het ons om te doen zijn: om zolang het ons gegeven wordt, met hart en mond de Heere te loven. Hem samen psalm te zingen, zonder ooit te verstommen.

Verder lezen: Klaagliederen 3:19-33¹⁹ Gedenk aan mijn ellende en omzwerving, aan de alsem en het vergif. ²⁰ Zo vaak mijn ziel dit gedenkt, buigt zij zich neder in mij. ²¹ Dit zal ik mij te binnen brengen, daarom zal ik hopen: ²² Het zijn de gunstbewijzen des Heren, dat wij niet omgekomen zijn, want zijn barmhartigheden houden niet op, ²³ elke morgen zijn zij nieuw, groot is uw trouw! ²⁴ Mijn ziel zegt: Mijn deel is de Here, daarom zal ik op Hem hopen. ²⁵ Goed is de Here voor wie Hem verwachten, voor de ziel die Hem zoekt; ²⁶ goed is het, in stilheid te wachten op het heil des Heren; ²⁷ goed is het voor de man, dat hij een juk in zijn jeugd draagt. ²⁸ Hij zitte eenzaam en zwijge stil, als Hij het hem heeft opgelegd. ²⁹ Hij drukke zijn mond in het stof, misschien is er hoop. ³⁰ Hij biede de wang aan wie hem slaat, hij worde verzadigd van smaad. ³¹ Want niet voor eeuwig verstoot de Here. ³² Want als Hij bedroefd heeft, ontfermt Hij Zich naar de grootheid van zijn gunstbewijzen. ³³ Immers niet van harte verdrukt en bedroeft Hij de mensenkinderen.

Psalm 31¹ Voor de koorleider. Een psalm van David. ² Bij U, Here, schuil ik, laat mij nimmer beschaamd worden. Doe mij ontkomen door uw gerechtigheid, ³ neig uw oor tot mij, red mij haastig. Wees mij tot een beschuttende rots, tot een sterke vesting om mij te redden; ⁴ want Gij zijt mijn steenrots en mijn vesting, en om uws naams wil zult Gij mij voeren en leiden. ⁵ Gij zult mij trekken uit het net dat men voor mij had verborgen, want Gij zijt mijn veste. ⁶ In uw hand beveel ik mijn geest; Gij verlost mij, Here, getrouwe God. ⁷ Ik haat hen die ijdele nietigheden vereren; ik immers vertrouw op de Here. ⁸ Ik wil juichen en mij verheugen over uw goedertierenheid, daar Gij acht hebt geslagen op mijn ellende, hebt geweten van de benauwdheden mijner ziel. ⁹ Gij toch hebt mij aan de vijand niet prijsgegeven, Gij hebt mijn voeten in de ruimte doen staan. ¹⁰ Wees mij genadig, o Here, want ik ben benauwd; van verdriet verkwijnt mijn oog, mijn ziel en mijn lichaam. ¹¹ Want mijn leven vergaat in kommer en mijn jaren in zuchten, mijn kracht struikelt door mijn ongerechtigheid, en mijn gebeente verkwijnt. ¹² Voor allen die mij benauwen, ben ik tot een smaad geworden, voor mijn buren allermeest, en voor mijn bekenden tot een schrik; wie mij op straat zien, vluchten voor mij weg. ¹³ Vergeten ben ik, uit het hart, als een dode; ik ben geworden als gebroken vaatwerk. ¹⁴ Want ik hoor het gemompel van velen - schrik van rondom - ; terwijl zij met elkander tegen mij beraadslagen, smeden zij plannen om mij het leven te benemen. ¹⁵ Maar ik vertrouw op U, Here, ik zeg: Gij zijt mijn God. ¹⁶ Mijn tijden zijn in uw hand, red mij uit de hand van mijn vijanden en vervolgers. ¹⁷ Doe uw aanschijn lichten over uw knecht, verlos mij door uw goedertierenheid. ¹⁸ Here, laat mij niet beschaamd worden, want U roep ik aan; laten de goddelozen beschaamd worden, tot zwijgen gebracht in het dodenrijk. ¹⁹ Laten de leugenlippen verstommen, die tegen de rechtvaardige verwaten spreken, met trots en hoon. ²⁰ Hoe groot is het goed dat Gij hebt weggelegd voor wie U vrezen, dat Gij bereid hebt voor wie bij U schuilen ten aanschouwen van de mensenkinderen. ²¹ Gij verbergt hen in het verborgene van uw aanschijn voor de samenscholing der mensen; Gij bergt hen in een hut voor het getwist der tongen. ²² Geprezen zij de Here, want Hij heeft mij wonderbare goedertierenheid betoond in de gloed der benauwdheid. ²³ Terwijl ik in mijn angst dacht: ik ben verbannen uit uw oog - hebt Gij voorwaar mijn luide smekingen gehoord, toen ik tot U riep om hulp. ²⁴ Hebt de Here lief, al zijn gunstgenoten; de Here bewaart de getrouwen, maar ruimschoots vergeldt Hij de trotsen. ²⁵ Weest sterk en uw hart zij onversaagd, gij allen, die op de Here hoopt.

“In Uw hand beveel ik mijn geest”, zo klinkt het in Psalm 31¹ Voor de koorleider. Een psalm van David. ² Bij U, Here, schuil ik, laat mij nimmer beschaamd worden. Doe mij ontkomen door uw gerechtigheid, ³ neig uw oor tot mij, red mij haastig. Wees mij tot een beschuttende rots, tot een sterke vesting om mij te redden; ⁴ want Gij zijt mijn steenrots en mijn vesting, en om uws naams wil zult Gij mij voeren en leiden. ⁵ Gij zult mij trekken uit het net dat men voor mij had verborgen, want Gij zijt mijn veste. ⁶ In uw hand beveel ik mijn geest; Gij verlost mij, Here, getrouwe God. ⁷ Ik haat hen die ijdele nietigheden vereren; ik immers vertrouw op de Here. ⁸ Ik wil juichen en mij verheugen over uw goedertierenheid, daar Gij acht hebt geslagen op mijn ellende, hebt geweten van de benauwdheden mijner ziel. ⁹ Gij toch hebt mij aan de vijand niet prijsgegeven, Gij hebt mijn voeten in de ruimte doen staan. ¹⁰ Wees mij genadig, o Here, want ik ben benauwd; van verdriet verkwijnt mijn oog, mijn ziel en mijn lichaam. ¹¹ Want mijn leven vergaat in kommer en mijn jaren in zuchten, mijn kracht struikelt door mijn ongerechtigheid, en mijn gebeente verkwijnt. ¹² Voor allen die mij benauwen, ben ik tot een smaad geworden, voor mijn buren allermeest, en voor mijn bekenden tot een schrik; wie mij op straat zien, vluchten voor mij weg. ¹³ Vergeten ben ik, uit het hart, als een dode; ik ben geworden als gebroken vaatwerk. ¹⁴ Want ik hoor het gemompel van velen - schrik van rondom - ; terwijl zij met elkander tegen mij beraadslagen, smeden zij plannen om mij het leven te benemen. ¹⁵ Maar ik vertrouw op U, Here, ik zeg: Gij zijt mijn God. ¹⁶ Mijn tijden zijn in uw hand, red mij uit de hand van mijn vijanden en vervolgers. ¹⁷ Doe uw aanschijn lichten over uw knecht, verlos mij door uw goedertierenheid. ¹⁸ Here, laat mij niet beschaamd worden, want U roep ik aan; laten de goddelozen beschaamd worden, tot zwijgen gebracht in het dodenrijk. ¹⁹ Laten de leugenlippen verstommen, die tegen de rechtvaardige verwaten spreken, met trots en hoon. ²⁰ Hoe groot is het goed dat Gij hebt weggelegd voor wie U vrezen, dat Gij bereid hebt voor wie bij U schuilen ten aanschouwen van de mensenkinderen. ²¹ Gij verbergt hen in het verborgene van uw aanschijn voor de samenscholing der mensen; Gij bergt hen in een hut voor het getwist der tongen. ²² Geprezen zij de Here, want Hij heeft mij wonderbare goedertierenheid betoond in de gloed der benauwdheid. ²³ Terwijl ik in mijn angst dacht: ik ben verbannen uit uw oog - hebt Gij voorwaar mijn luide smekingen gehoord, toen ik tot U riep om hulp. ²⁴ Hebt de Here lief, al zijn gunstgenoten; de Here bewaart de getrouwen, maar ruimschoots vergeldt Hij de trotsen. ²⁵ Weest sterk en uw hart zij onversaagd, gij allen, die op de Here hoopt.. David bevindt zich in grote benauwdheid. Zijn leven wordt verteerd door verdriet, zijn bekenden ontvluchten hem, en zijn vijanden smeden plannen om hem te doden. Toch geeft hij zich niet over aan wanhoop. Hij vlucht tot de HEERE, zijn Rots en zijn Vesting. Wat de omstandigheden ook zijn, David weet zijn leven veilig. Zijn tijden zijn in Gods Hand. Eeuwen later klinken deze zelfde woorden op de heuvel van Golgotha. De grote Davidszoon, Jezus Christus, hangt in de grootst denkbare nood. Veracht door mensen, omringd door spotters en verlaten door God. Maar vlak voordat Hij sterft, geeft Hij Zich vol vertrouwen over: “Vader, in Uw handen beveel Ik Mijn geest.” Omdat Christus dit riep in de diepste duisternis, mogen wij weten dat we nooit uit Gods hand zullen vallen. Zelfs als het leven ons zwaar valt, als ziekte of rouw ons treft, of als de satan ons belaagt, hebben wij een

veilige schuilplaats. God bewaart de Zijnen. Hebt de HEERE lief, al Zijn gunstgenoten! Wie vast op Hem vertrouwt, mag moed scheppen. Ons leven is in Zijn hand, nu en tot in eeuwigheid.

Verder lezen: Lucas 23:33-46³³ En toen zij aan de plaats gekomen waren, die Schedel genoemd wordt, kruisigden zij Hem daar en ook de misdadigers, de ene aan zijn rechterzijde en de andere aan zijn linkerzijde. ³⁴ En Jezus zeide: Vader, vergeef het hun, want zij weten niet wat zij doen. En zij wierpen het lot om zijn klederen te verdelen. ³⁵ En het volk stond erbij en zag toe. Ook de oversten hoonden en zeiden: Anderen heeft Hij gered, laat Hij nu Zichzelf redden, indien Hij de Christus Gods is, de uitverkorene! ³⁶ Ook de soldaten kwamen naderbij om Hem te bespotten en brachten Hem zure wijn, ³⁷ en zeiden: Indien Gij de Koning der Joden zijt, red dan Uzelf! ³⁸ Er was ook een opschrift boven Hem: Dit is de Koning der Joden. ³⁹ Eén der gehangen misdadigers lasterde Hem: Zijt Gij niet de Christus? Red Uzelf en ons! ⁴⁰ Maar de andere antwoordde en zeide, hem bestraffende: Vreest zelfs gij God niet, nu gij hetzelfde vonnis ontvangen hebt? ⁴¹ En wij terecht, want wij ontvangen vergelding, naar wat wij gedaan hebben, maar deze heeft niets onbehoorlijks gedaan. ⁴² En hij zeide: Jezus, gedenk mijner, wanneer Gij in uw Koninkrijk komt. ⁴³ En Hij zeide tot hem: Voorwaar, Ik zeg u, heden zult gij met Mij in het paradijs zijn. ⁴⁴ En het was reeds ongeveer het zesde uur en er kwam duisternis over het gehele land tot het negende uur, ⁴⁵ want de zon werd verduisterd. En het voorhangsel van de tempel scheurde middendoor. ⁴⁶ En Jezus riep met luider stem: Vader, in uw handen beveel Ik mijn geest. En toen Hij dat gezegd had, gaf Hij de geest.

Psalm 32¹ Van David. Een leerdicht. Welzalig hij, wiens overtreding vergeven, wiens zonde bedekt is; ² welzalig de mens, wie de Here de ongerechtigheid niet toerekent, en in wiens geest geen bedrog is. ³ Want zolang ik zweeg, kwijnde mijn gebeente weg onder mijn gejammer de ganse dag; ⁴ want dag en nacht drukte uw hand zwaar op mij, mijn merg verdroogde als in zomerse hitte. sela ⁵ Mijn zonde maakte ik U bekend, en mijn ongerechtigheid verheelde ik niet; ik zeide: Ik zal de Here mijn overtredingen belijden, en Gij vergaaft de schuld mijner zonden. sela ⁶ Daarom bidde iedere vrome tot U ten tijde dat Gij U laat vinden; zelfs bij een stortvloed van geweldige wateren zullen die hem niet bereiken. ⁷ Gij zijt mij een verberging, Gij bewaart mij voor benauwdheid, Gij omringt mij met jubelzangen van bevrijding. sela ⁸ Ik leer en onderwijs u aangaande de weg die gij gaan moet; Ik raad u; mijn oog is op u. ⁹ Weest niet als een paard, als een muildier zonder verstand, welks trots men bedwingt met toom en bit, opdat het u niet te na kome. ¹⁰ Talrijk zijn de smarten van de goddeloze, maar wie op de Here vertrouwt, die omringt Hij met goedertierenheid. ¹¹ Verheugt u in de Here en juicht, gij rechtvaardigen; jubelt allen, gij oprechten van hart.

"Welzalig hij, wiens overtreding vergeven, wiens zonde bedekt is". David wist wat het betekent om zonden te verzwijgen. Toen hij zijn schuld voor God verborgen hield, drukte Gods hand zwaar op hem. Zijn geweten klaagde hem aan. Maar zodra David zijn zonden oprecht beleed, vergaf de HEERE de schuld. Deze Psalm leert ons dat ware gelukzaligheid niet te zoeken is in een leven zonder zonde – want wie van ons is zonder zonde? – maar in een leven waarin de zonden eerlijk beleden en door God bedekt worden. De apostel Paulus grijpt in Romeinen 4¹ Wat zullen wij dan zeggen, dat Abraham, onze voorvader naar het vlees, verkregen heeft? ² Want indien Abraham uit werken gerechtvaardigd is, dan heeft hij roem, maar niet bij God. ³ Want wat zegt het schriftwoord? Abraham geloofde God en het werd hem tot gerechtigheid gerekend. ⁴ Nu wordt hem die werkt, het loon niet toegerekend uit genade, maar krachtens verplichting. ⁵ Hem echter, die niet werkt, maar zijn geloof vestigt op Hem, die de goddeloze rechtvaardigt, wordt zijn geloof gerekend tot gerechtigheid, ⁶ gelijk ook David de mens zalig spreekt, aan wie God gerechtigheid toerekent zonder werken: ⁷ Zalig zij, wier ongerechtigheden vergeven en wier zonden bedekt zijn. ⁸ Zalig de man, wiens zonde de Here geenszins zal toerekenen. ⁹ Geldt deze zaligspreking dan de besnedene of ook de onbesnedene? Wij zeggen immers: Het geloof werd Abraham tot gerechtigheid gerekend. ¹⁰ Hoe werd het hem dan toegerekend? Was hij toen besneden of onbesneden? Niet besneden, maar onbesneden. ¹¹ En het teken der besnijdenis ontving hij als het zegel der gerechtigheid van dat geloof, dat hij in zijn onbesneden staat bezat. Zo kon hij een vader zijn van alle onbesneden gelovigen, opdat hun [de] gerechtigheid zou worden toegerekend, ¹² en een vader van de besnedenen, voor hen namelijk, die niet alleen uit de besnijdenis zijn, maar die ook treden in het voetspoor van het geloof, dat onze vader Abraham in zijn onbesneden staat bezat. ¹³ Want niet door de wet had Abraham of zijn nageslacht de belofte, dat hij een erfgenaam der wereld zou zijn, maar door gerechtigheid des geloofs. ¹⁴ Want indien zij, die het van de wet verwachten, erfgenamen zijn, dan is het geloof zonder inhoud en de belofte zonder gevolg. ¹⁵ De wet immers bewerkt toorn; waar echter geen wet is, is ook geen overtreding. ¹⁶ Daarom is het (alles) uit geloof, opdat het zou zijn naar genade, en dus de belofte zou gelden voor al het nageslacht, niet alleen voor wie uit de wet, maar ook voor wie uit het geloof van Abraham zijn, die de vader van ons allen is, ¹⁷ gelijk geschreven staat: Tot een vader van vele volken heb Ik u gesteld - voor het aangezicht van die God, in wie hij geloofde, die de doden levend maakt en het niet zijnde tot aanzijn roept. ¹⁸ En hij heeft tegen hoop op hoop geloofd, dat hij een vader van vele volken zou worden, volgens hetgeen gezegd was: Zo zal uw nageslacht zijn. ¹⁹ En zonder te verflauwen in het geloof heeft hij opgemerkt, dat zijn eigen lichaam verstorven was, daar hij ongeveer honderd jaar oud was, en dat Sara's moederschoot was gestorven; ²⁰ maar aan de belofte Gods heeft hij niet getwijfeld door ongeloof, doch hij werd versterkt in zijn geloof en gaf Gode eer, ²¹ in de volle zekerheid, dat Hij bij machte was hetgeen Hij beloofd had ook te volbrengen. ²² Daarom [ook] werd het hem gerekend tot gerechtigheid. ²³ Echter niet om zijnentwil alleen werd geschreven: het werd hem toegerekend, ²⁴ maar ook om onzentwil, wie het zal worden toegerekend, ons, die ons geloof vestigen op Hem, die Jezus, onze Here, uit de doden opgewekt heeft, ²⁵ die is overgeleverd om onze overtredingen en opgewekt om onze rechtvaardiging. op deze Psalm terug. Wij worden voor God niet gerechtvaardigd door onze goede werken, maar doordat God ons de gerechtigheid van Christus toerekent. Christus heeft onze schuld aan het kruis gedragen, zodat wij vrijgesproken worden. Laten wij onze ongerechtigheden daarom niet verbergen, maar ze belijden. Dan ontvangen we vergeving op grond van het zoenoffer van Christus, volbracht aan het kruis. Dan hebben we alle reden ons met de Psalmist te verheugen in de HEERE.

Verder lezen: Romeinen 4:1-12¹ Wat zullen wij dan zeggen, dat Abraham, onze voorvader naar het vlees, verkregen heeft? ² Want indien Abraham uit werken gerechtvaardigd is, dan heeft hij roem, maar niet bij God. ³ Want wat zegt het schriftwoord? Abraham geloofde God en het werd hem tot gerechtigheid gerekend. ⁴ Nu wordt hem die werkt, het loon niet toegerekend uit genade, maar krachtens verplichting. ⁵ Hem echter, die niet werkt, maar zijn geloof vestigt op Hem, die de goddeloze rechtvaardigt, wordt zijn geloof gerekend tot gerechtigheid, ⁶ gelijk ook David de mens zalig spreekt, aan wie God gerechtigheid toerekent zonder werken: ⁷ Zalig zij, wier ongerechtigheden vergeven en wier zonden bedekt zijn. ⁸ Zalig de man, wiens zonde de Here geenszins zal toerekenen. ⁹ Geldt deze zaligspreking dan de besnedene of ook de onbesnedene? Wij zeggen immers: Het geloof werd Abraham tot gerechtigheid gerekend. ¹⁰ Hoe werd het hem dan toegerekend? Was hij toen besneden of onbesneden? Niet besneden, maar onbesneden. ¹¹ En het teken der besnijdenis ontving hij als het zegel der gerechtigheid van dat geloof, dat hij in zijn onbesneden staat bezat. Zo kon hij een vader zijn van alle onbesneden gelovigen, opdat hun [de] gerechtigheid zou worden toegerekend, ¹² en een vader van de besnedenen, voor hen namelijk, die niet alleen uit de besnijdenis zijn, maar die ook treden in het voetspoor van het geloof, dat onze vader Abraham in zijn onbesneden staat bezat.

Psalm 33¹ Jubelt, gij rechtvaardigen, in de Here, een lofzang betaamt de oprechten. ² Looft de Here met de citer, psalmzingt Hem met de tiensnarige harp. ³ Zingt Hem een nieuw lied, speelt schoon op de snaren onder geschal. ⁴ Want des Heren woord is waarachtig, al zijn werk geschiedt in trouw; ⁵ Hij heeft gerechtigheid en recht lief, de aarde is vol van de goedertierenheid des Heren. ⁶ Door het woord des Heren zijn de hemelen gemaakt, door de adem van zijn mond al hun heer. ⁷ Hij verzamelt het water der zee als een dam, Hij legt watervloeden in schatkamers op. ⁸ De ganse aarde vreze voor de Here, al de bewoners der wereld moeten voor Hem ontzag hebben. ⁹ Want Hij sprak en het was er, Hij gebood en het stond er. ¹⁰ De Here verbreekt de raad der volken, Hij verijdelt de gedachten der natiën; ¹¹ de raad des Heren houdt eeuwig stand, de gedachten zijns harten van geslacht tot geslacht. ¹² Welzalig het volk, welks God de Here is, de natie, die Hij Zich ten erfdeel koos. ¹³ De Here schouwt uit de hemel, Hij slaat alle mensenkinderen gade; ¹⁴ uit zijn woonplaats ziet Hij naar alle bewoners der aarde, ¹⁵ Hij, die hun aller harten vormt, die al hun werken doorgrondt. ¹⁶ Geen koning wordt behouden door een machtig leger, geen held wordt gered door geweldige kracht; ¹⁷ het paard faalt ter overwinning, en doet niet ontkomen door zijn geweldige sterkte. ¹⁸ Zie, des Heren oog is op hen die Hem vrezen, die op zijn goedertierenheid hopen, ¹⁹ om hun ziel van de dood te redden, en hen in het leven te houden in hongersnood. ²⁰ Onze ziel verwacht de Here, Hij is onze hulp en ons schild. ²¹ Ja, in Hem verheugt zich ons hart, ja, op zijn heilige naam vertrouwen wij. ²² Uw goedertierenheid, Here, zij over ons, gelijk wij op U hopen.

Deze Psalm is een machtig loflied, dat meteen inzet met de oproep om God te loven. Waarom? Omdat Gods Woord waarachtig is en Zijn werken getuigen van Zijn goedertierenheid en trouw. De HEERE is de God van de schepping. Hij sprak, en het was er; Hij gebood, en het stond er. Maar Gods macht beperkt zich niet tot het verleden. Hij bestuurt tot op de dag van vandaag de hele wereldgeschiedenis. Koningen en andere machthebbers bedenken wel allerlei plannen, maar de HEERE verbreekt de raad der volken. Alleen Zijn raad houdt eeuwig stand. Hoe troostrijk is dat voor de kerk! Te midden van een onrustige wereld is de blik van de HEERE gericht op degenen die Hem vrezen, op degenen die hopen op Zijn goedertierenheid. Het Nieuwe Testament wijst op Degene door Wie God alles geschapen heeft: het vleesgeworden Woord, Jezus Christus. In Hem schittert Gods goedertierenheid over ons. Geen aards leger of wapengeweld kan onze ziel van de dood redden. Alleen Christus kan dat. Hij is onze hulp en ons schild. Laten we Hem dus niet verachten maar verwachten, op Hem hopend en vertrouwend.

Verder lezen: Johannes 1:1-14¹ In den beginne was het Woord en het Woord was bij God en het Woord was God. ² Dit was in den beginne bij God. ³ Alle dingen zijn door het Woord geworden en zonder dit is geen ding geworden, dat geworden is. ⁴ In het Woord was leven en het leven was het licht der mensen; ⁵ en het licht schijnt in de duisternis en de duisternis heeft het niet gegrepen. ⁶ Er trad een mens op, van God gezonden, wiens naam was Johannes; ⁷ deze kwam als getuige om van het licht te getuigen, opdat allen door hem geloven zouden. ⁸ Hij was het licht niet, maar was om te getuigen van het licht. ⁹ Het waarachtige licht, dat ieder mens verlicht, was komende in de wereld. ¹⁰ Hij was in de wereld, en de wereld is door Hem geworden, en de wereld heeft Hem niet gekend. ¹¹ Hij kwam tot het zijne, en de zijnen hebben Hem niet aangenomen. ¹² Doch allen, die Hem aangenomen hebben, hun heeft Hij macht gegeven om kinderen Gods te worden, hun, die in zijn naam geloven; ¹³ die niet uit bloed, noch uit de wil des vlezes, noch uit de wil eens mans, doch uit God geboren zijn. ¹⁴ Het Woord is vlees geworden en het heeft onder ons gewoond en wij hebben zijn heerlijkheid aanschouwd, een heerlijkheid als van de eniggeborene des Vaders, vol van genade en waarheid.

Psalm 34¹ Van David, toen hij zich bij Abimelek als een waanzinnige gedroeg, zodat deze hem wegjoeg, en hij heenging. ² Ik wil de Here te allen tijde prijzen, bestendig zij zijn lof in mijn mond. ³ In de Here beroeme zich mijn ziel; laten de ootmoedigen het horen en zich verheugen. ⁴ Maakt met mij de Here groot, en laat ons tezamen zijn naam verheffen. ⁵ Ik zocht de Here en Hij antwoordde mij, Hij redde mij uit al mijn verschrikkingen. ⁶ Zij schouwen naar Hem en stralen van vreugde, en hun aangezicht zal niet schaamrood worden. ⁷ Deze ellendige hier riep en de Here hoorde, Hij verloste hem uit al zijn benauwdheden. ⁸ De Engel des Heren legert Zich rondom wie Hem vrezen, en redt hen. ⁹ Smaakt en ziet, dat de Here goed is; welzalig de man die bij Hem schuilt. ¹⁰ Vreest de Here, gij, zijn heiligen, want wie Hem vrezen, hebben geen gebrek. ¹¹ Jonge leeuwen lijden ontbering en honger, maar wie de Here zoeken, hebben geen gebrek aan enig goed. ¹² Komt, kinderen, luistert naar mij, ik zal u de vreze des Heren leren. ¹³ Wie is de man die het leven begeert, vele dagen wenst om het goede te genieten? ¹⁴ Bewaar uw tong voor het kwade en uw lippen voor het spreken van bedrog; ¹⁵ wijk van het kwade en doe het goede, zoek de vrede en jaag die na. ¹⁶ De ogen des Heren zijn op de rechtvaardigen, en zijn oren tot hun hulpgeroep; ¹⁷ het aangezicht des Heren is tegen hen die kwaad doen, om hun gedachtenis van de aarde uit te roeien. ¹⁸ Roepen zij, dan hoort de Here, en Hij redt hen uit al hun benauwdheden. ¹⁹ De Here is nabij de gebrokenen van hart en Hij verlost de verslagenen van geest. ²⁰ Talrijk zijn de rampen van de rechtvaardige, maar uit die alle redt hem de Here; ²¹ Hij behoedt al zijn beenderen, niet één daarvan wordt gebroken. ²² Het onheil doodt de goddeloze, en wie de rechtvaardige haten, zullen ervoor boeten. ²³ De Here verlost de ziel van zijn knechten, allen die bij Hem schuilen, zullen niet boeten.

David dichtte Psalm 34¹ Van David, toen hij zich bij Abimelek als een waanzinnige gedroeg, zodat deze hem wegjoeg, en hij heenging. ² Ik wil de Here te allen tijde prijzen, bestendig zij zijn lof in mijn mond. ³ In de Here beroeme zich mijn ziel; laten de ootmoedigen het horen en zich verheugen. ⁴ Maakt met mij de Here groot, en laat ons tezamen zijn naam verheffen. ⁵ Ik zocht de Here en Hij antwoordde mij, Hij redde mij uit al mijn verschrikkingen. ⁶ Zij schouwen naar Hem en stralen van vreugde, en hun aangezicht zal niet schaamrood worden. ⁷ Deze ellendige hier riep en de Here hoorde, Hij verloste hem uit al zijn benauwdheden. ⁸ De Engel des Heren legert Zich rondom wie Hem vrezen, en redt hen. ⁹ Smaakt en ziet, dat de Here goed is; welzalig de man die bij Hem schuilt. ¹⁰ Vreest de Here, gij, zijn heiligen, want wie Hem vrezen, hebben geen gebrek. ¹¹ Jonge leeuwen lijden ontbering en honger, maar wie de Here zoeken, hebben geen gebrek aan enig goed. ¹² Komt, kinderen, luistert naar mij, ik zal u de vreze des Heren leren. ¹³ Wie is de man die het leven begeert, vele dagen wenst om het goede te genieten? ¹⁴ Bewaar uw tong voor het kwade en uw lippen voor het spreken van bedrog; ¹⁵ wijk van het kwade en doe het goede, zoek de vrede en jaag die na. ¹⁶ De ogen des Heren zijn op de rechtvaardigen, en zijn oren tot hun hulpgeroep; ¹⁷ het aangezicht des Heren is tegen hen die kwaad doen, om hun gedachtenis van de aarde uit te roeien. ¹⁸ Roepen zij, dan hoort de Here, en Hij redt hen uit al hun benauwdheden. ¹⁹ De Here is nabij de gebrokenen van hart en Hij verlost de verslagenen van geest. ²⁰ Talrijk zijn de rampen van de rechtvaardige, maar uit die alle redt hem de Here; ²¹ Hij behoedt al zijn beenderen, niet één daarvan wordt gebroken. ²² Het onheil doodt de goddeloze, en wie de rechtvaardige haten, zullen ervoor boeten. ²³ De Here verlost de ziel van zijn knechten, allen die bij Hem schuilen, zullen niet boeten. nadat hij was ontsnapt aan de hand van koning Abimelech. Gered uit de nood, roept hij allen op om samen met hem de HEERE groot te maken. David getuigt: "Ik zocht de HEERE en Hij antwoordde mij". David weet aan wie hij zijn bevrijding te danken heeft. En hij weet dat het gelovige gebed nooit tevergeefs is. Dat wie de HEERE vrezen, in wezen geen gebrek zullen lijden. De benauwdheden van de gelovige zijn weliswaar vele, maar de HEERE redt hem uit die alle. God bewaart de Zijnen. Zelfs hun beenderen worden beschermd; geen daarvan wordt gebroken. Deze specifieke belofte vond haar diepste vervulling in de Heere Jezus Christus. Toen Hij stierf aan het kruis, braken de Romeinse soldaten Zijn benen niet, precies zoals de Schrift had voorzegd. En door de kruisdood van Christus mogen wij weten van verlossing. Daarom is deze Psalm een enorme troost. God is altijd nabij de gebrokenen van hart. Als we ons aan Hem toevertrouwen, mogen we proeven van Zijn genade. Mogen we smaken en zien dat God oneindig goed is in Zijn Zoon. Wie bij Christus schuilt, zal nimmer beschaamd worden. Want Hij verlost de ziel van Zijn knechten.

Verder lezen: 1 Petrus 3:8-22⁸ Ten slotte, weest allen eensgezind, medelijdend, hebt de broeders lief, weest barmhartig en ootmoedig, ⁹ en vergeldt geen kwaad met kwaad of laster met laster, maar zegent integendeel, wijl gij hiertoe geroepen zijt, dat gij zegen zoudt beërven. ¹⁰ Want: wie het leven wil liefhebben en goede dagen zien, weerhoude zijn tong van het kwade, en zijn lippen van bedrog te spreken; ¹¹ hij wijke af van het kwade en doe het goede, hij zoeke de vrede en jage die na, ¹² want de ogen des Heren zijn op de rechtvaardigen, en zijn oren tot hun smeking, maar het aangezicht des Heren is tegen hen, die het kwade doen. ¹³ En wie zal u kwaad doen, als gij u beijvert voor het goede? ¹⁴ Al moest gij lijden om de gerechtigheid, toch zijt gij zalig. Doch vreest niet voor hun dreiging, en laat u niet verschrikken. ¹⁵ Maar heiligt de Christus in uw harten als Here, altijd bereid tot verantwoording aan al wie u rekenschap vraagt van de hoop, die in u is, doch met zachtmoedigheid en vreze, ¹⁶ en met een goed geweten, opdat bij al het kwaad, dat men van u spreekt, zij, die uw goede wandel in Christus smaden, beschaamd gemaakt worden. ¹⁷ Want het is beter te lijden, indien de wil van God dit eist, goed doende dan kwaad doende. ¹⁸ Want ook Christus is eenmaal om de zonden gestorven als rechtvaardige voor onrechtvaardigen, opdat Hij u tot God zou brengen: Hij, die gedood is naar het vlees, maar levend gemaakt naar de geest, ¹⁹ in welke Hij ook heengegaan is en gepredikt heeft aan de geesten in de gevangenis, ²⁰ die eertijds ongehoorzaam geweest waren, toen de lankmoedigheid Gods bleef afwachten, in de dagen van Noach, terwijl de ark in gereedheid werd gebracht, waarin weinigen, dat is acht zielen, door het water heen gered werden. ²¹ Als tegenbeeld daarvan redt u thans de doop, die niet is een afleggen van lichamelijke onreinheid, maar een bede van een goed geweten tot God, door de opstanding van Jezus Christus, ²² die aan de rechterhand Gods is, naar de hemel gegaan, terwijl engelen en machten en krachten Hem onderworpen zijn.

Psalm 35¹ Van David. Twist, Here, tegen wie met mij twisten, bestrijd wie mij bestrijden. ² Grijp schild en rondas, sta op, mij ter hulpe, ³ zwaai speer en strijdbijl tegen mijn vervolgers, zeg tot mijn ziel: Ik ben uw verlossing. ⁴ Laten beschaamd en te schande worden wie mij naar het leven staan, laten terugdeinzen en schaamrood worden wie onheil tegen mij beramen. ⁵ Laten zij worden als kaf voor de wind, wanneer de Engel des Heren hen neerstoot; ⁶ hun weg zij duister en glibberig, wanneer de Engel des Heren hen achtervolgt; ⁷ want zonder oorzaak verborgen zij voor mij hun net, zonder oorzaak dolven zij een kuil voor mijn leven. ⁸ Moge het verderf over hem komen, zonder dat hij het merkt; het net, dat hij verborgen had, vange hemzelf, hij valle in het verderf. ⁹ Maar mijn ziel juicht in de Here, jubelt in zijn verlossing; ¹⁰ al mijn beenderen zeggen: Here, wie is als Gij, die de ellendige redt van wie sterker is dan hij, en de ellendige en de arme van wie hem berooft? ¹¹ Misdadige getuigen staan op, zij vragen mij naar wat ik niet weet, ¹² zij vergelden mij kwaad voor goed; ik word van kinderen beroofd. ¹³ Maar mij aangaande - toen zij ziek waren, was een rouwgewaad mijn kleed, ik verootmoedigde mij met vasten, en mijn gebed keerde in mijn boezem weder; ¹⁴ als gold het mijn vriend of mijn broeder, zo liep ik rond; in het zwart gaande als in rouw over een moeder, zo boog ik mij neder. ¹⁵ Doch toen ik strompelde verheugden zij zich en liepen te hoop; vechtlustigen, mij onbekend, liepen tegen mij te hoop; zij lasterden zonder ophouden. ¹⁶ Een kring van goddeloze spotters knarsten de tanden tegen mij. ¹⁷ Hoelang, Here, zult Gij toezien? Verlos toch mijn ziel van hun verwoestingen, mijn eenzame, van de jonge leeuwen. ¹⁸ Dan zal ik U loven in een grote gemeente, onder een geweldige schare U prijzen. ¹⁹ Dat mijn valse vijanden zich niet over mij verheugen, noch met de ogen knippen wie mij zonder oorzaak haten. ²⁰ Waarlijk, van vrede spreken zij niet, en tegen de stillen in den lande beramen zij bedrieglijke dingen, ²¹ zij sperren hun mond open tegen mij, zij zeggen: Ha, ha! ons oog heeft het gezien. ²² Gij hebt het gezien, Here, zwijg niet; o Here, wees niet verre van mij. ²³ Waak op en ontwaak voor mijn recht, voor mijn rechtsgeding, o mijn God en mijn Here. ²⁴ Doe mij recht naar uw gerechtigheid, o Here, mijn God, dat zij zich niet over mij verheugen; ²⁵ dat zij in hun hart niet zeggen: Ha! onze wens! dat zij niet zeggen: Wij hebben hem verslonden! ²⁶ Laten tezamen beschaamd en schaamrood worden, wie zich verheugen over mijn rampspoed, laten met schande en smaad bekleed worden, wie tegen mij pralen. ²⁷ Laten jubelen en zich verheugen, wie mijn rechtvaardiging begeren; dat zij bestendig zeggen: De Here is groot, die welgevallen heeft aan het heil van zijn knecht. ²⁸ En mijn tong zal van uw gerechtigheid gewagen, van uw lof de ganse dag.

"Twist, HEERE, tegen wie met mij twisten, bestrijd wie mij bestrijden." David roept in deze Psalm om recht. Hij wordt onschuldig vervolgd. Mensen aan wie hij vriendschap had bewezen, keren zich nu als vijanden tegen hem. Ze vergelden hem kwaad voor goed. In het vervolgen van David, vervolgen zij ten diepste ook Davids grote Zoon. Daarom vraagt David of God Zijn wapenrusting wil aantrekken en voor hem wil strijden. Daarmee laat David het oordeel aan de volmaakt rechtvaardige Rechter. David neemt niet zelf wraak, maar legt zijn zaak in Gods handen. En dat is dus ten diepste de zaak van Christus. Die vers 19¹⁹ Dat mijn valse vijanden zich niet over mij verheugen, noch met de ogen knippen wie mij zonder oorzaak haten. betrok op Zichzelf: "Zij hebben Mij zonder reden gehaat" (Johannes 15:25²⁵ Maar het woord moet vervuld worden, dat in hun wet geschreven is: Zij hebben Mij zonder reden gehaat.) Ondanks dat Christus het evangelie predikte en zieken genas, ontmoette Hij haat, spot en ten slotte het kruis. Toch sloeg Hij niet eigenmachtig terug. Hij liet Zijn zaak over aan Zijn hemelse Vader. En aan het kruis heeft Hij de allergrootste vijand, de satan, voorgoed overwonnen. Wie door een waar geloof met Hem verbonden is, weet dat de HEERE onze onoverwinnelijke Pleitbezorger is.

Verder lezen: Johannes 15:18-27¹⁸ Indien de wereld u haat, weet dan, dat zij Mij eer dan u gehaat heeft. ¹⁹ Indien gij van de wereld waart, zou de wereld het hare liefhebben, doch omdat gij van de wereld niet zijt, maar Ik u uit de wereld uitgekozen heb, daarom haat u de wereld. ²⁰ Gedenkt het woord, dat Ik tot u gesproken heb: Een slaaf staat niet boven zijn heer. Indien zij Mij vervolgd hebben, zij zullen ook u vervolgen; indien zij mijn woord bewaard hebben, zij zullen ook het uwe bewaren. ²¹ Maar dit alles zullen zij u aandoen om mijn naam, want zij kennen Hem niet, die Mij gezonden heeft. ²² Indien Ik niet gekomen was en tot hen gesproken had, zij zouden geen zonde hebben, maar nu hebben zij geen voorwendsel voor hun zonde. ²³ Wie Mij haat, haat ook mijn Vader. ²⁴ Indien Ik niet de werken onder hen gedaan had, die niemand anders gedaan heeft, zouden zij geen zonde hebben; maar nu hebben zij, hoewel zij ze gezien hebben, toch Mij en mijn Vader gehaat. ²⁵ Maar het woord moet vervuld worden, dat in hun wet geschreven is: Zij hebben Mij zonder reden gehaat. ²⁶ Wanneer de Trooster komt, die Ik u zenden zal van de Vader, de Geest der Waarheid, die van de Vader uitgaat, zal deze van Mij getuigen; ²⁷ en gij moet ook getuigen, want gij zijt van het begin aan met Mij.

Psalm 36¹ Voor de koorleider. Van David, de knecht des Heren. ² De zonde spreekt tot de goddeloze diep in zijn hart; - geen vrees voor God staat hem voor ogen - ³ want zij vleit hem in zijn eigen ogen, totdat men zijn ongerechtigheid ontdekt en haat. ⁴ De woorden van zijn mond zijn onheil en bedrog, hij laat na verstandig en goed te handelen; ⁵ op zijn legerstede beraamt hij onheil, hij stelt zich op een weg die niet goed is; wat kwaad is, verwerpt hij niet. ⁶ Here, hemelhoog is uw goedertierenheid, uw trouw reikt tot de wolken; ⁷ uw gerechtigheid is als de bergen Gods, uw gericht is een geweldige watervloed. Mens en dier verlost Gij, Here. ⁸ Hoe kostelijk is uw goedertierenheid, o God; daarom schuilen de mensenkinderen in de schaduw uwer vleugelen; ⁹ zij laven zich aan het vette van uw huis, Gij drenkt hen met de stroom van uw liefelijkheden. ¹⁰ Want bij U is de bron des levens, in uw licht zien wij het licht. ¹¹ Bestendig uw goedertierenheid voor wie U kennen, en uw gerechtigheid voor de oprechten van hart. ¹² Laat de trotse voet over mij niet komen, noch de hand der goddelozen mij doen vlieden. ¹³ Daar zijn de bedrijvers van ongerechtigheid gevallen; zij zijn neergestoten en kunnen niet opstaan.

Deze Psalm tekent het scherpe contrast tussen diepgevallen zondaren en de hoogverheven God. Allereerst wordt de goddeloosheid van de zondige mens ontleed. De zondaar vleit zichzelf, kent geen vreze Gods, spreekt leugens en bedenkt onrecht. Het is een duidelijke spiegel die ons de verdorvenheid van het

zondige hart laat zien. Maar dan, in het hart van de Psalm, richt David het oog omhoog. "HEERE, hemelhoog is Uw goedertierenheid." Tegenover de donkere zonde van de mens staat de stralende trouw van God. Gods gerechtigheid staat vast als de bergen, Zijn oordelen zijn diep als de zee. Mens en dier verlost Hij met macht. Bij Hem valt dan ook te schuilen. Bij God is de bron des levens; in Zijn licht zien wij het licht. En dan denken we vooral ook aan Christus: Hij is het Licht der wereld. Wie van Zijn water drinkt, zal geen dorst krijgen in eeuwigheid. Hij laaft ons in Zijn kerk met het vette van Gods huis!

Verder lezen: Johannes 4:1-14¹ Toen nu de Here vernam, dat de Farizeeën gehoord hadden, dat Jezus meer discipelen maakte en doopte dan Johannes, ² - ofschoon Jezus niet zelf doopte, maar zijn discipelen - ³ verliet Hij Judea en vertrok weder naar Galilea. ⁴ En Hij moest door Samaria gaan. ⁵ Hij kwam dan in een stad van Samaria, genaamd Sichar, dicht bij het veld, dat Jakob aan zijn zoon Jozef gegeven had; daar was de bron van Jakob. ⁶ Jezus nu was vermoeid van de tocht en bleef zo bij de bron zitten; het was ongeveer het zesde uur. ⁷ Er kwam een vrouw uit Samaria om water te putten. Jezus zeide tot haar: Geef Mij te drinken. ⁸ Want zijn discipelen waren naar de stad gegaan om voedsel te kopen. ⁹ De Samaritaanse vrouw dan zeide tot Hem: Hoe kunt Gij, als Jood, van mij, een Samaritaanse vrouw, te drinken vragen? [Want Joden gaan niet om met Samaritanen.] ¹⁰ Jezus antwoordde en zeide tot haar: Indien gij wist van de gave Gods en wie het is, die tot u zegt: Geef Mij te drinken, gij zoudt het Hem gevraagd hebben en Hij zou u levend water hebben gegeven. ¹¹ Zij zeide tot Hem: Here, Gij hebt geen emmer en de put is diep; hoe komt Gij dan aan het levende water? ¹² Zijt Gij soms meer dan onze vader Jakob, die ons de put gegeven en zelf eruit gedronken heeft met zijn zonen en zijn kudden? ¹³ Jezus antwoordde en zeide tot haar: Een ieder, die van dit water drinkt, zal weder dorst krijgen; ¹⁴ maar wie gedronken heeft van het water, dat Ik hem zal geven, zal geen dorst krijgen in eeuwigheid, maar het water, dat Ik hem zal geven, zal in hem worden tot een fontein van water, dat springt ten eeuwigen leven.

Psalm 37¹ Van David. Wees niet afgunstig op de bedrijvers van ongerechtigheid, benijd niet wie onrecht plegen; ² want zij verdorren snel als het gras, en verwelken als het groene kruid. ³ Vertrouw op de Here en doe het goede, woon in het land en betracht getrouwheid; ⁴ verlustig u in de Here; dan zal Hij u geven de wensen van uw hart. ⁵ Wentel uw weg op de Here en vertrouw op Hem, en Hij zal het maken; ⁶ Hij zal uw gerechtigheid doen opgaan als het licht, en uw recht als de middag. ⁷ Wees stil voor de Here en verbeid Hem; wees niet afgunstig op wie zijn weg voorspoedig maakt, op de man die boze plannen smeedt. ⁸ Sta af van toorn en laat de grimmigheid varen, wees niet afgunstig - dat sticht louter kwaad. ⁹ Want boosdoeners worden uitgeroeid, maar wie de Here verwachten, zij zullen het land beërven. ¹⁰ Immers nog een wijle, en de goddeloze is niet meer; als gij let op zijn plaats, dan is hij niet meer; ¹¹ maar de ootmoedigen beërven het land en verlustigen zich in grote vrede. ¹² De goddeloze smeedt boze plannen tegen de rechtvaardige en knarst de tanden tegen hem; ¹³ de Here belacht hem, want Hij ziet, dat zijn dag komt. ¹⁴ De goddelozen ontbloten het zwaard en spannen hun boog, om ellendigen en armen neer te vellen, om de oprechten van wandel te slachten; ¹⁵ hun zwaard zal in hun eigen hart dringen, en hun bogen zullen verbroken worden. ¹⁶ Beter is het weinige van de rechtvaardige dan de rijkdom van vele goddelozen; ¹⁷ want de armen der goddelozen worden verbroken, maar de Here schraagt de rechtvaardigen. ¹⁸ De Here kent de dagen der vromen, en hun erfdeel zal voor altoos bestaan; ¹⁹ in boze tijd zullen zij niet beschaamd worden, in dagen van hongersnood zullen zij verzadigd worden. ²⁰ Voorwaar, de goddelozen gaan te gronde, de vijanden des Heren zijn als de pracht der landouwen: zij vergaan, in rook vergaan zij. ²¹ De goddeloze vraagt te leen en geeft niet terug, maar de rechtvaardige ontfermt zich en schenkt. ²² Voorwaar, de door Hem gezegenden beërven het land, maar de door Hem gevloekten worden uitgeroeid. ²³ Door de Here worden de schreden van de man bevestigd, aan wiens weg Hij welgevallen heeft; ²⁴ wanneer hij valt, stort hij niet neder, want de Here schraagt zijn hand. ²⁵ Jong ben ik geweest, ook ben ik oud geworden, maar - een rechtvaardige heb ik niet verlaten gezien, noch zijn nageslacht zoekende brood; ²⁶ te allen tijde ontfermt hij zich en leent uit, en zijn nageslacht is tot een zegen. ²⁷ Wijk van het kwade en doe het goede, dan zult gij voor altoos wonen; ²⁸ want de Here bemint het recht, en Hij verlaat zijn gunstgenoten niet. Voor altoos blijven zij bewaard, maar het nageslacht der goddelozen wordt uitgeroeid. ²⁹ De rechtvaardigen beërven het land en wonen daarin voor immer. ³⁰ De mond van de rechtvaardige gewaagt van wijsheid, zijn tong spreekt het recht; ³¹ de wet van zijn God is in zijn hart, zijn schreden wankelen niet. ³² De goddeloze loert op de rechtvaardige en zoekt hem te doden; ³³ de Here geeft hem in zijn hand niet over, Hij laat niet toe, dat hij veroordeeld wordt, als hij voor het gericht komt. ³⁴ Wacht op de Here en bewaar zijn weg, dan zal Hij u verhogen om het land te beërven, de uitroeiing van goddelozen zult gij met vreugde zien. ³⁵ Ik zag een goddeloze, een geweldenaar, die zich uitbreidde als een weelderige woekerplant; ³⁶ toen iemand voorbijging, zie, hij was niet meer, ik zocht hem, maar hij was niet te vinden. ³⁷ Sla de vrome gade en zie op de oprechte, want de man des vredes heeft nakroost; ³⁸ maar de overtreders worden tezamen verdelgd, het nakroost van de goddelozen wordt uitgeroeid. ³⁹ Doch het heil der rechtvaardigen is van de Here, hun schutse ten tijde der benauwdheid; ⁴⁰ de Here helpt hen en doet hen ontkomen, Hij doet hen ontkomen aan de goddelozen en verlost hen, want zij schuilen bij Hem.

"Wees niet afgunstig op de bedrijvers van ongerechtigheid". Het is een herkenbare beproeving die in deze Psalm onze aandacht vraagt. Soms lijkt het alsof de goddelozen in alles voorspoedig zijn, terwijl de rechtvaardigen slechts verdrukking ervaren. David roept ons vermanend op om ons daar niet door te laten ontmoedigen. Want de voorspoed van de wereld is slechts tijdelijk; goddelozen zullen verdorren als gras. Wat ons daarentegen wel te doen staat, is vertrouwen op de HEERE. In plaats van ons blind te staren op het onrecht om ons heen, moeten wij hopen op God. Want Hij regeert. En Hij belooft dat de zachtmoedigen de aarde zullen beërven. Diezelfde rijke belofte horen wij opnieuw uit de mond van de Heere Jezus in Zijn bergrede. Christus Zelf is de volmaakte Zachtmoedige, die niet met het zwaard Zijn koninkrijk stichtte, maar door Zijn bittere lijden en sterven aan het kruis. In Hem hebben wij een eeuwige, onvergankelijke erfenis. Wie bij Hem schuilt, vindt verlossing. Wacht daarom op de HEERE, en bewaar Zijn weg!

Verder lezen: Matteüs 5:1-12¹ Toen Hij nu de scharen zag, ging Hij de berg op en nadat Hij Zich had nedergezet, kwamen zijn discipelen tot Hem. ² En Hij opende zijn mond en leerde hen, zeggende: ³ Zalig de armen van geest, want hunner is het Koninkrijk der hemelen. ⁴ Zalig die treuren, want zij zullen vertroost worden. ⁵ Zalig de zachtmoedigen, want zij zullen de aarde beërven. ⁶ Zalig die hongeren en dorsten naar de gerechtigheid, want zij zullen verzadigd worden. ⁷ Zalig de barmhartigen, want hun zal barmhartigheid geschieden. ⁸ Zalig de reinen van hart, want zij zullen God zien. ⁹ Zalig de vredestichters, want zij zullen kinderen Gods genoemd worden. ¹⁰ Zalig de vervolgden om der gerechtigheid wil, want hunner is het Koninkrijk der hemelen. ¹¹ Zalig zijt gij, wanneer men u smaadt en vervolgt en liegende allerlei kwaad van u spreekt om Mijnentwil. ¹² Verblijdt u en verheugt u, want uw loon is groot in de hemelen; want alzo hebben zij de profeten vóór u vervolgd.

Psalm 38¹ Een psalm van David. Bij het gedenkoffer. ² Here, straf mij niet in uw toorn, en kastijd mij niet in uw grimmigheid; ³ want uw pijlen zijn op mij nedergekomen, uw hand is op mij neergedaald. ⁴ Niets is meer gezond aan mijn vlees vanwege uw gramschap, niets is heel aan mijn gebeente vanwege mijn zonde; ⁵ want mijn ongerechtigheden zijn over mijn hoofd gegaan, als een zware last zijn zij mij te zwaar geworden. ⁶ Mijn wonden stinken, zij etteren vanwege mijn verdwaasdheid; ⁷ ik ben gebogen, zeer diep gebukt, ik ga de ganse dag in het zwart. ⁸ Want mijn lendenen zijn vol ontsteking, niets is meer gezond aan mijn vlees; ⁹ ik ben uitgeput, volslagen verbrijzeld, ik brul het uit vanwege het bonzen van mijn hart. ¹⁰ Here, al mijn verlangen ligt voor U open, mijn zuchten is voor U niet verborgen; ¹¹ mijn hart slaat hevig, mijn kracht begeeft mij, zelfs het licht van mijn ogen moet ik missen. ¹² Mijn vrienden en bekenden staan afzijdig van mijn plaag, zelfs mijn verwanten staan van verre. ¹³ Wie mij naar het leven staan, spannen mij strikken, wie mijn onheil begeren, spreken van verderf, en zinnen de ganse dag op bedrog. ¹⁴ Maar ik ben als een dove, ik hoor niet, als een stomme, die zijn mond niet open doet; ¹⁵ ja, ik ben als een man die niet hoort, en in wiens mond geen verweer is. ¹⁶ Want op U, Here, hoop ik; Gij immers zult antwoorden, Here, mijn God. ¹⁷ Want ik dacht: Als zij zich maar niet over mij verheugen, niet tegen mij snoeven bij het wankelen van mijn voet. ¹⁸ Ja, ik dreig te struikelen, en mijn smart staat mij bestendig voor ogen; ¹⁹ want ik belijd mijn ongerechtigheid, ik ben bekommerd vanwege mijn zonde. ²⁰ Mijn vijanden echter leven, zij zijn machtig, talrijk zijn zij, die mij trouweloos haten, ²¹ zij, die mij kwaad voor goed vergelden en mij wederstaan, omdat ik het goede najaag. ²² Here, verlaat mij niet, mijn God, wees niet verre van mij! ²³ Haast U, mij ter hulpe, Here, mijn heil.

We lezen hier het gebed van een man die zwaar beproefd wordt. David lijdt: hij is ernstig ziek, zijn wonden etteren, hij is uitgeput en zijn vrienden houden zich op afstand. Maar het zwaarst weegt hem zijn geestelijke nood. David beseft dat zijn ellende alles te maken heeft met zijn zonde. “Niets is heel aan mijn gebeente vanwege uw gramschap, niets is heel aan mijn gebeente vanwege mijn zonde”.

David belijdt dan ook schuld. Dat is een pijnlijke, maar heilzame weg. Want wie zijn zonden over het hoofd ziet, kan rekenen op het onheil dat David door zijn vijanden wordt toegewenst. David echter gaat met zijn zonden naar de HEERE. "Want op U, HEERE, hoop ik". En hoe zwaar David het er ook mee heeft, er zou Eén komen Die een nog veel zwaardere last zou dragen. Onze Heere Jezus Christus werd bespot, door Zijn discipelen verlaten en met onze zonden beladen. Jesaja profeteerde al: "Onze ziekten heeft Hij op Zich genomen en onze smarten gedragen." Door Zijn striemen is er voor ons geestelijke genezing. Door Zijn lijden in onze plaats zoeken wij nooit tevergeefs ons heil bij de HEERE. Want Hij ís ons heil, zo mogen we het David nazeggen.

Verder lezen: Jesaja 53:1-12¹ Wie gelooft, wat wij gehoord hebben, en aan wie is de arm des Heren geopenbaard? ² Want als een loot schoot hij op voor zijn aangezicht, en als een wortel uit dorre aarde; hij had gestalte noch luister, dat wij hem zouden hebben aangezien, noch gedaante, dat wij hem zouden hebben begeerd. ³ Hij was veracht en van mensen verlaten, een man van smarten en vertrouwd met ziekte, ja, als iemand, voor wie men het gelaat verbergt; hij was veracht en wij hebben hem niet geacht. ⁴ Nochtans, onze ziekten heeft hij op zich genomen, en onze smarten gedragen; wij echter hielden hem voor een geplaagde, een door God geslagene en verdrukte. ⁵ Maar om onze overtredingen werd hij doorboord, om onze ongerechtigheden verbrijzeld; de straf die ons de vrede aanbrengt, was op hem, en door zijn striemen is ons genezing geworden. ⁶ Wij allen dwaalden als schapen, wij wendden ons ieder naar zijn eigen weg, maar de Here heeft ons aller ongerechtigheid op hem doen neerkomen. ⁷ Hij werd mishandeld, maar hij liet zich verdrukken en deed zijn mond niet open; als een lam dat ter slachting geleid wordt, en als een schaap dat stom is voor zijn scheerders, zo deed hij zijn mond niet open. ⁸ Hij is uit verdrukking en gericht weggenomen, en wie onder zijn tijdgenoten bedacht, dat hij is afgesneden uit het land der levenden? Om de overtreding van mijn volk is de plaag op hem geweest. ⁹ En men stelde zijn graf bij de goddelozen; bij de rijke was hij in zijn dood, omdat hij geen onrecht gedaan heeft en geen bedrog in zijn mond is geweest. ¹⁰ Maar het behaagde de Here hem te verbrijzelen. Hij maakte hem ziek. Wanneer hij zichzelf ten schuldoffer gesteld zal hebben, zal hij nakomelingen zien en een lang leven hebben en het voornemen des Heren zal door zijn hand voortgang hebben. ¹¹ Om zijn moeitevol lijden zal hij het zien tot verzadiging toe; door zijn kennis zal mijn knecht, de rechtvaardige, velen rechtvaardig maken, en hun ongerechtigheden zal hij dragen. ¹² Daarom zal Ik hem een deel geven onder velen en met machtigen zal hij de buit verdelen, omdat hij zijn leven heeft uitgegoten in de dood, en onder de overtreders werd geteld, terwijl hij toch veler zonden gedragen en voor de overtreders gebeden heeft.

Psalm 39¹ Voor de koorleider. Voor Jedutun. Een psalm van David. ² Ik had gedacht: ik wil mijn wegen bewaren, opdat ik niet zondige met mijn tong; ik wil mijn mond met een muilband bedwingen, zolang de goddeloze voor mij staat. ³ Ik was verstomd, sprakeloos, ik zweeg, verstoken van het goede; maar mijn smart werd heviger, ⁴ mijn hart gloeide in mijn binnenste, bij mijn verzuchting laaide vuur op; ik sprak met mijn tong - ⁵ Laat mij, Here, mijn einde kennen, en welke de maat van mijn dagen is; laat mij weten, hoe vergankelijk ik ben. ⁶ Zie, Gij hebt mijn dagen als enige handbreedten gesteld, mijn levensduur is als niets voor U; ja, ieder mens staat daar, enkel een ademtocht. sela ⁷ Ja, de mens gaat daarheen als een schaduw, ja, als een ademtocht suizen zij weg, zij garen bijeen en weten niet, wie het tot zich nemen zal. ⁸ En nu, wat verwacht ik, Here? Mijn hoop, die is op U. ⁹ Red mij van al mijn overtredingen, stel mij niet tot een smaad voor de dwaas. ¹⁰ Ik ben verstomd, ik doe mijn mond niet open, want Gij zelf hebt het gedaan. ¹¹ Neem uw plaag van mij weg, ik bezwijk onder de bestrijding van uw hand. ¹² Kastijdt Gij iemand met straffen om zijn ongerechtigheid, dan doet Gij zijn schoonheid teloorgaan als door een mot; immers is ieder mens een ademtocht. sela ¹³ Hoor mijn gebed, Here, en neem mijn hulpgeroep ter ore, zwijg niet bij mijn geween, want ik ben een vreemdeling bij U, een bijwoner gelijk al mijn vaderen. ¹⁴ Wend uw blik van mij af, opdat ik mij wederom verblijde, eer dat ik heenga en niet meer ben.

David lijdt onder de goddeloosheid van zijn tegenstanders. Hij wil niet zondigen met zijn tong door kwaad te spreken, al heeft hij goede redenen om te getuigen van zijn onschuld tegenover hen. Helemaal zwijgen kan hij echter niet, en daarom spreekt hij tot de HEERE. David belijdt zijn vergankelijkheid, de korte duur van het leven hier op aarde, zeker in de ogen van de eeuwige God: “mijn levensduur is als niets voor U”. Daarom hoopt David ook niet op zichzelf, maar op de HEERE, en bidt hij God om verlossing van al zijn zonden en ellende. Tegelijkertijd wil hij geen grote mond opzetten tegen God, want David weet zich door Zijn hand gekastijd. Maar omdat die hand om Christus’ wil een Vaderhand is, mag David toch hopen op uitkomst. En kan hij vrijmoedig bidden of de HEERE zijn gebed wil horen en de straf wil doen ophouden. Opdat David zich weer kan verblijden in het leven op aarde met en voor de HEERE. En van nature moeten wij het David nazeggen: “ik ben een vreemdeling bij U, een bijwoner”, maar door Christus hebben wij toegang tot de Vader, en zijn wij “geen vreemdelingen en bijwoners meer, maar medeburgers der heiligen en huisgenoten Gods”.

Verder lezen: Efeziërs 2:11-22¹¹ Bedenkt daarom dat gij, die vroeger heidenen waart naar het vlees, en onbesneden genoemd werdt door de zogenaamde besnijdenis, die werk van mensenhanden aan het vlees is, ¹² dat gij te dien tijde zonder Christus waart, uitgesloten van het burgerrecht Israëls en vreemd aan de verbonden der belofte, zonder hoop en zonder God in de wereld. ¹³ Maar thans in Christus Jezus zijt gij, die eertijds veraf waart, dichtbij gekomen door het bloed van Christus. ¹⁴ Want Hij is onze vrede, die de twee één heeft gemaakt en de tussenmuur, die scheiding maakte, de vijandschap, weggebroken heeft, ¹⁵ doordat Hij in zijn vlees de wet der geboden, in inzettingen bestaande, buiten werking gesteld heeft, om in Zichzelf, vrede makende, de twee tot één nieuwe mens te scheppen, ¹⁶ en de twee, tot één lichaam verbonden, weder met God te verzoenen door het kruis, waaraan Hij de vijandschap gedood heeft. ¹⁷ En bij zijn komst heeft Hij vrede verkondigd aan u, die veraf waart, en vrede aan hen, die dichtbij waren; ¹⁸ want door Hem hebben wij beiden in één Geest de toegang tot de Vader. ¹⁹ Zo zijt gij dan geen vreemdelingen en bijwoners meer, maar medeburgers der heiligen en huisgenoten Gods, ²⁰ gebouwd op het fundament van de apostelen en profeten, terwijl Christus Jezus zelf de hoeksteen is. ²¹ In Hem wast elk bouwwerk, goed ineensluitend, op tot een tempel, heilig in de Here, ²² in wie ook gij mede gebouwd wordt tot een woonstede Gods in de Geest.

Psalm 40¹ Voor de koorleider. Van David. Een psalm. ² Vurig verwachtte ik de Here; toen neigde Hij Zich tot mij en hoorde mijn hulpgeroep, ³ Hij trok mij op uit de kuil van het verderf, uit het slijk van de modderpoel; Hij stelde mijn voeten op een rots, mijn schreden maakte Hij vast, ⁴ Hij gaf mij een nieuw lied in de mond, een lofzang aan onze God. Mogen velen het zien en vrezen, en op de Here vertrouwen. ⁵ Welzalig de man, die de Here tot zijn vertrouwen heeft gesteld, die zich niet wendt tot de hovaardigen, noch tot hen die naar leugen afdwalen. ⁶ Talrijk hebt Gij gemaakt, o Here, mijn God, uw wonderen en uw gedachten jegens ons; niets is bij U te vergelijken. Wilde ik ze vermelden en uitspreken, te talrijk zijn zij om te noemen. ⁷ In slachtoffer en spijsoffer hebt Gij geen behagen, - Gij hebt mij geopende oren gegeven - , brandoffer en zondoffer hebt Gij niet gevraagd. ⁸ Toen zeide ik: Zie, ik kom; in de boekrol is over mij geschreven; ⁹ ik heb lust om uw wil te doen, mijn God, uw wet is in mijn binnenste. ¹⁰ Ik verkondig de blijde mare van uw gerechtigheid in een grote gemeente; zie, mijn lippen weerhoud ik niet, Here, Gij weet het. ¹¹ Uw gerechtigheid verberg ik niet in mijn hart, van uw trouw en uw heil spreek ik, uw goedertierenheid en uw waarheid verheel ik niet voor een grote gemeente. ¹² Gij, Here, onthoud mij uw erbarming niet; uw goedertierenheid en uw waarheid mogen mij bestendig bewaren. ¹³ Want rampen omgeven mij, zonder getal; mijn ongerechtigheden hebben mij achterhaald, ik kan ze niet overzien; zij zijn talrijker dan de haren van mijn hoofd, en mijn hart is mij ontzonken. ¹⁴ Het behage U, Here, mij te redden; Here, haast U mij ter hulpe. ¹⁵ Laten tezamen beschaamd en schaamrood worden, wie mij het leven zoeken te benemen; terugdeinzen en te schande worden, wie mijn onheil begeren. ¹⁶ Laten verstommen van schaamte, wie over mij roepen: Ha, ha! ¹⁷ Laten in U jubelen en zich verheugen allen die U zoeken; laten wie uw heil liefhebben, bestendig zeggen: De Here is groot! ¹⁸ Al ben ik ellendig en arm, de Here gedenkt mijner. Gij zijt mijn hulp en mijn bevrijder; o, mijn God, vertoef niet.

Geduldig wachten op de HEERE is vaak het moeilijkste wat er is. Toch getuigt David in Psalm 40¹ Voor de koorleider. Van David. Een psalm. ² Vurig verwachtte ik de Here; toen neigde Hij Zich tot mij en hoorde mijn hulpgeroep, ³ Hij trok mij op uit de kuil van het verderf, uit het slijk van de modderpoel; Hij stelde mijn voeten op een rots, mijn schreden maakte Hij vast, ⁴ Hij gaf mij een nieuw lied in de mond, een lofzang aan onze God. Mogen velen het zien en vrezen, en op de Here vertrouwen. ⁵ Welzalig de man, die de Here tot zijn vertrouwen heeft gesteld, die zich niet wendt tot de hovaardigen, noch tot hen die naar leugen afdwalen. ⁶ Talrijk hebt Gij gemaakt, o Here, mijn God, uw wonderen en uw gedachten jegens ons; niets is bij U te vergelijken. Wilde ik ze vermelden en uitspreken, te talrijk zijn zij om te noemen. ⁷ In slachtoffer en spijsoffer hebt Gij geen behagen, - Gij hebt mij geopende oren gegeven - , brandoffer en zondoffer hebt Gij niet gevraagd. ⁸ Toen zeide ik: Zie, ik kom; in de boekrol is over mij geschreven; ⁹ ik heb lust om uw wil te doen, mijn God, uw wet is in mijn binnenste. ¹⁰ Ik verkondig de blijde mare van uw gerechtigheid in een grote gemeente; zie, mijn lippen weerhoud ik niet, Here, Gij weet het. ¹¹ Uw gerechtigheid verberg ik niet in mijn hart, van uw trouw en uw heil spreek ik, uw goedertierenheid en uw waarheid verheel ik niet voor een grote gemeente. ¹² Gij, Here, onthoud mij uw erbarming niet; uw goedertierenheid en uw waarheid mogen mij bestendig bewaren. ¹³ Want rampen omgeven mij, zonder getal; mijn ongerechtigheden hebben mij achterhaald, ik kan ze niet overzien; zij zijn talrijker dan de haren van mijn hoofd, en mijn hart is mij ontzonken. ¹⁴ Het behage U, Here, mij te redden; Here, haast U mij ter hulpe. ¹⁵ Laten tezamen beschaamd en schaamrood worden, wie mij het leven zoeken te benemen; terugdeinzen en te schande worden, wie mijn onheil begeren. ¹⁶ Laten verstommen van schaamte, wie over mij roepen: Ha, ha! ¹⁷ Laten in U jubelen en zich verheugen allen die U zoeken; laten wie uw heil liefhebben, bestendig zeggen: De Here is groot! ¹⁸ Al ben ik ellendig en arm, de Here gedenkt mijner. Gij zijt mijn hulp en mijn bevrijder; o, mijn God, vertoef niet. dat dit wachten nooit tevergeefs is. God neigde Zich tot hem, trok hem uit de kuil van het verderf, en stelde zijn voeten op een stevige rots. En het heil dat God schenkt vraagt om een loflied, door God Zelf in de mond gelegd. Maar het gaat nog dieper. In deze Psalm spreekt de Heilige Geest profetisch over de komst van de Christus. De oudtestamentische dierenoffers konden de zonden nooit daadwerkelijk wegnemen. Daarom zegt de eeuwige Zoon: "Zie, Ik kom; in de boekrol is over Mij geschreven. Ik heb lust om Uw wil te doen, mijn God". Christus werd mens om het enige volmaakte offer van Zijn lichaam te brengen. Hij volbracht de wil van de Vader tot het uiterste. Omdat Híj gehoorzaam Gods oordeel is ingegaan, worden onze voeten op de Rots gezet. Laat de volkomen zelfovergave van Christus om onze zaligheid ons steeds weer verwonderen. Opdat wij van harte meejuichen: "De HEERE is groot!"

Verder lezen: Hebreeën 10:1-18¹ Want daar de wet slechts een schaduw heeft der toekomstige goederen, niet de gestalte dier dingen zelf, is zij nimmer in staat ieder jaar met dezelfde offeranden, die onafgebroken gebracht worden, degenen, die toetreden, te volmaken. ² Immers, zou anders het offeren daarvan niet opgehouden zijn, doordat degenen, die de dienst verrichten, na eenmaal gereinigd te zijn, generlei besef van zonden meer hadden? ³ Doch door die offeranden werden ieder jaar de zonden in gedachtenis gebracht; ⁴ want het is onmogelijk, dat het bloed van stieren of bokken zonden zou wegnemen. ⁵ Daarom zegt Hij bij zijn komst in de wereld: Slachtoffer en offergave hebt Gij niet gewild, maar Gij hebt Mij een lichaam bereid; ⁶ in brandoffers en zondoffers hebt Gij geen welbehagen gehad. ⁷ Toen zeide Ik: zie, hier ben Ik - in de boekrol staat van Mij geschreven - om uw wil, o God, te doen. ⁸ In de aanhef zegt Hij: Slachtoffers en offergaven, brandoffers en zondoffers, hebt Gij niet gewild, noch daarin een welbehagen gehad, hoewel zij naar de wet gebracht worden. ⁹ (Doch) daarna heeft Hij gezegd: Zie, hier ben Ik om uw wil te doen. Hij heft het eerste op, om het tweede te laten gelden. ¹⁰ Krachtens die wil zijn wij eens voor altijd geheiligd door het offer van het lichaam van Jezus Christus. ¹¹ Voorts staat elke priester dagelijks in zijn dienst om telkens dezelfde offers te brengen, die nimmer de zonden kunnen wegnemen; ¹² deze echter is, na één offer voor de zonden te hebben gebracht, voor altijd gezeten aan de rechterhand van God, ¹³ voorts afwachtende, totdat zijn vijanden gemaakt worden tot een voetbank voor zijn voeten. ¹⁴ Want door één offerande heeft Hij voor altijd hen volmaakt, die geheiligd worden. ¹⁵ En ook de heilige Geest geeft ons daarvan getuigenis, ¹⁶ want nadat Hij gezegd had: Dit is het verbond, waarmede Ik Mij aan hen verbinden zal na die dagen, zegt de Here: Ik zal mijn wetten in hun harten leggen, en die ook in hun verstand schrijven, ¹⁷ en hun zonden en ongerechtigheden zal Ik niet meer gedenken. ¹⁸ Waar dan voor deze dingen vergeving bestaat, is er geen zondoffer meer (nodig).

Psalm 41¹ Voor de koorleider. Een psalm van David. ² Welzalig hij die acht slaat op de geringe; ten dage des onheils zal de Here hem uitkomst geven; ³ de Here zal hem behoeden en hem in het leven behouden; hij zal geprezen worden op aarde; aan de lust van zijn vijanden geeft Gij hem niet prijs. ⁴ De Here steunt hem op het ziekbed, in zijn ziekte verandert Gij geheel zijn legerstede. ⁵ Ik zeide: Here, wees mij genadig, genees mij, want tegen U heb ik gezondigd. ⁶ Mijn vijanden spreken boosaardig over mij: Wanneer sterft hij, en zal zijn naam vergaan? ⁷ Komt iemand mij bezoeken, hij spreekt valsheid, zijn hart verzamelt boosheid, hij gaat het op straat vertellen. ⁸ Allen die mij haten, fluisteren tezamen over mij, zij denken het ergste van mij: ⁹ Een dodelijke kwaal is op hem uitgestort, nu hij neerligt, staat hij niet meer op. ¹⁰ Zelfs mijn vriend, op wie ik vertrouwde, die mijn brood at, heeft zijn hiel tegen mij opgeheven. ¹¹ Maar Gij, Here, wees mij genadig en richt mij op, dan wil ik het hun vergelden. ¹² Hieraan weet ik, dat Gij welgevallen aan mij hebt, wanneer mijn vijand niet over mij juicht. ¹³ Mij echter, om mijn onschuld steunt Gij mij, Gij stelt mij voor uw aangezicht, voor altoos. ¹⁴ Geloofd zij de Here, de God van Israël, van eeuwigheid en tot in eeuwigheid. Amen, ja amen.

Deze laatste Psalm van het eerste Psalmboek begint met een zegenbede voor wie oog heeft voor de ellendige. David is zelf zo'n ellendige geworden. Hij is ziek of anderszins in nood. Zijn vijanden wensen hem dood. Maar de ergste pijn komt van een vriend: “Zelfs mijn vriend, op wie ik vertrouwde, die mijn brood at, heeft zijn hiel tegen mij opgeheven.” Midden in deze ellende roept David om Gods genade: “Maar Gij, HEERE, wees mij genadig en richt mij op”. David pleit op Gods barmhartigheid, ondanks zijn eigen schuld, want hij belijdt het ronduit: “tegen U heb ik gezondigd”. En God houdt hem staande.

Deze Psalm wijst vooruit naar de grote Davidszoon. Christus Zelf zou wijzen op de vervulling van dit Schriftwoord met het oog op Judas, de discipel die Zijn brood at, maar Hem zou verraden. Christus kende als geen ander de bittere pijn van verraad door een vriend. Hij werd de allerellendigste, om ellendige zondaren als wij te verlossen. Omdat Christus voor ons verraden werd, worden wij uit al onze ellende verlost. Laten wij dan ook van harte instemmen met het slotakkoord van dit eerste Psalmboek: “Geloofd zij de Here, de God van Israël, van eeuwigheid en tot in eeuwigheid. Amen, ja amen.”

Verder lezen: Johannes 13:18-30¹⁸ Ik spreek niet van u allen; Ik weet, wie Ik heb uitgekozen; maar het schriftwoord moet vervuld worden: Hij, die mijn brood eet, heeft zijn hiel tegen Mij opgeheven. ¹⁹ Thans reeds zeg Ik het u, eer het geschiedt, opdat gij, wanneer het geschiedt, gelooft, dat Ik het ben. ²⁰ Voorwaar, voorwaar, Ik zeg u: Wie ontvangt, die Ik zend, ontvangt Mij, en wie Mij ontvangt, ontvangt Hem, die Mij gezonden heeft. ²¹ Na deze woorden werd Jezus ontroerd in de geest en Hij getuigde en zeide: Voorwaar, voorwaar, Ik zeg u: één van u zal Mij verraden. ²² De discipelen zagen elkander aan, in het onzekere, van wie Hij sprak. ²³ Eén van de discipelen, dien Jezus liefhad, lag aan de boezem van Jezus; ²⁴ hem dan gaf Simon Petrus een wenk en zeide tot hem: Zeg, wie het is, van wie Hij spreekt. ²⁵ Deze, aanstonds zich aan de borst van Jezus werpende, zeide tot Hem: Here, wie is het? ²⁶ Jezus dan antwoordde: Die is het, voor wie Ik het stuk brood indoop en wie Ik het geef. Hij doopte dan [het] stuk brood in en nam het en gaf het aan Judas, de zoon van Simon Iskariot. ²⁷ En na dit stuk brood, toen voer de satan in hem. Jezus dan zeide tot hem: Wat gij doen wilt, doe het met spoed. ²⁸ Maar niemand van de aanliggenden begreep, waartoe Hij hem dit zeide; ²⁹ want sommigen meenden, dat Jezus, omdat Judas de kas hield, tot hem zeide: Koop wat wij nodig hebben voor het feest, of dat hij iets aan de armen moest geven. ³⁰ Hij nam dan het stuk brood en vertrok terstond. En het was nacht.

Jesaja 40:1-11¹ Troost, troost mijn volk, zegt uw God. ² Spreekt tot het hart van Jeruzalem, roept het toe, dat zijn lijdenstijd volbracht is, dat zijn ongerechtigheid geboet is, dat het uit de hand des Heren dubbel ontvangen heeft voor al zijn zonden. ³ Hoor, iemand roept: Bereidt in de woestijn de weg des Heren, effent in de wildernis een baan voor onze God. ⁴ Elk dal worde verhoogd en elke berg en heuvel geslecht, en het oneffene worde tot een vlakte en de rotsbodem tot een vallei. ⁵ En de heerlijkheid des Heren zal zich openbaren, en al het levende tezamen zal dit zien, want de mond des Heren heeft het gesproken. ⁶ Hoor, iemand zegt: Roep. En de vraag klinkt: Wat zal ik roepen? - Alle vlees is gras, en al zijn schoonheid als een bloem des velds. ⁷ Het gras verdort, de bloem valt af, als de adem des Heren daarover waait. Voorwaar, het volk is gras. ⁸ Het gras verdort, de bloem valt af, maar het woord van onze God houdt eeuwig stand. ⁹ Klim op een hoge berg, vreugdebode Sion; verhef uw stem met kracht, vreugdebode Jeruzalem; verhef ze, vrees niet; zeg tot de steden van Juda: Zie, hier is uw God! ¹⁰ Zie, de Here Here zal komen met kracht en zijn arm zal heerschappij oefenen; zie, zijn loon is bij Hem en zijn vergelding gaat voor Hem uit. ¹¹ Hij zal als een herder zijn kudde weiden, in zijn arm de lammeren vergaderen en ze in zijn schoot dragen; de zogenden zal Hij zachtkens leiden.

“Troost, troost mijn volk”, beveelt de HEERE Zijn profeet. En dat na meerdere oordeelsaankondigingen in de vorige hoofdstukken. Gods volk zou om de eigen zonden in ballingschap worden weggevoerd. Hier echter schittert het licht van Gods genade. De HEERE spreekt tot het hart van Jeruzalem: haar lijdenstijd is volbracht, de ongerechtigheid is geboet. De straf is gedragen. Deze troostrijke boodschap ziet in eerste instantie op de terugkeer uit Babel, maar reikt nog veel verder. Het is een machtige profetie over de komst van onze Heere Jezus Christus, die straf droeg die wij met onze ongerechtigheid verdiend hadden. Met Zijn lijden en sterven heeft Hij betaald voor onze zonden. Het bevel om in de woestijn de weg des Heren te bereiden, is vervuld in het optreden van Johannes de Doper. Als een heraut kwam hij de weg voor de Koning banen. Jesaja wijst daarbij op onze nietigheid. Alle vlees is gras, wij mensen zijn zo vergankelijk als een veldbloem. Maar tegenover onze nietigheid staat de onwankelbare Rots: “het Woord van onze God houdt eeuwig stand”. Dat eeuwige Woord is vleesgeworden. In Christus openbaart God Zijn oneindige kracht. En tegelijk Zijn liefdevolle zorg. Want “Hij zal als een herder zijn kudde weiden”. Hij vergadert ons en draagt ons in Zijn schoot. Een machtige troost voor in zichzelf zwakke zondaren als wij!”

Verder lezen: Matteüs 3:1-12¹ In die dagen trad Johannes de Doper op en hij predikte in de woestijn van Judea, ² en zeide: Bekeert u, want het Koninkrijk der hemelen is nabijgekomen. ³ Hij toch is het, van wie door de profeet Jesaja gesproken werd, toen hij zeide: De stem van een, die roept in de woestijn: Bereidt de weg des Heren, maakt recht zijn paden. ⁴ Hij nu, Johannes, droeg een kleed van kameelhaar en een lederen gordel om zijn lendenen; en zijn voedsel bestond uit sprinkhanen en wilde honing. ⁵ Toen liep Jeruzalem en heel Judea en de gehele Jordaanstreek tot hem uit, ⁶ en zij lieten zich in de rivier, de Jordaan, door hem dopen, onder belijdenis van hun zonden. ⁷ Toen hij nu zag, dat vele van de Farizeeën en Sadduceeën tot de doop kwamen, zeide hij tot hen: Adderengebroed, wie heeft u een wenk gegeven om de komende toorn te ontgaan? ⁸ Brengt dan vrucht voort, die aan de bekering beantwoordt; ⁹ en beeldt u niet in, dat gij bij uzelf kunt zeggen: Wij hebben Abraham tot vader, want ik zeg u, dat God bij machte is uit deze stenen Abraham kinderen te verwekken. ¹⁰ Reeds ligt de bijl aan de wortel der bomen: iedere boom dan, die geen goede vruchten voortbrengt, wordt uitgehouwen en in het vuur geworpen. ¹¹ Ik doop u met water tot bekering, maar Hij, die na mij komt, is sterker dan ik; ik ben niet waardig Hem zijn schoenen na te dragen; die zal u dopen met de heilige Geest en met vuur. ¹² De wan is in zijn hand en Hij zal zijn dorsvloer geheel zuiveren en zijn graan in de schuur bijeenbrengen, maar het kaf zal Hij verbranden met onuitblusbaar vuur.

Jesaja 40:12-31¹² Wie mat de wateren met zijn holle hand, bepaalde de omvang der hemelen met een span, vatte met een maat het stof der aarde, woog de bergen met een waag en de heuvelen met een weegschaal? ¹³ Wie bestuurde de Geest des Heren en onderrichtte Hem als zijn raadsman? ¹⁴ Wie raadpleegde Hij, dat deze Hem inzicht zou geven, het rechte pad zou leren, kennis bijbrengen en de weg des verstands doen kennen? ¹⁵ Zie, volken zijn geacht als een druppel aan een emmer en als een stofje aan een weegschaal; zie, eilanden zijn als fijn stof, dat uitgestrooid wordt; ¹⁶ de Libanon is niet toereikend als brandhout, en zijn wild gedierte niet ten brandoffer. ¹⁷ Alle volken zijn als niets voor Hem, zij worden door Hem beschouwd als nietig en ijdel. ¹⁸ Met wie dan wilt gij God vergelijken en welke vergelijking op Hem toepassen? ¹⁹ Een vakman giet het beeld en een goudsmid overdekt het met goud en smeedt er zilveren ketenen voor. ²⁰ Wie te arm is voor een wijgeschenk, kiest een stuk hout dat niet verrot; hij zoekt zich een kundige vakman om een beeld op te richten, dat niet wankelt. ²¹ Weet gij het niet? Hebt gij het niet gehoord? Is het u van de aanvang niet verkondigd? Hebt gij geen begrip van de grondvesten der aarde? ²² Hij troont boven het rond der aarde, en haar bewoners zijn als sprinkhanen; Hij breidt de hemel uit als een doek en spant hem uit als een tent waarin men woont. ²³ Hij geeft de machthebbers over ter vernietiging, Hij maakt de regeerders der aarde tot ijdelheid; ²⁴ nauwelijks zijn zij geplant, nauwelijks gezaaid, nauwelijks wortelt hun stek in de aarde, of Hij blaast reeds op hen, zodat zij verdorren, en een storm neemt ze op als stoppels. ²⁵ Met wie dan wilt gij Mij vergelijken, dat Ik hem zou gelijk zijn? zegt de Heilige. ²⁶ Heft uw ogen naar omhoog en ziet: wie heeft dit alles geschapen? Hij, die het heer daarvan in groten getale uitleidt en elk daarvan bij name roept door de grootheid zijner sterkte en omdat Hij geweldig van kracht is; er blijft niet één achter. ²⁷ Waarom zegt gij, o Jakob, en spreekt, o Israël: mijn weg is voor de Here verborgen en mijn recht gaat aan mijn God voorbij? ²⁸ Weet gij het niet, hebt gij het niet gehoord? Een eeuwig God is de Here, Schepper van de einden der aarde. Hij wordt noch moede noch mat, zijn verstand is niet te doorgronden. ²⁹ Hij geeft de moede kracht en de machteloze vermeerdert Hij sterkte. ³⁰ Jongelingen worden moede en mat, zelfs jonge mannen struikelen, ³¹ maar wie de Here verwachten, putten nieuwe kracht; zij varen op met vleugelen als arenden; zij lopen, maar worden niet moede; zij wandelen, maar worden niet mat.

Jesaja bepaalt ons bij Gods majesteit. Bij Zijn macht en verhevenheid. Niemand is met de HEERE te vergelijken. Voor Hem zijn alle volken slechts als een druppel water. Elk aards machtsvertoon, en zeker ook het dwaze werk van afgodenmakers, valt in het niet bij de HEERE. Geen mens of mensenwerk kan zich meten met de soevereine God, die hemel en aarde heeft geschapen en nog altijd onderhoudt en regeert. Bovendien is Zijn wijsheid ondoorgrondelijk. Jesaja vraagt: “Wie bestuurde de Geest des Heren en onderrichtte Hem als zijn raadsman?” De apostel Paulus haalt deze woorden later tot twee keer toe aan om te roemen in Gods raad tot onze verlossing. Niemand van ons kan de Heere iets leren of aanreiken. Uit Hem en door Hem en tot Hem zijn alle dingen! Hoe dwaas is het dan om in benauwdheid te klagen: “Mijn weg is voor de Heere verborgen.” Alsof God de Zijnen zou vergeten! Hij ontfermt Zich juist over ons in onze nood. “Hij geeft de moede kracht en de machteloze vermeerdert Hij sterkte.” In Christus daalde God genadig af in onze machteloosheid. Onze eigen kracht schiet tekort, zelfs jonge mannen struikelen. Maar wie zijn heil zoekt bij Christus, ontvangt altijd kracht naar kruis.

Verder lezen: Romeinen 11:25-36²⁵ Want, broeders, opdat gij niet eigenwijs zoudt zijn, wil ik u niet onkundig laten van dit geheimenis: een gedeeltelijke verharding is over Israël gekomen, totdat de volheid der heidenen binnengaat, ²⁶ en aldus zal gans Israël behouden worden, gelijk geschreven staat: De Verlosser zal uit Sion komen, Hij zal goddeloosheden van Jakob afwenden. ²⁷ En dit is mijn verbond met hen, wanneer Ik hun zonden wegneem. ²⁸ Zij zijn naar het evangelie vijanden om uwentwil, naar de verkiezing zijn zij geliefden om der vaderen wil. ²⁹ Want de genadegaven en de roeping Gods zijn onberouwelijk. ³⁰ Want evenals gij eertijds aan God ongehoorzaam waart, maar nu ontferming hebt gevonden door hun ongehoorzaamheid, ³¹ zo zijn ook dezen nu ongehoorzaam geworden, opdat door de u betoonde ontferming ook zij thans ontferming zouden vinden. ³² Want God heeft hen allen onder ongehoorzaamheid besloten, om Zich over hen allen te ontfermen. ³³ O diepte van rijkdom, van wijsheid en van kennis Gods, hoe ondoorgrondelijk zijn zijn beschikkingen en hoe onnaspeurlijk zijn wegen! ³⁴ Want: wie heeft de zin des Heren gekend? Of wie is Hem tot raadsman geweest? ³⁵ Of wie heeft Hem eerst iets gegeven, waarvoor hij vergoeding ontvangen moet? ³⁶ Want uit Hem en door Hem en tot Hem zijn alle dingen: Hem zij de heerlijkheid tot in eeuwigheid! Amen.

Jesaja 41:1-7¹ Hoort Mij zwijgend aan, gij kustlanden, en laten de natiën nieuwe kracht putten; laten zij toetreden en dan spreken; laten wij tezamen in het gericht gaan. ² Wie heeft hem uit het oosten verwekt, dien bij elke schrede de zege ontmoet? Wie levert volken aan hem over en doet hem koningen vertreden, wiens zwaard hen maakt tot stof, wiens boog hen maakt tot dwarrelende stoppels? ³ Hij vervolgt hen, hij gaat ongedeerd voort op een pad dat hij nog nooit had betreden. ⁴ Wie heeft dit bewerkt en tot stand gebracht? Hij, die de geslachten van de aanvang af heeft geroepen; Ik, de Here, die de eerste ben, en bij de laatsten ben Ik dezelfde. ⁵ De kustlanden zagen het en werden bevreesd; de einden der aarde sidderden, zij naderden en kwamen nabij; ⁶ de een hielp de ander en zeide tot zijn makker: Houd moed! ⁷ De werkman bemoedigt de goudsmid; wie met de hamer plet, bemoedigt degene die op het aambeeld slaat, en hij zegt van het soldeersel: Het is goed. Daarop bevestigt hij het met spijkers, opdat het niet wankele.

God daagt de wereld voor het gericht. De HEERE vraagt de volken wie “de overwinnaar uit het oosten” heeft verwekt. Die overwinnaar is de latere Perzische koning Kores. Hij zal in Gods almachtige hand het instrument zijn om Babel te verslaan en Gods volk te bevrijden. Geen sterveling bewerkt dit, maar de HEERE, die soeverein regeert als Degene die de Eerste en de Laatste is. Hoe reageert de wereld op Gods wereldwijde oordelen? Met dwaze, zelfbedachte godsdienst. In plaats van zich te buigen voor de Rechter, zoekt men in blinde angst houvast bij zelfgemaakte afgoden. Men smeedt beelden en slaat die vast met spijkers, in de waan dat ze dan niet wankelen. Hier tekent Jesaja de dwaasheid van ons van nature door en door zondige hart. Als Gods gericht dreigt, proberen ook wij onszelf van nature overeind te houden door te leunen op eigen werken. Maar een zelfgemaakte god kan ons niet redden. Zoals God Kores verwekte voor een tijdelijke, aardse verlossing, zo zond Hij in de volheid van de tijd Zijn eniggeboren Zoon tot een eeuwige verlossing. De ware Overwinnaar, onze Heere Jezus Christus, liet Zich met spijkers aan het kruis nagelen om ons te verlossen. Wie door genade rust op Zijn volbrachte zoenoffer, dié zal niet wankelen in eeuwigheid.

Verder lezen: Jeremia 10:1-16¹ Hoort het woord, dat de Here tot u spreekt, huis van Israël! ² Zó zegt de Here: Gewent u niet aan de weg der volken en schrikt niet voor de tekenen aan de hemel, omdat de volken daarvoor schrikken. ³ Want de handelwijze der volken, die is nietigheid: want als een stuk hout heeft men het uit het woud gehakt, - arbeid van werkmanshanden met de bijl - ⁴ met zilver en goud siert men het op, met spijkers en hamers maakt men het vast, zodat het niet waggelt. ⁵ Als een vogelverschrikker in een komkommerveld zijn zij, zij spreken niet, zij moeten beslist gedragen worden, want zij kunnen geen stap doen. Vreest voor hen niet, want zij doen geen kwaad, maar ook goeddoen is er bij hen niet. ⁶ Niemand is U gelijk, Here! groot zijt Gij en groot is uw naam in kracht! ⁷ Wie zou U niet vrezen, o Koning der volkeren? Want U komt het toe, want onder al de wijzen der volken en onder al hun koningen is niemand U gelijk! ⁸ Ja, met hen allen worden zij dom en dwaas, nietswaardige vermaning, hout is het. ⁹ Geplet zilver wordt uit Tarsis gebracht en goud uit Ufaz, het is het werk van de vakman en van de handen van de goudsmid, blauwpurper en roodpurper is hun gewaad; het werk van deskundigen zijn zij geheel en al. ¹⁰ Doch de Here is de waarachtige God, Hij is de levende God en een eeuwig Koning; voor zijn toorn beeft de aarde en de volken kunnen zijn gramschap niet verdragen. - ¹¹ Zo zult gij tot hen zeggen: De goden, die de hemel en de aarde niet gemaakt hebben, zullen vergaan van de aarde en van onder de hemel. - ¹² Hij maakt de aarde door zijn kracht, Hij bereidt de wereld toe door zijn wijsheid en breidt de hemel uit door zijn verstand. ¹³ Als Hij zijn stem doet horen, is er een geruis van water aan de hemel en doet Hij dampen opstijgen van het einde der aarde; bliksemen maakt Hij bij de regen, en wind doet hij voortkomen uit zijn voorraadkamers. ¹⁴ Verstomd staat ieder mens, zonder kennis; beschaamd staat iedere goudsmid om het beeld, want leugen is zijn gietsel en er is geen geest in hen; ¹⁵ nietigheid zijn zij, een bespottelijk maaksel; als aan hen bezoeking gedaan wordt, gaan zij teniet. ¹⁶ Maar Jakobs deel is niet als deze; Hij is de Formeerder van alles, en Israël is de stam zijner erfenis: Here der heerscharen is zijn naam!—

Jesaja 41:8-20⁸ Maar gij, Israël, mijn knecht, Jakob, die Ik verkoren heb, nakroost van mijn vriend Abraham, ⁹ gij, die Ik gegrepen heb van de einden der aarde en geroepen uit haar uithoeken, tot wie Ik zeide: Gij zijt mijn knecht, Ik heb u verkoren en u niet versmaad - ¹⁰ vrees niet, want Ik ben met u; zie niet angstig rond, want Ik ben uw God. Ik sterk u, ook help Ik u, ook ondersteun Ik u met mijn heilrijke rechterhand. ¹¹ Zie, allen die tegen u in woede ontstoken zijn, staan beschaamd en worden te schande; de mannen die u bestrijden, worden als niets en komen om; ¹² gij zult hen zoeken, maar niet vinden, de mannen die u bestoken; zij worden als niets, ja vernietigd, de mannen die tegen u oorlog voeren. ¹³ Want Ik, de Here, uw God, grijp uw rechterhand vast; die tot u zeg: Vrees niet, Ik help u. ¹⁴ Vrees niet, gij wormpje Jakob, gij volkje Israël! Ik ben het, die u help, luidt het woord des Heren, en uw Verlosser is de Heilige Israëls. ¹⁵ Zie, Ik stel u tot een scherpe, nieuwe dorsslede met dubbele sneden; gij zult bergen dorsen en verbrijzelen, en heuvelen zult gij tot kaf maken. ¹⁶ Gij zult ze wannen, en de wind zal ze opnemen en de storm zal ze verstrooien; maar gij zult juichen in de Here, u beroemen in de Heilige Israëls. ¹⁷ De ellendigen en de armen zoeken naar water, maar het is er niet, hun tong verdroogt van dorst; Ik, de Here, zal hen verhoren; Ik, de God van Israël, zal hen niet verlaten. ¹⁸ Ik zal op kale heuvels rivieren doen ontspringen en bronnen te midden der valleien; Ik zal de woestijn tot een waterplas maken en het dorre land tot waterbronnen. ¹⁹ Ik zal in de woestijn ceder, acacia, mirt en olijfwilg zetten; Ik zal in de wildernis cypres naast plataan en denneboom planten, ²⁰ opdat men zie en tevens erkenne, bedenke en tevens begrijpe, dat de hand des Heren dit gedaan en de Heilige Israëls het geschapen heeft.

Anders dan de volken uit de vorige verzen, krijgt Gods volk de boodschap dat het niet hoeft te vrezen, omdat God met hen is. Israël wordt hier liefdevol aangesproken als Gods verkoren knecht en nakroost van Gods vriend Abraham. God herinnert Zijn volk aan hun genadige verkiezing door Hem. Wie door de HEERE geroepen is, wordt niet versmaad. “Ik ben met u; zie niet angstig rond, want Ik ben uw God.” Toch heeft Gods volk in zichzelf niets om op te roemen. De HEERE noemt Israël “wormpje Jakob”. Een worm is zwak, weerloos en wordt maar zo vertrapt. En dat tekent precies wat wij van nature zijn: volkomen machteloos, ellendig en dorstig. Maar juist voor zúlke mensen is er redding. God neemt ons bij de hand. Hij stelt dat zwakke wormpje tot een scherpe dorsslede om bergen van tegenstand te verbrijzelen. En dat in en door onze Heere Jezus Christus. Híj is Gods volmaakte Knecht, die voor ons aan het kruis als een worm en geen man werd (Psalm 22:7⁷ Maar ik ben een worm en geen man, een smaad voor de mensen en veracht door het volk.). Door het volbrachte zoenoffer van deze Immanuël is God eeuwig met ons. Hij laat ons niet van geestelijke dorst omkomen, maar schenkt stromen van levend water in de dorre woestijn van ons leven. Waar Christus door Zijn Geest werkt, verandert de wildernis in een vruchtbaar land. Opdat wij dankbaar belijden: de hand des HEREN heeft dit gedaan!

Verder lezen: Johannes 4:1-15¹ Toen nu de Here vernam, dat de Farizeeën gehoord hadden, dat Jezus meer discipelen maakte en doopte dan Johannes, ² - ofschoon Jezus niet zelf doopte, maar zijn discipelen - ³ verliet Hij Judea en vertrok weder naar Galilea. ⁴ En Hij moest door Samaria gaan. ⁵ Hij kwam dan in een stad van Samaria, genaamd Sichar, dicht bij het veld, dat Jakob aan zijn zoon Jozef gegeven had; daar was de bron van Jakob. ⁶ Jezus nu was vermoeid van de tocht en bleef zo bij de bron zitten; het was ongeveer het zesde uur. ⁷ Er kwam een vrouw uit Samaria om water te putten. Jezus zeide tot haar: Geef Mij te drinken. ⁸ Want zijn discipelen waren naar de stad gegaan om voedsel te kopen. ⁹ De Samaritaanse vrouw dan zeide tot Hem: Hoe kunt Gij, als Jood, van mij, een Samaritaanse vrouw, te drinken vragen? [Want Joden gaan niet om met Samaritanen.] ¹⁰ Jezus antwoordde en zeide tot haar: Indien gij wist van de gave Gods en wie het is, die tot u zegt: Geef Mij te drinken, gij zoudt het Hem gevraagd hebben en Hij zou u levend water hebben gegeven. ¹¹ Zij zeide tot Hem: Here, Gij hebt geen emmer en de put is diep; hoe komt Gij dan aan het levende water? ¹² Zijt Gij soms meer dan onze vader Jakob, die ons de put gegeven en zelf eruit gedronken heeft met zijn zonen en zijn kudden? ¹³ Jezus antwoordde en zeide tot haar: Een ieder, die van dit water drinkt, zal weder dorst krijgen; ¹⁴ maar wie gedronken heeft van het water, dat Ik hem zal geven, zal geen dorst krijgen in eeuwigheid, maar het water, dat Ik hem zal geven, zal in hem worden tot een fontein van water, dat springt ten eeuwigen leven. ¹⁵ De vrouw zeide tot Hem: Here, geef mij dit water, opdat ik geen dorst heb en niet hierheen behoef te gaan om te putten.—

Jesaja 41:21-29²¹ Brengt uw rechtsgeding voor, zegt de Here; voert uw bewijsgronden aan, zegt de Koning van Jakob. ²² Laten zij aanvoeren en ons bekendmaken, wat er geschieden zal. Geeft te kennen, hoe het vroeger was, opdat wij het overdenken en kennis nemen van de afloop. Of doet ons het toekomstige horen; ²³ geeft te kennen wat in de toekomst komen zal, opdat wij weten, dat gij goden zijt. Doet althans iets, goed of kwaad, opdat wij elkander verbijsterd aanstaren en bevreesd zijn bovendien. ²⁴ Zie, gij zijt niets en uw werk is nietig; een gruwel is hij die u verkiest. ²⁵ Ik heb uit het noorden iemand doen opstaan, en hij is gekomen; vanwaar de zon opgaat, die mijn naam aanroept; hij vertreedt stadhouders als leem, zoals een pottenbakker de klei. ²⁶ Wie heeft het van de aanvang af bekendgemaakt, zodat wij het weten? En tevoren, zodat wij moeten zeggen: Hij heeft gelijk? Neen, niemand heeft het bekendgemaakt, niemand heeft het doen horen, niemand heeft u daarover horen spreken. ²⁷ Als eerste (verkondig Ik) aan Sion: Zie, daar zijn zij - en aan Jeruzalem geef Ik een vreugdebode. ²⁸ Zie Ik rond, dan is er niemand; en zie Ik naar hen, dan is er geen raadsman, dat Ik hun zou kunnen vragen en zij Mij antwoord zouden kunnen geven. ²⁹ Zie, zij allen zijn nietigheid; niets zijn hun werken, wind en ijdelheid hun gegoten beelden.

We zien hier opnieuw een rechtszaak van de hemelse Rechter, nu niet tegen de volken, maar tegen hun afgoden. Als de grote Koning van Jakob daagt de HEERE die afgoden uit bekend te maken wat de toekomst brengen zal. Laten zij op z’n minst íéts doen, goed of kwaad. Maar zelfs dat kunnen ze niet. Want afgoden kunnen helemaal niets. Wie op ze vertrouwt, is dan ook een gruwel voor God. En nu moeten we niet denken dat dit ver van ons afstaat. Want ook als wij geen afgodsbeelden gieten, ligt de zonde van de afgoderij altijd op de loer. Ook wij stellen maar zo iets of iemand naast of boven God. We vertrouwen maar zo op ons eigen denken of doen. En maken daarvan dan onze afgoden. Maar afgoden kunnen ons niet verlossen of het leven geven. Alleen de HEERE kan dat. Hij deed Kores uit het noorden opstaan om Babel te verslaan. Alleen God wist dat van tevoren en kon het dan ook voorzeggen, tot troost van Zijn volk. Aan Jeruzalem beloofde Hij een vreugdebode te geven. En nog steeds zendt Hij in Zijn goedertierenheid verkondigers van de zeer blijde boodschap van verlossing door Christus. Wie wegblijft bij levenloze afgodsbeelden en schuilt bij deze levende Zaligmaker, houdt zich niet bezig met wind en ijdelheid maar vindt eeuwige zaligheid.

Verder lezen: 1 Koningen 18:20-39²⁰ Daarop zond Achab heen onder alle Israëlieten en riep de profeten naar de berg Karmel bijeen. ²¹ Toen naderde Elia tot het gehele volk en zeide: Hoelang zult gij aan beide zijden mank gaan? Indien de Here God is, volgt Hem na; maar indien het de Baäl is, volgt hem na. Doch het volk antwoordde hem niets. ²² Voorts zeide Elia tot het volk: Ik ben als profeet des Heren alléén overgebleven, en de profeten van de Baäl zijn vierhonderd vijftig man. ²³ Laat men ons nu twee stieren geven; laten zij voor zich de ene stier uitkiezen, die aan stukken houwen en op het hout leggen, maar geen vuur daarbij aanbrengen; dan zal ik de andere stier bereiden, op het hout leggen, en ook geen vuur daarbij aanbrengen. ²⁴ Roept gij dan de naam van uw god aan, en ik zal de naam des Heren aanroepen. De God die met vuur zal antwoorden, die zal God zijn. En het gehele volk antwoordde: Dat is goed. ²⁵ Daarna zeide Elia tot de profeten van de Baäl: Kiest voor u de ene stier uit en bereidt hem eerst, want gij zijt met zovelen. Roept dan de naam van uw god aan, maar brengt geen vuur daarbij. ²⁶ Toen namen zij de stier die hij hun gaf, bereidden hem, riepen van de morgen tot de middag de naam van de Baäl aan en zeiden: Baäl, antwoord ons! Maar er kwam geen geluid en niemand gaf antwoord. Daarbij hinkten zij om het altaar dat zij gemaakt hadden. ²⁷ Toen het middag was geworden, begon Elia hen te bespotten en zeide: Roept luider, want hij is immers een god. Hij is zeker in gepeins, of hij heeft zich afgezonderd, of hij is op reis; misschien slaapt hij en moet wakker worden. ²⁸ Toen riepen zij luider en maakten zich naar hun gewoonte insnijdingen met zwaarden en speren, totdat zij dropen van bloed. ²⁹ En zodra de middag voorbij was, tot tegen het brengen van het avondoffer, geraakten zij in geestvervoering, maar er kwam geen geluid, en niemand gaf antwoord, of sloeg er acht op. ³⁰ Toen zeide Elia tot het gehele volk: Nadert tot mij. En het gehele volk naderde tot hem. Daarop herstelde hij het altaar des Heren, dat omvergehaald was. ³¹ Elia nam twaalf stenen naar het getal van de stammen der zonen van Jakob, tot wie het woord des Heren gekomen was: Israël zal uw naam zijn. ³² Hij bouwde met de stenen een altaar in de naam des Heren, en maakte rondom het altaar een groeve ter wijdte van twee maten zaad. ³³ Hij schikte het hout, hieuw de stier aan stukken en legde die op het hout. ³⁴ Toen zeide hij: Vult vier kruiken met water en giet ze uit over het brandoffer en over het hout. Daarna zeide hij: Doet het ten tweeden male. En zij deden het ten tweeden male. Daarna zeide hij: Doet het ten derden male. En zij deden het ten derden male, ³⁵ zodat het water rondom het altaar liep; zelfs de groeve vulde hij met water. ³⁶ Op de tijd nu, dat men het avondoffer brengt, trad de profeet Elia naar voren en zeide: Here, God van Abraham, Isaak en Israël, heden moge bekend worden, dat Gij God zijt in Israël, en dat ik uw knecht ben, en op uw bevel al deze dingen doe. ³⁷ Antwoord mij, Here, antwoord mij, opdat dit volk wete, dat Gij, Here, God zijt, en dat Gij hun hart weer terugneigt. ³⁸ Toen schoot het vuur des Heren neer en verteerde het brandoffer, het hout, de stenen en de aarde, en lekte het water in de groeve op. ³⁹ Toen het gehele volk dat zag, wierpen zij zich op hun aangezicht en zeiden: De Here, die is God! De Here, die is God!—

Jesaja 42:1-7¹ Zie, mijn knecht, die Ik ondersteun; mijn uitverkorene, in wie Ik een welbehagen heb. Ik heb mijn Geest op hem gelegd: hij zal de volken het recht openbaren. ² Hij zal niet schreeuwen noch zijn stem verheffen, noch die op de straat doen horen. ³ Het geknakte riet zal hij niet verbreken en de kwijnende vlaspit zal hij niet uitdoven; naar waarheid zal hij het recht openbaren. ⁴ Hij zal niet kwijnen en niet geknakt worden, tot hij op aarde het recht zal hebben gebracht; en op zijn wetsonderricht zullen de kustlanden wachten. ⁵ Zo zegt God, de Here, die de hemel schiep en hem uitspande; die de aarde uitbreidde met alles wat daaruit ontsproot; die aan de mensen die daarop wonen, de adem gaf en de geest aan hen die daarop wandelen: ⁶ Ik, de Here, heb u geroepen in gerechtigheid, uw hand gevat, u behoed en u gesteld tot een verbond voor het volk, tot een licht der natiën: ⁷ om blinde ogen te openen, om gevangenen uit de kerker te leiden, uit de gevangenis wie in duisternis gezeten zijn.

Na de afgoden uit het vorige hoofdstuk, richt de HEERE nu onze blik op Zijn knecht. Deze knecht is niemand minder dan onze Heere Jezus Christus, in wie God Zijn welbehagen heeft en op wie Hij Zijn Geest heeft gelegd. Deze knecht zal komen, niet met veel kabaal, maar in alle rust en met zachtmoedigheid. Hij zal recht en gerechtigheid aan het licht brengen. Heerlijk is daarbij de belofte, dat Hij het geknakte riet niet zal verbreken en de kwijnende vlaspit niet zal uitdoven. Dat houdt in dat Christus geduld heeft met de zwakheid van zondige mensen. Zwakke zondaren zijn als een geknakt riet, gebroken en machteloos. Maar Christus laat ons nooit helemaal breken. Waar wij al gauw dreigen uit te doven, daar is Christus gesteld “tot een licht der natiën”, tot heil ook van heidenen die mogen delen in de verlossing door Christus. Hij kwam naar deze aarde om onze van nature blinde ogen te openen en ons uit de donkere kerker van de zonde te bevrijden. Aan het kruis liet Híj Zich breken, opdat wij geheeld zouden worden. Wie dan ook met een gebroken geest en een verbrijzeld hart tot Hem vlucht, wordt door deze Heiland niet verstoten maar verlost.

Verder lezen: Matteüs 12:9-21⁹ En Hij vertrok van die plaats en ging in hun synagoge. ¹⁰ En zie, daar was een mens met een verschrompelde hand. En zij legden Hem de vraag voor, of het geoorloofd is op de sabbat te genezen, om Hem te kunnen aanklagen. ¹¹ Maar Hij zeide tot hen: Wie zou er onder u zijn, die één schaap heeft en die, als dit op een sabbat in een put valt, het niet grijpen zal en eruit trekken? ¹² Hoeveel gaat niet een mens een schaap te boven? Derhalve is het geoorloofd op de sabbat wèl te doen. ¹³ Toen zeide Hij tot die mens: Strek uw hand uit. En hij strekte haar uit en zij werd weder gezond gelijk de andere. ¹⁴ En de Farizeeën gingen heen en spanden tegen Hem samen ten einde Hem om te brengen. ¹⁵ Maar Jezus doorzag het en ging vandaar weg. En velen volgden Hem en Hij genas hen allen, ¹⁶ en Hij verbood hun ten strengste Hem bekend te maken, ¹⁷ opdat vervuld zou worden het woord, gesproken door de profeet Jesaja, toen hij zeide: ¹⁸ Zie, mijn knecht, die Ik verkoren heb, mijn geliefde, in wie mijn ziel een welbehagen heeft; Ik zal mijn Geest op Hem leggen en Hij zal de heidenen het oordeel verkondigen. ¹⁹ Hij zal niet twisten of schreeuwen, en niemand zal op de pleinen zijn stem horen. ²⁰ Het geknakte riet zal Hij niet verbreken en de walmende vlaspit zal Hij niet uitdoven, voordat Hij het oordeel tot overwinning heeft gebracht. ²¹ En op zijn naam zullen de heidenen hopen.

—

Jesaja 42:8-17⁸ Ik ben de Here, dat is mijn naam, en mijn eer zal Ik aan geen ander geven noch mijn lof aan de gesneden beelden. ⁹ Het vroegere, zie, het is gekomen, en nieuwe dingen kondig Ik u aan; voordat zij uitspruiten, doe Ik ze u horen. ¹⁰ Zingt de Here een nieuw lied, zijn lof van het einde der aarde, gij die de zee bevaart en haar volheid; gij kustlanden en hun bewoners. ¹¹ Laten de woestijn en haar steden de stem verheffen, de dorpen waar Kedar woont; laten de rotsbewoners jubelen, laten zij van de top der bergen juichen. ¹² Laten zij de Here eer geven en zijn lof in de kustlanden vermelden. ¹³ De Here trekt uit als een held; als een krijgsman doet Hij de strijdlust ontbranden; Hij heft de strijdkreet aan, ja schreeuwt die uit; Hij betoont Zich een held tegen zijn vijanden. ¹⁴ Ik heb van oudsher gezwegen, Ik heb gezwegen en Mij ingehouden; nu zal Ik schreeuwen als een barende vrouw; ¹⁵ Ik zal snuiven en hijgen tegelijk. Ik zal bergen en heuvels verschroeien en al hun gewas zal Ik doen verdorren; Ik zal rivieren tot land maken en plassen zal Ik doen opdrogen. ¹⁶ En Ik zal de blinden leiden op een weg die zij niet kenden; op paden die zij niet kenden, zal Ik hen doen treden; Ik zal de duisternis voor hen uit tot licht maken en de oneffen plaatsen tot een vlakte. Dit zijn de dingen die Ik doen zal en die Ik niet zal nalaten. ¹⁷ Zij zullen terugdeinzen en diep beschaamd worden, die op gesneden beelden vertrouwen; die tot gegoten beelden zeggen: Gij zijt onze goden.

De HEERE eist hier alle eer voor Zichzelf op. Hij deelt Zijn lof niet met gesneden beelden. Wie op afgoden vertrouwt, zal beschaamd uitkomen. Maar wat afgoden niet kunnen, dat doet de HEERE wel: redding brengen. Hij trekt uit als een held. Als een Krijgsman trekt Hij ten strijde tegen de machten van de duisternis. Die strijd is beslissend gestreden op Golgotha. Daar heeft Christus de zonde, de duivel en de dood overwonnen. En de vrucht van Zijn kruisdood is heerlijk. De HEERE belooft: “Ik zal de blinden leiden op een weg die zij niet kenden”. Dat is precies wat wij nodig hebben. Van nature zijn wij blind voor de dingen van God. Wij tasten in het duister en kunnen onszelf niet redden. Maar Christus, het ware Licht der wereld, maakt de duisternis voor ons tot licht. Hij pakt ons bij de hand en leidt ons op de weg ten leven. En wie zich door Hem laat leiden, zingt de HEERE van harte een nieuw lied, een nooit verouderend loflied om Zijn altijd nieuwe gunstbewijzen.

Verder lezen: Klaagliederen 3:22-32²² Het zijn de gunstbewijzen des Heren, dat wij niet omgekomen zijn, want zijn barmhartigheden houden niet op, ²³ elke morgen zijn zij nieuw, groot is uw trouw! ²⁴ Mijn ziel zegt: Mijn deel is de Here, daarom zal ik op Hem hopen. ²⁵ Goed is de Here voor wie Hem verwachten, voor de ziel die Hem zoekt; ²⁶ goed is het, in stilheid te wachten op het heil des Heren; ²⁷ goed is het voor de man, dat hij een juk in zijn jeugd draagt. ²⁸ Hij zitte eenzaam en zwijge stil, als Hij het hem heeft opgelegd. ²⁹ Hij drukke zijn mond in het stof, misschien is er hoop. ³⁰ Hij biede de wang aan wie hem slaat, hij worde verzadigd van smaad. ³¹ Want niet voor eeuwig verstoot de Here. ³² Want als Hij bedroefd heeft, ontfermt Hij Zich naar de grootheid van zijn gunstbewijzen.

—

Jesaja 42:18-43:8¹⁸ Gij doven, hoort, en gij blinden, slaat uw ogen op om te zien. ¹⁹ Wie is er blind dan mijn knecht en doof als de bode die Ik zend? Wie is er blind als de volmaakte en blind als de knecht des Heren? ²⁰ Gij hebt wel veel gezien, maar gij hieldt het niet in gedachtenis; gij hebt de oren wel open gehad, maar gij hebt niet gehoord. ²¹ De Here had er behagen in ter wille van zijn gerechtigheid een grote, heerlijke onderwijzing te geven. ²² Maar dit is een volk, beroofd en uitgeplunderd; men heeft hen allen in kerkerholen geboeid, in gevangenissen zijn zij weggeborgen; zij werden ten roof en er was geen redder; tot plundering en er was niemand die zeide: Geef terug. ²³ Wie onder u neemt dit ter ore, schenkt er aandacht aan en luistert in het vervolg? ²⁴ Wie heeft Jakob tot plundering overgegeven en Israël aan berovers? Is het niet de Here, tegen wie wij gezondigd hebben, op wiens wegen zij niet hebben willen gaan, en naar wiens wet zij niet geluisterd hebben? ²⁵ Daarom stortte Hij de grimmigheid van zijn toorn over hen uit en het geweld van de oorlog. Dat zette hen rondom in vlam, maar zij sloegen er geen acht op; ja, het stak hen in brand, maar zij namen het niet ter harte. ¹ Maar nu, zo zegt de Here, uw Schepper, o Jakob, en uw Formeerder, o Israël: Vrees niet, want Ik heb u verlost, Ik heb u bij uw naam geroepen, gij zijt Mijn. ² Wanneer gij door het water trekt, ben Ik met u; gaat gij door rivieren, zij zullen u niet wegspoelen; als gij door het vuur gaat, zult gij niet verteren en zal de vlam u niet verbranden. ³ Want Ik, de Here, ben uw God, de Heilige Israëls, uw Verlosser; Ik geef Egypte, Ethiopië en Seba als losgeld in uw plaats. ⁴ Omdat gij kostbaar zijt in mijn ogen en hooggeschat en Ik u liefheb, geef Ik mensen voor u in de plaats en natiën in ruil voor uw leven. ⁵ Vrees niet, want Ik ben met u; Ik doe uw nakroost van het oosten komen en vergader u van het westen. ⁶ Ik zeg tot het noorden: Geef, en tot het zuiden: Houd niet terug, breng mijn zonen van verre en mijn dochters van het einde der aarde, ⁷ ieder die naar mijn naam genoemd is, en die Ik geschapen heb tot mijn eer, die Ik geformeerd heb, die Ik ook gemaakt heb. ⁸ Doet het volk uitgaan, dat blind is, al heeft het ook ogen, en dat doof is, al heeft het ook oren.

Jesaja houdt Gods volk een spiegel voor. Want blinden, dat waren zij! Israël kende Gods grote daden wel, maar luisterde niet naar Hem. En van nature geldt dat ook voor ons, nemen wij Gods Woord niet ter harte en overtreden we Zijn wet. Zo hebben we Gods rechtvaardige toorn over onszelf afgeroepen. Door de eigen zonden zat Gods volk gevangen. En het kon zichzelf niet bevrijden. “Maar nu”, zo klinkt dan het evangelie. Waar Gods volk faalde als Zijn knecht, daar greep Hijzelf in. Daar zond Hij Zijn ware knecht: Christus, die niet doof was of blind, maar volkomen gehoorzaam. Hij kwam om ons te verlossen, niet vanwege iets goeds in ons, maar alleen uit genade. God zegt: “Vrees niet, want Ik heb u verlost, Ik heb u bij uw naam geroepen, gij zijt Mijn.” Als onze Verlosser heeft de HEERE de allerhoogste prijs voor ons overgehad. Aan het kruis droeg Christus het verterende vuur van Gods toorn tegen onze zonden. In Christus is God daarom eeuwig met ons. Door Christus zijn wij kostbaar in Gods ogen. En om Christus heeft God Zijn volk verlost uit de gevangenschap te Babel, en wat meer is: uit het slavenhuis van de zonde. Laten wij daar niet blind voor zijn!

Verder lezen: 1 Petrus 1:13-21¹³ Omgordt dus de lendenen van uw verstand, weest nuchter, en vestigt uw hoop volkomen op de genade, die u gebracht wordt door de openbaring van Jezus Christus. ¹⁴ Voegt u, als gehoorzame kinderen, niet naar de begeerten uit de tijd uwer onwetendheid, ¹⁵ maar gelijk Hij, die u geroepen heeft, heilig is, wordt (zo) ook gijzelf heilig in al uw wandel; ¹⁶ er staat immers geschreven: Weest heilig, want Ik ben heilig. ¹⁷ En indien gij Hem als Vader aanroept, die zonder aanzien des persoons naar ieders werk oordeelt, wandelt dan in vreze de tijd uwer vreemdelingschap, ¹⁸ wetende, dat gij niet met vergankelijke dingen, zilver of goud, zijt vrijgekocht van uw ijdele wandel, die (u) van de vaderen overgeleverd is, ¹⁹ maar met het kostbare bloed van Christus, als van een onberispelijk en vlekkeloos lam. ²⁰ Hij was van tevoren gekend, vóór de grondlegging der wereld, doch is bij het einde der tijden geopenbaard ter wille van u, ²¹ die door Hem gelooft in God, die Hem opgewekt heeft uit de doden en Hem heerlijkheid gegeven heeft, zodat uw geloof tevens hoop is op God.

—-

Jesaja 43:9-21⁹ Alle volken zijn samen vergaderd en de natiën hebben zich verzameld. Wie onder hen kondigt dit aan en doet ons het verleden horen? Laten zij hun getuigen voorbrengen, opdat zij in het gelijk gesteld mogen worden en men het hore en zegge: Het is waarheid. ¹⁰ Gij zijt, luidt het woord des Heren, mijn getuigen, en mijn knecht, die Ik verkoren heb, opdat gij het weet en in Mij gelooft en inziet, dat Ik dezelfde ben; vóór Mij is er geen God geformeerd en na Mij zal er geen zijn. ¹¹ Ik, Ik ben de Here, en buiten Mij is er geen Verlosser. ¹² Ik heb verkondigd, verlost en doen horen, en ben geen vreemde onder u; gij toch zijt mijn getuigen, luidt het woord des Heren, en Ik ben God. ¹³ Ook voortaan ben Ik dezelfde en niemand redt uit mijn hand. Ik werk, en wie zal het keren? ¹⁴ Zo zegt de Here, uw Verlosser, de Heilige Israëls: Om uwentwil zend Ik iemand naar Babel en doe al de Chaldeeën als vluchtelingen afdalen naar de schepen waarover zij jubelden, ¹⁵ Ik de Here, uw Heilige, de Schepper van Israël, uw Koning. ¹⁶ Zo zegt de Here, die door de zee een weg baant en een pad door machtige wateren; ¹⁷ die wagen en paard doet uittrekken, krijgsmacht en helden; tezamen liggen zij neder, zij staan niet weer op, zij zijn uitgeblust, als een vlaspit uitgedoofd: ¹⁸ Denkt niet aan hetgeen vroeger gebeurde en let niet op wat oudtijds is geschied; ¹⁹ zie, Ik maak iets nieuws, nu zal het uitspruiten; zult gij er geen acht op slaan? Ja, Ik zal een weg in de woestijn maken, rivieren in de wildernis. ²⁰ Het gedierte des velds zal Mij eren, jakhalzen en struisen, want Ik geef water in de woestijn, rivieren in de wildernis om mijn uitverkoren volk te drenken. ²¹ Het volk dat Ik Mij geformeerd heb, zal mijn lof verkondigen.

Opnieuw staan we in de rechtszaal. De heidenvolken moeten nu toch echt eens gaan bewijzen dat hun afgoden iets voorstellen, wat zij natuurlijk niet kunnen. De HEERE eist daarom alle eer op. “Ik, Ik ben de Heere, en buiten Mij is er geen Verlosser.” De HEERE alleen is almachtig en Hij zet Zijn almacht in tot verlossing van Zijn volk. Wij mogen en kunnen ons heil dan ook nergens zoeken dan bij Hem alleen. En tegen Hem is geen vijand opgewassen. God herinnert Israël aan de uittocht uit Egypte, toen Hij voor Zijn volk een weg baande en de farao uitschakelde. Toch moeten zij daar niet bij blijven hangen. Want de HEERE maakt iets nieuws. Hij zal voor Zijn volk opnieuw een weg banen door de woestijn. Dat wijst op de naderende verlossing uit Babel, maar bovendien op onze verlossing door Christus. Van nature is ons hart immers een wildernis, een dorre plaats zonder geestelijk leven. Maar waar voor ons geen uitweg was, baande Christus door Zijn kruisdood een weg naar de Vader. Hij drenkt ons dorre hart met het levende water van Zijn Geest. Opdat het volk dat Hij heeft geformeerd en gereformeerd Zijn lof zal verkondigen. Daar is het de HEERE om te doen, ook vandaag.

Verder lezen: 1 Petrus 2:1-10¹ Legt dan af alle kwaadwilligheid, alle bedrog, huichelarij, afgunst en alle kwaadsprekerij, ² en verlangt als pasgeboren kinderen naar de redelijke, onvervalste melk, opdat gij daardoor moogt opwassen tot zaligheid, ³ indien gij geproefd hebt, dat de Here goedertieren is. ⁴ En komt tot Hem, de levende steen, door de mensen wel verworpen, maar bij God uitverkoren en kostbaar, ⁵ en laat u ook zelf als levende stenen gebruiken voor de bouw van een geestelijk huis, om een heilig priesterschap te vormen, tot het brengen van geestelijke offers, die Gode welgevallig zijn door Jezus Christus. ⁶ Daarom staat er in een schriftwoord: Zie, Ik leg in Sion een uitverkoren en kostbare hoeksteen, en wie op hem zijn geloof bouwt, zal niet beschaamd uitkomen. ⁷ U dan, die gelooft, geldt dit kostbare, maar voor de ongelovigen geldt: De steen, die de bouwlieden afgekeurd hadden, die is geworden tot een hoeksteen en een steen des aanstoots en een rots der ergernis, ⁸ voor hen, die zich daaraan, in hun ongehoorzaamheid aan het woord, stoten, waartoe zij ook bestemd zijn. ⁹ Gij echter zijt een uitverkoren geslacht, een koninklijk priesterschap, een heilige natie, een volk (Gode) ten eigendom, om de grote daden te verkondigen van Hem, die u uit de duisternis geroepen heeft tot zijn wonderbaar licht: ¹⁰ u, eens niet zijn volk, nu echter Gods volk, eens zonder ontferming, nu in zijn ontferming aangenomen.

—

Jesaja 43:22-44:5²² Doch Mij hebt gij niet aangeroepen, o Jakob, of u om Mij moeite gegeven, o Israël. ²³ Gij hebt Mij de schapen uwer brandoffers niet gebracht en met uw slachtoffers hebt gij Mij niet geëerd; Ik heb u niet lastig gevallen om spijsoffers en Ik heb u geen moeite aangedaan om wierook. ²⁴ Gij hebt Mij voor zilver geen kalmoes gekocht en met het vet uwer slachtoffers hebt gij Mij niet gelaafd. Neen, gij zijt Mij lastig gevallen met uw zonden, hebt Mij moeite aangedaan met uw ongerechtigheden. ²⁵ Ik, Ik ben het, die uw overtredingen uitdelg om Mijnentwil en Ik gedenk uw zonden niet. ²⁶ Maak Mij indachtig, laat ons tezamen richten, spreek op, opdat gij in het gelijk gesteld moogt worden. ²⁷ Uw eerste vader heeft al gezondigd en uw woordvoerders hebben tegen Mij overtreden; ²⁸ daarom ontwijdde Ik oversten van het heiligdom en gaf Ik Jakob prijs aan de ban, Israël aan beschimpingen. ¹ Maar nu, hoor, o Jakob, mijn knecht, en Israël, die Ik verkoren heb. ² Zo zegt de Here, uw Maker en van de moederschoot aan uw Formeerder, die u helpt: Vrees niet, mijn knecht Jakob, en Jesurun, die Ik verkoren heb. ³ Want Ik zal water gieten op het dorstige en beken op het droge; Ik zal mijn Geest uitgieten op uw nakroost en mijn zegen op uw nakomelingen. ⁴ Zij zullen uitspruiten tussen het gras, als populieren langs de beken. ⁵ De een zal zeggen: Ik ben des Heren, een ander zal zich noemen met de naam Jakob, en een derde zal op zijn hand schrijven: van de Here, en de naam Israël aannemen.

De HEERE had Zich geopenbaard als de almachtige Verlosser. Maar wat deed Zijn volk? Het heeft Hem niet aangeroepen. Israël weigerde de HEERE te dienen. De Israëlieten brachten Hem geen zuivere offers, maar vielen Hem lastig met hun zonden. Ook wij vermoeien de HEERE maar zo, met onze zonden en ongerechtigheden. Gods volk heeft het zelf dan ook allerminst verdiend, dat het toch te horen krijgt: “Ik, Ik ben het, die uw overtredingen uitdelg om Mijnentwil”. God vergeeft niet omdat wij het verdienen, maar omwille van Zichzelf. En op grond van het volmaakte offer van Christus. Waar wij God lastigvielen met onze zonden, daar droeg Christus de last van onze zonden aan het kruis. Daarom begint hoofdstuk 44 weer met dat heerlijke evangelie: “Maar nu”. In Christus ziet God ons aan als “Jesurun”, de oprechte. En waar ons hart van nature een dorre vlakte is, daar giet God genadig Zijn Geest uit. Dat levende water doet doodse zondaren geestelijk opbloeien. Het doet ons met blijdschap onze enige troost geloven en belijden: “Ik ben des Heren!”

Verder lezen: Titus 3:1-7¹ Herinner hen eraan, dat zij zich aan overheid en gezag onderwerpen, gehoorzaam, tot alle goed werk bereid zijn, ² geen lastertaal uiten, niet twisten, vriendelijk zijn en alle zachtmoedigheid bewijzen aan alle mensen. ³ Want vroeger waren ook wij verdwaasd, ongehoorzaam, dwalende, verslaafd aan velerlei begeerten en zingenot, levende in boosheid en nijd, hatelijk en elkander hatende. ⁴ Maar toen de goedertierenheid en mensenliefde van onze Heiland (en) God verscheen, ⁵ heeft Hij, niet om werken der gerechtigheid, die wij zouden gedaan hebben, doch naar zijn ontferming ons gered door het bad der wedergeboorte en der vernieuwing door de heilige Geest, ⁶ die Hij rijkelijk over ons heeft uitgestort door Jezus Christus, onze Heiland, ⁷ opdat wij, gerechtvaardigd door zijn genade, erfgenamen zouden worden overeenkomstig de hope des eeuwigen levens.

—

Jesaja 44:6-20⁶ Zo zegt de Here, de Koning en Verlosser van Israël, de Here der heerscharen: Ik ben de eerste en Ik ben de laatste en buiten Mij is er geen God. ⁷ En wie is als Ik - hij roepe het uit en verkondige het en legge het Mij voor - daar Ik toch het overoude volk in het aanzijn riep; en hetgeen er in de toekomst gebeuren zal, mogen zij verkondigen. ⁸ Weest niet verschrikt en vreest niet. Heb Ik het u niet van oudsher doen horen en verkondigd? Gij zijt mijn getuigen: is er een God buiten Mij? Er is geen andere Rots, Ik ken er geen. ⁹ Zij, die beelden vormen, zijn allen ijdelheid: hun dierbare maaksels brengen geen baat, zijzelf zijn er getuigen van, dat zij niets zien en niets weten, zodat zij beschaamd staan. ¹⁰ Wie vormt een god en giet een beeld, waarvan hij geen baat heeft? ¹¹ Zie, al de aanhangers daarvan zullen beschaamd staan; de werklieden zijn slechts mensen: laten zij bijeenkomen en zich opstellen, zij zullen verschrikt worden en beschaamd staan tevens. ¹² De smid heeft een bijl en werkt in de kolengloed en vormt het (beeld) met hamers en bewerkt het met zijn krachtige arm; zelfs duldt hij de honger, totdat hij geen kracht meer heeft; en drinkt geen water, totdat hij amechtig wordt. ¹³ De timmerman spant het meetsnoer en tekent de omtrek af met de stift, bewerkt het (beeld) met de schaaf, tekent met de passer de omtrek af en maakt het naar de beeltenis van een man, naar een pronkstuk van een mens, om in een huis te wonen. ¹⁴ Hij velde ceders voor zich en nam een steeneik of een eik en kweekte die voor zich op onder de bomen des wouds, plantte een pijnboom, en de regen deed die groeien. ¹⁵ En dat dient de mens tot brandhout; hij neemt daarvan en warmt zich, ook steekt hij het aan en bakt brood; ook maakt hij er een god van en buigt zich neder; hij maakt er een gesneden beeld van en knielt daarvoor neer. ¹⁶ De helft daarvan verbrandt hij in het vuur; bij die helft eet hij vlees, braadt een gebraad en wordt verzadigd; ook warmt hij zich en zegt: Ha, ik word warm, ik merk vuur. ¹⁷ En het overblijfsel verwerkt hij tot een god, tot zijn gesneden beeld, knielt daarvoor neer, buigt zich, aanbidt het en zegt: Red mij, want gij zijt mijn god! ¹⁸ Zij hebben geen kennis en geen inzicht, want hun ogen zijn dichtgestreken, zodat zij niet zien; hun harten, zodat zij niet begrijpen. ¹⁹ Niemand neemt dit ter harte, niemand heeft kennis of inzicht, zodat hij zegt: De helft daarvan verbrandde ik in het vuur, ook bakte ik op zijn kolen brood, ik braadde vlees en ik at; zou ik dan van zijn overschot een gruwel maken, zou ik neerknielen voor een blok hout? ²⁰ Wie zich met as bezighoudt, die heeft zijn bedrogen hart verleid; hij redt zijn leven niet en vraagt zich niet af: Is er geen bedrog in mijn rechterhand?

De HEERE is de Koning en Verlosser van Israël. Hij is de Eerste en de Laatste. Er is geen Rots buiten Hem. Tegenover deze waarheid schetst Jesaja de dwaasheid van de afgodendienst. Een man kapt een boom, gebruikt de helft van het hout om zich te warmen en brood te bakken, en van het overschot snijdt hij een godenbeeld. Daar buigt hij dan voor neer en roept: “Red mij, want gij zijt mijn god!” Hoe belachelijk is zoiets eigenlijk! Zou een blok hout, waar je zojuist je maaltijd op hebt gekookt, je kunnen redden? Dwaas zijn we dan ook als we ons heil zoeken bij stomme beelden. Dan houden we onszelf alleen maar voor de gek. We moeten ons geen beelden vormen, ook niet in ons denken, maar beelden zijn, naar Gods beeld geschapen én herschapen mensen, die hun heil verwachten van Christus alleen. Híj boog Zich niet neer voor een stuk hout, maar liet Zich hangen aan het hout, om ons te verlossen, ook van onze neiging tot afgoderij. Op Hem moeten wij vertrouwen. Want als wij Zijn evangelie niet schamen, zullen wijzelf niet beschaamd worden. Dan mogen wij het op heerlijke wijze ondervinden: de HEERE is de Koning en Verlosser van Israël.

Verder lezen: Romeinen 1:16-25¹⁶ Want ik schaam mij het evangelie niet; want het is een kracht Gods tot behoud voor een ieder die gelooft, eerst voor de Jood, maar ook voor de Griek. ¹⁷ Want gerechtigheid Gods wordt daarin geopenbaard uit geloof tot geloof, gelijk geschreven staat: De rechtvaardige zal uit geloof leven. ¹⁸ Want toorn van God openbaart zich van de hemel over alle goddeloosheid en ongerechtigheid van mensen, die de waarheid in ongerechtigheid ten onder houden, ¹⁹ daarom dat hetgeen van God gekend kan worden in hen openbaar is, want God heeft het hun geopenbaard. ²⁰ Want hetgeen van Hem niet gezien kan worden, zijn eeuwige kracht en goddelijkheid, wordt sedert de schepping der wereld uit zijn werken met het verstand doorzien, zodat zij geen verontschuldiging hebben. ²¹ Immers, hoewel zij God kenden, hebben zij Hem niet als God verheerlijkt of gedankt, maar hun overleggingen zijn op niets uitgelopen, en het is duister geworden in hun onverstandig hart. ²² Bewerende wijs te zijn, zijn zij dwaas geworden, ²³ en zij hebben de majesteit van de onvergankelijke God vervangen door hetgeen gelijkt op het beeld van een vergankelijk mens, van vogels, van viervoetige en van kruipende dieren. ²⁴ Daarom heeft God hen in hun hartstochten overgegeven aan onreinheid, zodat bij hen het lichaam onteerd wordt. ²⁵ Zij immers hadden de waarheid Gods vervangen door de leugen en het schepsel vereerd en gediend boven de Schepper, die te prijzen is tot in eeuwigheid. Amen.

—

Jesaja 44:21-28²¹ Denk hieraan, Jakob; Israël, want gij zijt mijn knecht; Ik heb u geformeerd, gij zijt mijn knecht, Israël; gij wordt door Mij niet vergeten. ²² Ik vaag uw overtredingen weg als een nevel en uw zonden als een wolk; keer weder tot Mij, want Ik heb u verlost. ²³ Jubelt, gij hemelen, want de Here heeft het gedaan; juicht, gij diepten der aarde, breekt uit in gejubel, gij bergen, gij woud met alle geboomte daarin, want de Here heeft Jakob verlost en Hij verheerlijkt Zichzelf in Israël. ²⁴ Zo zegt de Here, uw Verlosser, en uw Formeerder van de moederschoot aan: Ik ben de Here, die alles gemaakt heb; die de hemel heb uitgespannen, Ik alleen; die de aarde uitgebreid heb door eigen kracht; ²⁵ die de tekenen der leugenprofeten tenietdoe en de waarzeggers als dwazen aan de kaak stel; die de wijzen doe terugwijken en hun kennis tot dwaasheid maak; ²⁶ die het woord van mijn knecht gestand doe en de aankondiging mijner boden volvoer; die tot Jeruzalem zeg: Het worde bewoond; tot de steden van Juda: Laten zij herbouwd worden, haar puinhopen richt Ik weer op; ²⁷ die tot de diepte zeg: Verdroog, uw rivieren doe Ik opdrogen; ²⁸ die tot Kores zeg: Mijn herder, hij zal al mijn welbehagen volvoeren door tot Jeruzalem te zeggen: Het worde herbouwd en de tempel worde gegrondvest.

De HEERE wil dat Zijn volk als Zijn knecht beseft dat Hij de enige God is, en dat afgoden niets voorstellen. Israël mag zijn God niet vergeten. En zal door Hem niet vergeten worden. Want de HEERE staat op met gunstige gedachten: “Ik vaag uw overtredingen weg als een nevel en uw zonden als een wolk.” De zonden van Gods volk pakken zich samen als een donkere onweerswolk, die op uitbarsten staat. Wij mensen kunnen zo’n wolk niet verdrijven. Maar de HEERE blaast hem weg. Hij delgt onze zonden uit. En daarmee verplicht Hij ons tot een leven in waarachtige bekering. “Keer weder tot Mij, want Ik heb u verlost.” De HEERE verlost ons, niet omdat maar wel ópdat wij voor Hem leven. En als onze Schepper en Herschepper geeft Hij hemel en aarde stof tot vreugde om alles wat Hij heeft gedaan. De HEERE is het die de heidense koning Kores als Zijn ‘herder’ de kerkstad Jeruzalem zou laten herbouwen. En dat met het oog op Christus als onze ware Herder. Wie zich door Gods genade tot Hem bekeert, is voor eeuwig verlost. En wie zou daarom niet juichen? De HEERE heeft het gedaan! Hij “heeft Jakob verlost en Hij verheerlijkt Zichzelf in Israël”.

Verder lezen: Micha 7:14-20¹⁴ Weid uw volk met uw staf, de schapen van uw erfdeel, die eenzaam wonen in een woud, te midden van een vruchtbare landouw. Laat hen weiden in Basan en in Gilead, als in de dagen van ouds. ¹⁵ Evenals in de dagen, toen gij uittoogt uit het land Egypte, zal Ik hem wonderen doen zien. ¹⁶ De volken zullen het zien en beschaamd worden, beroofd van al hun kracht; zij zullen de hand op de mond leggen, hun oren zullen doof worden. ¹⁷ Zij zullen stof lekken als een slang, als kruipende dieren der aarde; zij zullen bevend uit hun burchten komen, sidderend zullen zij komen tot de Here, onze God, en zij zullen voor U vrezen. ¹⁸ Wie is een God als Gij, die de ongerechtigheid vergeeft en de overtreding van het overblijfsel van zijn erfdeel voorbijgaat, die zijn toorn niet voor eeuwig behoudt, maar een welbehagen heeft in goedertierenheid! ¹⁹ Hij zal Zich wederom over ons ontfermen, Hij zal onze ongerechtigheden vertreden. Ja, Gij zult al onze zonden werpen in de diepten der zee. ²⁰ Gij zult trouw bewijzen aan Jakob, goedertierenheid aan Abraham, gelijk Gij van oude dagen af aan onze vaderen hebt gezworen.

—

Jesaja 45:1-8¹ Zo zegt de Here tot zijn gezalfde, tot Kores, wiens rechterhand Ik gevat heb om volken vóór hem neer te werpen: de lendenen van koningen ontgord Ik; om deuren vóór hem te openen, geen poorten blijven gesloten. ² Ik zelf zal vóór u uitgaan en de oneffenheden effenen; koperen deuren zal Ik verbreken en ijzeren grendels verbrijzelen. ³ En Ik zal u geven de schatten der duisternis en de rijkdommen der verborgen plaatsen, opdat gij weet, dat Ik, de Here, het ben, die u bij uw naam riep, de God van Israël. ⁴ Ter wille van mijn knecht Jakob en van Israël, mijn uitverkorene, riep Ik u bij uw naam, gaf u een erenaam, hoewel gij Mij niet kendet. ⁵ Ik ben de Here en er is geen ander; buiten Mij is er geen God. Ik gordde u, hoewel gij Mij niet kendet, ⁶ opdat men het wete waar de zon opgaat en waar zij ondergaat, dat er buiten Mij niemand is; Ik ben de Here, en er is geen ander, ⁷ die het licht formeer en de duisternis schep, die het heil bewerk en het onheil schep; Ik, de Here, doe dit alles. ⁸ Druppelt, hemelen, van boven en laten de wolken gerechtigheid doen neerstromen; de aarde opene zich, opdat het heil ontluike en zij daarbij gerechtigheid doe uitspruiten; Ik, de Here, heb dit geschapen.

Wonderlijk: de HEERE noemt de heidense koning Kores Zijn “gezalfde”. God grijpt de rechterhand van deze wereldse vorst om koperen deuren te openen en ijzeren grendels te verbrijzelen. En dat terwijl Kores God helemaal niet kende! Tot twee keer toe zegt de HEERE: “hoewel gij Mij niet kendet”. God gebruikt deze machthebber als instrument, ten gunste van Zijn uitverkoren volk. Hier schittert Gods absolute soevereiniteit. Wij wanen onszelf al gauw aan het roer van ons leven, maar er gebeurt werkelijk niets buiten God om. “Ik ben de Here, en er is geen ander.” Hij formeert het licht en schept de duisternis, Hij bewerkt het heil en schept het onheil. God leidt de loop van de geschiedenis onfeilbaar naar Zijn doel. Als werktuig in Gods hand bracht Kores een aardse verlossing, liet hij de grendels van de stadspoorten in Babel openbreken om Israël te doen terugkeren in het Beloofde Land. Maar ons zondige hart zat opgesloten achter veel zwaardere grendels. Wij konden onszelf onmogelijk bevrijden uit de gevangenis van de zonde. Daarom zond God de ware Gezalfde: onze Heere Jezus Christus. Híj verbrak voor ons de grendels van de dood. Door Hem laat God de hemel druppelen van gerechtigheid. In Hem ontluikt voor ons eeuwig heil.

Verder lezen: Psalm 107:1-16¹ Looft de Here, want Hij is goed, want zijn goedertierenheid is tot in eeuwigheid. ² Dat de verlosten des Heren zo spreken, die Hij uit de macht van de tegenstander heeft verlost ³ en uit de landen heeft verzameld, van het oosten en van het westen, van het noorden en van de zee. ⁴ Er waren er, die dwaalden in de woestijn, op een eenzame weg, een stad ter woning vonden zij niet; ⁵ hongerig waren zij, ja dorstig, hun ziel versmachtte in hen. ⁶ Toen riepen zij tot de Here in hun benauwdheid, en Hij redde hen uit hun angsten; ⁷ Hij deed hen treden op een effen weg om te gaan naar een stad ter woning. ⁸ Dat zij de Here loven om zijn goedertierenheid en om zijn wonderen aan de mensenkinderen, ⁹ omdat Hij de dorstende ziel heeft gelaafd en de hongerende ziel met het goede vervuld. ¹⁰ Er waren er, die in donkerheid en diepe duisternis zaten, gebonden in ellende en ijzer. ¹¹ Omdat zij de woorden Gods hadden weerstreefd en de raad des Allerhoogsten versmaad, ¹² had Hij hun hart door moeite vernederd; zij struikelden, en er was geen helper. ¹³ Toen riepen zij tot de Here in hun benauwdheid, en Hij verloste hen uit hun angsten; ¹⁴ Hij voerde hen uit donkerheid en diepe duisternis en verscheurde hun banden. ¹⁵ Dat zij de Here loven om zijn goedertierenheid en om zijn wonderen aan de mensenkinderen, ¹⁶ omdat Hij koperen deuren heeft verbroken en ijzeren grendels verbrijzeld.—

Jesaja 45:9-25⁹ Wee hem die met zijn Formeerder twist, een scherf onder aarden scherven. Zal ook het leem tot zijn vormer zeggen: Wat maakt gij? of uw werk: Hij heeft geen handen? ¹⁰ Wee hem die tot zijn vader zegt: Wat verwekt gij? En tot de vrouw: Waarom hebt gij barensweeën? ¹¹ Zo zegt de Here, de Heilige Israëls, en zijn Formeerder: Vraagt Mij naar de toekomstige dingen, vertrouwt Mij mijn zonen en het werk mijner handen toe. ¹² Ik ben het, die de aarde gemaakt en de mens daarop geschapen heb; mijn handen hebben de hemelen uitgespannen en aan al hun heer heb Ik mijn bevelen gegeven. ¹³ Ik ben het, die hem verwekt heb in gerechtigheid, en al zijn wegen zal Ik effen maken; hij is het, die mijn stad herbouwen zal en mijn ballingen vrijlaten, zonder koopprijs en zonder geschenk, zegt de Here der heerscharen. ¹⁴ Zo zegt de Here: Het vermogen van Egypte en de koopwaar van Ethiopië - de Sabeeërs, die mannen van statige gestalte, zullen tot u overkomen en u toebehoren; zij zullen u volgen, in ketenen overkomen en zich voor u nederwerpen; zij zullen u smeken: Alleen bij u is God, en er is geen ander, generlei God. ¹⁵ Voorwaar, Gij zijt een God, die Zich verborgen houdt, de God van Israël, een Verlosser. ¹⁶ Zij staan beschaamd en zijn ook te schande geworden, allen tezamen zijn zij smadelijk afgedropen, de makers van afgodsbeelden. ¹⁷ Israël wordt door de Here verlost met een eeuwige verlossing; gij zult noch beschaamd staan noch te schande worden in alle eeuwigheid. ¹⁸ Want zo zegt de Here, die de hemelen geschapen heeft - Hij is God - die de aarde geformeerd en haar gemaakt heeft, Hij heeft haar gegrondvest; niet tot een baaierd heeft Hij haar geschapen, maar ter bewoning heeft Hij haar geformeerd: Ik ben de Here en er is geen ander. ¹⁹ Ik heb niet in het verborgene gesproken noch ergens in het land der duisternis; Ik heb tot het nakroost van Jakob niet gezegd: Zoekt Mij tevergeefs. Ik, de Here, spreek wat recht is, verkondig wat rechtmatig is. ²⁰ Vergadert u en komt, nadert tezamen, gij die uit de volken ontkomen zijt. Zij hebben geen begrip, die hun houten beeld dragen en bidden tot een god die niet verlossen kan. ²¹ Verkondigt en voert gronden aan. Ja, laten zij tezamen beraadslagen. Wie heeft dit vanouds doen horen, het van overlang verkondigd? Ben Ik het niet, de Here? En er is geen God behalve Ik, een rechtvaardige, verlossende God is er buiten Mij niet. ²² Wendt u tot Mij en laat u verlossen, alle einden der aarde, want Ik ben God en niemand meer. ²³ Want Ik heb gezworen bij Mij zelf, waarheid is uit mijn mond uitgegaan, een woord dat niet zal worden herroepen: dat voor Mij elke knie zich zal buigen, dat bij Mij elke tong zal zweren. ²⁴ Alleen bij de Here, zal men van Mij zeggen, is gerechtigheid en sterkte, tot Hem zal men komen; maar beschaamd zullen staan allen die tegen Hem in woede ontstoken zijn; ²⁵ in de Here wordt het gehele nakroost van Israël gerechtvaardigd en zal het zich beroemen.

“Wee hem die met zijn Formeerder twist.” Met deze woorden ontmaskert Jesaja onze aangeboren hoogmoed. Van nature willen wij namelijk helemaal geen leem zijn in Gods hand. Wij willen zélf de pottenbakker zijn. Wij twisten maar zo met onze Schepper en trekken Zijn wegen en leiding al gauw in twijfel. Hoe dwaas is echter een aarden scherf, om in opstand te komen tegen de Pottenbakker! Naar Zijn heilig recht zou de HEERE ons om onze opstandigheid moeten verbrijzelen. Toch klinkt in dit gedeelte een heerlijk evangelie. God verbreekt de Zijnen niet, maar openbaart Zich als hun Verlosser. Hij belooft Zijn volk geen tijdelijke, maar een eeuwige verlossing. En de nodiging daartoe blijft niet beperkt tot Israël, maar klinkt wereldwijd: “Wendt u tot Mij en laat u verlossen, alle einden der aarde.” Aan die roeping mogen en moeten ook wij gehoor geven. We moeten ons afwenden van onze zonde en ons toewenden naar Christus. In Zijn volbrachte werk alleen is onze ware gerechtigheid en sterkte. De HEERE heeft Zelf gezworen dat eens elke knie zich voor Hem zal buigen. Wie dat door Gods genade nu al doet in ware ootmoed, wordt niet beschaamd maar door Christus gerechtvaardigd. Beroem u dus in Hem!

Verder lezen: Romeinen 9:14-24¹⁴ Wat zullen wij dan zeggen: Zou er onrechtvaardigheid zijn bij God? Volstrekt niet! ¹⁵ Want Hij zegt tot Mozes: Over wie Ik Mij ontferm, zal Ik Mij ontfermen, en jegens wie Ik barmhartig ben, zal Ik barmhartig zijn. ¹⁶ Het hangt dus niet daarvan af, of iemand wil, dan wel of iemand loopt, maar van God, die Zich ontfermt. ¹⁷ Want het schriftwoord zegt tot Farao: Daartoe heb Ik u doen opstaan, opdat Ik in u mijn kracht zou tonen en mijn naam verbreid zou worden over de gehele aarde. ¹⁸ Hij ontfermt Zich dus over wie Hij wil en Hij verhardt wie Hij wil. ¹⁹ Gij zult nu tot mij zeggen: Wat heeft Hij dan nog aan te merken? Want wie wederstaat zijn wil? ²⁰ Maar gij, o mens! wie zijt gij, dat gij God zoudt tegenspreken? Zal het geboetseerde soms tot zijn boetseerder zeggen: Waarom hebt gij mij zo gemaakt? ²¹ Of heeft de pottebakker niet de vrije beschikking over het leem om uit dezelfde klomp het ene voorwerp te vervaardigen tot eervol, het andere tot alledaags gebruik? ²² En als God nu, zijn toorn willende tonen en zijn kracht bekend maken, de voorwerpen des toorns, die ten verderve toebereid waren, met veel lankmoedigheid verdragen heeft - ²³ juist om de rijkdom zijner heerlijkheid bekend te maken over de voorwerpen van ontferming, die Hij tot heerlijkheid heeft voorbereid? ²⁴ En dat zijn wij, die Hij geroepen heeft, niet alleen uit de Joden, maar ook uit de heidenen.—-

Jesaja 46¹ Bel is ineengezonken, Nebo is terneergebogen, hun beelden zijn toegevallen aan het gedierte en aan het vee; zij, die door u omgedragen werden, zijn opgeladen, een last voor vermoeide dieren. ² Tezamen zijn zij terneergebogen, ineengezonken, zij hebben de last niet kunnen redden en zelf hebben zij in gevangenschap moeten gaan. ³ Hoort naar Mij, huis van Jakob en geheel het overblijfsel van het huis Israël, die door Mij gedragen zijt van moeders lijf aan, opgenomen van de moederschoot af. ⁴ Tot de ouderdom ben Ik dezelfde en tot de grijsheid toe zal Ik u torsen; Ik heb het gedaan en Ik zal dragen, Ik zal torsen en redden. ⁵ Met wie wilt gij Mij vergelijken en gelijkstellen, aan wie Mij gelijk achten, dat wij elkander zouden gelijk zijn? ⁶ Zij schudden goud uit hun buidel en wegen zilver in een weegschaal; zij huren een goudsmid, opdat hij er een god van make. Zij knielen, ook buigen zij zich neder. ⁷ Zij heffen hem op de schouder, zij torsen hem en zetten hem neer op zijn plaats; daar staat hij, hij wijkt niet van zijn plaats. Al schreeuwt iemand tot hem, hij antwoordt niet, uit de benauwdheid redt hij hem niet. ⁸ Denkt hieraan en vermant u; gij overtreders, neemt het ter harte. ⁹ Denkt aan hetgeen vroeger, vanouds, gebeurde; Ik immers ben God, en er is geen ander, God, en niemand is Mij gelijk; ¹⁰ Ik, die van den beginne de afloop verkondig en vanouds wat nog niet geschied is; die zeg: Mijn raadsbesluit zal volbracht worden en Ik zal al mijn welbehagen doen; ¹¹ die uit het oosten een roofvogel roep, uit een ver land de man van mijn raadsbesluit; Ik heb gesproken, Ik doe het ook komen; Ik heb het ontworpen, Ik breng het ook tot uitvoering. ¹² Hoort naar Mij, gij trotsen van hart, die ver van gerechtigheid zijt. ¹³ Ik breng mijn gerechtigheid nabij, zij is niet ver, en mijn heil zal niet vertoeven; Ik geef in Sion heil, aan Israël mijn luister.

De afgoden van Babel, Bel en Nebo, storten in. Ze kunnen niet redden. In plaats van dat zij hun aanbidders dragen, moeten ze zelf gedragen worden, zelfs als een loodzware last door uitgeputte dieren worden weggesleept. Hoe schril is het contrast met de HEERE! Hij spreekt tot Zijn volk heel andere taal: “die door Mij gedragen zijt van moeders lijf aan”. Afgoden moeten gedragen worden, maar de levende God draagt Zijn volk. En hoe rijk is het dat Hij belooft dat ook te zullen blijven doen: “tot de grijsheid toe zal Ik u torsen”. De HEERE garandeert Zelf: Ik heb het gedaan en Ik zal het blíjven doen; Ik zal u dragen, ja Ik zal torsen en redden. Gebleken is dat wel op het heerlijkst in het verlossingswerk van onze Heere Jezus Christus. Wij waren “trotsen van hart” en “ver van gerechtigheid”. Wij hadden eigenlijk moeten bezwijken onder de ondraaglijke last van Gods toorn tegen onze zonden. Maar God openbaarde Zijn gerechtigheid in Zijn Zoon. Aan het kruishout torste Christus de zware vloek van onze zonden, om ons voor eeuwig te verlossen. Wie dan ook alle ballast loslaat en schuilt bij deze Zaligmaker, wordt door de HEERE gedragen tot in alle eeuwigheid.

Verder lezen: Psalm 68:20-36²⁰ Geprezen zij de Here. Dag aan dag draagt Hij ons; die God is ons heil. sela ²¹ Die God is ons een God van uitreddingen, bij de Here Here zijn uitkomsten tegen de dood. ²² Waarlijk, God verplettert het hoofd van zijn vijanden, de harige schedel van wie volhardt in zijn schuldige daden. ²³ De Here heeft gezegd: Uit Basan breng Ik weder, Ik breng weder uit de diepten der zee, ²⁴ opdat gij uw voet baadt in bloed, de tong uwer honden haar deel krijge van de vijanden. ²⁵ Men ziet uw feeststoet, o God, de feeststoet van mijn God, mijn Koning, in het heiligdom. ²⁶ Voorop gaan zangers, daarachter snarenspelers, in het midden jonkvrouwen, die de tamboerijn slaan. ²⁷ In koren prijzen zij God, de Here, die immers de springader Israëls is. ²⁸ Daar is Benjamin, de jongste, hun heerser, de vorsten van Juda in drommen, de vorsten van Zebulon, de vorsten van Naftali. ²⁹ Uw God gebood uw macht; toon uw macht, o God, Gij, die voor ons gewrocht hebt. ³⁰ Vanwege uw tempel, ter wille van Jeruzalem bieden koningen u geschenken. ³¹ Bedreig het gedierte in het riet, de stierenbende met de kalveren der volken, Gij, die u werpt op hen die belust zijn op zilver, verstrooi de volken die behagen scheppen in strijd. ³² Aanzienlijken naderen uit Egypte, Ethiopië strekt haastig de handen uit tot God. ³³ Gij koninkrijken der aarde, zingt Gode, psalmzingt de Here; sela ³⁴ Hem, die door de aloude hemel der hemelen rijdt. Hoor, Hij laat zijn machtige stem weerklinken! ³⁵ Geeft Gode sterkte; zijn majesteit is over Israël, zijn sterkte in de wolken. ³⁶ Geducht zijt Gij, o God, uit uw heiligdom; Hij, Israëls God, verleent sterkte en volheid van kracht aan zijn volk. Geprezen zij God!

—

Jesaja 47¹ Daal af, en zet u neer in het stof, jonkvrouw, dochter van Babel. Zet u neer ter aarde, zonder zetel, dochter der Chaldeeën, want men zal u niet langer verwekelijkt en verwend noemen. ² Neem de handmolen en maal meel, licht uw sluier op, neem de slip op, ontbloot de dij, doorwaad rivieren. ³ Uw schaamte worde ontbloot, uw schande ook gezien. Ik zal wraak nemen en niemand sparen. ⁴ De naam van onze Verlosser is de Here der heerscharen, de Heilige Israëls. ⁵ Zet u zwijgend neer en ga in de duisternis, gij dochter der Chaldeeën, want men zal u niet langer gebiedster der koninkrijken noemen. ⁶ Ik ben tegen mijn volk toornig geweest, Ik heb mijn erfdeel ontwijd en het in uw macht gegeven; gij hebt het geen barmhartigheid bewezen; op de grijsaard hebt gij ook uw juk zwaar doen drukken. ⁷ En gij zeidet: Ik blijf eeuwig gebiedster, terwijl gij deze dingen niet ter harte naamt noch aan de afloop daarvan dacht. ⁸ Nu dan, hoor dit, wellustige, die zo onbezorgd woont; die bij uzelf zegt: Ik ben het en niemand anders; ik zal niet als weduwe neerzitten en geen beroving van kinderen kennen. ⁹ Maar deze beide zullen u overkomen, plotseling, op één dag: beroving van kinderen en weduwschap; in volle omvang zullen zij u overkomen, ondanks uw vele toverijen en zeer krachtige bezweringen. ¹⁰ Gij vertrouwdet op uw boosheid; gij zeidet: Niemand ziet mij. Uw wijsheid en uw kennis zijn het, die u verleid hebben, zodat gij bij uzelf zeidet: Ik ben het en niemand anders. ¹¹ Maar u overkomt een onheil, dat gij niet weet te bezweren; u overvalt een verderf, dat gij niet vermoogt te verzoenen; u overkomt plotseling een verwoesting, waarvan gij geen vermoeden hadt. ¹² Houdt maar aan met uw bezweringen en met de talrijke toverijen waarmede gij u van jongs af hebt afgetobd; misschien kunt gij iets bereiken, misschien jaagt gij schrik aan. ¹³ Gij hebt u afgesloofd met uw vele plannen; laten nu opstaan en u redden, zij die de hemel indelen, die de sterren waarnemen, die maand voor maand doen weten wat u overkomen zal. ¹⁴ Zie, zij zijn als stoppelen, die het vuur verbrandt, zij kunnen hun leven niet redden uit de macht der vlammen; het is geen kolengloed om zich te warmen, geen vuur om daarbij te zitten. ¹⁵ Dat hebt gij nu aan hen om wie gij u hebt afgetobd, met wie gij van jongs af handel hebt gedreven; ieder van hen dwaalt zijn eigen kant uit, zonder dat iemand u redt.

Babel zal Gods volk wel wegvoeren in ballingschap, maar toch zelf eens ten onder gaan. Gods oordeel over deze wereldstad staat vast. En waarom? Vanwege haar hoogmoed. Babel is slechts een instrument in Gods hand, maar waant zichzelf heer en meester: “Ik ben het en niemand anders.” Ze vertrouwt op haar eigen wijsheid en denkt wel weg te komen met haar boosheid. “Niemand ziet het”. Maar daarmee vergeet Babel te rekenen met de alwetende en alziende God van Israël. En dus kan Babel rekenen op Zijn oordeel. Onheil zal deze goddeloze stad treffen, zonder dat zij dat zal kunnen tegenhouden. Nu zit de hoogmoed van Babel ook ons in het bloed. Ook wij willen van nature het liefst zelf op de troon van ons leven zitten. We vertrouwen maar al te gauw op ons eigen verstand of onze eigen plannen, en we zondigen vaak alsof God het toch niet ziet. Maar Jesaja waarschuwt scherp: zondige plannen vergaan als stoppels in het verterende vuur van Gods oordeel. Laten wij dan ook onze toevlucht nemen tot Christus, en belijden: “De naam van onze Verlosser is de Here der heerscharen”. God straft de hoogmoed, maar Hij redt in Christus. Hij redt ons van de straf op onze zonden. Daartoe doorstond Christus het vuur van Gods toorn in onze plaats.

Verder lezen: Openbaring 18¹ Hierna zag ik een andere engel, die grote macht had, nederdalen uit de hemel, en de aarde werd door zijn lichtglans verlicht. ² En hij riep met sterke stem, zeggende: Gevallen, gevallen is de grote (stad) Babylon en zij is geworden een woonplaats van duivelen, een schuilplaats van alle onreine geesten en een schuilplaats van alle onrein en verfoeid gevogelte, ³ omdat van de wijn van de hartstocht harer hoererij al de volken gedronken hebben en de koningen der aarde met haar gehoereerd hebben en de kooplieden der aarde rijk geworden zijn uit de macht harer weelderigheid. ⁴ En ik hoorde een andere stem uit de hemel zeggen: Gaat uit van haar, mijn volk, opdat gij geen gemeenschap hebt aan haar zonden en niet ontvangt van haar plagen. ⁵ Want haar zonden hebben zich opgehoopt tot aan de hemel en God heeft aan haar ongerechtigheid gedacht. ⁶ Vergeldt haar, gelijk ook zij vergolden heeft, en geeft haar dubbel naar haar werken; mengt haar het dubbele in de beker, die zij gemengd heeft; ⁷ geeft haar zoveel pijniging en rouw, als zij heerlijkheid en weelde genoten heeft. Want zij zegt in haar hart: Ik troon als koningin, ik ben geen weduwe en geen rouw zal ik zien. ⁸ Daarom zullen haar plagen op één dag komen: dood en rouw en hongersnood, en zij zal met vuur verbrand worden; want sterk is de Here God, die haar geoordeeld heeft. ⁹ En de koningen der aarde, die met haar gehoereerd hebben en weelderig geweest zijn, zullen over haar wenen en weeklagen, wanneer zij de rook van haar verbranding zien, ¹⁰ van verre staande uit vrees voor haar pijniging, zeggende: Wee, wee, gij grote stad, Babylon, gij sterke stad, want in één uur is uw oordeel gekomen. ¹¹ En de kooplieden der aarde wenen en bedrijven rouw over haar, omdat niemand meer hun lading koopt, ¹² lading van goud, zilver, edelgesteente en paarlen, van fijn linnen, purper, zijde en scharlaken; allerlei welriekend hout, allerlei snijwerk van ivoor en allerlei voorwerpen van het kostbaarste hout, van koper, ijzer en marmer, ¹³ kaneel, specerij, reukwerk, mirre, wierook, wijn, olie, bloem en tarwe, lastdieren, schapen; (lading) van paarden en wagens en van lichamen; en zielen van mensen. ¹⁴ En het ooft, waarnaar uw ziel begerig was, is van u weggegaan en al wat kostelijk en schitterend was, is voor u verloren en het zal nooit meer gevonden worden. ¹⁵ De kooplieden in deze dingen, die aan haar rijk geworden waren, zullen van verre staan uit vrees voor haar pijniging, wenend en rouw bedrijvend, ¹⁶ en zeggende: Wee, wee, die grote stad, die gehuld was in fijn linnen, purper en scharlaken, en rijk versierd was met goud en edelgesteente en paarlen, want in één uur is al die zo grote rijkdom verwoest! ¹⁷ En iedere stuurman en iedere kustvaarder en de zeelieden en allen, die de zee bevaren, bleven van verre staan, ¹⁸ en riepen, toen zij de rook van haar verbranding zagen, zeggende: Welke stad was aan deze grote stad gelijk! ¹⁹ En zij wierpen stof op hun hoofden en riepen, wenend en rouw bedrijvend, zeggende: Wee, wee die grote stad, waarin allen, die schepen op zee hadden, door haar kostbaarheden rijk geworden zijn, want zij is in één uur verwoest! ²⁰ Wees vrolijk over haar, gij hemel en gij heiligen, en gij apostelen en profeten, want God heeft uw rechtszaak tegen haar berecht. ²¹ En een sterke engel nam een steen op als een grote molensteen en wierp hem in de zee, zeggende: Zó zal Babylon met geweld geworpen worden, de grote stad, en zij zal nooit meer gevonden worden. ²² En geen stem van citerspelers en zangers, van fluitspelers of bazuinblazers zal meer in u gehoord worden, en niemand, die enige kunst beoefent, zal meer in u gevonden worden, en geen geluid van de molen zal meer in u gehoord worden. ²³ En geen lamplicht zal meer in u schijnen, en geen stem van bruidegom en bruid zal meer in u gehoord worden, want uw kooplieden waren de machthebbers der aarde, want door uw toverij werden alle volken verleid; ²⁴ en in haar werd gevonden het bloed van profeten en heiligen en van allen, die geslacht zijn op de aarde.—

Jesaja 48:1-11¹ Hoort dit, gij huis van Jakob, die u noemt met de naam Israël en die uit de wateren van Juda voortgekomen zijt; die zweert bij de naam des Heren en die de God van Israël belijdt - maar niet in waarheid en niet in gerechtigheid - ² ja, zij noemen zich naar de heilige stad en steunen op de God van Israël; Here der heerscharen is zijn naam. ³ De vroegere dingen heb Ik vanouds verkondigd, zij zijn uit mijn mond uitgegaan en Ik heb ze doen horen; plotseling heb Ik ze volbracht en ze zijn gekomen. ⁴ Omdat Ik wist, dat gij hard zijt en uw nek een ijzeren stang is en uw voorhoofd van koper, ⁵ daarom heb Ik het u vanouds verkondigd; voordat het kwam, deed Ik het u horen, opdat gij niet zoudt zeggen: Mijn afgod heeft het gedaan en mijn gesneden of gegoten beeld heeft het beschikt. ⁶ Gij hebt het gehoord; aanschouw het alles; zoudt gij het zelf dan niet erkennen? Van nu aan doe Ik u nieuwe dingen horen, verborgenheden, die gij niet wist. ⁷ Nu zijn zij geschapen en niet oudtijds, en tot op heden hebt gij er niet van gehoord, opdat gij niet zoudt zeggen: Zie, ik heb het geweten. ⁸ Gij hebt noch gehoord noch geweten noch heeft zich vanouds uw oor geopend, want Ik wist, dat gij zeer trouweloos zijt en een overtreder heet van de moederschoot aan. ⁹ Om mijns naams wil vertraag Ik mijn toorn, ter wille van mijn lof bedwing Ik Mij, u ten goede, om u niet uit te roeien. ¹⁰ Zie, Ik heb u gelouterd, doch niet als zilver; Ik heb u beproefd in de smeltoven der ellende. ¹¹ Om Mijnentwil, om Mijnentwil doe Ik het, hoe groot ook de ontwijding is; mijn eer geef Ik aan geen ander.

De HEERE spreekt Zijn volk hier aan met alle ernst. De Israëlieten zeggen de HEERE wel te kennen, ze belijden Zijn naam wel en zweren daar wel bij, maar “niet in waarheid en niet in gerechtigheid.” Er is sprake van een lege, uiterlijke godsdienst. Het is allemaal schijn. Maar God prikt daar doorheen. Hij kent de onbuigzame aard van Zijn volk. Hij noemt hun nek een ijzeren stang en hun voorhoofd van koper. Vanaf de moederschoot zijn zij al overtreders. Dat raakt ook ons. Hoe gemakkelijk schuilen wij achter een zuivere belijdenis of een trouwe kerkgang, terwijl ons hart zich niet werkelijk voor God buigt. Van nature zijn ook wij halsstarrig. Wij hebben werkelijk niets om God aan te bieden. Als Hij met ons zou handelen naar onze trouweloosheid, was het voor eeuwig gedaan. Maar waarom roeit God zo’n onbuigzaam volk niet uit? Het antwoord is het wonder van het evangelie: “Om Mijnentwil.” God redt ons ter wille van Zijn eigen eer. Om Zijn heilige Naam hoog te houden, zorgt Hijzelf voor verlossing. Door het geloof mogen wij weten: de beproevingen in dit leven zijn geen straf meer om ons te vernietigen, maar een smeltoven om ons te louteren. Opdat wij dankbaar leren leven voor Hem, die Zijn eer niet aan een ander geeft.

Verder lezen: Ezechiël 36:16-32¹⁶ Het woord des Heren kwam tot mij: ¹⁷ Mensenkind, toen het huis Israëls nog in zijn land woonde, heeft het dat verontreinigd door zijn handel en wandel. Als de maandelijkse onreinheid, zo was hun wandel in mijn ogen. ¹⁸ Daarom stortte Ik mijn grimmigheid over hen uit vanwege het bloed dat zij in het land vergoten hadden, en omdat zij het verontreinigd hadden door hun afgoden. ¹⁹ Ik verstrooide hen onder de volken, zodat zij over de landen verspreid raakten; naar hun handel en wandel richtte Ik hen. ²⁰ En bij alle volken waar zij kwamen, ontheiligden zij mijn heilige naam, doordat men van hen zeide: Dezen zijn het volk des Heren, maar toch moesten zij weg uit zijn land. ²¹ Dit deed Mij leed om mijn heilige naam, die het huis Israëls ontheiligd had onder de volken in wier gebied zij gekomen waren. ²² Daarom, zeg tot het huis Israëls: Zo zegt de Here Here: niet om uwentwil doe Ik het, o huis Israëls, maar om mijn heilige naam, die gij ontheiligd hebt onder de volken in wier gebied gij gekomen zijt. ²³ Ik zal mijn grote naam die onder de volken ontheiligd is, die gij te midden van hen ontheiligd hebt, heiligen; en de volken zullen weten, dat Ik de Here ben, luidt het woord van de Here Here, wanneer Ik Mij voor hun ogen aan u de Heilige zal betonen. ²⁴ Ik zal u weghalen uit de volken en u bijeenvergaderen uit alle landen, en Ik zal u brengen naar uw eigen land; ²⁵ Ik zal rein water over u sprengen, en gij zult rein worden; van al uw onreinheden en van al uw afgoden zal Ik u reinigen; ²⁶ een nieuw hart zal Ik u geven en een nieuwe geest in uw binnenste; het hart van steen zal Ik uit uw lichaam verwijderen en Ik zal u een hart van vlees geven. ²⁷ Mijn Geest zal Ik in uw binnenste geven en maken, dat gij naar mijn inzettingen wandelt en naarstig mijn verordeningen onderhoudt. ²⁸ Gij zult wonen in het land dat Ik uw vaderen gegeven heb; gij zult Mij tot een volk zijn en Ik zal u tot een God zijn. ²⁹ Ik zal u van al uw onreinheden verlossen, Ik zal het koren roepen en het vermeerderen, en geen hongersnood over u brengen. ³⁰ Ja, Ik zal de vrucht van het geboomte en de opbrengst van het veld vermeerderen, opdat gij niet meer de smaad van hongersnood te dragen krijgt onder de volken. ³¹ Dan zult gij terugdenken aan uw boze wandel en aan uw handelwijze, die niet goed was, en gij zult van uzelf walgen om uw ongerechtigheden en uw gruwelen. ³² Niet om uwentwil doe Ik het, luidt het woord van de Here Here; weet dat wel! Schaamt u en wordt schaamrood over uw wandel, huis Israëls.—

Jesaja 48:12-22¹² Hoor naar Mij, Jakob, Israël, mijn geroepene. Ik ben dezelfde, Ik ben de eerste, ook ben Ik de laatste; ¹³ ook heeft mijn hand de aarde gegrondvest en mijn rechterhand heeft de hemelen uitgebreid. Roep Ik hen, zij staan daar tezamen. ¹⁴ Vergadert u allen en hoort. Wie onder hen heeft dit verkondigd? Hij, dien de Here liefheeft, zal zijn welgevallen voltrekken aan Babel en zijn macht aan de Chaldeeën. ¹⁵ Ik, Ik heb gesproken, ja, Ik heb hem geroepen; Ik heb hem doen komen en hij zal voorspoed hebben op zijn weg. ¹⁶ Nadert tot Mij, hoort dit: Van de aanvang af heb Ik niet in het verborgene gesproken; ten tijde dat het geschiedt, ben Ik daar. En nu heeft de Here Here mij met zijn Geest gezonden: ¹⁷ Zo zegt de Here, uw Verlosser, de Heilige Israëls: Ik ben de Here, uw God, die u leert, opdat het u welga; die u de weg doet betreden, die gij moet gaan. ¹⁸ Och, dat gij naar mijn geboden luisterdet; dan zou uw vrede zijn als een rivier en uw gerechtigheid als de golven der zee; ¹⁹ dan zou uw nageslacht zijn als het zand en uw nakomelingschap als de korrels daarvan; hun naam zou niet uitgeroeid noch verdelgd worden voor mijn aangezicht. ²⁰ Trekt uit Babel, ontvlucht de Chaldeeën. Verkondigt het met jubelgeklank, doet dit horen, verbreidt het tot aan het einde der aarde; zegt: De Here heeft zijn knecht Jakob verlost. ²¹ Zij leden geen dorst, toen Hij hen door de woestijnen leidde; Hij deed voor hen water uit de rots stromen; Hij toch spleet de rots, zodat het water vloeide. ²² De goddelozen, zegt de Here, hebben geen vrede.

De HEERE stelt Zich hier voor in al Zijn majesteit. Hij is de Eerste en de Laatste, de Schepper van hemel en aarde. Hij leidt de geschiedenis en Hij is het die Zijn volk de weg wil leren. Maar dan volgt een aangrijpende aanklacht: “Och, dat gij naar mijn geboden luisterdet”. Daar zit het euvel van Gods volk. Had het naar de HEERE geluisterd, dan had het vrede gekend. Dan was haar gerechtigheid overvloedig geweest. Nu zit Israël echter in Babel, beroofd van die vrede, vanwege haar ongerechtigheid. Toch klinkt dan ineens die machtige oproep: “Trekt uit Babel, ontvlucht de Chaldeeën.” De HEERE laat Zijn volk niet wegkwijnen in ballingschap. Hij is de Verlosser die Zelf de weg vrijmaakt. En zoals Hij vroeger het volk na de uittocht uit Egypte door de woestijn leidde en water uit de harde rots liet stromen, zo zal Hij ook nu Zijn wegtrekkende volk verzorgen op hun terugreis. Verkondig het met jubelgeklank: de HEERE redt Zijn knecht! Tegelijk blijft gelden: de goddelozen hebben geen vrede. Wie de zonde niet ontvlucht, vindt nergens blijvende rust. Maar wie op Gods roepstem uittrekt, mag drinken uit de ware Rots. De apostel Paulus leert ons dat die Rots Christus is. In Hem ontvangen wij stromen van levend water. Door Hem is er voor ons eeuwige vrede en gerechtigheid.

Verder lezen: 1 Korintiërs 10:1-13¹ Want ik stel er prijs op, broeders, dat gij weet, dat onze vaderen allen onder de wolk waren, allen door de zee heengingen, ² allen zich in Mozes lieten dopen in de wolk en in de zee, ³ allen hetzelfde geestelijke voedsel aten, ⁴ en allen dezelfde geestelijke drank dronken, want zij dronken uit een geestelijke rots, welke met hen medeging, en die rots was de Christus. ⁵ En toch heeft God in het merendeel van hen geen welgevallen gehad, want zij werden neergeveld in de woestijn. ⁶ Deze gebeurtenissen zijn ons ten voorbeeld geschied, opdat wij geen lust tot het kwade zouden hebben, zoals zij die hadden. ⁷ Wordt ook geen afgodendienaars zoals sommigen van hen, gelijk geschreven staat: Het volk zette zich neder om te eten en te drinken, en zij stonden op om te dansen. ⁸ En laten wij geen hoererij plegen, zoals sommigen van hen deden, en er vielen op één dag drieëntwintigduizend. ⁹ En laten wij de Here niet verzoeken, zoals sommigen van hen deden, en zij kwamen om door de slangen. ¹⁰ En mort niet, zoals sommigen van hen deden, en zij kwamen om door de verderfengel. ¹¹ Dit is hun overkomen tot een voorbeeld (voor ons) en het is opgetekend ter waarschuwing voor ons, over wie het einde der eeuwen gekomen is. ¹² Daarom, wie meent te staan, zie toe, dat hij niet valle. ¹³ Gij hebt geen bovenmenselijke verzoeking te doorstaan. En God is getrouw, die niet zal gedogen, dat gij boven vermogen verzocht wordt, want Hij zal met de verzoeking ook voor de uitkomst zorgen, zodat gij ertegen bestand zijt.—

Jesaja 49:1-7¹ Hoort naar Mij, gij kustlanden, en luistert, gij natiën in de verte. De Here heeft mij geroepen van moeders lijf aan, van de schoot mijner moeder aan heeft Hij mijn naam vermeld. ² En Hij maakte mijn mond als een scherp zwaard; in de schaduw zijner hand verborg Hij mij. Hij maakte mij tot een puntige pijl, in zijn pijlkoker stak Hij mij. ³ En Hij zeide tot mij: Gij zijt mijn knecht, Israël, in wie Ik Mij zal verheerlijken. ⁴ Doch ik zeide: Tevergeefs heb ik mij afgemat, voor niets en vruchteloos mijn kracht verbruikt. Evenwel, mijn recht is bij de Here en mijn vergelding is bij mijn God. ⁵ Maar nu zegt de Here, die mij van de moederschoot aan vormde tot zijn knecht, om Jakob tot Hem terug te brengen en om Israël tot Hem vergaderd te doen worden - en ik werd geëerd in de ogen des Heren en mijn God was mijn sterkte - ⁶ Hij zegt dan: Het is te gering, dat gij Mij tot een knecht zoudt zijn om de stammen van Jakob weder op te richten en de bewaarden van Israël terug te brengen; Ik stel u tot een licht der volken, opdat mijn heil reike tot het einde der aarde. ⁷ Zo zegt de Here, Israëls Verlosser, zijn Heilige, tot de diep verachte, de bij het volk verafschuwde, de knecht van heersers: Koningen zullen dit zien en opstaan; vorsten, en zich nederbuigen, ter wille van de Here, die getrouw is, de Heilige Israëls, die u verkoren heeft.

De Knecht des HEEREN spreekt de verre volken en kustlanden toe. God heeft Hem geroepen en Zijn mond gemaakt als een scherp zwaard, dat harten treft. De HEERE noemt deze Knecht “Israël”, maar dat is hier niet Gods zondige volk, maar Christus, die het volk vertegenwoordigt en de gehoorzaamheid opbrengt die zij hadden moeten opbrengen. Waar Gods volk steeds weer faalde en ongehoorzaam was, daar is deze volmaakte Knecht de Israël in Wie God Zich daadwerkelijk zal verheerlijken. Toch lijkt het werk van deze Knecht in eerste instantie op een mislukking uit te lopen. Hij is diep veracht en wordt door het volk verafschuwd. Hij lijkt Zich tevergeefs te hebben afgemat en Zijn kracht vruchteloos te hebben verbruikt. Maar Hij vertrouwt Zich volkomen toe aan de Vader, die Zijn Knecht stelt tot een licht voor de volken, opdat Zijn heil reikt tot aan het einde der aarde. Tijdens Zijn leven op aarde werd Christus veracht en bespot. En aan het kruis leek Hij verloren. Maar juist daar verwierf Hij eeuwig heil, voor Jood en Griek, ja voor een ieder die zich in geloof voor deze Knecht neerbuigt.

Verder lezen: Lucas 2:25-35²⁵ En zie, er was een man te Jeruzalem, wiens naam was Simeon, en deze man was rechtvaardig en vroom, en hij verwachtte de vertroosting van Israël, en de heilige Geest was op hem. ²⁶ En hem was door de heilige Geest een godsspraak gegeven, dat hij de dood niet zou zien, eer hij de Christus des Heren gezien had. ²⁷ En hij kwam door de Geest in de tempel. En toen de ouders het kind Jezus binnenbrachten om met Hem te doen overeenkomstig de gewoonte der wet, ²⁸ nam ook hij het in zijn armen en hij loofde God en zeide: ²⁹ Nu laat Gij, Here, uw dienstknecht gaan in vrede, naar uw woord, ³⁰ want mijn ogen hebben uw heil gezien, ³¹ dat Gij bereid hebt voor het aangezicht van alle volken: ³² licht tot openbaring voor de heidenen en heerlijkheid voor uw volk Israël. ³³ En zijn vader en zijn moeder stonden verwonderd over hetgeen van Hem gezegd werd. ³⁴ En Simeon zegende hen en zeide tot Maria, zijn moeder: Zie, deze is gesteld tot een val en opstanding van velen in Israël en tot een teken, dat weersproken wordt ³⁵ - en door uw eigen ziel zal een zwaard gaan - , opdat de overleggingen uit vele harten openbaar worden.

—

Jesaja 49:8-21⁸ Zo zegt de Here: Ten tijde des welbehagens heb Ik u verhoord, en ten dage des heils heb Ik u geholpen; Ik zal u behoeden en u stellen tot een verbond voor het volk om het land weder te herstellen, om verwoeste eigendommen weer tot een erfdeel te maken, ⁹ om tot de gevangenen te zeggen: Gaat uit! tot hen die in de duisternis zijn: Komt te voorschijn! Aan de wegen zullen zij weiden, op alle kale heuvels zal hun weide zijn; ¹⁰ zij zullen hongeren noch dorsten, woestijngloed noch zonnesteek zal hen treffen, want hun Ontfermer zal hen leiden en hen voeren aan waterbronnen. ¹¹ En Ik zal al mijn bergen tot een weg maken en mijn heerbanen zullen opgehoogd worden. ¹² Zie, dezen komen uit de verte, genen uit het noorden en het westen, weer anderen uit het land Sinim. ¹³ Jubelt, gij hemelen, en juich, gij aarde, breekt uit in gejubel, gij bergen, want de Here heeft zijn volk getroost en Zich over zijn ellendigen ontfermd. ¹⁴ Maar Sion zegt: De Here heeft mij verlaten en de Here heeft mij vergeten. ¹⁵ Kan ook een vrouw haar zuigeling vergeten, dat zij zich niet ontfermen zou over het kind van haar schoot? Al zouden zij die vergeten, toch vergeet Ik u niet. ¹⁶ Zie, Ik heb u in mijn handpalmen gegrift, uw muren zijn bestendig vóór Mij. ¹⁷ Uw zonen snellen toe, uw vernielers en uw verwoesters trekken van u weg. ¹⁸ Hef uw ogen op naar rondom en zie hen allen; zij vergaderen, zij komen tot u. Zo waar Ik leef, luidt het woord des Heren, gij zult hen allen aandoen als een sieraad, en hen ombinden, zoals een bruid. ¹⁹ Want uw puinhopen en uw verwoeste plaatsen en uw vernield land - voorwaar, nu zult gij te eng zijn voor de bewoners, en uw verdervers zullen verre zijn. ²⁰ Ook zullen de kinderen, van welke gij beroofd waart, te uwen aanhoren zeggen: De plaats is mij te eng, maak mij ruimte, dat ik wonen kan. ²¹ En gij zult bij uzelf zeggen: Wie heeft mij dezen gebaard, daar ik toch van kinderen beroofd en onvruchtbaar was, verbannen en verdreven; wie bracht dezen dan groot? Zie, ik was alleen overgebleven, waar waren dan dezen?

De HEERE belooft Zijn volk heil: er komt een tijd van Zijn welbehagen. Hijzelf zal Zijn volk barmhartig leiden naar waterbronnen om hun dorst te lessen met levend water. Maar wat is de reactie van Sion? “De Here heeft mij verlaten en de Here heeft mij vergeten.” Wat een bittere klacht na zulke rijke beloften. En toch, hoe herkenbaar! Als wij in tegenspoed verkeren, twijfelen we al snel aan Gods trouw. We laten ons zo makkelijk leiden door onze omstandigheden, in plaats van door Zijn Woord. Ons vertrouwen op de HEERE wankelt maar zo. Toch komt niet met een afwijzing, maar met een ontroerend beeld. Kan een moeder haar eigen zuigeling vergeten? Dat is toch ondenkbaar! En zelfs al zou dat gebeuren, God vergeet Zijn volk nooit. “Zie, Ik heb u in mijn handpalmen gegrift.” Zó onuitwisbaar en dichtbij draagt Hij de Zijnen met Zich mee, zelfs in ballingschap. En de tijd van Gods welbehagen is met de komst van Christus ten volle aangebroken. Hij deelt levend water uit om onze geestelijke dorst te lessen. Het komt er voor ons nu op aan om die genade niet in de wind te slaan, want “nú is de tijd des welbehagens”. Wie door een waar geloof Christus verwacht, zal niet beschaamd worden.

Verder lezen: 2 Korintiërs 6:1-10¹ Maar als medewerkers (Gods) vermanen wij u ook de genade Gods niet tevergeefs te ontvangen, ² want Hij zegt: ten tijde des welbehagens heb Ik u verhoord en ten dage des heils ben Ik u te hulp gekomen; zie, nú is het de tijd des welbehagens zie, nú is het de dag des heils. ³ Wij geven in geen enkel opzicht enige aanstoot, opdat onze bediening niet gesmaad worde, ⁴ maar wij doen onszelf in alles kennen als dienaren Gods: in veel dulden, in verdrukkingen, in noden, in benauwdheden, ⁵ in slagen, in gevangenschappen, in oproeren, in moeiten, in nachten zonder slaap, in dagen zonder eten, ⁶ in reinheid, in kennis, in lankmoedigheid, in rechtschapenheid, in de heilige Geest, in ongeveinsde liefde, ⁷ in de prediking van de waarheid, in de kracht Gods; met de wapenen der gerechtigheid in de rechterhand en in de linkerhand; ⁸ onder eer en smaad, in kwaad gerucht en goed gerucht; als verleiders en toch betrouwbaar; ⁹ als niet bekend en toch wèl bekend; als stervend en zie, wij leven; als getuchtigd, maar niet ten dode; ¹⁰ als bedroefd, maar altijd blijde; als arm, maar velen rijk makend; als niets hebbend en toch alles bezittend.

—

Jesaja 49:22-50:3²² Zo zegt de Here Here: Zie, Ik zal mijn hand opheffen tot de volken en mijn banier omhoog heffen voor de natiën; in hun armen zullen zij uw zonen brengen, en uw dochters zullen op de schouder gedragen worden. ²³ En koningen zullen uw voedstervader zijn en hun vorstinnen uw zoogsters; met het aangezicht ter aarde zullen zij zich voor u neerbuigen, en het stof uwer voeten zullen zij lekken. Dan zult gij weten, dat Ik de Here ben, en dat zij die Mij verwachten, niet beschaamd worden. ²⁴ Kan aan een sterke de buit ontnomen worden, of zullen de gevangenen van hem die in zijn recht is, ontkomen? ²⁵ Maar zo zegt de Here: Toch worden de gevangenen aan een sterke ontnomen, en ontkomt de buit van een geweldige. Ik zelf zal strijden tegen uw bestrijders en Ik zelf zal uw zonen redden. ²⁶ En Ik zal uw verdrukkers hun eigen vlees doen eten, en van hun eigen bloed zullen zij dronken worden als van jonge wijn; en al het levende zal weten, dat Ik, de Here, uw Redder ben, en uw Verlosser, de Machtige Jakobs. ¹ Zo zegt de Here: Waar toch is de scheidbrief uwer moeder, waarmede Ik haar verstoten heb? Of wie van mijn schuldeisers is het, aan wie Ik u verkocht heb? Zie, om uw ongerechtigheden zijt gij verkocht en om uw overtredingen is uw moeder verstoten. ² Waarom was er niemand, toen Ik kwam, en antwoordde niemand, toen Ik riep? Is mijn hand dan werkelijk te kort om te verlossen, of is er in Mij geen kracht om te redden? Zie, door mijn dreigen leg Ik de zee droog en maak Ik rivieren tot een woestijn; hun vis wordt stinkend, omdat er geen water is, en sterft van dorst. ³ Ik kleed de hemelen in het zwart en geef hun een rouwgewaad tot bedekking.

Kan een sterke de buit ontnomen worden, of zullen gevangenen ontkomen? Op die bange vraag van Gods weggevoerde volk antwoordt de HEERE bevestigend. “Ik zelf zal strijden en uw zonen redden.” Toch voelt dat voor Israël tijdens de ballingschap vaak niet zo. Het is alsof God hen de rug heeft toegekeerd. Daarom vraagt de HEERE: Waar is dan de scheidbrief waarmee Ik u heb weggestuurd? Aan welke schuldeiser heb Ik u verkocht? Op dergelijke vragen moet Gods volk het antwoord schuldig blijven. Want God heeft Zijn verbond niet verbroken, noch Zijn volk willen verstoten. Maar “om uw ongerechtigheden zijt gij verkocht.” Het is de eigen schuld van Gods volk dat het van Hem vervreemd is geraakt. En dat geldt ook voor ons: van nature zijn wij slaven van de zonde. De duivel hield ons als een ‘sterke’ in zijn dodelijke greep. Maar Gods hand is niet te kort om te verlossen! Wat Hij bewijst in Christus, die als de Sterkere de duivel versloeg en Hem zijn buit ontnam. Christus betaalde met Zijn eigen bloed voor onze ongerechtigheden om ons voor eeuwig vrij te kopen.

Verder lezen: Romeinen 7:14-25¹⁴ Wij weten immers, dat de wet geestelijk is; ik echter ben vlees, verkocht onder de zonde. ¹⁵ Want wat ik uitwerk, weet ik niet; want ik doe niet wat ik wens, maar waar ik een afkeer van heb, dat doe ik. ¹⁶ Indien ik nu wat ik niet wens, toch doe, stem ik toe, dat de wet goed is. ¹⁷ Doch dan bewerk ik het niet meer, maar de zonde, die in mij woont. ¹⁸ Want ik weet, dat in mij, dat wil zeggen in mijn vlees, geen goed woont. Immers, het wensen is wel bij mij aanwezig, maar het goede uitwerken, kan ik niet. ¹⁹ Want niet wat ik wens, het goede, doe ik, maar wat ik niet wens, het kwade, dát doe ik. ²⁰ Indien ik nu datgene doe, wat ik niet wens, dan bewerk ík het niet meer, maar de zonde, die in mij woont. ²¹ Zo vind ik dan deze regel: als ik het goede wens te doen, is het kwade bij mij aanwezig; ²² want naar de inwendige mens verlustig ik mij in de wet Gods, ²³ maar in mijn leden zie ik een andere wet, die strijd voert tegen de wet van mijn verstand en mij tot krijgsgevangene maakt van de wet der zonde, die in mijn leden is. ²⁴ Ik, ellendig mens! Wie zal mij verlossen uit het lichaam dezes doods? ²⁵ Gode zij dank door Jezus Christus, onze Here!

—

Jesaja 50:4-11⁴ De Here Here heeft mij als een leerling leren spreken om met het woord de moede te kunnen ondersteunen. Hij wekt elke morgen, Hij wekt mij het oor, opdat ik hore zoals leerlingen doen. ⁵ De Here Here heeft mij het oor geopend en ik ben niet weerspannig geweest, ik ben niet teruggedeinsd. ⁶ Mijn rug heb ik gegeven aan wie sloegen, en mijn wangen aan wie mij de baard uittrokken; mijn gelaat heb ik niet verborgen voor smadelijk speeksel. ⁷ Maar de Here Here helpt mij, daarom werd ik niet te schande; daarom maakte ik mijn gelaat als een keisteen, want ik wist, dat ik niet beschaamd zou worden. ⁸ Hij is nabij, die mij recht verschaft; wie wil met mij een rechtsgeding voeren? Laten wij samen naar voren treden. Wie zal mijn tegenpartij in het gericht zijn? Hij nadere tot mij. ⁹ Zie, de Here Here helpt mij, wie zal mij dan schuldig verklaren? Zie, zij allen vergaan als een kleed, de mot zal ze verteren. ¹⁰ Wie onder u vreest de Here, wie hoort naar de stem van zijn knecht? Wanneer hij in diepe duisternis wandelt, van licht beroofd, vertrouwe hij op de naam des Heren en steune op zijn God. ¹¹ Zie, gij allen die vuur ontsteekt, u met brandpijlen uitrust, gaat in de vlam van uw eigen vuur en onder de brandpijlen die gij aangestoken hebt. Van mijn hand overkomt u dit, in pijn zult gij neerliggen.

Opnieuw horen we de stem van de Knecht des HEEREN. En zien we een behoorlijk contrast met onszelf. Waar wij van nature onze oren sluiten voor Gods Woord en weerspannig zijn, daar is deze Knecht de volmaakte Leerling. Elke morgen laat Hij Zich het oor wekken om volkomen gehoorzaam te zijn aan de Vader. Die gehoorzaamheid kostte Hem echter niet weinig. “Mijn rug heb ik gegeven aan wie sloegen, en mijn wangen aan wie mij de baard uittrokken.” Hier voorzegt Jesaja het bittere lijden van onze Heiland. Hij werd gegeseld, bespot en in het gezicht gespuugd. Toch deinsde Hij niet terug. Hij maakte Zich op om de lijdensweg naar het kruis ten einde toe te gaan. Omdat Hij wist dat de Vader Hem zou helpen en rechtvaardigen. Deze profetie eindigt met een ernstige boodschap. Als we in donkere tegenspoed verkeren, moeten we niet ons eigen vuurtje willen stoken. Uit onszelf doen wij dat maar al te graag: vertrouwen op ons eigen denken en doen. Maar wie zulke ‘brandpijlen’ aansteekt, doet dat tevergeefs; hij zal door datzelfde vuur verteren. Wij moeten dan ook leren ons eigen vuur te doven en uitsluitend te steunen op de Heere. Wie vertrouwt op Christus, zal misschien wel onrecht lijden maar niet te schande worden. Want op Hem vertrouwen, dat doet niemand tevergeefs!

Verder lezen: 1 Petrus 2:19-25¹⁹ Want dit is genade, indien iemand, omdat hij met God rekening houdt, leed verdraagt, dat hij ten onrechte lijdt. ²⁰ Want mag dát roem heten, als gij slagen moet verduren, omdat gij kwaad doet? Maar als gij goed doet en dan lijden moet verduren, dát is genade bij God. ²¹ Want hiertoe zijt gij geroepen, daar ook Christus voor u geleden heeft en u een voorbeeld heeft nagelaten, opdat gij in zijn voetstappen zoudt treden; ²² die geen zonde gedaan heeft en in wiens mond geen bedrog is gevonden; ²³ die, als Hij gescholden werd, niet terugschold en als Hij leed, niet dreigde, maar het overgaf aan Hem, die rechtvaardig oordeelt; ²⁴ die zelf onze zonden in zijn lichaam op het hout gebracht heeft, opdat wij, aan de zonden afgestorven, voor de gerechtigheid zouden leven; en door zijn striemen zijt gij genezen. ²⁵ Want gij waart dwalende als schapen, maar thans hebt gij u bekeerd tot de herder en hoeder van uw zielen.—

Jesaja 51:1-16¹ Hoort naar Mij, gij die de gerechtigheid najaagt, gij die de Here zoekt. Aanschouwt de rots waaruit gij gehouwen zijt, en de holte van de put waaruit gij gegraven zijt; ² aanschouwt Abraham, uw vader, en Sara, die u baarde; want Ik riep hem als eenling en Ik zegende hem en vermenigvuldigde hem. ³ Want de Here troost Sion, Hij troost al haar puinhopen; Hij maakt haar woestijn als Eden en haar wildernis als de hof des Heren; blijdschap en vreugde zullen er gevonden worden, loflied en geklank van gezang. ⁴ Luistert naar Mij, mijn volk, en mijn natie, neig uw oor tot Mij. Want een wet zal van Mij uitgaan en mijn recht zal Ik stellen tot een licht der volken. ⁵ Mijn zege is nabij, mijn heil treedt te voorschijn, en mijn armen zullen de volken richten; op Mij zullen de kustlanden wachten en op mijn arm zullen zij hopen. ⁶ Heft uw ogen op naar de hemel en aanschouwt de aarde beneden; want de hemel verdwijnt als rook, de aarde vergaat als een kleed en haar bewoners sterven als muggen, maar mijn heil duurt eeuwig en mijn gerechtigheid wordt niet verbroken. ⁷ Hoort naar Mij, gij die de gerechtigheid kent, gij volk, in welks hart mijn wet is. Vreest niet voor de smaad van stervelingen, wordt niet verschrikt vanwege hun beschimpingen. ⁸ Want als een kleed verteert hen de mot en als wol verteert hen de worm; maar mijn gerechtigheid duurt eeuwig en mijn heil van geslacht tot geslacht. ⁹ Waak op, waak op, bekleed u met sterkte, gij arm des Heren! Waak op als in de dagen van ouds, van de geslachten uit de voortijd! Zijt gij het niet, die Rahab neergehouwen, de zeedraak doorboord hebt? ¹⁰ Zijt gij het niet, die de zee hebt drooggelegd, de wateren van de grote diepte; die de diepte der zee hebt gemaakt tot een weg, een doortocht voor verlosten? ¹¹ De vrijgekochten des Heren zullen wederkeren en met gejubel in Sion komen; eeuwige vreugde zal op hun hoofd wezen, blijdschap en vreugde zullen zij verwerven, kommer en gezucht zullen wegvluchten. ¹² Ik, Ik ben het, die u troost. Wie zijt gij, dat gij bevreesd zijt voor een sterfelijk mens, voor een mensenkind, dat als gras wordt weggeworpen; ¹³ dat gij vergeet de Here, uw Maker, die de hemel uitspande en de aarde grondvestte; dat gij bestendig, de gehele dag, verschrikt zijt vanwege de grimmigheid van de verdrukker, wanneer hij uit is op verderven? Waar is nu de grimmigheid van de verdrukker? ¹⁴ IJlings wordt de kromgeslotene ontboeid, hij zal niet sterven, niet in de groeve dalen en hem zal geen brood ontbreken. ¹⁵ Want Ik ben de Here, uw God, die de zee opzweep, zodat haar golven bruisen, wiens naam is Here der heerscharen. ¹⁶ Ik heb mijn woorden in uw mond gelegd en met de schaduw mijner hand heb Ik u bedekt, Ik, die de hemel uitspan en de aarde grondvest en tot Sion zeg: Gij zijt mijn volk.

God roept Zijn volk op om terug denken aan hun oorsprong, aan hun voorouders Abraham en Sara. Toen God hen riep, was er naar de mens gesproken geen enkel perspectief op nieuw leven. Toch bracht Hij uit hun ‘dode’ schoot een groot volk voort. Precies dát wonder zal de HEERE herhalen als het gaat om de puinhopen van Sion. Waarom is Israël dan toch zo bang, te midden van de Babylonische ballingschap? “Wie zijt gij, dat gij bevreesd zijt voor een sterfelijk mens?” Hier raakt de HEERE onze zwakste plek. Wij zijn vaak banger voor de mening of macht van mensen, dan voor de almachtige Schepper. We staren ons blind op tijdelijke dreiging en vergeten God. Zo raken we verstrikt in angst. Maar de profeet vertrouwt op de HEERE, en bidt of Zijn arm wil ontwaken om in te grijpen. En die smeekbede is heerlijk verhoord. Gods machtige arm ís ontwaakt, bij de verlossing uit Babel, maar ten volle wel in onze verlossing door Christus. Waar wij door onze zonden in een hopeloze doodsgreep vastzaten, baande Híj dwars door het oordeel een weg naar de eeuwige vrijheid. Door Zijn lijden en sterven zorgde Christus voor ons leven en hoeven wij voor niemand te beven. In Christus is God ons nabij en blijft Hij ons troosten met die zo heerlijke woorden: “Gij zijt mijn volk”.

Verder lezen: Romeinen 4:16-25¹⁶ Daarom is het (alles) uit geloof, opdat het zou zijn naar genade, en dus de belofte zou gelden voor al het nageslacht, niet alleen voor wie uit de wet, maar ook voor wie uit het geloof van Abraham zijn, die de vader van ons allen is, ¹⁷ gelijk geschreven staat: Tot een vader van vele volken heb Ik u gesteld - voor het aangezicht van die God, in wie hij geloofde, die de doden levend maakt en het niet zijnde tot aanzijn roept. ¹⁸ En hij heeft tegen hoop op hoop geloofd, dat hij een vader van vele volken zou worden, volgens hetgeen gezegd was: Zo zal uw nageslacht zijn. ¹⁹ En zonder te verflauwen in het geloof heeft hij opgemerkt, dat zijn eigen lichaam verstorven was, daar hij ongeveer honderd jaar oud was, en dat Sara's moederschoot was gestorven; ²⁰ maar aan de belofte Gods heeft hij niet getwijfeld door ongeloof, doch hij werd versterkt in zijn geloof en gaf Gode eer, ²¹ in de volle zekerheid, dat Hij bij machte was hetgeen Hij beloofd had ook te volbrengen. ²² Daarom [ook] werd het hem gerekend tot gerechtigheid. ²³ Echter niet om zijnentwil alleen werd geschreven: het werd hem toegerekend, ²⁴ maar ook om onzentwil, wie het zal worden toegerekend, ons, die ons geloof vestigen op Hem, die Jezus, onze Here, uit de doden opgewekt heeft, ²⁵ die is overgeleverd om onze overtredingen en opgewekt om onze rechtvaardiging.—